Vấn Đề Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Ở Tỉnh Phú Thọ Hiện Nay

Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu chuyên sâu về các vấn đề kinh tế xã hội. Phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp phát triển bền vững. Tài liệu tham khảo hữu ích.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Phương
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Hoàng Thúc Lân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết Học
• Đề tài: Vấn Đề Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Ở Tỉnh Phú Thọ Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến những vấn đề lý luận về lực lượng sản xuất và phát triển lực lượng sản xuất
• 1.2. Những công trình nghiên cứu liên quan đến thực trạng phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ
• 1.3. Những công trình nghiên cứu liên quan đến giải pháp nhằm phát triển lực lượng sản xuất ở Việt Nam và phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 1.4. Giá trị của các công trình đã tổng quan và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ thêm
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN
• 2.1. Quan niệm về phát triển lực lượng sản xuất
• 2.2. Những nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến sự phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 3.1. Thực trạng phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 3.2. Một số vấn đề đặt ra trong phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN HƠN NỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở TỈNH PHÚ THỌ HIỆN NAY
• 4.1. Phát huy tính tích cực của các chủ thể phát triển lực lượng sản xuất tại tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 4.2. Đổi mới nội dung phát triển lực lượng sản xuất tại tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 4.3. Đổi mới phương thức phát triển lực lượng sản xuất tại tỉnh Phú Thọ hiện nay
• 4.4. Kết luận chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Phú Thọ 2024

Luận án tiến sĩ triết học năm 2024 tập trung nghiên cứu sâu rộng về phát triển lực lượng sản xuất tại Phú Thọ. Đây là một vấn đề then chốt, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Lực lượng sản xuất không chỉ là yếu tố quyết định năng lực sản xuất của tỉnh mà còn là nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Luận án này xem xét lực lượng sản xuất Phú Thọ một cách toàn diện, từ nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đến tư liệu sản xuất. Nó nhằm mục đích đưa ra những giải pháp thiết thực để Phú Thọ khai thác tối đa tiềm năng, vượt qua thách thức, và đạt được sự tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai. Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và cải thiện môi trường đầu tư để thúc đẩy phát triển kinh tế Phú Thọ.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của Lực Lượng Sản Xuất ở Phú Thọ

Theo luận án, lực lượng sản xuất biểu hiện mối quan hệ giữa con người và giới tự nhiên, thể hiện năng lực chinh phục tự nhiên của con người trong những giai đoạn lịch sử nhất định. Lực lượng sản xuất là một thể thống nhất hữu cơ bao gồm con người và các sự vật, trong đó con người đóng vai trò quyết định. Phát triển lực lượng sản xuất Phú Thọ có vai trò quan trọng trong việc tăng cường năng lực cạnh tranh của tỉnh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân. Luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát huy yếu tố con người trong lực lượng sản xuất.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu của Luận Án Triết Học

Luận án hướng đến mục tiêu phân tích và làm rõ những vấn đề lý luận chung về lực lượng sản xuất và phát triển lực lượng sản xuất, đánh giá thực trạng phát triển tại Phú Thọ. Từ đó, đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong địa giới tỉnh Phú Thọ từ năm 2016 đến nay, tập trung vào phát triển người lao động, tư liệu sản xuất và khả năng ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

II. Thách Thức Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Tỉnh Phú Thọ

Mặc dù Phú Thọ đã đạt được những thành tựu đáng kể trong phát triển kinh tế, nhưng vẫn còn đối diện với nhiều thách thức trong việc phát triển lực lượng sản xuất. Trình độ công cụ lao động, phương tiện lao động và khả năng ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và đời sống còn tương đối thấp. Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn. Theo luận án, sự lạc hậu về tư liệu lao động, thiếu tính đột phá trong việc tìm ra đối tượng lao động mới cùng với chất lượng người lao động còn hạn chế dẫn đến nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội. Điều này đòi hỏi Phú Thọ cần có những giải pháp đột phá để vượt qua những thách thức này và thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất một cách bền vững.

2.1. Hạn Chế Về Công Nghệ và Tư Liệu Sản Xuất Tại Phú Thọ

Luận án chỉ ra rằng một trong những thách thức lớn nhất là sự lạc hậu về công nghệ và tư liệu sản xuất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Việc thiếu đầu tư vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng là một rào cản lớn cho phát triển kinh tế tri thức và nâng cao trình độ lực lượng sản xuất.

2.2. Yếu Kém Về Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Tỉnh Phú Thọ

Chất lượng nguồn nhân lực cũng là một vấn đề đáng quan ngại. Số lượng lao động qua đào tạo còn thấp, kỹ năng tay nghề chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Điều này đòi hỏi Phú Thọ cần có những chính sách đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho người lao động để đáp ứng nhu cầu phát triển lực lượng sản xuất trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0.

2.3. Cải Thiện Môi Trường Đầu Tư Phú Thọ để Phát Triển Kinh Tế

Môi trường đầu tư chưa thực sự hấp dẫn, thủ tục hành chính còn rườm rà, thiếu tính minh bạch. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài và cản trở sự phát triển của các doanh nghiệp. Chính quyền tỉnh cần có những giải pháp để cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động và phát triển kinh tế Phú Thọ.

