Chuyên Đề Thực Tập: Phát Triển Ngành Dịch Vụ Thương Mại Trên Địa Bàn Quận Hoàng Mai

Phát triển dịch vụ thương mại là một trong những trọng tâm của nền kinh tế hiện đại, đặc biệt tại các khu… 46 trang · Trường Đại học Kinh tế Quốc dân · 2018.

• Tác giả: Ngô Thị Oanh
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế và quản lý đô thị
• Đề tài: Phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn Quận Hoàng Mai
• Loại tài liệu: chuyên đề thực tập
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VE PHÁT TRIEN NGÀNH DICH VU THUONG MAI
• 1.1. NGÀNH DICH VU THUONG MẠI
• 1.1.1. Khai niệm, đặc trưng và phân loại ngành thương mại dịch vụ
• 1.2. Vị trí, vai trò của ngành dịch vụ thương mại
• 1.3. Nội dung phát triển ngành dịch vụ thương mại
• 1.4. Phát triển lao động trong ngành dịch vụ thương mại
• 1.5. Phát triển dịch vụ thương mại theo các thành phần kinh tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Quận Hoàng Mai ảnh hưởng đến phát triển ngành dịch vụ thương mại
• 2.1.1. Đặc điểm, điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tình hình kinh tế xã hội
• 2.2. Thực trạng phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn Quận Hoàng Mai
• 2.2.1. Khái quát tình hình phát triển ngành dịch vụ thương mại quận Hoàng Mai
• 2.2.2. Tình hình lưu chuyển hàng hóa xã hội
• 2.2.3. Thực trạng mạng lưới phân phối hàng hóa
• 2.2.4. Thực trạng kinh doanh thương mại theo các thành phần kinh tế
• 2.2.5. Thực trạng lao động trong ngành dịch vụ thương mại
• 2.2.6. Thực trạng cơ sở vật chất các loại hình kinh doanh thương mại
• 2.3. Những thành công và hạn chế trong quá trình phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn Quận Hoàng Mai
• 2.3.1. Những yếu tố thành công trong quá trình phát triển thương mại
• 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI
• 3.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 3.1.1. Quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển ngành dịch vụ thương mại
• 3.1.2. Chủ trương phát triển kinh tế xã hội của quận Hoàng Mai
• 3.1.3. Tiềm năng phát triển dịch vụ thương mại của quận Hoàng Mai
• 3.1.4. Căn cứ vào bối cảnh chung của khu vực và cả nước
• 3.2. Những giải pháp cơ bản nhằm phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn Quận Hoàng Mai trong những năm tới
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách
• 3.2.2. Nhóm giải pháp phát triển thị trường
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về không gian và cơ sở vật chất của thương mại
• 3.2.4. Giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phát triển dịch vụ thương mại

Phát triển dịch vụ thương mại là một trong những trọng tâm của nền kinh tế hiện đại, đặc biệt tại các khu vực đô thị như Quận Hoàng Mai. Ngành dịch vụ thương mại không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tại Quận Hoàng Mai, việc phát triển ngành này đã được chú trọng thông qua các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

1.1. Khái niệm và đặc trưng

Dịch vụ thương mại bao gồm các hoạt động liên quan đến mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng. Đặc trưng của ngành này là tính chất phi vật thể, sự đa dạng trong loại hình dịch vụ và sự phụ thuộc vào nhu cầu thị trường. Tại Quận Hoàng Mai, các dịch vụ thương mại đã được phân loại theo mục đích kinh doanh, chế độ sở hữu và nội dung hoạt động.

1.2. Vị trí và vai trò

Ngành dịch vụ thương mại đóng vai trò trung gian kết nối giữa sản xuất và tiêu dùng. Nó thúc đẩy quá trình lưu thông hàng hóa, tạo điều kiện cho sự phát triển của các ngành kinh tế khác. Tại Quận Hoàng Mai, ngành này đã góp phần quan trọng trong việc cân đối cung cầu, nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút đầu tư.

II. Thực trạng phát triển tại Quận Hoàng Mai

Quận Hoàng Mai đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển ngành dịch vụ thương mại. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như sự manh mún trong quản lý và thiếu đồng bộ trong cơ sở hạ tầng. Các doanh nghiệp dịch vụ tại đây đã từng bước củng cố và mở rộng hoạt động, góp phần thúc đẩy kinh tế quận Hoàng Mai phát triển.

2.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Quận Hoàng Mai có lợi thế về vị trí địa lý và cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển dịch vụ thương mại. Tuy nhiên, tình hình kinh tế - xã hội vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là sự chênh lệch về thu nhập và tiêu dùng của người dân.

2.2. Thực trạng hoạt động

Các hoạt động dịch vụ thương mại tại Quận Hoàng Mai đã có sự đa dạng hóa về loại hình, từ các mô hình truyền thống đến các siêu thị và trung tâm thương mại hiện đại. Tuy nhiên, chất lượng dịch vụ và trình độ quản lý vẫn cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

III. Giải pháp phát triển

Để phát triển bền vững ngành dịch vụ thương mại tại Quận Hoàng Mai, cần tập trung vào các giải pháp đồng bộ từ chính sách, đào tạo nguồn nhân lực đến đầu tư cơ sở hạ tầng. Các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của quận.

