LỜI MỞ ĐẦU Trong những năm gần đây, Việt Nam đang từng bƣớc gia nhập vào thị tƣờng kinh tế sôi nổi, phát triển nền kinh tế vƣợt bậc với năng suất sản xuất cải tiến tạo ra lƣợng hàng hóa phong phú và đa dạng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của ngƣời dân. Trong thời đại tân tiến hiện nay, đời sống của ngƣời dân cũng ngày càng nâng cao, tiến đến cuộc sống thoải mái hơn về vật chất lẫn tinh thần, nhu cầu cuộc sống đƣợc cải thiện, ai cũng mong muốn có nhà cửa khang trang đầy đủ tiện nghi, xe cộ hiện đại, tận hƣởng cuộc sống với du lịch, mua sắm, sẵn sàng nâng cao trình độ với việc du học nƣớc ngoài,… Do đó, nhu cầu vay mƣợn để tiêu dùng, để xây dựng cơ ngơi riêng, đầu tƣ tăng lên. Điều này đã tạo ra thị trƣờng cho vay tiêu dùng đối với các ngân hàng thƣơng mại diễn ra cạnh tranh cao. Cho vay tiêu dùng là hoạt động cung cấp các khoản vay cho cá nhân để mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho các mục đích tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình, phân biệt với hoạt động cho vay thƣơng mại nhằm hƣớng đến mục đích sản xuất, kinh doanh.
Các khoản cho vay tiêu dùng ngày nay thƣờng đƣợc cung ứng bởi ngân hàng và các tổ chức tín dụng phi ngân hàng, dƣới các hình thức nhƣ: Cho vay mua xe, cho vay mua thiết bị gia đình, cho vay theo lƣơng, cho vay qua thẻ tín dụng…Dịch vụ này phát triển nhằm hƣớng tới đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của các cá nhân, mang lại những tác động tích cực cho toàn xã hội, đóng góp quan trọng vào tăng trƣởng kinh tế của mỗi quốc gia, nhất là trong giai đoạn nền kinh tế đang cạnh tranh nhƣ hiện nay. Tiêu dùng của ngƣời dân tăng lên còn giúp các doanh nghiệp sản xuất giải quyết đƣợc bài toán khó về hàng tồn kho, tạo sự cải tiến về chất lƣợng và dịch vụ, từ đó kích thích nền kinh tế tăng trƣởng. Thống kê của Ngân hàng Nhà nƣớc cho thấy, trong 7 năm qua, tổng dƣ nợ cho vay tiêu dùng ở Việt Nam đã tăng trƣởng trung bình lên tới xấp xỉ 20%/năm. Ƣớc tính, tỷ lệ cho vay tiêu dùng/GDP hiện đạt 6,4%, tỷ lệ tín dụng tiêu dùng/tổng tín dụng là 5,6%, tỷ lệ cho vay tiêu dùng/tiêu dùng cuối cùng là GVHD: ThS.
HUỲNH QUỐC KHIÊM Page 1 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SVTH: TRẦN NGỌC ĐOAN TRANG 7,3% và dƣ nợ cho vay tiêu dùng bình quân đầu ngƣời đạt xấp xỉ 1,5 triệu đồng/ngƣời. Ƣớc tính, hiện có khoảng 15,8 triệu ngƣời là khách hàng tiềm năng của các công ty tài chính tiêu dùng. Tham gia vào thị trƣờng tín dụng tiêu dùng gồm có hầu hết các ngân hàng thƣơng mại, 6 công ty tài chính tiêu dùng và hầu hết là các công ty 100% vốn nƣớc ngoài. So với hệ thống tín dụng của các ngân hàng, dƣ nợ cho vay của các công ty tài chính tiêu dùng hiện chƣa nhiều, bởi vì các công ty tài chính tiêu dùng hiện đang tập trung khai thác phân khúc khách hàng nhỏ lẻ với những khoản vay có giá trị nhỏ, thậm chí từ vài triệu đồng trở lên.