III. Cách Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Phú Thọ

Để giải quyết bài toán phát triển lực lượng sản xuất, luận án đặc biệt nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một trong những đột phá chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Luận án đề xuất các giải pháp cụ thể để đào tạo, bồi dưỡng, và thu hút nhân tài, tạo ra một đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng làm việc tốt, và khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi của thị trường lao động. Sự đầu tư vào phát triển giáo dục Phú Thọ và đào tạo nghề là chìa khóa để Phú Thọ có thể xây dựng một lực lượng sản xuất vững mạnh và cạnh tranh.

3.1. Đổi Mới Chương Trình Đào Tạo Nghề Tại Phú Thọ

Cần đổi mới chương trình đào tạo nghề theo hướng gắn kết chặt chẽ với nhu cầu của doanh nghiệp. Nội dung đào tạo cần được cập nhật thường xuyên, đáp ứng yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0. Cần tăng cường hợp tác giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để sinh viên có cơ hội thực tập và làm quen với môi trường làm việc thực tế.

3.2. Chính Sách Thu Hút và Giữ Chân Nhân Tài Cho Tỉnh Phú Thọ

Tỉnh cần có những chính sách hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài. Điều này bao gồm việc tạo ra môi trường làm việc tốt, cơ hội thăng tiến, và chế độ đãi ngộ xứng đáng. Ngoài ra, cần quan tâm đến việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người lao động, đặc biệt là các vấn đề về nhà ở, y tế, và giáo dục.

3.3. Phát Triển Giáo Dục Đại Học và Sau Đại Học Ở Phú Thọ

Cần tập trung đầu tư vào phát triển các trường đại học và sau đại học trên địa bàn tỉnh. Các trường cần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, và chuyển giao công nghệ. Cần khuyến khích các trường hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu trong nước và quốc tế để nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ Để Phát Triển Sản Xuất Phú Thọ

Luận án khẳng định rằng khoa học công nghệ là động lực then chốt để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại. Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất giúp nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng sản phẩm, và tạo ra những sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao. Phú Thọ cần có những chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần xây dựng hạ tầng khoa học công nghệ hiện đại để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế tri thức.

4.1. Khuyến Khích Doanh Nghiệp Đầu Tư vào Nghiên Cứu Phát Triển

Tỉnh cần có những chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, và đất đai để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận với các nguồn vốn hỗ trợ từ các quỹ khoa học công nghệ. Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế hợp tác giữa doanh nghiệp và các viện nghiên cứu, trường đại học để thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

4.2. Xây Dựng Hạ Tầng Khoa Học Công Nghệ Hiện Đại ở Phú Thọ

Cần đầu tư xây dựng các khu công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu và phát triển, phòng thí nghiệm hiện đại. Cần nâng cấp hạ tầng viễn thông, kết nối internet tốc độ cao để đáp ứng nhu cầu chuyển đổi số Phú Thọ. Ngoài ra, cần xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học công nghệ để cung cấp thông tin cho doanh nghiệp và người dân.

4.3. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Chuyển Giao và Ứng Dụng Công Nghệ

Tỉnh cần có những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao và ứng dụng công nghệ mới. Điều này bao gồm việc cung cấp thông tin về công nghệ, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, và hỗ trợ tài chính. Cần khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào các chương trình hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ.

V. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Phú Thọ

Nông nghiệp vẫn là một ngành kinh tế quan trọng của Phú Thọ. Luận án đề xuất phát triển nông nghiệp công nghệ cao là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng, và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp. Cần khuyến khích nông dân ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, chế biến, và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, cần xây dựng các chuỗi liên kết giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm nông nghiệp. Ngoài ra, tỉnh cần chú trọng bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững để đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành.

5.1. Ứng Dụng Công Nghệ Sinh Học Trong Nông Nghiệp Phú Thọ

Cần khuyến khích nông dân sử dụng các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt, và khả năng chống chịu sâu bệnh. Cần áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, tiết kiệm nước, và thân thiện với môi trường. Ngoài ra, cần phát triển các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.2. Xây Dựng Chuỗi Liên Kết Giá Trị Nông Sản Phú Thọ

Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến nông sản để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm. Cần xây dựng các hệ thống phân phối hiện đại để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Ngoài ra, cần phát triển thương hiệu nông sản Phú Thọ để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.3. Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Tại Phú Thọ

Cần chú trọng bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên một cách hợp lý. Cần khuyến khích nông dân áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường. Ngoài ra, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Phát Triển Phú Thọ Đến 2030

Luận án Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất ở Phú Thọ đã đưa ra một cái nhìn tổng quan và sâu sắc về thực trạng và giải pháp cho vấn đề này. Việc triển khai các giải pháp trên sẽ góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nâng cao đời sống của người dân, và đưa Phú Thọ trở thành một tỉnh phát triển trong khu vực Trung du miền núi phía Bắc. Luận án nhấn mạnh rằng phát triển lực lượng sản xuất là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội, sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, và sự tham gia tích cực của người dân.

6.1. Vai Trò Của Đảng và Nhà Nước Trong Phát Triển Lực Lượng Phú Thọ

Luận án nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong việc định hướng và xây dựng các chính sách phát triển. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành để đảm bảo hiệu quả của các chính sách. Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo các chính sách được thực hiện đúng đắn.

