Chương I: Những vấn đề cơ bản về hoạt động cho vay KHCN của ngân hàng thương mại. Chương II: Thực trạng cho vay KHCN tại Ngân hàng TMCP SHB Chi nhánh Tây Nam Hà Nội Chương III: Giải pháp phát triển hoạt động cho vay KHCN tại Chi nhánh SHB Tây Nam Hà Nội CHUONG I: NHUNG VAN DE CO BAN VE HOAT DONG CHO VAY KHCN CUA NGAN HANG THUONG MAI 1.1 Khái quát về hoạt động cho vay của NHTM 1. Dịch vụ NHTM cung cấp Thuật ngữ “Ngân hàng thương mại” có nhiều khái niệm khác nhau: Theo như nghị định 59/2009/NĐ-CP: “Ngân hàng thương mại là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật.” Hay nói một cách dễ hiểu hơn, NHTM là một tổ chức tài chính cho phép gửi tiền; cung cấp các dịch vụ về tài khoản thanh toán; cho vay cá nhân, kinh doanh hay thế chấp; đồng thời cung cấp những sản phẩm tài chính cơ bản như chứng chỉ tiền gửi; tài khoản tiết kiệm cho cá nhân hoặc DN (Theo Investopedia). Từ đây ta có thé rút ra khái niệm của NHTM như sau: “Ngân hàng là một tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm (nhận tiền gửi) và dịch vụ thanh toán — và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bat kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nên kinh tế.Rose) Dịch vụ NHTM cung cấp rất đa dang và phong phú, tuy vậy ta có thé thống kê theo những mảng dịch vụ chính dưới đây: + Nhận tiền gửi Tiền gửi ở đây có thé là tiền gửi tiết kiệm từ khách hàng, tiền gửi có kì hạn từ các tổ chức kinh tế, tài khoản hỗ trợ giao dịch và ủy thác.
Về bản chất ngân hàng sẽ nhận tiền gửi của khách hàng, cam kết sẽ hoàn trả đúng hạn cả gốc lẫn lãi đồng thời quản lí chặt chẽ lượng tiền gửi trên. Vì ngân hàng có thé sử dụng số tiền khách hàng gửi dé thực hiện các hoạt động kinh doanh khác như cho vay, nên số tiền lãi ở đây chính là số tiền ngân hàng phải trả cho khách hàng như một khoản “phí sử dụng”. Tùy vào đối tượng KHCN hay KHDN, ngân hàng sẽ phát triển các dịch vụ nhận tiền gửi tương ứng như tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm có kì hạn. Với lượng khách hang ngày càng tăng lên nhanh chóng, các ngân hàng đã tạo ra các dịch vụ biến thé khác dé đáp ứng các nhu cầu của khách hàng như “Dịch vụ trả lương qua tài khoản”, “Tai khoản thương gia”, “Tài khoản đầu tư chứng khoán”, “Dịch vụ quản lí tài khoản”,.
Tuy vậy về mặt bản chất đó vẫn là các dịch vụ tiền gửi thanh toán và tiền gửi tiết kiệm. + Cấp tín dụng: Các dịch vụ cho vay của là một trong những hoạt động cấp tín dụng chủ lực của NHTM. Nhìn chung NHTM sẽ cho khách hàng những khoản vay ngắn, trung dai hạn với thời hạn, lãi suất khác nhau cùng với số tiền cho vay cụ thé tùy thuộc vào nhu cầu và uy tín của khách hàng. Bên cạnh các sản phẩm cho vay, hoạt động cấp tin dụng của ngân hàng còn bao gồm những sản phẩm tài trợ dự án hay các hoạt động chính phủ, bảo lãnh, cho thuê tài chính.
Nhờ vào việc cung cấp các dịch vụ tín dụng, ngân hàng có được một khoản thu nhập dé duy trì và thúc day hoạt động của mình cũng như đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Tương tự như dịch vụ nhận tiền gửi, đối tượng khách hàng trong hoạt động cấp tín dụng cũng rất đa dạng và tạo điều kiện để ngân hàng mở rộng các hạng mục sản phẩm tín dụng của mình như “Cho vay mua nhà”, “Cho vay SXKD”, “Dịch vụ cho DN xuất khâu”,. + Các dịch vụ trung gian thanh toán NHTM nắm giữ vai trò trung gian thanh toán thông qua cung cấp các dịch vụ như thanh toán qua séc, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi cho tới sự phát triển các loại thẻ ngân hàng, hệ thống ATM phục vụ nhu cầu thanh toán của người dân. Trong thời đại công nghệ phát triển như ngày nay, các phương tiện thanh toán dần được hiện đại hóa và tích hợp với thiết bị công nghệ cũng như luôn cập nhật theo xu hướng trên thế giới, từ đó đem lại trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng đối với các sản phẩm thanh toán của NHTM.
+ Các dịch vụ khác Bên cạnh các dịch vụ về tiên gửi và tín dụng, ngân hàng cũng cung câp các loại hình dịch vụ khách như: mua bán ngoại tệ, bảo quản tải sản, dịch vụ tư van, môi giới chứng khoán, bảo hiểm,.2 Khái niệm hoạt động cho vay của NHTM 1.1 Khái niệm Cho vay về bản chất là một hoạt động tín dụng. Khái niệm về hoạt động cho vay được đưa ra trong Thông tư 39/2016/TT-NHNN mục 1 điều 2: “Cho vay là hình thức cấp tín dung, theo đó tô chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền dé sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tac có hoàn trả cả gôc và lãi.2 Các loại hình cho vay Ta có thể phân loại các hình thức cho vay theo những tiêu chí khác nhau như sau: a. Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay: + Cho vay dé SXKD: Đối với hình thức vay này, khách hàng sẽ sử dụng số tiền vay dé phục vụ, phát triển hoặc mở rộng hoạt động SXKD của mình. Đa phần hoạt động cho vay dé kinh doanh của ngân hàng hướng đến đối tượng KHDN hơn là KHCN.