Tuy nhiên, về lâu dài, chắc chắn tín dụng tiêu dùng từ các công ty tài chính cũng sẽ tăng trƣởng không kém gì hệ thống ngân hàng thƣơng mại hiện nay.Có thể nói, kênh tín dụng tiêu dùng đã góp phần đáp ứng nhanh, kịp thời nhu cầu tiêu dùng của nhân dân với những sản phẩm, dịch vụ đa dạng. Quan trọng hơn là thông qua kênh này, xã hội đã dần đẩy lùi đƣợc nạn “tín dụng đen” đang hoành hành, kích thích tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh, hợp lý hóa quá trình luân chuyển hàng hóa trên thị trƣờng. Lợi ích là vậy song nhiều ý kiến cho rằng, lãi suất cho vay tiêu dùng vẫn ở mức cao so với mức lãi suất của hệ thống ngân hàng. Về chính sách cũng nhƣ quy chế cho vay của chi nhánh vẫn còn tồn đọng những vƣớng mắc khách quan, chủ quan làm ảnh hƣởng đến khả năng tăng trƣởng tín dụng tiêu dùng của chi nhánh.
Đặc biệt, với mảng cho vay tiêu dùng tín chấp luôn mang rủi ro cao khiến cho ngân hàng luôn đối mặt với nợ xấu. Với những lý do và thực tế nhƣ trên, việc nghiên cứu đề tài “Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Kỹ Thƣơng Việt Nam giai đoạn 2015-2017” để đƣa ra giải pháp cải thiện những vấn đề tồn đọng và phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại chi nhánh một cách phù hợp và khoa học là vô cùng cấp thiết. (Trích một phần từ bài viết “Phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng tại Việt Nam”<http://tapchitaichinh.vn/kinh-te-vi-mo/giai-phap-phat-trien-dich-vu- cho-vay-tieu-dung-tai-viet-nam-78571.html) GVHD: ThS. HUỲNH QUỐC KHIÊM Page 2 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SVTH: TRẦN NGỌC ĐOAN TRANG 1.
LƢỢC KHẢO NGHIÊN CỨU 1. Nghiên cứu nƣớc ngoài Luận văn thạc sĩ: “The Effects of Consumer Lending and Consumer Loans on Microfinance Institutions” của tác giả Fabia Bachmann đề cập vềsự ảnh hƣởng của các khoản vay tiêu dùng đến thị trƣờng tài chính vi mô của Colombia, Bosnia và Herzegovina. Bài nghiên cứu nêu ra thực trạng cho vay tiêu dùng vi mô tại các tổ chức tài chính vi mô cung cấp một loạt các sản phẩm tín dụng đa dạng bao gồm nhà ở, giáo dục và cho vay tiêu dùng cũng nhƣ các dịch vụ bảo hiểm và tiết kiệm. Hình thức cho vay của các định chế tài chính này gây ra sự khủng hoảng trả nợ của thị trƣờng vi mô trong quá khứ.
Vì vậy, bài nghiên cứu phân tích để làm rõ việc các khoản vay tiêu dùng vi mô, phƣơng pháp cho vay trên thị trƣờng. Nghiên cứu trong nƣớc a. Luận văn thạc sĩ “Giải pháp mở rộng tín dụng tiêu dùng tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh” nghiên cứu về tín dụng tiêu dùng tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – chi nhánh thành phó Hồ Chí Minh nhằm mục đích đƣa ra những giải pháp mở rộng tín dụng tiêu dùng tại chi nhánh ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển thành phố Hồ Chí Minh, xây dựng phƣơng pháp mở rộng tín dụng tiêu dùng thực tiễn, tận dụng thế mạnh của mình và khai thác tiềm năng vốn có của thị trƣờng. Qua đó, chi nhánh tối đa hóa lợi nhuận, giảm thiểu rủi ro và phục vụ một cách linh hoạt, đáp ứng tốt nhất nhu cầu khách hàng.