6.2. Dự Báo Về Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Đến Năm 2030

Luận án dự báo rằng lực lượng sản xuất Phú Thọ sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong những năm tới. Điều này sẽ tạo ra những cơ hội lớn cho phát triển kinh tế, tạo việc làm, và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cũng cần phải đối mặt với những thách thức mới, như biến đổi khí hậu, cạnh tranh quốc tế, và yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

6.3. Phát triển bền vững Phú Thọ Mục Tiêu Hướng Đến

Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, Phú Thọ cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên một cách hợp lý, và giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động sản xuất đến môi trường. Cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ sản xuất sạch, tiết kiệm năng lượng, và giảm thiểu chất thải.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ triết học với đề tài "Vấn đề phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay" do nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hà Phương thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Hoàng Thúc Lân, bảo vệ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2024, thuộc chuyên ngành Triết học (mã số 9229001).

Về tính cấp thiết, luận án xuất phát từ nền tảng lý luận hình thái kinh tế - xã hội của Chủ nghĩa Mác - Lênin, trọng tâm là quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (LLSX). Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0), kinh tế tri thức và công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH - HĐH), Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định định hướng phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhiều thành phần, coi con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất và xác định khoa học - công nghệ (KH - CN) là quốc sách hàng đầu, động lực then chốt để phát triển LLSX hiện đại. Về mặt thực tiễn, Phú Thọ là tỉnh thuộc vùng Trung du và miền núi phía Bắc có nền công nghiệp hình thành sớm (khu công nghiệp Việt Trì từ năm 1959 - 1960). Giai đoạn 2016 - 2020, tỉnh đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 7,58%/năm, đứng thứ 2 toàn vùng về số lượng doanh nghiệp, lực lượng lao động và số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, trình độ công cụ và phương tiện lao động cũng như năng lực ứng dụng KH - CN vào sản xuất tại Phú Thọ còn thấp; chất lượng lao động còn hạn chế về thể lực, trí lực và tâm lực; tiềm năng đất đai, tài nguyên chưa được khai thác tối ưu; tốc độ phát triển chưa bắt kịp một số địa phương trong cùng khu vực như Thái Nguyên và Bắc Giang.

Về khoảng trống nghiên cứu, các công trình khoa học nghiên cứu trực tiếp, có hệ thống về phát triển LLSX tại địa bàn tỉnh Phú Thọ dưới góc độ chuyên ngành Triết học còn rất ít, chưa tương xứng với vị trí địa kinh tế - văn hóa của địa phương.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận chung về LLSX, phát triển LLSX và đánh giá thực trạng phát triển LLSX tại tỉnh Phú Thọ từ năm 2016 đến nay, đề xuất hệ thống giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh phát triển LLSX của tỉnh đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội (KT - XH).

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm 4 nội dung:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và xác định những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu.
2. Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số nội dung lý luận liên quan tới LLSX, phát triển LLSX, phân tích các nhân tố tác động đến quá trình phát triển LLSX ở tỉnh Phú Thọ hiện nay.
3. Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển LLSX ở tỉnh Phú Thọ hiện nay và những vấn đề đặt ra.
4. Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh phát triển LLSX ở Phú Thọ hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Vấn đề phát triển LLSX ở tỉnh Phú Thọ hiện nay.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Phú Thọ với 13 huyện, thị, thành.
• Phạm vi thời gian: Chủ yếu đánh giá thực trạng từ năm 2016 đến năm 2023 (giai đoạn thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII và các kế hoạch phát triển KT - XH 5 năm).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào ba nội dung cốt lõi của phát triển LLSX gồm phát triển người lao động, phát triển tư liệu sản xuất (TLSX) và phát triển khả năng ứng dụng KH - CN hiện đại vào sản xuất trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp và giáo dục.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả luận án đã tiến hành hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài theo ba nhóm nội dung chính:

Nhóm nội dung	Các tác giả, công trình tiêu biểu và năm công bố	Nội dung trọng tâm được trích xuất
1. Lý luận về LLSX, LLSX mới và vai trò của KH - CN	- Hồ Anh Dũng (2002) - Vũ Đình Cự, Trần Xuân Sầm (2009) - Vũ Đình Cự (2003) - Phạm Văn Linh (2019) - Hữu Ngọc (1987), Đan Tâm (2000), Trần Quang Lâm (2001), Trần Đắc Hiến (2011), Phùng Văn Thiết (2002), Đoàn Công Mẫn (2011), Nguyễn Cảnh Hồ (2002) - Lý Hân (2008)	- Luận giải các yếu tố cấu thành LLSX, khẳng định vị trí chủ thể của người lao động. - Xác định 5 biểu hiện của KH - CN khi trở thành LLSX trực tiếp trong kinh tế tri thức. - Tranh luận học thuật về luận điểm khoa học là LLSX trực tiếp. - Mở rộng quan niệm LLSX gắn với năng lực thích nghi và chung sống hài hòa với giới tự nhiên.
2. Tác động của CMCN 4.0, CNH - HĐH và quan hệ LLSX - QHSX	- Thomas L. Friedman (2006) - Viktor Mayer-Schönberger, Kenneth Cukier (2014) - Klaus Schwab (2018) - Phạm Thuyên (2018) - Cao Viết Sinh (2019) - Phạm Thị Kiên (2020) - Nguyễn Hùng Hậu (2011), Nguyễn Đức Luận (2012), Đặng Quang Định (2012), Trần Văn Phòng (2019), Lê Thị Chiên (2016), Vũ Quang Minh (2017), Nguyễn An Ninh (2019)	- Tác động của toàn cầu hóa, dữ liệu lớn (Big Data), nhà máy thông minh và công nghệ số đến LLSX. - Quá trình CNH - HĐH gắn với kinh tế tri thức tại Việt Nam. - Tác động biện chứng giữa hoàn thiện thể chế, quan hệ sở hữu, phân phối với giải phóng LLSX. - Vai trò, sứ mệnh lịch sử và nhiệm vụ trí thức hóa giai cấp công nhân.
3. Thực trạng và giải pháp phát triển LLSX, nguồn nhân lực tại Phú Thọ	- Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Phú Thọ (2008) - Dương Huy Thiện (2010) - Đặng Đình Thuận (2016) - Nguyễn Huy Lương (2018) - Bùi Đình Bôn (2022), Ngô Tuấn Nghĩa (2022), Nguyễn Thị Liên (2020) - Đinh Thị Lan Phương (2010), Phạm Thị Hạnh (2020), Nguyễn Thị Thu Hà, Nguyễn Mai Chinh (2020), Trang Thị Tuyết (2021)	- Điều kiện tự nhiên, truyền thống văn hóa Đất Tổ, làng nghề thủ công và đặc thù con người Phú Thọ. - Đánh giá Phú Thọ đứng thứ 4/14 tỉnh Trung du miền núi Bắc Bộ về CNH - HĐH giai đoạn 2010 - 2015 nhưng tụt hậu so với Thái Nguyên, Lào Cai. - Giải pháp đào tạo, sử dụng, đãi ngộ nguồn nhân lực; kiểm soát ô nhiễm, khai thác bền vững tài nguyên.