3.1. Giải pháp về cơ chế chính sách

Cần hoàn thiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và minh bạch. Đồng thời, cần có các chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư vào ngành dịch vụ thương mại tại Quận Hoàng Mai.

3.2. Giải pháp về đào tạo nhân lực

Việc đào tạo và nâng cao trình độ cho thực tập sinh và nhân viên trong ngành là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dịch vụ. Cần có các chương trình đào tạo nghề chuyên sâu và liên kết với các doanh nghiệp để đảm bảo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế, khu vực dịch vụ ngày càng khẳng định vị thế trụ cột trong cơ cấu kinh tế của các quốc gia. Tại các nước phát triển, tỷ trọng của khu vực dịch vụ trong tổng sản lượng quốc dân thường chiếm từ 75% đến 85%. Ngành dịch vụ thương mại đóng vai trò là khâu trung gian kết nối lưu thông hàng hóa, thúc đẩy sản xuất và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng của xã hội. Tuy nhiên, tại Việt Nam, do ảnh hưởng kéo dài của cơ chế cũ và đặc điểm nền sản xuất nhỏ lẻ manh mún, ngành dịch vụ thương mại nhìn chung phát triển còn chậm, chưa khai thác hết các tiềm năng và lợi thế cạnh tranh.

Quận Hoàng Mai là địa bàn cửa ngõ phía Nam của thủ đô Hà Nội, sở hữu hệ thống giao thông huyết mạch kết nối liên vùng (Quốc lộ 1A, đường vành đai 3, cầu Thanh Trì, tuyến đường thủy sông Hồng). Trong giai đoạn nghiên cứu, hoạt động thương mại dịch vụ trên địa bàn quận đã có những bước tăng trưởng đáng kể, đóng góp tích cực vào nguồn thu ngân sách và giải quyết việc làm. Dẫu vậy, sự phát triển này chưa thực sự tương xứng với vị trí địa kinh tế và tiềm năng vốn có. Hạ tầng thương mại còn phân tán, chợ truyền thống xuống cấp, mạng lưới chợ cóc, chợ tạm còn phổ biến, và thiếu vắng các trung tâm thương mại quy mô lớn.

Từ thực tiễn đó, đề tài "Phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn Quận Hoàng Mai" được tác giả Ngô Thị Oanh (Khoa Môi trường và Đô thị, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) thực hiện nhằm làm rõ thực trạng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về ngành dịch vụ thương mại cùng các nội dung, nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành trong nền kinh tế thị trường.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn quận Hoàng Mai giai đoạn 2013–2017; chỉ ra các kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân.
3. Đề xuất các quan điểm, định hướng và nhóm giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy phát triển ngành dịch vụ thương mại quận Hoàng Mai đến năm 2020.

Câu hỏi nghiên cứu trọng tâm được đặt ra trong văn bản là: "Thương mại dịch vụ có ảnh hưởng đến tất cả các ngành của nền kinh tế không?"

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động phát triển ngành dịch vụ thương mại nội địa.
• Phạm vi không gian: Địa bàn quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng dựa trên chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2013–2017; các giải pháp và định hướng được đề xuất thực hiện cho giai đoạn đến năm 2020.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung lý luận dựa trên các nguyên lý kinh tế thương mại và quản lý đô thị:

• Khái niệm và đặc trưng: Dịch vụ được định nghĩa là các hoạt động tạo ra hàng hóa phi vật thể nhằm thỏa mãn nhu cầu sản xuất và đời sống; dịch vụ thương mại gắn liền trực tiếp với hoạt động thương mại nhằm phục vụ lưu thông hàng hóa (giao nhận, giám định, quảng cáo thương mại...). Chủ thể thực hiện hoạt động thương mại là các thương nhân (tổ chức kinh tế thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động độc lập, thường xuyên có hoặc không có đăng ký kinh doanh) với mục đích tìm kiếm lợi nhuận thông qua hai nhóm hoạt động cơ bản là mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ.
• Phân loại dịch vụ thương mại: Phân loại theo mục đích kinh doanh (vì lợi nhuận, phi lợi nhuận); theo chế độ sở hữu (chính phủ, tư nhân, kết hợp công - tư); theo nội dung kinh doanh (dịch vụ cơ bản, dịch vụ bổ sung hỗ trợ).
• Vị trí và vai trò: Xác định thương mại là khâu trung gian của quá trình tái sản xuất xã hội, kết nối sản xuất với tiêu dùng; điều tiết quan hệ cung - cầu, cân đối thị trường qua cơ chế giá; giải quyết mối quan hệ công nghiệp - nông nghiệp; tác động tương hỗ đến ngành tài chính - ngân hàng thông qua tốc độ chu chuyển tiền tệ; thúc đẩy mở cửa và phát triển kinh tế đối ngoại.
• Nội dung phát triển ngành: Gồm 6 nội dung cơ bản: (1) Đẩy mạnh tốc độ lưu thông hàng hóa; (2) Phát triển mạng lưới phân phối hàng hóa; (3) Đa dạng hóa loại hình dịch vụ thương mại; (4) Phát triển lao động ngành thương mại; (5) Phát triển dịch vụ thương mại theo các thành phần kinh tế; (6) Phát triển cơ sở vật chất ngành thương mại.
• Các nhân tố ảnh hưởng: Cơ chế chính sách thương mại; trình độ phát triển cơ sở hạ tầng; trình độ phát triển thị trường; thu nhập và tiêu dùng của dân cư; quá trình đô thị hóa; vốn đầu tư kinh doanh; thông tin và công nghệ thông tin; toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng:

