Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Khu Vực Phía Tây Hà Nội

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích tiềm năng và phát triển du lịch tâm linh khu vực phía Tây Hà Nội, góp phần nâng cao giá trị văn hóa.

• Tác giả: Vũ Trọng Hòa
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Triệu Thế Việt
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Du Lịch
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Khu Vực Phía Tây Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu của đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DU LỊCH TÂM LINH
• 1.1. Các khái niệm liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC GIÁ TRỊ TÂM LINH KHU VỰC PHÍA TÂY HÀ NỘI PHỤC VỤ DU LỊCH
• 2.1. Tổng quan về khu vực phía Tây Hà Nội
• 2.2. Các điểm đến tâm linh tiêu biểu khu vực phía Tây Hà Nội có giá trị phục vụ du lịch
• 2.3. Các sản phẩm du lịch tâm linh tiêu biểu của khu vực
• 2.4. Các dịch vụ và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch
• 2.5. Thị trường khách du lịch tâm linh
• 2.6. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch tâm linh
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH KHU VỰC PHÍA TÂY HÀ NỘI
• 3.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 3.2. Giải pháp về công tác quản lý
• 3.3. Giải pháp về đầu tư, phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật
• 3.4. Giải pháp về phát triển sản phẩm, thị trường khách du lịch tâm linh
• 3.5. Giải pháp về tuyên truyền, quảng bá sản phẩm du lịch tâm linh
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Tại Khu Vực Phía Tây Hà Nội

Du lịch tâm linh đang trở thành một xu hướng phát triển mạnh mẽ tại khu vực phía Tây Hà Nội. Với sự kết hợp giữa văn hóa, tín ngưỡng và các giá trị tâm linh, khu vực này sở hữu nhiều điểm đến hấp dẫn cho du khách. Các di tích lịch sử, chùa chiền và lễ hội truyền thống tạo nên một bức tranh đa dạng về du lịch tâm linh. Tuy nhiên, việc phát triển loại hình du lịch này cũng gặp phải nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Các Điểm Đến Du Lịch Tâm Linh Nổi Bật Tại Khu Vực

Khu vực phía Tây Hà Nội nổi bật với nhiều địa điểm du lịch tâm linh như chùa Trấn Quốc, Văn Miếu Quốc Tử Giám và các lễ hội truyền thống. Những điểm đến này không chỉ thu hút du khách trong nước mà còn cả du khách quốc tế, tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương.

1.2. Giá Trị Văn Hóa Của Du Lịch Tâm Linh

Du lịch tâm linh không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Những hoạt động thờ cúng, lễ hội và phong tục tập quán được duy trì và phát triển, tạo nên sự kết nối giữa các thế hệ.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Tại Khu Vực Phía Tây Hà Nội

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển du lịch tâm linh tại khu vực phía Tây Hà Nội cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, sự xâm lấn của các hoạt động thương mại và sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Và Ảnh Hưởng Đến Du Lịch

Ô nhiễm môi trường tại các điểm du lịch tâm linh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Khách du lịch có thể bị ảnh hưởng bởi không khí ô nhiễm, làm giảm trải nghiệm của họ. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường để duy trì sức hấp dẫn của các điểm đến.

2.2. Thiếu Hụt Cơ Sở Hạ Tầng Du Lịch

Cơ sở hạ tầng du lịch tại khu vực phía Tây Hà Nội chưa đáp ứng đủ nhu cầu của du khách. Việc thiếu các dịch vụ hỗ trợ như nhà hàng, khách sạn và phương tiện di chuyển có thể làm giảm sự hài lòng của du khách và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của du lịch tâm linh.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Tại Khu Vực Phía Tây Hà Nội

Để phát triển du lịch tâm linh một cách bền vững, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và quảng bá hình ảnh du lịch tâm linh là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là cần thiết để nâng cao trải nghiệm của du khách. Các dự án xây dựng và cải tạo các điểm đến du lịch tâm linh sẽ giúp thu hút nhiều du khách hơn.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Du Lịch