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án lựa chọn giải quyết: Mặc dù các công trình trước đã làm rõ nhiều khía cạnh lý luận về LLSX, tác động của CMCN 4.0 và thực trạng CNH - HĐH cục bộ, song chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống dưới góc độ triết học về phát triển LLSX tại tỉnh Phú Thọ. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc phân tích cấu trúc LLSX (người lao động, TLSX, KH - CN) gắn liền với các điều kiện đặc thù của tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2016 - 2023, từ đó xác định các mâu thuẫn thực tiễn và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam và các văn kiện của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ về LLSX và phát triển LLSX.

Tác giả kế thừa các quan điểm kinh điển của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và đưa ra quan niệm: Lực lượng sản xuất là khái niệm dùng để chỉ mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, là sự thống nhất biện chứng giữa người lao động kết hợp với tư liệu sản xuất, khoa học công nghệ theo một phương thức nhất định phù hợp với từng giai đoạn lịch sử, nhằm tạo ra một sức sản xuất để cải tạo giới tự nhiên, đáp ứng những nhu cầu của con người và phát triển kinh tế - xã hội. Luận án khẳng định LLSX hiện đại vừa phải đáp ứng việc tạo ra của cải vật chất, vừa phải đảm bảo tính bền vững, thích nghi và bảo vệ môi trường sinh thái.

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả vận dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp đồng bộ 7 phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Thu thập, xử lý và phân tích các văn kiện của Đảng, Nhà nước, báo cáo tổng kết của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Phú Thọ, số liệu thống kê và các bài báo khoa học.
• Phương pháp hệ thống và cấu trúc: Xem xét LLSX như một chỉnh thể hữu cơ gồm các yếu tố người lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động và KH - CN trong sự tương tác qua lại.
• Phương pháp logic và lịch sử: Phân tích tiến trình phát triển LLSX của Phú Thọ trong mối liên hệ giữa các giai đoạn lịch sử (từ truyền thống công nghiệp những năm 1959 - 1960 đến giai đoạn 2016 - 2023).
• Phương pháp khái quát hóa và trừu tượng hóa: Xử lý các số liệu thực tế để rút ra các kết luận có tính quy luật và khái quát triết học.
• Phương pháp so sánh, thống kê: Đối chiếu các số liệu kinh tế, cơ cấu lao động, trình độ CNH - HĐH giữa Phú Thọ với các tỉnh trong vùng Trung du miền núi phía Bắc và cả nước.
• Phương pháp tổng kết thực tiễn: Đánh giá những thành tựu, hạn chế, rút ra nguyên nhân và các vấn đề đặt ra từ thực tiễn địa phương.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của các nhà khoa học chuyên ngành triết học, cán bộ quản lý và lãnh đạo chuyên trách tại địa phương.

Nguồn tư liệu và dữ liệu: Sử dụng các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc (X, XI, XII, XIII), các văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ (khóa XVIII, XIX), số liệu từ Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2016 - 2023, các báo cáo tổng kết ngành và các công trình khoa học đã công bố.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương 1 gồm 4 tiết, tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến 3 nhóm vấn đề: lý luận về LLSX và phát triển LLSX; thực trạng phát triển LLSX tại Phú Thọ; giải pháp phát triển LLSX ở Việt Nam và Phú Thọ.

Tác giả chỉ rõ các kết quả nghiên cứu trước đây đã làm rõ vai trò quyết định của người lao động, sự thâm nhập của KH - CN vào các yếu tố cấu thành LLSX và tác động của CMCN 4.0 đến quá trình tái cấu trúc nền kinh tế. Điểm hạn chế chung của các nghiên cứu trước là chưa đi sâu khảo sát LLSX tỉnh Phú Thọ dưới góc độ chỉnh thể triết học trong giai đoạn từ năm 2016 đến nay. Chương 1 xác lập cơ sở khoa học và định vị tính độc lập của đề tài luận án.

