phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu; cơ sở lý luận về phát triển kinh tế du lịch Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu của đề tài Chƣơng 3: Thực trạng phát triển kinh tế du lịch ở thành phố Hạ Long Chƣơng 4: Giải pháp phát triển kinh tế du lịch ở thành phố Hạ Long. 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU; CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ DU LỊCH 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu ở nƣớc ngoài liên quan đến phát triển kinh tế du lịch ―Tourism in Developing Countries” (Du lịch ở các nƣớc đang phát triển) của hai tác giả Martin Oppermann và Kye - Sung Chon, đƣợc xuất bản bởi Nxb International Thomson Business Press vào năm 1997.
Nội dung cuốn sách tập trung phân tích những vấn đề sau: sự phát triển du lịch ở các nƣớc đã và đang phát triển, trong đó tác giả nhấn mạnh về quá trình nghiên cứu du lịch tại các đất nƣớc đang phát triển theo nhiều giai đoạn: 1930-1960, 1970-1985 và 1985-1993. Đồng thời, công trình này còn đề cập đến mối liên hệ giữa chính phủ và du lịch, các mô hình phân tích phát triển du lịch, các phƣơng pháp đo lƣờng phát triển du lịch quốc tế, sự phát triển các điểm đến du lịch nhƣ khu nghỉ mát ven đồi hay ven biển, các khu du lịch vùng ngoại ô. Công trình: “Global Tourism - The next decade” (Du lịch toàn cầu - Thập kỷ tới) do tác giả William Theobald viết và đƣợc Nxb Butterworth - Heinemann Ltd xuất bản năm 1994. Công trình này giới thiệu về khái niệm và phân loại du lịch; xác định những ảnh hƣởng tích cực và tiêu cực của du lịch; định hƣớng và kế hoạch phát triển du lịch; vai trò du lịch đối với hòa bình thế giới.
Ở công trình nghiên cứu này, tác giả đã làm rõ du lịch là một trong những nguồn lực lớn thúc đẩy nền hòa bình, hữu nghị và hiểu biết lẫn nhau. Khi mọi ngƣời đi du lịch khắp nơi trên thế giới và hiểu biết về nhau, về phong tục tập quán của nhau cũng nhƣ đánh giá cao về cá nhân con ngƣời của mỗi quốc gia, từ đó các quốc gia sẽ xây dựng đƣợc sự hiểu biết quốc tế, điều này có thể cải thiện rõ rệt nền hòa bình thế giới. 6 Công trình: “The Business of Rural Tourism International Perspectives” (Quan điểm quốc tế về việc phát triển kinh doanh du lịch tại khu vực nông thôn) của hai tác giả Stephen J. Page và Don Getz, đƣợc Nxb International Thomson Business Press xuất bản năm 1997.
Nội dung nghiên cứu đề cập đến những vấn đề chính nhƣ: chính sách, kế hoạch, các tác động của nghiên cứu về việc thƣơng mại du lịch tại khu vực nông thôn, trong đó tác giả phân tích về vấn đề tài chính cũng nhƣ qu ảng bá cho du lịch tại khu vực nông thôn, đồng thời nêu ra một số mô hình mẫu tại các nƣớc nhƣ Mỹ, Canada, Trung Quốc, Đức, Úc, Niu Dilân… và một số tác động đối với việc phát triển loại hình du lịch tại khu vực này. Công trình: ―Commercial Recreation & Tourism - An Introduction to Business Oriented Recreation‖ (Giải trí Thƣơng mại và Du lịch - Sự giới thiệu về giải trí định hƣớng kinh doanh), của tác giả Susan A.Weston, Nxb Brown & Benchmark, đƣợc xuất bản năm 1996. Nội dung nghiên cứu đƣa ra khái niệm và phân tích nguồn gốc của ngành thƣơng mại giải trí và du lịch, trong đó tác giả nêu ra các tên gọi đa dạng đƣợc sử dụng để miêu tả về ngành thƣơng mại giải trí và du lịch; miêu tả sứ mệnh của ngành này; giải thích sự khác biệt giữa sản phẩm và dịch vụ; giới thiệu những địa điểm mà thƣơng mại giải trí và du lịch có thể diễn ra; giới thiệu các cơ hội nghề nghiệp cho các ứng viên tốt nghiệp ngành này. Bên cạnh đó, tác giả cũng đề cập đến vấn đề quản lý và tổ chức sự kiện, vấn đề về lƣu trú; thực phẩm và đồ uống, vấn đề quản lý nghề nghiệp, đồng thời cuốn sách cũng phân tích về các ngành công nghiệp có tính chất tƣơng đồng.