• Phương pháp thống kê mô tả và phân tích định tính kết hợp định lượng: Thu thập, tổng hợp, so sánh và phân tích chuỗi dữ liệu kinh tế - xã hội qua các năm nhằm phản ánh biến động về giá trị sản xuất, doanh thu bán lẻ, kim ngạch xuất nhập khẩu, cơ cấu lao động và hệ thống phân phối.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ các Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội định kỳ tháng 12 và cả năm (các Báo cáo số 504/BC-CTK năm 2014, số 533/BC-CTK năm 2015, số 665/BC-CTK năm 2016, số 536/BC-CTK năm 2017) của Chi cục Thống kê quận Hoàng Mai; Niên giám thống kê năm 2014 của Cục Thống kê TP. Hà Nội; Kết quả điều tra dân số và việc làm năm 2012 của Chi cục Thống kê quận Hoàng Mai; Cổng thông tin điện tử UBND quận Hoàng Mai; cùng các giáo trình kinh tế thương mại chuyên ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về phát triển ngành dịch vụ thương mại

Chương này tập trung làm rõ hệ thống lý luận nền tảng về ngành dịch vụ thương mại trong nền kinh tế thị trường. Tác giả phân tích các đặc trưng pháp lý và kinh tế của chủ thể thương mại, mục tiêu lợi nhuận và các hình thức hoạt động chủ yếu.

Văn bản luận giải vai trò của thương mại trong chu kỳ tái sản xuất xã hội: đảm bảo cung ứng tư liệu sản xuất đầu vào và tiêu thụ sản phẩm đầu ra, rút ngắn thời gian chu chuyển vốn và kích thích đổi mới công nghệ. Trong mối quan hệ liên ngành, thương mại đóng vai trò cầu nối trao đổi sản phẩm giữa khu vực công nghiệp và nông nghiệp, thiết lập cơ cấu kinh tế hợp lý.

Đồng thời, chương 1 phân tích chi tiết 8 nhân tố vĩ mô và vi mô chi phối sự phát triển của thương mại, đặc biệt nhấn mạnh tác động của tốc độ đô thị hóa tới việc chuyển dịch đất đai, dịch chuyển lao động nông nghiệp sang thương mại dịch vụ và sự hình thành các khu đô thị mới làm gia tăng sức mua thị trường.

Chương 2: Thực trạng phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn quận Hoàng Mai

Chương 2 trình bày bức tranh tổng thể về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và diễn biến hoạt động thương mại dịch vụ tại quận Hoàng Mai giai đoạn 2013–2017.

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội:

• Địa lý: Quận nằm ở phía Nam nội thành Hà Nội, kích thước khoảng 5 km (Bắc - Nam) và 12 km (Đông - Tây); giáp quận Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, huyện Thanh Trì và huyện Gia Lâm. Hạ tầng giao thông gồm Quốc lộ 1A, đường Tam Trinh, Lĩnh Nam, đường vành đai 3, cầu Thanh Trì và mạng lưới đường thủy sông Hồng.
• Dân số: Theo niên giám thống kê năm 2014, dân số thường trú của quận đạt 363 nghìn người, mật độ dân số 9.003 người/km². Dân cư phân bố không đều, tập trung đông ở các phường giáp quận Hai Bà Trưng và Thanh Xuân, thưa thớt hơn ở khu vực giáp sông Hồng và Thanh Trì. Thu nhập bình quân đầu người giai đoạn 2013–2017 có tốc độ tăng bình quân 20%/năm.

Bảng: Cơ cấu dân số phân theo vị thế công việc tại quận Hoàng Mai

Vị thế công việc	Nam (người)	Nữ (người)	Tổng số (người)
Làm công ăn lương	474.955	414.065	889.020
Tự làm	148.214	163.070	311.284
Lao động gia đình	44.019	71.713	115.732
Chủ cơ sở	56.111	30.079	86.191
Xã viên hợp tác xã	225	853	1.078
Không xác định	387	290	677

(Nguồn: Chi cục Thống kê quận Hoàng Mai)

• Tăng trưởng kinh tế: Năm 2016, tổng giá trị sản xuất đạt 26.813 tỷ đồng (+13,47% so với năm 2015), thu ngân sách 3.480 tỷ đồng (đạt 127% dự toán). Năm 2017, tổng giá trị sản xuất ước đạt 30.454 tỷ đồng (+13,58% so với năm 2016), thu ngân sách đạt 4.576,9 tỷ đồng (+27% so với năm 2016). Cơ cấu kinh tế năm 2016 chuyển dịch theo hướng: Công nghiệp - Xây dựng chiếm 52,91%, Thương mại - Dịch vụ chiếm 46,4%, Nông nghiệp - Thủy sản chiếm 0,69%.

