MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài “Ngân hàng thƣơng mại là một trung gian tài chính quan trọng cho toàn bộ nền kinh tế. Trong môi trƣờng cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc hoàn thiện và mở rộng các hoạt động kinh doanh đặc biệt là hoạt động cho vay- hoạt động chiếm tỷ trọng lợi nhuận chủ yếu trong lĩnh vực ngân hàng trở nên vô cùng quan trọng. Nếu nhƣ nói hoạt động cho vay là sự chuyển giao vốn giữa các chủ thể với nhau thì hoạt động cho vay tiêu dùng khiến chúng ta nghĩ ngay đến mục đích của sự chuyển giao đó.
Có thể nói đây là mảng nghiệp vụ tiếp cận gần nhất với cuộc sống ngƣời dân, nhằm hỗ trợ nâng cao đời sống vật chất cũng nhƣ tinh thần. Trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi và phát triển thì lĩnh vực hoạt động cho vay tiêu dùng càng có cơ hội phát triển rộng rãi. Cùng với xu thế đó, Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam đã quan tâm đẩy mạnh hiện đại hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh khai thác thị trƣờng khách hàng cá nhân. Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò là một trong những chi nhánh vừa đƣợc chuyển đổi mô hình chuyên về bán lẻ trong hệ thống.
Hiện nay, Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò cũng đã bắt đầu quan tâm tới hoạt động cho vay tiêu dùng, tuy nhiên vẫn chƣa thực sự lớn về mặt quy mô cũng nhƣ chất lƣợng hoạt động cho vay tiêu dùng chƣa cao nên kết quả chƣa tƣơng xứng với tiềm năng đồng thời tồn tại nhiều khó khăn, bất cập. Chính vì vậy, việc nghiên cứu nhằm đƣa ra các giải pháp để phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng này sẽ có ý nghĩa về mặt thực tiễn. Do đó, em đã lựa chọn đề tài: “Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 2.1 Mục tiêu chung Mục đích nghiên cứu của luận văn là đề xuất các biện pháp cơ bản nhằm phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò trên cơ sở phân tích kết quả phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân Hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi Nhánh Cửa Lò.2 Mục tiêu cụ thể -“ Hệ thống hóa đƣợc những vấn đề lý luận về hoạt động cho vay tiêu dùng nhƣ nội dung, quy tình cho vay tiêu dùng, tiêu chí đánh giá hoạt động cho vay tiêu dùng, các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả cho vay tiêu dùng.
- Đánh giá thực trạng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò, đƣa ra những hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế đó. - Từ đó, định hƣớng và đƣa ra một số biện pháp cơ bản nhằm phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò.3 Câu hỏi nghiên cứu + Cơ sở lý thuyết: Cho vay tiêu dùng là gì?. + Thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò thời gian 2013-2015 nhƣ thế nào? + Phải làm gì để phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò? 3. Đối tƣợng nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Sự phát triển cho vay tiêu dùng của ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Cửa Lò.
Phạm vi nghiên cứu - Không gian: Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò. - Thời gian: giai đoạn (2013-2015) và giải pháp cho thời gian sắp tới. - Phạm vi về nội dung: phát triển cho vay tiêu dùng và phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân Hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam – Chi Nhánh Cửa Lò. Phƣơng pháp nghiên cứu 5.
Phƣơng pháp nghiên cứu “Nghiên cứu sử dụng phƣơng pháp phân tích định tính để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu của đề tài là Thực trạng hoat động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam - Chi Nhánh Cửa Lò 3 Cụ thể, các phƣơng pháp định tính đƣợc sử dụng trong luận văn gồm nghiên cứu tại bàn để xây dựng khung lý thuyết về phát triển cho vay tiêu dùng, phƣơng pháp thống kê, phân tích, tổng hợp để từ thu thập số liệu sẽ xử lý số liệu, từ đó đánh giá thực trạng cho vay tiêu dùng tại Vietinbank – chi nhánh Cửa Lò. Luận văn còn sử dụng phƣơng pháp điều tra xã hội học nhằm lấy ý kiến khách quan về nhu cầu vay tiêu dùng hiện nay, đánh giá của khách hàng về chất lƣợng sản phẩm, tính cạnh tranh của sản phẩm so với các đối thủ khác hay yếu tố nào là quyết định để khách hàng lựa chọn sản phẩm của Ngân hàng…” 5. Về số liệu: “Luận văn sử dụng phƣơng pháp thu thập số liệu dựa trên báo cáo tổng kết, báo cáo kết quả kinh doanh… từ nội bộ: báo cáo thƣờng niên, thông tin đầu tƣ và Phát triển, Phòng Kế hoạch tổng hợp, Phòng điện toán, Phòng GDKHCN, Phòng GDKHDN, các Phòng giao dịch và các quỹ tiết kiệm …và từ nguồn dữ liệu bên ngoài: Ngân hàng Nhà nƣớc Nghệ An, sách, báo, internet… Luận văn xử lý dữ liệu bằng sử dụng bảng số liệu, biểu đồ để minh chứng và so sánh, từ đó rút ra các đánh giá. Tổng quan các công trình nghiên cứu “Phát triển hoạt động cho vay nói chung và cho vay tiêu dùng nói riêng là một tất yếu khách quan để ngân hàng thƣơng mại đạt đến sự phát triển bền vững.