Chương 2: Phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay - Một số vấn đề lí luận

Chương 2 gồm 2 tiết, tập trung làm rõ khung lý luận và các nhân tố ảnh hưởng:

• Về cấu trúc LLSX: Luận giải chi tiết các yếu tố cấu thành gồm:
  • Người lao động: Yếu tố giữ vai trò chủ thể hàng đầu, bao gồm thể lực, trí lực, tâm lực, kỹ năng và kinh nghiệm lao động.
  • Tư liệu sản xuất: Gồm tư liệu lao động (công cụ lao động là thước đo trình độ phát triển, phương tiện lao động) và đối tượng lao động (tự nhiên và nhân tạo mang hàm lượng tri thức cao).
  • Khoa học - công nghệ: Yếu tố kết tinh, thẩm thấu vào người lao động và TLSX, trở thành LLSX trực tiếp.
• Về các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển LLSX tại Phú Thọ:
  • Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên: Địa hình trung du miền núi, tài nguyên đất đai, khoáng sản, mạng lưới sông ngòi tạo lợi thế đa dạng hóa nông - lâm nghiệp, công nghiệp và du lịch.
  • Truyền thống văn hóa - lịch sử: Vùng đất cội nguồn dân tộc với các giá trị văn hóa truyền thống, làng nghề thủ công tác động trực tiếp đến tính cách, tâm lý và tác phong của người lao động.
  • Giáo dục và đào tạo: Nền tảng nâng cao dân trí, đào tạo nghề và hình thành nguồn nhân lực tại chỗ.
  • Bối cảnh thời đại: Tác động của hội nhập quốc tế, kinh tế tri thức và CMCN 4.0 đòi hỏi chuyển đổi mô hình tăng trưởng và hiện đại hóa công nghệ sản xuất.

Chương 3: Phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay - Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Chương 3 gồm 2 tiết, đánh giá thực trạng phát triển LLSX trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2016 - 2023:

• Thành tựu:
  • Kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng khá (bình quân 2016 - 2020 đạt 7,58%/năm), duy trì vị trí nhóm đầu về quy mô và trình độ phát triển trong 14 tỉnh vùng Trung du miền núi phía Bắc; đứng thứ 2 toàn vùng về số lượng doanh nghiệp và lao động.
  • Cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ; hạ tầng các khu, cụm công nghiệp (Việt Trì, Thụy Vân, Phú Hà, Cẩm Khê...) từng bước được mở rộng.
  • Ứng dụng tiến bộ KH - CN vào sản xuất nông - lâm nghiệp (chương trình OCOP, mô hình nông nghiệp công nghệ cao) và công nghiệp chế biến có bước chuyển biến.
• Hạn chế và nguyên nhân:
  • Chất lượng người lao động chưa đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ còn thấp; thiếu hụt lao động kỹ thuật cao và kỹ sư thực hành.
  • Công cụ và phương tiện lao động ở nhiều cơ sở sản xuất còn lạc hậu; mức độ cơ giới hóa, tự động hóa chưa đồng đều.
  • Năng lực nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng KH - CN còn hạn chế; việc huy động vốn đầu tư cho đổi mới công nghệ của doanh nghiệp địa phương còn thấp.
  • Nguy cơ tụt hậu về trình độ CNH - HĐH so với các tỉnh lân cận như Thái Nguyên, Bắc Giang.
• Những vấn đề đặt ra (mâu thuẫn thực tiễn):
  • Mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển LLSX hiện đại trong bối cảnh CMCN 4.0 với chất lượng thực tế của nguồn nhân lực tại địa phương.
  • Mâu thuẫn giữa nhu cầu vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng, đổi mới TLSX với khả năng tích lũy và thu hút nguồn lực của tỉnh.
  • Mâu thuẫn giữa việc khai thác tài nguyên thiên nhiên phục vụ tăng trưởng kinh tế với yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững.

Chương 4: Giải pháp cơ bản nhằm phát triển hơn nữa lực lượng sản xuất ở tỉnh Phú Thọ hiện nay

Chương 4 gồm 3 tiết, đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện:

• Phát huy tính tích cực của các chủ thể phát triển LLSX: Nâng cao năng lực lãnh đạo của các cấp ủy Đảng; hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền địa phương; phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp và tính tích cực xã hội của người lao động.
• Đổi mới nội dung phát triển LLSX:
  • Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với đổi mới căn bản giáo dục - đào tạo, đào tạo nghề theo nhu cầu thị trường.
  • Đổi mới và hiện đại hóa TLSX: Chú trọng nâng cấp công cụ lao động, mở rộng đối tượng lao động mới có hàm lượng tri thức cao, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các khu, cụm công nghiệp.
  • Đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng KH - CN hiện đại vào các ngành công nghiệp, nông - lâm nghiệp và giáo dục.
• Đổi mới phương thức phát triển LLSX: Đổi mới phương thức huy động và phân bổ các nguồn lực đầu tư (vốn trong nước và FDI); kết hợp phát triển kinh tế vùng với liên kết liên tỉnh; gắn phát triển LLSX với xây dựng mô hình sản xuất thân thiện với môi trường và hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận:

• Hệ thống hóa và làm rõ các quan niệm về LLSX, các yếu tố cấu thành LLSX (người lao động, TLSX, KH - CN) trong điều kiện kinh tế tri thức và CMCN 4.0.
• Luận giải tính quy luật và các nhân tố đặc thù (tự nhiên, lịch sử, văn hóa Đất Tổ, giáo dục) tác động đến tiến trình phát triển LLSX tại một tỉnh trung du miền núi phía Bắc.