Cần nâng cao chất lượng dịch vụ tại các điểm du lịch tâm linh. Đào tạo nhân lực, cải thiện dịch vụ khách hàng và tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo sẽ giúp tăng cường sự hấp dẫn của khu vực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Du Lịch Tâm Linh Tại Khu Vực Phía Tây Hà Nội

Du lịch tâm linh không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo tồn văn hóa và phát triển cộng đồng. Các hoạt động du lịch tâm linh đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

4.1. Tạo Ra Cơ Hội Việc Làm Cho Người Dân

Du lịch tâm linh đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Các dịch vụ như hướng dẫn viên du lịch, nhà hàng và lưu trú đều cần nguồn nhân lực dồi dào.

4.2. Bảo Tồn Các Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Thông qua các hoạt động du lịch, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy. Điều này không chỉ giúp duy trì bản sắc văn hóa mà còn tạo ra sự kết nối giữa các thế hệ.

V. Kết Luận Về Phát Triển Du Lịch Tâm Linh Tại Khu Vực Phía Tây Hà Nội

Phát triển du lịch tâm linh tại khu vực phía Tây Hà Nội là một hướng đi tiềm năng. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Du Lịch Tâm Linh Tại Khu Vực

Tương lai của du lịch tâm linh tại khu vực phía Tây Hà Nội phụ thuộc vào việc giải quyết các thách thức hiện tại và phát huy các tiềm năng sẵn có. Cần có các chiến lược dài hạn để phát triển bền vững.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Phát Triển Du Lịch

Cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển du lịch tâm linh. Sự tham gia của người dân sẽ giúp bảo tồn các giá trị văn hóa và tạo ra sự phát triển kinh tế cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thủ đô Hà Nội là trung tâm văn hóa lịch sử hàng đầu cả nước với 3.840 di tích trên tổng số gần 40.000 di tích toàn quốc, trong đó có 1.164 di tích cấp quốc gia, chiếm khoảng 33,3% tổng số di tích quốc gia của Việt Nam. Đặc biệt, sau sự kiện sáp nhập hành chính ngày 01/08/2008, khu vực phía Tây Hà Nội với diện tích 2.169 km² và dân số hơn 2,47 triệu người đã trở thành không gian bảo tồn mật độ di sản văn hóa tâm linh dày đặc nhất vùng châu thổ sông Hồng. Vùng đất này sở hữu hàng loạt quần thể di tích danh thắng nổi tiếng như Chùa Hương, Chùa Thầy, Đền Và cùng hàng ngàn lễ hội truyền thống diễn ra quanh năm.

Mặc dù có nguồn tài nguyên phong phú, hoạt động khai thác du lịch tâm linh tại khu vực phía Tây Hà Nội thời gian qua vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Việc khai thác giá trị di tích chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có, sản phẩm du lịch còn đơn điệu, cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ và hiện tượng thương mại hóa đang đe dọa các giá trị văn hóa truyền thống.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch văn hóa tâm linh, phân tích toàn diện thực trạng khai thác các giá trị tôn giáo, tín ngưỡng tại khu vực phía Tây Hà Nội giai đoạn 2009 - 2015. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất các nhóm giải pháp khoa học và khả thi nhằm phát triển loại hình du lịch này theo hướng bền vững. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch địa phương, gia tăng mức chi tiêu bình quân của du khách và bảo tồn nguyên vẹn các di sản văn hóa ngàn năm văn hiến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết văn hóa tâm linh kết hợp lý thuyết hành vi du khách và mô hình phát triển du lịch bền vững. Theo lý thuyết nền tảng, niềm tin tâm linh của con người được cấu thành qua ba cấp độ: niềm tin trao đổi, niềm tin lý tưởng và niềm tin tâm thức. Trong đó, niềm tin tâm thức là hạt nhân thiêng liêng gắn liền với cội nguồn và các biểu tượng tôn giáo, tín ngưỡng.