2. Thực trạng phát triển các phân ngành thương mại - dịch vụ:

• Doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội: Tăng trưởng liên tục qua các năm, từ 1.541 nghìn tỷ đồng (2013) lên 2.375 nghìn tỷ đồng (2017), tăng 54,12% so với năm 2013.

Bảng: Doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội quận Hoàng Mai giai đoạn 2013–2017

Chỉ tiêu	2013	2014	2015	2016	2017
Tổng doanh thu (nghìn tỷ đồng)	1.541	1.734	1.937	2.131	2.375
Tốc độ tăng so với năm trước (%)	13,8	12,5	11,7	10,0	11,4

(Nguồn: Chi cục Thống kê quận Hoàng Mai)

• Xuất - Nhập khẩu (năm 2017): Kim ngạch xuất khẩu đạt 11.779 triệu USD (+10,3% so với 2016), trong đó xuất khẩu địa phương đạt 9.817 triệu USD (+12%). Các nhóm hàng tăng mạnh: hàng điện tử (+49,9%), phương tiện vận tải và phụ tùng (+28%), máy móc thiết bị phụ tùng (+25,9%), xăng dầu (+22%), linh kiện máy tính và thiết bị ngoại vi (+15,2%). Kim ngạch nhập khẩu đạt 29.829 triệu USD (+18,2%), nhập khẩu địa phương chiếm 13.383 triệu USD (+19,6%), tập trung vào xăng dầu, chất dẻo, hóa chất.
• Du lịch, khách sạn, ăn uống: Năm 2017, doanh thu đạt 41.343 tỷ đồng, tăng trưởng 11,5% so với năm 2016 (năm 2013 tăng 11,3%, 2014 tăng 8,2%, 2015 tăng 9,7%, 2016 tăng 10,6%).
• Vận tải: Doanh thu vận tải năm 2017 đạt 34.972 tỷ đồng, tăng 16% so với năm 2016.
• Lưu chuyển hàng hóa và cơ cấu bán lẻ: Năm 2017, tổng mức bán lẻ đạt 561 nghìn tỷ đồng (+11,2% so với 2016).

Bảng: Cơ cấu tổng mức bán lẻ năm 2017 theo khu vực và ngành kinh tế

Tiêu chí phân loại	Phân nhóm	Giá trị (nghìn tỷ đồng)	Tỷ trọng (%)	Tăng trưởng so với cùng kỳ (%)
Theo khu vực kinh tế	Kinh tế ngoài nhà nước	429	76,5	12,6
	Kinh tế nhà nước	75	13,4	7,4
	Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)	57	10,1	6,1
Theo ngành kinh tế	Thương nghiệp	289	51,5	12,6
	Dịch vụ	209	37,2	9,2
	Khách sạn và nhà hàng	52	9,3	11,8
	Du lịch lữ hành	11	2,0	10,2

(Nguồn: Chi cục Thống kê quận Hoàng Mai)

• Cơ sở hạ tầng và mạng lưới phân phối: Mạng lưới gồm 41 siêu thị cung cấp hàng tiêu dùng, điện máy; hệ thống chợ truyền thống chủ yếu là chợ tạm, chợ dân sinh phân tán, cơ sở vật chất xuống cấp; chưa hình thành các trung tâm thương mại quy mô lớn (nhiều dự án quy hoạch giai đoạn 2010–2015 chậm tiến độ); hệ thống kho bãi bảo quản chưa đáp ứng yêu cầu.
• Lao động: Cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực: lao động nông nghiệp giảm từ 20,5% (2013) xuống 13,63% (2017); lao động dịch vụ chiếm 56,7%; công nghiệp - xây dựng chiếm 37,9%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo năm 2017 đạt 60,7%.

3. Đánh giá thành công và hạn chế:

• Thành công: Tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường; thu hút đa dạng thành phần kinh tế; hạ tầng bưu chính viễn thông, vận tải, lưu trú từng bước cải thiện.
• Hạn chế: Công tác quy hoạch không gian thương mại theo hướng đô thị hóa còn chậm; phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, tiềm lực tài chính yếu; cơ sở vật chất thiếu thốn, chợ tạm gây ảnh hưởng cảnh quan và giao thông; quản lý nhà nước còn chồng chéo đầu mối.

Chương 3: Những giải pháp phát triển ngành dịch vụ thương mại trên địa bàn quận Hoàng Mai

Chương 3 xây dựng hệ thống giải pháp xuất phát từ các căn cứ thực tiễn: quan điểm phát triển dịch vụ gắn với đô thị hóa và giải quyết việc làm; mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 phát triển thương mại hiện đại, văn minh; định hướng quy hoạch hạ tầng trọng điểm; và chủ trương cải thiện môi trường đầu tư của quận (triển khai Chương trình 03 của Thành phố, xử lý các dự án giao thông BT như đường 2,5, đường Tam Trinh, quản lý hơn 500 doanh nghiệp đang hoạt động và 23 dự án với tổng vốn 21.400 tỷ đồng đã phê duyệt từ năm 2016).

Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp cơ bản:

1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách: Tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp mở rộng thị trường; đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư (tăng tích lũy ngân sách quận, huy động vốn tín dụng nhà nước ưu đãi theo danh mục ngành nghề của từng phường, thu hút vốn FDI và doanh nghiệp nhà nước vào các công trình lớn); đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và quản lý thực hiện quy hoạch.
2. Nhóm giải pháp phát triển thị trường: Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh; tổ chức thu thập, xử lý và dự báo thông tin thị trường; tăng cường thanh tra, kiểm tra, đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và nghiên cứu thị trường dài hạn.
3. Nhóm giải pháp về không gian và cơ sở vật chất thương mại:
   • Hoàn chỉnh quy hoạch tổng thể, mở rộng địa bàn kinh doanh tại các phường, hình thành các tuyến phố chuyên doanh cùng chủng loại mặt hàng.
   • Đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật (giao thông, cấp thoát nước, mạng lưới viễn thông).
   • Quy hoạch phân cấp mạng lưới bán lẻ: khu vực đô thị ưu tiên phát triển trung tâm thương mại, siêu thị, chuỗi cửa hàng tiện ích, trung tâm logistics; xây dựng trung tâm thương mại tổng hợp cấp thành phố tại Vĩnh Tuy (diện tích 10–15 ha); xây dựng chợ đầu mối nông sản cấp vùng tại Tân Mai, Hoàng Liệt; từng bước cải tạo, xóa bỏ chợ tạm, nâng cấp chợ truyền thống đạt tiêu chuẩn chợ hạng 1, hạng 2 văn minh.
4. Nhóm giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Xây dựng kho dữ liệu thị trường lao động phổ thông và cập nhật biến động cung - cầu lao động định kỳ 6 tháng/lần; xây dựng chuẩn đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao (chuyên môn, kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tin học); khảo sát và tổ chức bồi dưỡng kiến thức pháp luật, văn minh thương mại cho đội ngũ cán bộ quản lý và thương nhân trên địa bàn.

---

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa số liệu thực trạng: Văn bản đã tổng hợp toàn diện các chỉ số phát triển kinh tế, lưu chuyển hàng hóa, kim ngạch xuất nhập khẩu và phân bố hạ tầng thương mại của quận Hoàng Mai giai đoạn 2013–2017:
  • Giá trị sản xuất đạt 30.454 tỷ đồng vào năm 2017 (tăng 13,58%).
  • Doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội đạt 2.375 nghìn tỷ đồng năm 2017 (tăng 54,12% so với 2013).
  • Xác lập cơ cấu tổng mức bán lẻ 561 nghìn tỷ đồng năm 2017 theo thành phần kinh tế (kinh tế ngoài nhà nước chiếm ưu thế tuyệt đối với 76,5%) và theo ngành kinh tế (thương nghiệp chiếm 51,5%, dịch vụ chiếm 37,2%).
  • Đánh giá hiện trạng hạ tầng với 41 siêu thị hoạt động và chỉ rõ sự vắng mặt của các trung tâm thương mại quy mô lớn.
• Hệ thống giải pháp ứng dụng: Đề xuất được 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi tại cấp quận, kết hợp giữa quy hoạch không gian vật chất (dự án chợ đầu mối Tân Mai, Hoàng Liệt; TTTM Vĩnh Tuy), cơ chế huy động vốn đầu tư và định hướng phát triển nhân lực thương mại theo chu kỳ quản lý dữ liệu 6 tháng/lần.
• Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận kết nối khung lý thuyết kinh tế thương mại với đặc thù quản lý kinh tế đô thị tại một quận cửa ngõ đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, cung cấp cơ sở thực tiễn phục vụ công tác quản lý tại Phòng Kinh tế UBND quận Hoàng Mai.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Nguồn dữ liệu thống kê phụ thuộc chủ yếu vào các báo cáo tổng hợp thứ cấp của Chi cục Thống kê quận Hoàng Mai và niên giám thống kê năm 2014, thiếu các cuộc điều tra khảo sát xã hội học sơ cấp về mức độ hài lòng của người tiêu dùng hoặc tiểu thương tại các chợ truyền thống.
  • Một số bảng biểu trong văn bản gốc có lỗi kỹ thuật sao chép số liệu (như bảng số liệu tổng giá trị sản xuất năm 2015 và các dòng chỉ số kim ngạch chi tiết bị thiếu dòng dữ liệu cơ sở).
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Thực hiện các khảo sát thực chứng định lượng đối với mạng lưới bán lẻ hiện đại (siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi) để đánh giá sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của cư dân tại các khu đô thị mới hình thành.
  • Nghiên cứu sâu hơn về mô hình xã hội hóa đầu tư hạ tầng chợ dân sinh và giải pháp giải tỏa, chuyển đổi bền vững các chợ tạm, chợ cóc gắn với bài toán sinh kế của người lao động sau giải phóng mặt bằng.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế và Quản lý đô thị, Quản trị thương mại, Kinh tế phát triển khi thực hiện chuyên đề thực tập tốt nghiệp, khóa luận về phát triển thương mại dịch vụ cấp quận/huyện.
• Cán bộ quản lý kinh tế tại các cơ quan quản lý nhà nước cấp cơ sở (Phòng Kinh tế UBND quận/huyện) tham khảo trong công tác đánh giá thực trạng, lập quy hoạch hạ tầng thương mại và xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế địa phương.
• Các nội dung đáng chú ý để trích dẫn: Hệ thống số liệu thống kê kinh tế - xã hội quận Hoàng Mai giai đoạn 2013–2017; phân tích cơ cấu bán lẻ theo thành phần kinh tế; định hướng quy hoạch mạng lưới chợ đầu mối và trung tâm thương mại chuyên ngành.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ trọng các ngành trong cơ cấu kinh tế quận Hoàng Mai năm 2016 được ghi nhận như thế nào?
Năm 2016, cơ cấu kinh tế quận Hoàng Mai gồm: ngành Công nghiệp - Xây dựng chiếm 52,91%, ngành Thương mại - Dịch vụ chiếm 46,4%, và ngành Nông nghiệp - Thủy sản chiếm 0,69%.