Đây là vấn đề có tính cấp thiết không chỉ đƣợc các ngân hàng thƣơng mại quan tâm mà còn là đề tài của không ít bài báo trên các tạp chí, các cuộc khảo sát, luận văn thạc sỹ hay các công trình nghiên cứu khoa học khác ở trong và ngoài nƣớc. - Số 6 Tạp chí Ngân hàng - tháng 03/2010, TS Nguyễn Mạnh Hùng - Trƣờng CĐ Nguyễn Tất Thành đã có bài viết “Tính hai mặt của tăng trƣởng cho vay tiêu dùng” Trong bài viết, tác giả đã đề cập đến mối quan hệ giữa tăng trƣởng cho vay với tăng trƣởng kinh tế và lạm phát. Vấn đề đặt ra hiện nay là tăng trƣởng cho vay để thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế nhƣng phải đảm bảo kiểm soát đƣợc lạm phát. Trong cơ cấu đầu tƣ cho vay thì cho vay tiêu dùng là có tác động 2 mặt tƣơng đối rõ 4 nét.
Với chính sách kích cầu để tăng trƣởng kinh tế thì cho vay tiêu dùng không chỉ kích thích tiêu dùng trong dân cƣ, tạo đà cho sản xuất kinh doanh mà xét cả về mặt cải thiện đời sống thì cho vay tiêu dùng còn tạo điều kiện giúp đỡ cho những ngƣời đang có nhu cầu mua nhà, du học.nhƣng chƣa có khả năng chi trả trong hiện tại vay vốn. Tuy nhiên, tăng trƣởng cho vay tiêu dùng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cần phải khắc phục. - Trên Tạp chí Tài chính kỳ 2 tháng 2/201, bài viết “ Giái pháp phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng tại Việt Nam”, Ths Trần Thị Thanh Tâm – Đại Học Kinh tế Kỹ thuật: Đánh giá thực tế phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam từ đó đƣa ra các giải pháp đối với hoạt động cho vay tiêu dùng. Cho vay tiêu dùng là hoạt động cung cấp các khoản vay cho cá nhân để mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho các mục đích tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình, phân biệt với hoạt động cho vay thƣơng mại nhằm hƣớng đến mục đích sản xuất, kinh doanh.
Các khoản cho vay tiêu dùng ngày nay thƣờng đƣợc cung ứng bởi ngân hàng và các tổ chức cho vay phi ngân hàng, dƣới các hình thức nhƣ: Cho vay mua xe, cho vay mua thiết bị gia đình, cho vay theo lƣơng, cho vay qua thẻ cho vay… - Tạp chí Ngân hàng số 12 năm 2015, bài viết ”Thực trạng cho vay lãi suất tiêu dùng của công ty tài chính và đề xuất giải pháp quản lý”., tác giả Nguyễn Đức Long, Vụ Chính sách tiền tệ, ngân hàng nhà nƣớc Việt Nam. Đánh giá về hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam phát triển khá mạnh, với sự tham gia tích cực của nhiều tổ chức cho vay (TCTD), đặc biệt là các công ty tài chính (CTTC). Dù còn ở mức khiêm tốn nhƣng tổng dƣ nợ cho vay tiêu dùng và tỷ trọng cho vay tiêu dùng so với tổng cho vay đối với nền kinh tế tăng mạnh trong những năm qua. Hoạt động cho vay tiêu dùng của các TCTD về cơ bản đã đáp ứng tốt nhu cầu của ngƣời dân, làm tăng khả năng tiếp cận tài chính, góp phần kích thích tiêu dùng từ đó hỗ trợ tăng trƣởng kinh tế.
Theo quy luật, khi kinh tế phát triển, tiêu dùng tăng thì hoạt động đi vay để phục vụ tiêu dùng của ngƣời dân cũng tăng phù hợp với xu thế chuyển dịch từ mô hình tăng trƣởng dựa vào chi tiêu chính phủ và đầu tƣ sang dựa vào tiêu dùng 5 tƣ nhân. Ở Việt Nam, hoạt động cho vay tiêu dùng có rất nhiều tiềm năng do kinh tế tăng trƣởng tốt, dân số trẻ. Hệ thống ngân hàng ngày càng phát triển, đa dạng hóa hoạt động theo hƣớng hiện đại phù hợp với thông lệ quốc tế, theo đó, cho vay tiêu dùng trở thành một hoạt động cơ bản, trọng yếu để đáp ứng nhu cầu của ngƣời dân, đóng góp vào sự phát triển của đất nƣớc. Tuy nhiên, do phát triển chƣa lâu, hoạt động cho vay tiêu dùng tại Việt Nam thời gian qua bộc lộ một số vấn đề cần phải đƣợc điều chỉnh, khắc phục nhất là vấn đề lãi suất cho vay cao của một số CTTC.
- Số 19 (29) năm 2014 tạp chí Phát triển và Hội nhập, bài viết “Phát triển cho vay tiêu dung tại Ngân Hàng Nông Nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam”, tác giả Vũ Văn Thực. Trong khuôn khổ bài báo này, tác giả đã trình bày khái quát về thực trạng cho vay tiêu dùng tại Agribank trong thời gian qua, trên cơ sở những nguyên nhân tồn tại, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Agribank trong thời gian tới.