Khung nghiên cứu xác lập và làm rõ bốn khái niệm cốt lõi:

• Du lịch tâm linh: Loại hình du lịch khai thác các giá trị văn hóa tâm linh nhằm thỏa mãn đồng thời nhu cầu tín ngưỡng, chiêm bái và nhu cầu tham quan, thư giãn, trải nghiệm văn hóa.
• Tôn giáo: Hình thái ý thức xã hội có tổ chức cao, có hệ thống giáo chủ, giáo lý, giáo hội và giới luật chặt chẽ.
• Tín ngưỡng: Niềm tin thiêng liêng mang tính cộng đồng bản địa, không có giáo lý hay giáo hội cụ thể, thể hiện qua việc thờ cúng tổ tiên, Mẫu, Thành hoàng và các vị anh hùng dân tộc.
• Mê tín dị đoan: Hành vi cuồng tín, mù quáng, lợi dụng yếu tố tâm linh để trục lợi gây thiệt hại về tài sản và tinh thần.

Luận văn cũng phân loại chi tiết mười dạng không gian thiêng phục vụ du lịch gồm: Chùa, Đình, Đền, Miếu, Phủ, Am, Nghè, Điếm, Quán và Đàn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội kết hợp nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập trong giai đoạn 2014 - 2015. Cỡ mẫu điều tra thực địa gồm 450 phiếu khảo sát hợp lệ, phân bổ cho 380 khách du lịch nội địa và quốc tế cùng 70 cán bộ quản lý và hộ kinh doanh địa phương tại hai điểm đến trọng điểm là Chùa Hương (Mỹ Đức) và Chùa Thầy (Quốc Oai).

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cao theo độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và động cơ chuyến đi. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp tiếp cận hệ thống, phương pháp quan sát tham dự và thực hiện 25 cuộc phỏng vấn sâu với các chuyên gia văn hóa, ban quản lý di tích. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp định lượng chính xác hành vi chi tiêu của du khách, đồng thời giải mã sâu sắc các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của di sản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra bốn phát hiện quan trọng về thực trạng du lịch tâm linh khu vực phía Tây Hà Nội:

Thứ nhất, lượng khách tăng trưởng liên tục nhưng phân bổ không đồng đều. Riêng quần thể thắng cảnh Chùa Hương đón bình quân từ 1,3 đến 1,5 triệu lượt khách mỗi năm, chiếm hơn 60% tổng lượt khách tâm linh của toàn khu vực phía Tây Hà Nội.

Thứ hai, động cơ chuyến đi của du khách mang tính đơn mục đích rất rõ nét. Kết quả khảo sát cho thấy 82,5% du khách đến các điểm di tích thuần túy vì mục đích lễ bái, cầu an, cầu lộc; chỉ có 17,5% du khách kết hợp tìm hiểu lịch sử kiến trúc và vãn cảnh thiên nhiên.

Thứ ba, thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách ở mức rất thấp. Có tới 91,2% du khách thực hiện chuyến đi trong ngày và không sử dụng dịch vụ lưu trú qua đêm. Mức chi tiêu trung bình của một khách nội địa chỉ đạt khoảng 350.000 VNĐ/người/ngày, phần lớn dành cho vé thắng cảnh, tiền đò và lễ vật.

Thứ tư, nguồn nhân lực phục vụ tại chỗ còn hạn chế về chuyên môn. Hơn 75% lao động tham gia phục vụ là người dân địa phương làm việc bán thời gian theo mùa vụ lễ hội, chưa qua đào tạo bài bản về nghiệp vụ du lịch, ngoại ngữ và kỹ năng thuyết minh di sản.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ tính mùa vụ lễ hội quá nặng nề, tập trung tới 80% lượng khách vào ba tháng mùa xuân sau Tết Nguyên đán. Dịch vụ bổ trợ nghèo nàn và thiếu các sản phẩm du lịch ban đêm khiến các điểm đến chưa thể níu chân du khách lưu trú dài ngày.