Bài nghiên cứu trên sử dụng phƣơng pháp thống kê, phân tích và tổng hợp để thực hiện. Từ bài nghiên cứu này, tác giả làm rõ đƣợc khái niệm về tín dụng tiêu dùng, các loại hình về tín dụng tiêu dùng và các sản phẩm của tín dụng tiêu dùng. Từ những phân tích dữ liệu thu thập tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển – chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh, tác giả đã nêu rõ thực trạng, tình hình dƣ nợ từ tín dụng tiêu dùng, những vấn đề còn tồn đọng, rủi ro của GVHD: ThS. HUỲNH QUỐC KHIÊM Page 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SVTH: TRẦN NGỌC ĐOAN TRANG từng loại hình bao gồm cho vay tín chấp và cho vay thế chấp, chỉ rõ những hạn chế và nguyên nhân tồn tại ảnh hƣởng đến mức độ cho vay tiêu dùng chƣa xứng với tiềm năng của nó.
Từ đó đề xuất những phƣơng pháp phù hợp để cải thiện rủi ro, góp phần mở rộng hoạt động tín dụng tiêu dùng tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển – chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh. Bài nghiên cứu “Phân tích hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín – Chi nhánh Đồng Tháp” phân tích về thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng và các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín – Chi nhánh Đồng Tháp. Bài khóa luận này tác giả đã thu thập số liệu từ bảng báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín qua 3 năm từ 2013 – 2015, đồng thời thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi khảo sát từ các hộ dân mà tác giả đã thực hiện. Bài nghiên cứu thực hiện theo phƣơng pháp hồi quy đa biến và sử dụng mô hình Binary Logistic, phân tích với 100 mẫu thu thập đƣợc.
Từ kết quả dựa trên mô hình thực hiện, tác giả rút ra đƣợc những yếu tố nhƣ khoảng cách từ hộ dân đến ngân hàng, thu nhập, giá trị tài sản thế chấp là những yếu tố chính ảnh hƣởng đến việc lựa chọn ngân hàng vay tiêu dùng. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu cũng cho thấy những hộ dân có thu nhập thấp thƣờng có nhu cầu vay tiêu dùng nhiều hơn. Bài nghiên cứu “Hoạt động cho vay mua đất ở tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Đà Nẵng giai đoạn 2015 – 2017” nghiên cứu về hoạt động cho vay mua đất, đặc biệt là đất thổ cƣ tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Đà Nẵng giai đoạn 2015 – 2017. Với bài nghiên cứu này, tác giả nghiên cứu sâu về hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Đà Nẵng, từ những số liệu thu thập đƣợc về hoạt động kinh doanh ngân hàng trong những năm 2015-2017 và quy trình cho vay, tác giả cho thấy GVHD: ThS.
HUỲNH QUỐC KHIÊM Page 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP SVTH: TRẦN NGỌC ĐOAN TRANG đƣợc tổng quan về các nguyên tắc, quy trình cho vay nói chung và hoạt động cho vay mua đất nói riêng. Bài nghiên cứu nêu ra những thành tựu mà hoạt động cho vay mua đất đạt đƣợc và những hạn chế cần khác phục. Tuy nhiên, bài nghiên cứu về phần thực trạng và những vấn đề hoạt động cho vay mua đất, tác giả phân tích chƣa sâu, chƣa làm nổi bật đƣợc điểm đặc biệt của hoạt động này tại ngân hàng Kỹ Thƣơng Việt Nam – chi nhánh Đà Nẵng. Đánh giá chung - Đối tƣợng nghiên cứu: Qua các nghiên cứu trên có thể thấy hoạt động cho vay tiêu dùng là một trong những hoạt động quan trọng tại các ngân hàng thƣơng mại.
Việc phân tích thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng và đề xuất các giải pháp để phát triển, mở rộng hoạt động này là vấn đề cấp thiết. - Phạm vi nghiên cứu: Hầu hết các bài nghiên cứu về hoạt động cho vay tiêu dùng, các tác giải đều lựa chọn tại ngân hàng thƣơng mại và tại một chi nhánh nhất định, phân tích kết quả hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thƣơng mại từ báo cáo tài chính, dữ liệu khảo sát.