2. Trên địa bàn quận Hoàng Mai giai đoạn nghiên cứu có bao nhiêu siêu thị hoạt động?
Văn bản ghi nhận trên địa bàn quận Hoàng Mai có 41 siêu thị (cả quy mô lớn và nhỏ) cung cấp các mặt hàng thiết yếu, điện máy và đồ dùng sinh hoạt hàng ngày.

3. Thành phần kinh tế nào chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng mức bán lẻ năm 2017 của quận?
Khu vực kinh tế ngoài nhà nước chiếm tỷ trọng lớn nhất với 76,5% (đạt 429 nghìn tỷ đồng), khu vực kinh tế nhà nước chiếm 13,4% (75 nghìn tỷ đồng), và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm 10,1% (57 nghìn tỷ đồng).

4. Khóa luận đề xuất quy hoạch trung tâm thương mại tổng hợp cấp thành phố tại vị trí nào và quy mô bao nhiêu?
Tác giả định hướng phát triển Trung tâm thương mại tổng hợp cấp thành phố tại khu vực Vĩnh Tuy (quận Hoàng Mai) với quy mô diện tích từ 10 ha đến 15 ha.

5. Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực đề xuất tần suất cập nhật dữ liệu thị trường lao động là bao lâu?
Tác giả đề xuất xây dựng kho dữ liệu thị trường lao động phổ thông, thực hiện cập nhật cung - cầu lao động, biến động lao động, tỷ lệ lao động qua đào tạo và tỷ lệ thất nghiệp theo định kỳ 6 tháng/lần.

---

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Ngô Thị Oanh đã phản ánh bức tranh toàn diện về quá trình chuyển dịch và phát triển ngành dịch vụ thương mại tại quận Hoàng Mai giai đoạn 2013–2017. Nghiên cứu chỉ ra sự tăng trưởng tích cực về doanh thu, tổng mức bán lẻ và sự tham gia đa dạng của các thành phần kinh tế, đồng thời thẳng thắn chỉ rõ các nút thắt về cơ sở hạ tầng, mạng lưới chợ truyền thống và công tác quản lý quy hoạch. Hệ thống giải pháp được đề xuất từ cơ chế chính sách, không gian hạ tầng đến đào tạo nhân lực mang tính định hướng thiết thực nhằm thúc đẩy ngành dịch vụ thương mại của quận phát triển văn minh, hiện đại và bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã trình bày khái quát những vấn dé lý luận co bản về thương mại và phát triển thương mại như: khái niệm, đặc trưng, phân loại, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường, thu nhập dân cư, quá trình đô thị hóa, vốn đầu tư, thông tin, công nghệ và toàn cầu hóa kinh tế. Đây là những lý luận cơ bản cho việc đánh giá thực trạng và đề xuất những giải pháp phát triển thương mại trên địa bàn Quận Hoàng Mai. SV: Ngô Thị Oanh 14 MSV: 11143387 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền CHUONG 2.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIEN NGÀNH DỊCH VỤ THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI 2.1 DIEU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TE - XÃ HỘI CUA QUAN HOÀNG MẠI ANH HUONG DEN PHAT TRIEN NGÀNH DỊCH VỤ THUONG MAI 2.1 Đặc điểm, điều kiện tự nhiên Quận Hoàng Mai nằm ở phía Nam khu vực nội thành thành phố Hà Nội. Phía Bắc giáp với quận Hai Bà Trưng, phía Nam và phía Tây giáp quận Thanh Xuân và huyện Thanh Trì, phía Đông giáp sông Hồng với bờ bên kia là huyện Gia Lâm. Địa bàn quận rộng từ Bắc xuống Nam là 5km, từ Đông đến Tây khoảng 12 km. Với lợi thế cửa ngõ phía Nam thành phố Hà Nội, trên địa bàn quận theo hướng Bắc- Nam có đường quốc lộ 1A, đường Tam Trinh, đường Lĩnh Nam, nối giữa Đông Tây và vành đai 3 có cầu Thanh Trì chạy qua.

Ở đây có các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt nối thủ đô với các địa phương khác trong cả nước. Thêm vào đó, sông Hồng ở phía Đông cũng là một điều kiện thuận lợi cho việc phát triển giao thông đường thủy với các tỉnh đồng bằng sông Hong và vùng trung du miền núi phía Bắc. Vị trí địa lý thuận lợi này của quận chính là điều kiện để mở rộng giao thông hàng hóa và dịch vụ, tạo tiền đề phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội trong tương lai.2 Tình hình kinh tế xã hội 2.1 Tăng trưởng kinh tế Bảng 1. Doanh thu sản xuất quận Hoàng Mai Đơn vị: tỷ đồng Chỉ tiêu Tổng giá trị | Ngành công Ngành Ngành nông sản xuất nghiệp-xây | thương mại- nghiệp dựng dịch vụ SV: Ngô Thị Oanh 15 MSV: 11143387 Chuyên dé thực tập GVHD: TS.