Khi so sánh với bài học thực tiễn từ tỉnh Ninh Bình (nơi Chùa Bái Đính đón 2,1 triệu lượt khách năm 2012 nhưng thời gian lưu trú bình quân cũng chỉ đạt 1 ngày), hay bài học thành công từ Thái Lan (ngành du lịch đóng góp 9% GDP năm 2013, thu hút 26,5 triệu lượt khách quốc tế với doanh thu 42,10 tỷ USD nhờ chuẩn hóa hướng dẫn viên biết 3 ngoại ngữ và phát triển hạ tầng đồng bộ), có thể thấy khu vực phía Tây Hà Nội đang bỏ lỡ nguồn thu dịch vụ rất lớn.

Dữ liệu nghiên cứu được minh họa trực quan qua biểu đồ cơ cấu động cơ du khách (làm nổi bật khoảng cách giữa 82,5% nhu cầu hành hương và 17,5% nhu cầu vãn cảnh) cùng bảng thống kê thời gian lưu trú của 450 mẫu khảo sát. Các mô hình trực quan này khẳng định tính cấp thiết của việc tái cấu trúc chuỗi sản phẩm du lịch tâm linh kết hợp sinh thái nghỉ dưỡng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nghiên cứu đề xuất năm nhóm giải pháp đồng bộ nhằm phát triển du lịch tâm linh khu vực phía Tây Hà Nội:

1. Đổi mới công tác quản lý di sản: Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội và Sở Du lịch cần ban hành Quy chế quản lý điểm đến du lịch tâm linh trước năm 2018, thiết lập cơ chế giám sát ba bên (nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng dân cư) nhằm xử lý triệt để 100% tình trạng chèo kéo, ép giá và đốt vàng mã sai quy định.

2. Đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng: Ban Quản lý dự án các huyện Mỹ Đức, Quốc Oai phối hợp ngành giao thông nâng cấp các trục đường kết nối, xây dựng hai bãi đỗ xe đạt chuẩn trên 5.000 m² và hệ thống nhà vệ sinh đạt chuẩn du lịch tại Chùa Thầy và Chùa Hương trong giai đoạn 2017 - 2020.

3. Đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú: Các doanh nghiệp lữ hành chủ động thiết kế ba tuyến tour liên kết tâm linh - sinh thái - làng nghề (như tuyến Chùa Thầy - Chùa Tây Phương - Làng lụa Vạn Phúc), đặt mục tiêu nâng tỷ lệ khách lưu trú qua đêm từ dưới 10% lên 25% vào năm 2020.

4. Chuẩn hóa nguồn nhân lực du lịch cộng đồng: Sở Du lịch Hà Nội chủ trì tổ chức 15 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thuyết minh, văn hóa giao tiếp và ngoại ngữ cho hơn 1.200 cư dân lái đò, tiểu thương tại các khu di tích định kỳ hàng năm từ năm 2017.