Công trình: “The Economics of Leisure and Tourism‖ (Kinh tế học về Giải trí và Du lịch) của tác giả John Tribe, đƣợc Nxb Butterworth - Heinemann Ltd xuất bản vào năm 1995. Nội dung công trình xoay quanh các vấn đề về tổ chức và quảng bá hoạt động Giải trí và Du lịch; Giải trí và Du lịch tƣơng quan với môi trƣờng quốc tế; tác động của Giải trí và Du lịch đối với nền kinh tế quốc gia; Giải trí và Du lịch với các vấn đề về môi trƣờng, sự đầu tƣ về Giải trí và Du lịch. Trong tiểu mục: Sự đầu tƣ về Giải trí, tác giả đề 7 cập đến các nhân tố tác động đến sự đầu tƣ các dự án nhƣ: lợi nhuận, doanh thu, chi phí vận hành v.v… Các công trình trên nghiên cứu về du lịch, du lịch giải trí ngoài trời, marketing du lịch, luật du lịch, du lịch ở các nƣớc đang phát triển, các yếu tố ảnh hƣởng đến phát triển du lịch… trong đó đã có một số quan tâm đến KTDL và quản lý KTDL. Ngoài ra, bằng tiếng Anh và một số thứ tiếng khác, đã có một số công trình nghiên cứu về du lịch và KTDL đã đƣ ợc dịch ra Tiếng Việt nhƣ: Công trình: ―Kinh tế du lịch‖ của tác giả Robert Lanquar, Nxb Thế giới, năm 1993.
Trong công trình này tác giả đã kh ẳng định: KTDL đó là ngành công nghiệp vì nó là toàn bộ những hoạt động nhằm khai thác các của cải của du lịch, nhằm biến các tài nguyên nhân lực, tƣ bản và nguyên liệu thành dịch vụ và sản phẩm. Đồng thời, tác giả cuốn sách đã giới thiệu những vấn đề về tình hình và ảnh hƣởng của du lịch đến nền kinh tế. Yêu cầu về du lịch, sự tiêu dùng của du lịch, sản xuất cho du lịch, đầu tƣ du lịch. Những công cụ và phƣơng tiện phân tích kinh tế học du lịch và kinh doanh du lịch.
Công trình: ―KTDL và du lịch học‖ của hai tác giả Trung Quốc là Đổng Ngọc Minh, Vƣơng Lôi Đình, Nxb Đại học Giao thông Thƣợng Hải, năm 2000, đƣợc Nxb Trẻ dịch ra Tiếng Việt vào năm 2001. Nội dung công trình đề cập đến những vấn đề lý luận cơ bản về du lịch và KTDL nhƣ: khái niệm về du lịch, khái quát về KTDL, sản phẩm du lịch, thị trƣờng du lịch, vai trò của KTDL, quy hoạch xây dựng khu du lịch, v. Ngoài các công trình đã đƣ ợc công bố nêu trên, còn có những bài viết về kinh doanh du lịch, dịch vụ du lịch công bố trên các thông tin khác của UNWTO, trên các Tạp chí, các website bằng tiếng nƣớc ngoài. Các công trình nghiên cứu trong nƣớc liên quan đến phát triển kinh tế du lịch Luận án Tiến sĩ Kinh tế của Nguyễn Anh Tuấn (2010), “Năng lực cạnh tranh điểm đến của du lịch Việt Nam”, bảo vệ tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