Về mặt thực tiễn:

• Cung cấp bức tranh toàn diện, có căn cứ khoa học về thực trạng LLSX tại Phú Thọ từ năm 2016 đến năm 2023 trên cả ba phương diện: người lao động, tư liệu sản xuất và ứng dụng KH - CN.
• Nhận diện đúng các nguyên nhân của thành tựu, hạn chế và chỉ rõ các mâu thuẫn chủ yếu trong quá trình phát triển LLSX của tỉnh.
• Xây dựng hệ thống giải pháp cơ bản gồm 3 nhóm (chủ thể, nội dung, phương thức) có tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh Phú Thọ nhằm thúc đẩy LLSX phát triển nhanh và bền vững.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi khảo sát số liệu thực chứng tập trung chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023, gắn với kỳ kế hoạch phát triển KT - XH theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII.
• Địa bàn nghiên cứu giới hạn trong phạm vi hành chính 13 đơn vị cấp huyện của tỉnh Phú Thọ; nội dung tập trung chủ yếu vào các ngành kinh tế vật chất (công nghiệp, nông - lâm nghiệp) và giáo dục, chưa mở rộng phân tích sâu các phân ngành kinh tế số mới xuất hiện.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tiếp tục theo dõi, cập nhật các biến động về LLSX tại tỉnh Phú Thọ sau năm 2023 dưới tác động của các chính sách phát triển kinh tế vùng mới của Trung ương.
• Mở rộng nghiên cứu sự biến đổi của LLSX trong các lĩnh vực kinh tế số, công nghiệp bán dẫn, dịch vụ logistics và kinh tế tuần hoàn tại địa phương.

Giá trị tham khảo

• Đối với công tác đào tạo và nghiên cứu: Luận án là tài liệu tham khảo cho nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên chuyên ngành Triết học, Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị học tại các trường đại học, cao đẳng và hệ thống các trường chính trị, trường Đảng.
• Đối với công tác quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Phú Thọ và các sở, ban, ngành trong việc xây dựng quy hoạch phát triển KT - XH, ban hành chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút đầu tư công nghệ và bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa cấu trúc của lực lượng sản xuất gồm những yếu tố nào?
   Luận án xác định LLSX là sự thống nhất biện chứng giữa người lao động kết hợp với tư liệu sản xuất (gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động) và khoa học - công nghệ theo một phương thức nhất định nhằm tạo ra sức sản xuất cải tạo tự nhiên.

2. Giai đoạn 2016 - 2020, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của tỉnh Phú Thọ đạt bao nhiêu và xếp thứ mấy trong vùng?
   Theo số liệu trích xuất từ văn kiện tỉnh trong luận án, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của Phú Thọ giai đoạn 2016 - 2020 đạt 7,58%/năm; tỉnh nằm trong nhóm đầu về trình độ phát triển và đứng thứ 2 toàn vùng Trung du và miền núi phía Bắc về số lượng doanh nghiệp, lực lượng lao động và số xã đạt chuẩn nông thôn mới.

3. Lịch sử phát triển công nghiệp của tỉnh Phú Thọ được hình thành từ giai đoạn nào?
   Luận án ghi nhận nền công nghiệp tỉnh Phú Thọ phát triển tương đối sớm với việc xây dựng Khu công nghiệp Việt Trì trong thời kỳ những năm 1959 - 1960.

4. Những hạn chế chính của lực lượng sản xuất tỉnh Phú Thọ được luận án chỉ ra là gì?
   Chất lượng người lao động còn hạn chế về thể lực, trí lực và kỹ năng chuyên môn; trình độ công cụ, phương tiện lao động và khả năng ứng dụng KH - CN vào sản xuất còn thấp; nguy cơ tụt hậu về trình độ CNH - HĐH so với các tỉnh lân cận như Thái Nguyên và Bắc Giang.

5. Luận án đề xuất mấy nhóm giải pháp cơ bản nhằm phát triển lực lượng sản xuất ở Phú Thọ?
   Luận án đề xuất 3 nhóm giải pháp cơ bản tại Chương 4: (1) Phát huy tính tích cực của các chủ thể phát triển LLSX; (2) Đổi mới nội dung phát triển LLSX (về người lao động, TLSX và KH - CN); (3) Đổi mới phương thức phát triển LLSX (huy động nguồn lực, liên kết vùng và bảo vệ môi trường).