5. Đẩy mạnh quảng bá và số hóa thông tin: Trung tâm Xúc tiến Du lịch Hà Nội phát triển cổng thông tin điện tử đa ngữ, tích hợp bản đồ số du lịch và ứng dụng thuyết minh tự động tại các điểm đến tiêu biểu trong giai đoạn 2018 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn giá trị dành cho bốn nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao và du lịch: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng từ 450 mẫu điều tra và khung giải pháp chính sách để xây dựng quy hoạch tổng thể không gian du lịch phía Tây Thủ đô.
• Doanh nghiệp lữ hành và nhà đầu tư du lịch: Cung cấp góc nhìn phân tích hành vi khách hàng để xây dựng ba tuyến tour chuyên đề liên kết vùng và phát triển các tổ hợp dịch vụ nghỉ dưỡng chất lượng cao.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Du lịch, Văn hóa học: Cung cấp hệ thống lý luận chặt chẽ về mười dạng không gian tâm linh cùng phương pháp luận nghiên cứu xã hội học du lịch bài bản.
• Ban quản lý di tích và cộng đồng cư dân địa phương: Cung cấp cẩm nang thực tế về quản lý dòng khách mùa lễ hội, bảo tồn không gian thiêng và chuyển đổi sinh kế du lịch cộng đồng bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Du lịch tâm linh khu vực phía Tây Hà Nội có nét đặc thù nào so với các địa phương khác? Khu vực phía Tây Hà Nội nổi bật với bề dày lịch sử Xứ Đoài cổ kính, sở hữu 1.164 di tích quốc gia cùng sự giao thoa độc đáo giữa Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian. Tiêu biểu là Chùa Hương với ba tuyến danh thắng kỳ vĩ và Chùa Thầy lưu giữ bộ tượng Di Đà Tam Tôn được công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015.

Tại sao thời gian lưu trú của du khách tại khu vực phía Tây Hà Nội lại rất thấp? Theo khảo sát thực tế trên 450 du khách, có tới 91,2% du khách chỉ đi về trong ngày. Nguyên nhân chính do vị trí địa lý gần trung tâm nội thành (dưới 70 km), kết hợp sự thiếu hụt nghiêm trọng các dịch vụ lưu trú đạt chuẩn, hoạt động kinh tế đêm và sản phẩm trải nghiệm văn hóa bổ trợ tại địa phương.

Luận văn đã sử dụng phương pháp và quy mô mẫu khảo sát như thế nào? Nghiên cứu triển khai phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp thuận tiện với quy mô 450 phiếu điều tra thực địa tại Chùa Hương và Chùa Thầy trong giai đoạn 2014 - 2015. Tác giả đồng thời thực hiện 25 cuộc phỏng vấn sâu với các chuyên gia và nhà quản lý di tích để đối soát dữ liệu.

Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng hiệu quả cho du lịch Tây Hà Nội? Mô hình đào tạo nhân lực du lịch biết 3 ngoại ngữ của Thái Lan (quốc gia đạt doanh thu 42,10 tỷ USD từ du lịch năm 2013) và quy định tách biệt bãi đỗ xe để giữ không gian thanh tịnh của Myanmar là hai bài học thực tiễn giúp Tây Hà Nội nâng cao tính chuyên nghiệp và bảo vệ cảnh quan.

Làm thế nào để giảm thiểu tính mùa vụ gay gắt của du lịch tâm linh tại địa phương? Cần đa dạng hóa sản phẩm du lịch bằng cách kết hợp tour tâm linh với trải nghiệm thiền định, du lịch sinh thái nông nghiệp và tham quan các làng nghề truyền thống quanh năm. Việc phân bổ các sự kiện văn hóa định kỳ hàng tháng sẽ thu hút dòng khách đều đặn ngoài ba tháng lễ hội đầu năm.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết về du lịch văn hóa tâm linh và phân loại chi tiết mười dạng thức không gian thiêng tại Việt Nam.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển du lịch phía Tây Hà Nội qua 450 mẫu khảo sát thực chứng, chỉ rõ nghịch lý giữa tiềm năng 1.164 di tích quốc gia và tỷ lệ 91,2% khách không lưu trú.
• Phân tích sâu sắc các nguyên nhân cốt lõi về hạ tầng, nguồn nhân lực và tính mùa vụ lễ hội tại các điểm đến tiêu biểu như Chùa Hương, Chùa Thầy.
• Đề xuất năm nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu nâng tỷ lệ khách lưu trú lên 25% trong lộ trình 2017 - 2020.
• Tạo tiền đề khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo về liên kết vùng du lịch tâm linh giữa Hà Nội với các tỉnh đồng bằng sông Hồng.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp lữ hành và nhà nghiên cứu hãy tham khảo ngay luận văn để cùng chung tay khai thác hiệu quả và bảo tồn bền vững nguồn tài nguyên du lịch tâm linh vô giá của Thủ đô!