8 Tác giả luận án đã tập trung nghiên cứu khái quát một số vấn đề lý luận cơ bản về cạnh tranh điểm đến trong phát triển du lịch nhƣ: cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, điểm đến và năng lực cạnh tranh điểm đến. Tác giả áp dụng một số mô hình và phƣơng pháp nghiên cứu mới để phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh điểm đến của ngành du lịch Việt Nam; chỉ ra những mặt mạnh, mặt yếu, cơ hội và áp lực đối với ngành du lịch Việt Nam cũng nhƣ nguyên nhân của hạn chế về năng lực cạnh tranh điểm đến của ngành du lịch Việt Nam. Đề xuất 4 quan điểm nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến của ngành du lịch Việt Nam xác đáng và phù hợp với thực tiễn Việt Nam: (i)Ngành du lịch phải trở thành một trong những ngành kinh tế hàng đầu, đóng góp quan trọng vào sự thịnh vƣợng quốc gia; (ii) Môi trƣờng chính sách phải tạo thuận lợi cho du lịch phát triển; (iii) Ngành du lịch phải đƣợc phát triển theo hƣớng năng động, thích ứng nhanh và ứng phó kịp thời với những thay đổi; (iv) Ngành du lịch phải đƣợc phát triển theo hƣớng chất lƣợng, hiệu quả, bền vững. Trên cơ sở các quan điểm này và kết quả nghiên cứu lý luận, thực tiễn, tác giả luận án đã đề xuất 7 nhóm khuyến nghị về chính sách và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến của ngành du lịch Việt Nam với những luận cứ chặt chẽ, toàn diện và có tính khả thi.
Luận án Tiến sĩ Kinh tế của Trần Xuân Ảnh (2011),“Thị trường du lịch Quảng Ninh trong hội nhập kinh tế quốc tế”, bảo vệ tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Tác giả luận án đã hƣớng nghiên cứu vào làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về thị trƣờng du lịch trong HNKTQT; phân tích thực trạng của thị trƣờng du lịch Quảng Ninh trong HNKTQT, trong đó tác giả đã phác họa rõ nét về những thành tựu, đặc biệt là nêu rõ những vấn đề đặt ra cần khắc phục để mở rộng thị trƣờng du lịch Quảng Ninh đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020. Nêu rõ xu hƣớng phát triển của thị trƣờng du lịch quốc tế và quốc gia, từ đó đề xuất phƣơng hƣớng trọng tâm phát triển thị trƣờng du lịch Quảng Ninh trong HNKTQT là: (i) 9 Xây dựng chƣơng trình thị trƣờng trong đó xây dựng chính sách thị trƣờng phù hợp nhằm đẩy mạnh công tác quy hoạch chiến lƣợc và kế hoạch ngắn hạn cho từng giai đoạn, từng thị trƣờng khách du lịch; (ii) Tăng cƣờng hợp tác du lịch trong nƣớc và quốc tế; (iii) Phát triển không gian lãnh thổ của thị trƣờng du lịch; (iv) Định hƣớng đầu tƣ phát triển cơ sở hạ tầng cho du lịch; (v) Dự báo các chỉ tiêu phát triển thị trƣờng du lịch Quảng Ninh trong giai đoạn 2006 - 2010, định hƣớng đến 2020 tầm nhìn 2030. Cuối cùng, luận án đã đề xuất 4 nhóm giải pháp nhằm phát triển thị trƣờng du lịch trong thời gian tới bao gồm: (i) Nhóm các giải pháp tạo lập nguồn cung hàng hóa du lịch; (ii) Nhóm các giải pháp kích cầu; (iii) Nhóm giải pháp điều tiết giá cả; (iv) Nhóm giải pháp tạo lập môi trƣờng du lịch trong HNKTQT.
Luận án Tiến sĩ Kinh tế của Nguyễn Trùng Khánh (2012), “Phát triển dịch vụ lữ hành du lịch trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế: Kinh nghiệm của một số nước Đông Á và gợi ý chính sách cho Việt Nam”, bảo vệ tại Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, Hà Nội.