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Hà Phương đã vận dụng nhất quán lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất để giải quyết vấn đề thực tiễn tại tỉnh Phú Thọ. Công trình đã làm rõ các nhân tố đặc thù về tự nhiên, văn hóa Đất Tổ và bối cảnh CMCN 4.0 tác động đến LLSX địa phương giai đoạn 2016 - 2023. Các đánh giá thực trạng phản ánh trung thực cả thành tựu tăng trưởng lẫn những hạn chế về chất lượng lao động và trình độ công nghệ. Hệ thống giải pháp được đề xuất có cơ sở khoa học, góp phần cung cấp luận cứ hữu ích cho công tác nghiên cứu lý luận chính trị và hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội tại địa bàn tỉnh Phú Thọ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Lực lượng sản xuất (LLSX) là một nội dung cốt lõi trong Triết học Mác - Lênin, do đó đã có nhiều công trình nghiên cứu sâu rộng về chủ đề này. Liên quan đến đề tài luận án, tác giả đã tiến hành tổng quan tài liệu tham khảo và phân chia thành ba nhóm chính, phù hợp với cấu trúc ba chương của luận án. Những công trình nghiên cứu liên quan đến những vấn đề lý luận về lực lượng sản xuất và phát triển lực lượng sản xuất 1. Những công trình nghiên cứu lý luận về lực lượng sản xuất Trong thời đại CMCN 4.0, dưới tác động của cuộc cách mạng KH - CN, LLSX đã không ngừng phát triển, đạt đến trình độ ngày càng tiên tiến và hiện đại, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Trong phạm vi nghiên cứu, luận án không chỉ tổng quan các công trình nghiên cứu về LLSX nói chung, mà còn tập trung vào các nghiên cứu liên quan đến LLSX hiện đại và LLSX mới trong xã hội ngày nay. Với cách tiếp cận này, có thể kể đến các công trình tiêu biểu sau: Tác giả Hồ Anh Dũng (2002) trong công trình công trình Phát huy yếu tố con người trong lực lượng sản xuất ở Việt Nam hiện nay [30] cho rằng: “LLSX biểu hiện mối quan hệ con người với giới tự nhiên, biểu hiện năng lực chinh phục tự nhiên của con người trong những giai đoạn lịch sử nhất định” [30, tr. LLSX là một thể thống nhất hữu cơ bao gồm con người và các sự vật, trong đó con người đóng vai trò quyết định. Tác giả phân tích các yếu tố của LLSX theo ba quan điểm: Thứ nhất, LLSX gồm yếu tố con người và các phương tiện lao động; thứ hai, yếu tố con người, các phương tiện lao động, đối tượng lao động; thứ ba, yếu tố con người, các phương tiện lao động, đối tượng lao động, khoa học và quản lý sản xuất.

Ở các quan điểm trên, mặc dù về số lượng các yếu tố tạo nên LLSX có sự khác nhau nhưng đều khẳng định vai trò thiết yếu của yếu tố con người trong LLSX. Công trình có ý nghĩa, cung cấp tư liệu quý giá cho nghiên cứu sinh trong việc luận giải những vấn đề lí luận về LLSX và các yếu tố cấu thành LLSX. Tuy nhiên, theo quan 10 điểm của Triết học Mác - Lênin, yếu tố cấu thành LLSX bao gồm người lao động chứ không phải con người và TLSX. Bởi lẽ, không phải con người nói chung nào cũng là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất, mà chỉ có người lao động với sức khỏe thể chất và tinh thần cùng với kĩ năng, kinh nghiệm mới trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất và là bộ phận không thể thiếu của LLSX.

Cuốn sách Lực lượng sản xuất mới và kinh tế tri thức [28] do hai tác giả Vũ Đình Cự, Trần Xuân Sầm (Chủ biên, 2009), tập trung nêu cái nhìn khái quát về sự tiến bộ của LLSX hiện đại, cũng như ảnh hưởng có tính quyết định của nó đến sự phát triển của nền kinh tế tri thức. Nội dung cuốn sách làm rõ hơn những quan điểm về kinh tế tri thức được nêu trong văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng ta và giúp những nhà nghiên cứu, những người quan tâm nhận định rõ vấn đề này. Trong Chương 7 của cuốn sách: “Những đặc điểm chủ yếu của lực lượng sản xuất mới”, tác giả đã chỉ ra 5 biểu hiện chứng tỏ KH - CN đang trở thành LLSX trực tiếp. Thứ nhất, tỷ lệ nhân lực KH - CN tham gia vào quá trình sản xuất ngày càng cao, vượt xa số lượng lao động thủ công.

Thứ hai, các loại máy móc và dây chuyền sản xuất trong xí nghiệp ngày càng gắn kết chặt chẽ với các phòng thí nghiệm. Thứ ba, thời gian để đưa các ứng dụng khoa học từ phòng thí nghiệm ra thị trường ngày càng được rút ngắn. Thứ tư, sự hợp tác giữa DN, trường đại học và viện nghiên cứu ngày càng mật thiết. Thứ năm, KH - CN trong LLSX mới không chỉ bao gồm khoa học kỹ thuật mà còn bao hàm cả khoa học xã hội.

Những đặc điểm trên đã thể hiện sự khác biệt giữa LLSX mới và LLSX trước đây, từ đó khẳng định tri thức chính là yếu tố nòng cốt của LLSX mới: “Vì tri thức có vai trò quan trọng trong toàn bộ nền kinh tế nên lực lượng sản xuất mới không chỉ có mặt trong những ngành sản xuất mới xuất hiện, mà còn lan tỏa, cải tạo, đổi mới các ngành sản xuất cũ của nền kinh tế. Như vậy, lực lượng sản xuất mới sẽ thay thế hoàn toàn lực lượng sản xuất cũ, qua một quá trình phát triển biện chứng, có sử dụng triệt để những tiền đề mà lực lượng sản xuất cũ tạo ra” [28, tr. Từ những phân tích chung đó, trong Chương 18 với tên gọi “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với phát triển kinh tế tri thức ở nước ta”, các tác giả đã nhấn mạnh đường lối CNH - 11 HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức mà Đảng và Nhà nước ta đang triển khai là hoàn toàn đúng đắn, góp phần quan trọng vào mục tiêu đưa đất nước sớm trở thành một quốc gia công nghiệp hóa theo hướng hiện đại. Tác giả cũng khẳng định, để thực hiện được mục tiêu đó cần phải phát triển LLSX theo hướng hiện đại.