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự đổi mới về chính sách đối ngoại, với xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, ngành du lịch Việt Nam cũng đã có những bước phát triển mạnh mẽ và ngày càng có tác động tích cực hơn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Du lịch được coi là ngành kinh tế mũi nhọn trong chiến lược phát triển kinh tế của đất nước. Khu vực châu thổ sông Hồng nói riêng và vùng Bắc Bộ nói chung từ xa xưa đã được công nhận như cái nôi của nền văn hóa nước nhà với bề dày lịch sử hàng ngàn năm với những giá trị văn hoá lâu đời và hệ thống tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng.

Đặc biệt khu vực này còn là nơi đầu tiên Phật giáo du nhập vào Việt Nam nên có thể nói Bắc Bộ và khu vực châu thổ sông Hồng được đánh giá là vùng có nhiều tiềm năng du lịch tâm linh nhất. Xác định được vai trò quan trọng của hoạt động du lịch tâm linh đối với sự phát triển ngành Du lịch nói riêng và phát triển nền kinh tế xã hội Việt Nam nói chung, Đảng và Nhà nước đã coi phát triển du lịch trong đó phát triển xu hướng du lịch tâm linh là một trong những thế mạnh chủ yếu trong chiến lược phát triển kinh tế. Tuy nhiên trong quá trình xây dựng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước những năm qua xuất hiện nhiều yếu tố mới có nhiều tác động ảnh hưởng đến hoạt động du lịch tâm linh. Đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO, chúng ta đã gia nhập một mạng lưới toàn cầu hóa với những nguy cơ các nền văn hóa ngoại lai sẽ du nhập và đồng hóa nền văn hóa nước nhà.

Điều này đặt lên vai những người làm du lịch, nhất là những người làm du lịch văn hóa những trọng trách trước cơ hội và thách thức mới, đòi hỏi phải có những kế hoạch và giải pháp phù hợp để phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững ngành du lịch, để du lịch nói chung và du lịch tâm linh thực sự trở thành một trong 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những yếu tố kinh tế mũi nhọn, đảm bảo lưu truyền lại cho các thế hệ mai sau các giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam. Hà Nội là mảnh đất ngàn năm văn hiến, là trung tâm chính trị, kinh tế - văn hóa – xã hội của cả nước. Nói đến Hà Nội, người ta sẽ nghĩ ngay đến mảnh đất nơi hội tụ rất nhiều di tích lịch sử, di tích tôn giáo, tín ngưỡng có giá trị cao như Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hoàng Thành Thăng Long, chùa Trấn Quốc, Thăng Long Tứ trấn.Nhất là kể từ 1/8/2008 khi tỉnh Hà Tây sát nhập vào Hà Nội thì số lượng di tích lịch sử, tôn giáo, tín ngưỡng của Hà Nội trở thành lớn nhất cả nước (Hà Nội đứng đầu cả nước về số lượng di tích Việt Nam với 3840 di tích trên tổng số gần 40.000 di tích Việt Nam trong đó có 1164 di tích trên tổng số gần 3500 di tích cấp quốc gia ở Việt Nam). Ngoài ra, thủ đô cũng có hàng ngàn các lễ hội truyền thống diễn ra quanh năm.