Nguyễn Thị Thanh Huyền 2015 2.196 557 Nguồn: chi cục thống kê quận Hoàng Mai Trong 6 tháng đầu năm 2015, các ngành, lĩnh vực kinh tế của quận đều tăng trưởng khá. Tổng giá trị sản xuất do quận quản lý ước đạt 2.832 tỷ đồng, tăng 15,08% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành công nghiệp — xây dựng ước dat 1.531 tỷ đồng, tăng 12,7%; ngành thương mại — dịch vụ ước đạt 1.256 tỷ đồng, tăng 18,7%; ngành nông nghiệp ước đạt 44,5 tỷ đồng, tăng 1,18%. Năm 2016, kinh tế tiếp tục duy trì phát triển.

Tổng giá trị sản xuất ước đạt 26.813 tỷ đồng, tăng 13,47% so với năm 2015; thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn ước đạt 3.480 tỷ đồng, bằng 127% dự toán TP giao và HĐND quận quyết nghị; tổng chi ngân sách Nhà nước ước thực hiện 1.276 tỷ đồng, băng 95% dự toán. Các ngành, lĩnh vực kinh tế đều duy trì tăng trưởng, trong đó ngành công nghiệp - xây dựng ước dat 15.128 ty đồng, tăng 10,36% so với cùng ky; ngành thương mại - dịch vụ ước dat 11.499 ty, tăng 18,07%; ngành nông nghiệp và thủy sản ước đạt 186 tỷ đồng, tăng 1,64%. Cơ cấu kinh tế chuyên dịch tích cực, đến hết năm 2016, tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng là 52,91%, ngành thương mại - dịch vụ là 46,4% và ngành nông nghiệp - thủy sản là 0,69%. Năm 2017 kinh tế quận tiếp tục duy trì tăng trưởng cao, tổng giá trị sản xuất ước đạt 30.454 tỷ đồng, tăng 13,58% so năm 2016 và vượt kế hoạch đề ra là 13,55%; thu ngân sách quận đạt ước 4.576,9 tỷ đồng, bằng 101,3% dự toán và tăng 27% so năm 2016 (năm 2016 đạt 3.551 tỷ đồng), cao nhất từ trước đến nay.

Trong đó, các ngành mũi nhọn đều tăng cao, như thương mại, dịch vụ đạt trên 13.2 Tình hình xã hội SV: Ngô Thị Oanh 16 MSV: 11143387 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền Dân số và lao động Bảng 2.dan sô phân theo vị thê công việc Don vi: Người Chi tiéu Tổng số Nam Nữ Chủ cơ sở 86191 56111 30079 Tu lam 311284 148214 163070 Lao động gia đình 115732 44019 717113 Làm công ăn lương 889020 474955 414065 Xã viên hợp tác xã 1078 225 853 Không xác định 677 387 290 Nguôn: Chi cục thống kê quận Hoàng Mai Theo niêm giám thống kê 2014 của cục thống kê thành phó Hà Nội tính đến ngày 31/12/2014 quận Hoàng Mai có tổng số dân thường trú trên địa bàn 363 nghìn người, mật độ dân số 9003 người/km2 Tuy nhiên dân số quận Hoàng Mai phố bố không đồng đều, tập trung dân cư đông đúc tại các phường có địa giới hành chính giáp quận Hai Bà Trung và Thanh Xuân, thưa thớt ở các huyện Thanh Trì và mạn giáp sông Hong. Dân số tuy đông nhưng chưa chat lượng lao động chưa cao do tu duy, nhận thức của nền sản xuất nông nghiệp để lại. Đây là những khó khăn trong quá trình chỉ đạo các tầng lớp thực hiện những chủ trương của quận về đô thị hóa, giải phóng mặt bằng.

Tốc độ đô thị hóa trên địa bàn quận Hoàng Mai đang diễn ra mạnh mẽ và nhanh chóng, diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp. Lao động ở ngành thương mại dịch vụ tăng nhanh .3 Thu nhập và nhu cầu dân cư của quận Hoàng Mai Thu nhập bình quân đầu người của quận luôn ở mức cao so với thu nhập bình quân dau người của thành phố Hà Nội. Tốc độ tăng thu nhập bình SV: Ngô Thị Oanh 17 MSV: 11143387 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền quân đầu người giai đoạn 2013-2017 là 20%.2 THUC TRẠNG PHÁT TRIEN NGÀNH DỊCH VU THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HOÀNG MAI 2.