Cuốn sách của các tác giả Vũ Đình Cự và Trần Xuân Sầm là một công trình nghiên cứu khá tỉ mỉ và công phu. Cuốn sách đã cung cấp cho nghiên cứu sinh những vấn đề lí luận quan trọng và mới mẻ về LLSX hiện đại, đồng thời cũng cho thấy diện mạo mới của LLSX hiện đại và vai trò của LLSX hiện đại đối với sự phát triển xã hội. Công trình Về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất [67] do tác giả Phạm Văn Linh (2019) chỉ đạo biên soạn đã ghi lại toàn bộ những trích dẫn, luận điểm của C.Lênin từ các tác phẩm kinh điển, bàn về mối quan hệ giữa LLSX và QHSX. Đây là nguồn tài liệu hữu ích với tác giả luận án khi nghiên cứu lí luận những khái niệm về LLSX, các yếu tố cấu thành LLSX và QHSX có liên quan đến đề tài.

Ngoài các công trình kể trên, còn rất nhiều bài viết có nội dung có thể tham khảo liên quan đến việc nghiên cứu lí luận về LLSX. Bài viết: “Những đặc điểm của hệ thống công nghệ mới và lực lượng sản xuất mới tác động quyết định đến quá trình hình thành kinh tế tri thức”[27] của tác giả Vũ Đình Cự (2003) đã đưa ra những quan niệm về LLSX mới như sau: “Lực lượng sản xuất mới, tức là lực lượng sản xuất hiện đại, dựa trên hệ thống công nghệ mới, được đặc trưng bằng năng suất rất cao, hiệu quả lớn, ngày càng ít tác hại môi trường và ít gây mất cân bằng sinh thái (“thân” môi trường), tiêu hao ngày càng ít năng lượng và vật liệu cho một sản phẩm, đồng thời hàm lượng tri thức trong một sản phẩm ngày càng cao” [27, tr. Từ phân tích trên cho thấy, tác giả đã đồng nhất LLSX mới với LLSX hiện đại, nội hàm của khái niệm này gắn với trình độ phát triển theo hướng hiện đại của LLSX. Theo nhận định này, tác giả đã đưa ra những đặc trưng nổi bật của LLSX mới, dùng để phân biệt với LLSX cũ, mang nhiều yếu tố lạc hậu trước kia.

Qua đó, tác giả đã đề cao vai trò của KH - CN hiện đại trong việc hình thành nên LLSX mới. Tác giả còn chỉ ra sự khác biệt giữa LLSX mới dựa trên hệ thống công nghệ mới so 12 với LLSX cổ điển dựa trên thời kì công nghiệp cổ điển. LLSX cổ điển này có đối tượng chủ yếu là nguyên liệu, vật liệu, còn trong LLSX mới, đối tượng lao động ngoài những nguyên vật liệu còn có thông tin, dữ liệu, tri thức. Cũng theo tác giả, khi LLSX mới ra đời, nó không chỉ thay đổi diện mạo của một nền KT - XH mà còn làm “phát sinh một hệ quả quan trọng”, đó là toàn cầu hóa kinh tế.

Vì LLSX phát triển nên đã tạo ra một khối lượng hàng hóa dồi dào, không chỉ đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn hướng ra thị trường quốc tế. Tác giả viết: “Toàn cầu hóa kinh tế do nhiều nguyên nhân khác nhưng nguyên nhân do lực lượng sản xuất là quyết định. Nếu không có một lực lượng sản xuất mới đảm bảo một nguồn hàng hóa và dịch vụ vô cùng phong phú, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của toàn thế giới và một kết cấu hạ tầng thông tin cực kì mạnh mẽ như hiện nay thì chưa có toàn cầu hóa kinh tế” [27, tr. Theo tác giả Vũ Đình Cự, vì LLSX mới có hàm lượng tri thức cao, nên việc xuất hiện toàn cầu hóa kinh tế tất yếu sẽ dẫn đến việc xuất hiện toàn cầu hóa tri thức bởi tri thức của con người không bị giới hạn bởi những khuôn khổ chật hẹp trong một vùng lãnh thổ, một quốc gia nhất định mà luôn có tính xã hội hóa, tính quốc tế rất cao.

Chính vì vậy, đối với các nước đang phát triển như Việt Nam hiện nay, muốn phát triển LLSX theo hướng hiện đại, muốn gia nhập vào quá trình toàn cầu hóa LLSX cần chú trọng phát huy nguồn nhân lực có tri thức, có trình độ, tay nghề cao. Như vậy, trong bài viết, tác giả không chỉ đưa ra nội hàm khái niệm LLSX mới và LLSX hiện đại mà còn chỉ ra những tác động của LLSX mới tới sự phát triển của nền KT - XH cũng như quá trình toàn cầu hóa kinh tế, toàn cầu hóa LLSX. Bài viết: “Lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất - Giá trị cốt lõi và những vấn đề cần bổ sung, phát triển trong điều kiện mới” của Phạm Văn Linh (2019) được tuyển tập trong cuốn Giá trị cốt lõi của Chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong giai đoạn hiện nay [66] cũng đưa những vấn đề liên quan trực tiếp đến LLSX, QHSX và mối liên hệ biện chứng giữa LLSX và QHSX trong thời đại ngày nay. Tại mục II của bài viết, tác giả đã đưa ra những vấn đề cần 13 tiếp tục luận giải liên quan tới LLSX.

Tác giả nhận định: “Lực lượng sản xuất ngày nay đã vượt xa so với thời Mác.