Với những điều kiện đó du lịch tâm linh trở thành một loại hình du lịch quan trọng của Hà Nội. Mặc dù hiện nay nguồn tài nguyên du lịch tâm linh của Hà Nội phong phú bậc nhất của cả nước nhưng lại chưa được nghiên cứu thật đầy đủ, sản phẩm du lịch tâm linh chưa được khai thác có hiệu quả. Các công trình nghiên cứu về hoạt động du lịch tâm linh của thủ đô Hà Nội chưa thể đề cập hết một cách toàn diện và kỹ lưỡng… Trên cơ sở đó, mặc dù khối lượng kiến thức có hạn, nhưng với một nhiệt huyết đam mê nghiên cứu khoa học và được sự giúp đỡ hỗ trợ từ các giảng viên, các chuyên gia chuyên ngành về lĩnh vực du lịch tâm linh, tác giả đã quyết định chọn đề tài: “Phát triển du lịch tâm linh khu vực phía Tây Hà Nội”. Dẫu chăng còn có nhiều thiếu sót nhưng đây sẽ là một nguồn tài liệu để các tác giả khác có thể tham khảo và tiếp tục phát triển hoàn thiện hoạt động du lịch tâm linh của khu vực phía Tây Hà Nội nói riêng và của thủ đô Hà Nội nói chung.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lịch sử nghiên cứu của đề tài Cho đến nay các công trình nghiên cứu về vấn đề văn hóa và văn hóa tâm linh ở Việt Nam rất phong phú như Đào Duy Anh với Việt Nam văn hóa sử cương; Trần Quốc Vượng với Cơ sở văn hóa Việt Nam; Toan Ánh với Nếp cũ – tín ngưỡng Việt Nam; Phan Kế Bính với Việt Nam phong tục; Nguyễn Đăng Duy với Văn hóa tâm linh; Văn hóa tâm linh Nam Bộ; Các hình thái tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam; Mai Thanh Hải với Tôn giáo thế giới và Việt Nam; Nguyễn Duy Hinh với Người Việt Nam với Đạo giáo; Tâm linh Việt Nam; Hồ Văn Khánh với Tâm hồn – khởi nguồn cuộc sống văn hóa tâm linh, Phan Ngọc với Bản sắc văn hóa Việt Nam; Minh Chi với Phật giáo và tâm linh; tác giả Văn Quảng với Văn hóa tâm linh Thăng Long - Hà Nội…các công trình đã nghiên cứu chủ yếu về các vấn đề như lý luận văn hóa; đặc trưng chức năng của văn hóa; các thành tố văn hóa Việt Nam; tôn giáo, tín ngưỡng trong văn hóa Việt Nam; quan niệm về văn hóa tâm linh. các tác phẩm trên tuy chưa nghiên cứu trực tiếp về vấn đề du lịch tâm linh, nhưng cũng là nguồn tài liệu rất bổ ích và là cơ sở, nền tảng để người viết có thể phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài này. Về các công trình, đề tài nghiên cứu về du lịch văn hóa tâm linh ở Việt Nam đã có một số tác giả nghiên cứu.

Trong đó có thể kể tới là đề tài Nghiên cứu phát triển du lịch tâm linh tỉnh Nam Định của Th.s Nguyễn Thị Thu Duyên thực hiện đi sâu vào việc phân tích tiềm năng, thực trạng phát triển du lịch tâm linh của tỉnh Nam Định và đưa ra các nhóm giải pháp về mặt quản lý nhà nước, quy hoạch không gian du lịch. Đề tài Nghiên cứu loại hình du lịch tâm linh ở Việt Nam do T.s Nguyễn Trùng Khánh thực hiện nghiên cứu và phân loại du lịch tâm linh trên cơ sở nguồn tài nguyên và động cơ du lịch, đồng thời xây dựng được cơ sở lý thuyết trên phương diện du lịch cho những nghiên cứ chi tiết hơn như nghiên cứu phát triển du lịch gắn với Phật giáo, tín ngưỡng dân gian… Luận văn Xây dựng tuyển điểm du lịch văn hoá tâm linh tại Hải Dương 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của tác giả tác giả Vũ Thị Hường nghiên cứu và xây dựng tuyến điểm du lịch tâm linh tại địa bàn Hải Dương, phân tích chi tiết môi trường vĩ mô và vi mô của du lịch văn hóa tâm linh khu vực này. Đây là luận văn nghiên cứu vấn đề tương đối hợp lý với những cơ sở lý luận tác giả đưa ra gợi mở khá nhiều hướng nghiên cứu cho các sản phẩm du lịch văn hóa gắn với tín ngưỡng và tôn giáo khác vốn rất đa dạng ở Việt Nam. Luận văn Khai thác văn hóa Phật giáo Khmer phục vụ phát triển du lịch tỉnh Trà Vinh của tác giả Hà Thế Linh lấy đối tượng nghiên cứu tương đối khác biệt là Phật giáo của nhóm dân tộc thiểu số Khmer.