Ngân hàng sẽ tùy thuộc vào đặc trưng của từng ngành mà thiết lập các điều kiện cho vay cũng như xem xét nguồn thu từ hoạt động SXKD của khách hàng mà đặt ra phương thức trả nợ vay phù hợp. Ngân hàng cũng tạo ra nhiều sản phẩm cho vay tùy vào từng lĩnh vực ví dụ như cho vay thương mại, cho vay nông nghiệp, công nghiệp và một số ngành nghề kinh tế khác. + Cho vay tiêu dùng: Khách hàng sử dụng khoản tiền vay nhằm phục vụ các mục đích mang tính cá nhân như tiêu dùng, mua sắm tài sản. Ngược lại với cho vay kinh doanh, hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng hướng tới đối tượng KHCN là chủ yếu.
Da phần khách hàng muốn đi vay tiêu dùng cần phải chứng minh thu nhập hàng tháng của mình để đảm bảo khả năng hoàn trả khoản vay cho ngân hàng. Tiêu dùng là một lĩnh vực đa dạng vì nó liên quan tới nhu cầu sống của con người, bên cạnh đó luôn ton tại một lượng lớn KHCN - đối tượng có hoạt động tiêu dùng nhiều nhất, ngân hàng cũng chính vì vậy mà phát triển nhiều sản phẩm cho vay tiêu dùng như cho vay mua 6 tô, mua hàng trả góp. Căn cứ vào thời hạn vay: + Cho vay ngắn hạn (thời hạn vay < 1 năm) Ngân hàng cho vay nhằm đáp ứng về nhu cầu vốn ngắn hạn của cá nhân, các hộ sản xuất, nhà nước. Đối với nhà nước, các khoản vay ngắn hạn giúp đáp ứng nhu cầu chi tiêu tạm thời và thường được ngân hàng thường cho vay gián tiếp thông qua mua vào trái phiêu chính phủ.
Đối với DN hay hộ sản xuất, các khoản đi vay ngắn hạn thường là dùng dé đáp ứng nhu cầu sản xuất mang tính thời vụ, sửa chữa tài sản cố định trong thời gian ngắn (dưới 1 năm) hay về xuất nhập khâu. + Cho vay trung và dài hạn (thời hạn vay trung hạn < 3 năm; thời hạn vay dài hạn > 3 năm) Nhà nước thường vay trung và dài hạn nhằm bé trợ hoạt động đầu tư phát triển. Đối với DN, khoản vay trung và dài hạn hỗ trợ DN trong các dự án kinh doanh có thời gian dài, mua sắm tài sản cố định, phát triển máy móc công nghệ,. Hoạt động cho vay trung dài hạn mang tính rủi ro cao hơn, chính vì vậy nếu DN muốn vay phục vụ cho các dự án của mình đều cần trình bày chỉ tiết rõ ràng phương hướng thực hiện, số vốn cần thiết cùng nhiều điều kiện và khoản mục phức tạp khác mà ngân hàng yêu cầu nhằm giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.
Căn cứ vào độ tín nhiệm (cho vay theo hình thức bảo đảm) + Cho vay có bảo đảm bằng tài san: Khách hàng muốn vay ngân hàng cần phải có TSĐB cho khoản vay. Giá trị TSĐB thường tương ứng với một tỉ lệ nào đó đối với giá trị khoản vay. Ngân hàng có thể tiến hành thanh lí TSĐB trong trường hợp khoản cho vay bị chuyển thành nợ xấu hoặc người vay vi phạm hợp đồng. Do ngân hàng không thé trực tiếp quản lí về cách thức sử dụng khoản vay của minh nên nguy cơ không thu nợ được là hoàn toàn có thé xảy ra, chính vi thế các sản phâm cho vay của ngân hàng hiện nay da phần có yêu cầu về TSĐB dé giảm thiêu rủi ro cho ngân hàng.
+ Cho vay không có TSDB: Khách hang không cần có TSĐB nếu thực hiện khoản vay này. Bu lại để đi vay, khách hàng cần đáp ứng nhiều điều kiện mà ngân hàng đặt ra. Thấu chi có thể coi là một trường hợp điển hình trong hoạt động cho vay không cần tài sản đảm bảo. Tức KHCN hay DN có thé chi vượt số tiền trong tài khoản thanh toán của mình trong thời gian ngắn nhằm đáp ứng các nhu cầu ngăn hạn như mua sắm, DN trả lương nhân vién,.
Hình thức cho vay này dù không cần thiết phải có đảm bảo băng tài sản nhưng khách hàng cần phải có một thu nhập ổn định với kì thu nhập ngăn và có độ tin cậy cao đối với ngân hàng cùng một sô điêu kiện khác. Căn cứ vào sự hình thành khoản vay: + Cho vay trực tiếp: Ngân hàng giao tiền cho khách hàng trực tiếp dựa trên hợp đồng cho vay đã kí kết mà không cần qua bên thứ ba, hầu hết các ngân hàng đều cho vay trực tiếp hơn là cho vay gián tiếp. + Cho vay gián tiếp: Ngân hàng cho vay đối với bên thứ ba ví dụ như những tô chức cộng đồng, xóa đói giảm nghẻo,. Với phạm vi khách hang khá đặc trưng như hộ nghèo, thương binh liệt sĩ,.
nên việc cho vay qua những tô chức như vậy giúp ngân hàng phát triển các hoạt động xã hội, góp phần thúc đây phát triển kinh tê.3 Đặc điểm hoạt động cho vay a.