Khái quát tình hình phát triển ngành dịch vụ thương mại quận Hoàng Mai từ 2013-2017 e Nội thương Những năm gần đây, ngày lễ Noel được thanh, thiều niên đón chờ nồng nhiệt. Nắm bắt được những nhu cau đó, ngay từ đầu tháng các cửa hang đã bồ sung nhiều nguồn hàng phục vụ cho ngày lễ như các món dé trang trí cây thông, quan áo, giày mũ ông già Noel cũng như các đồ chơi được bày bán khá nhiều. Các mặt hàng tuy mỗi năm lại phong phú nhưng cũng không biến động nhiều. Tính chung cả năm 2017, tổng mức doanh thu dịch vụ đạt 2375 tỷ đồng tăng 11,4% so với năm 2016 và 54,12% so với năm 2013.

Tuy nhiên, việc phát triển thương mại trên địa bàn quận chưa tương xứng với vị trí tiềm năng của quận. Các cơ sở kinh doanh còn phân tán, qui mô nhỏ bé, chưa tạo được thương hiệu sản phẩm. Một số chợ trong tình trạng xuống cấp, quá tải, chưa hình thành điểm trung tâm thương mại, trung tâm hội chợ triên lãm. SV: Ngô Thị Oanh 18 MSV: 11143387 Chuyên đề thực tập GVHD: TS.

Nguyễn Thị Thanh Huyền Bảng 3. Doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội Chỉ tiêu 2013 2014 2015 2016 2017 Tông doanh thu ` 1541 1734 1937 2131 2375 ( nghìn tỷ đông) Tăng so với 13,8 12,5 11,7 10 11,4 năm trước (%) Nguôn:chỉ cục thông kê quận Hoàng Mai e Ngoại thương Tính chung cả năm 2017, kim ngạch xuất khâu đạt 11.7779 triệu USD, tăng 10,3% so với năm 2016. Trong đó xuất khâu địa phương đạt 9.817 triệu USD, tăng 12% so với năm 2016 Đóng góp vào nhiều nhất vào mức tăng kim ngạch xuất khâu trong năm qua là hàng điện tử tăng 49,9%, linh kiện máy tính và thiết bị ngoại vi tang 15,2%, xăng dau tăng 22%, may móc thiết bi phụ tùng tăng 25,9%, phương tiện vận tai và phụ tùng tăng 28% Năm 2017, kim ngạch nhập khẩu đạt 29.829 triệu USD, tăng 18,2% so với năm 2016. Trong đó nhập khẩu địa phương đạt 13.383 triệu USD, tăng 19,6%.

Một số mặt hàng có kim ngạch nhập khẩu cao so với năm trước là xăng dau, chất déo, hóa chất. Kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu Xuất khâu Nhập khâu Chỉ tiêu Doanh thu Tăng so với Doanh Tăng so với (triệu USD) năm trước(%) | thu(triệu USD) | năm trước(%) 2017 11.2381 -3,7 Nguôn:chỉ cục thống kê quận Hoàng Mai SV: Ngô Thị Oanh 19 MSV: 11143387 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền e Dich vụ du lịch, khách sạn, ăn uong. Quận Hoàng Mai kết hop với thành phố đã tập trung cải cách hành chính công, đơn giản hóa các thủ tục hành chính nhằm kêu gọi đầu tư, đặc biệt là đầu tư về du lịch, một trong những mũi nhọn phát triển kinh tế của Việt Nam mà Nghị quyết của Bộ Chính trị đã xác định đến 2020 du lịch cơ bản là ngành kinh tế mũi nhọn với tổng thu 35 tỷ USD, đóng góp 10% cho GDP.

Ngoài ra quận còn kêu gọi đầu tư, khuyến khích đầu tư vào các dự án, các sản phẩm du lịch như cồn viên, khu sinh thái, mở các tuyến xe buýt mới. Lượng khách trong và ngoài nước tiếp tục tăng qua các năm Bảng 5. Doanh thu dịch vụ du lịch, khách sạn, ăn uống Chỉ tiêu 2013 2014 2015 2016 2017 Doanh thu ` 41.343 ( ty dong) Tang so voi 11,3 8,2 9,7 10,6 11,5 nam truoc(%) Nguôn:chỉ cục thống kê quận Hoàng Mai e Van tai Giá xăng dau biến động liên tục đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải. Đề ton tại và phát triển, các doanh nghiệp đã liên tục đổi mới, nâng cao chất lượng va phương thức phục vụ như có xe trung chuyển hành khách từ những điểm nhỏ lẻ ra bến, đón trả khách theo đúng điểm đỗ, nâng cao chất lượng xe.

Các doanh nghiệp đã ứng dụng nhiều công nghệ như camara hành trình, thiết bị định vị GPS dé hỗ trợ dò tìm đường ngắn nhất. Do đó các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải van dat toc độ tăng trưởng qua các năm. SV: Ngô Thị Oanh 20 MSV: 11143387 Chuyên đề thực tập GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền Bảng 6.

Doanh thu dịch vụ vận tải Hàng hóa Hành khách Chỉ tiêu Doanh thu Tăng so với Doanh thu Tăng so với (tyd6éng) | nămtrước(%)| (tỷđồng) | năm trước(%) 2017 34.9722 16 Nguôn:chỉ cục thong kê quận Hoàng Mai 2.2 Tình hình lưu chuyền hành hóa xã hội Tổng mức bán lẻ năm 2017 đạt 56Inghìn ty, tăng 11,2% so với năm 2016. Xét theo khu vực kinh tế.