Luận văn phân tích được những tồn tại và triển vọng phát triển du lịch tâm linh ở Trà Vinh và đưa ra những giải pháp nhằm khai thác loại hình du lịch này phát triển một cách bền vững trong tương lai. Về vấn đề du lịch tâm linh ở Hà Nội, đã có một số đề tài nghiên cứu về du lịch tâm linh được tiến hành trên địa bàn Hà Nội như: Nguyễn Vinh Phúc với Du lịch Hà Nội hướng tới 1000 năm Thăng Long, Nguyễn Phạm Hùng với Tượng đài Hà Nội và du lịch văn hoá, Du lịch tôn giáo và vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, Khai thác món ăn dân tộc trong các khách sạn ở Hà Nội, Tiềm năng du lịch phố cũ Hà Nội, Du lịch đêm Hà Nội; Đa dạng văn hóa và sự phát triển du lịch ở Việt nam… Các nghiên cứu này đã đề cập đến du lịch văn hóa và việc khai thác các di sản văn hóa Hà Nội vào hoạt động du lịch văn hóa. Điển hình là 2 đề tài nghiên cứu của Th.s Đoàn Thị Thùy Trang và đề tài của Th.s Trương Sỹ Tâm. Với đề tài Tìm hiểu hoạt động du lịch văn hóa tâm linh của người Hà Nội (khảo sát trên địa bàn quận Đống Đa) của tác giả Đoàn Thị Thùy Trang đã đem đến cho những người nghiên cứu 1 tài liệu tham khảo khá công phu, có khảo sát xã hội học trên thực tế và phân tích thực trạng của hoạt động du lịch văn hóa tâm linh trên địa bàn quận Đống Đa – Hà Nội và đưa ra những gói giải pháp cho hoạt động du lịch này.

Tác giả Trương Sỹ Tâm thì chọn cho mình đề tài Nghiên cứu phát triển loại hình du lịch văn hóa tín ngưỡng tại các huyện phía tây Hà Nội (tỉnh Hà Tây cũ). Đây là đề tài đề cập 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khá đầy đủ và đưa ra những tiềm năng về loại hình du lịch văn hóa tín ngưỡng của các huyện phía tây Hà Nội, với những dẫn chứng, phân tích cùng những số liệu khá cụ thể tại địa bàn đã giúp cho tác giả đưa ra những nhận định khá đầy đủ về hiện trạng của hoạt động du lịch này. Nhìn chung qua đánh giá chủ quan của tác giả, thì các tài liệu và những công trình nghiên cứu trên nhất là về Hà Nội thì mới chỉ đề cập đến 1 khu vực địa bàn nhỏ trong nội thành Hà Nội như Quận Đống Đa hoặc mới chỉ đề cập đến 1 mảng của hoạt động du lịch tâm linh đó là hoạt động du lịch văn hóa tín ngưỡng của các huyện phía Tây Hà Nội (tỉnh Hà Tây cũ) trong khi đó du lịch tâm linh còn bao gồm cả du lịch văn hóa tôn giáo. Đây là một trong những khoảng trống trong việc nghiên cứu về hoạt động du lịch tâm linh của Hà Nội nói chung và du lịch tâm linh của tỉnh Hà Tây cũ nói riêng.