mở đầu bằng truyền thuyết bất hủ Lạc Long Quân – Âu Cơ đưa 50 người con lên núi, 50 người con xuống biển, đắp xây non sông gấm vóc cho Tổ quốc Việt Nam. Thế hệ nối tiếp thế hệ, các cộng đồng cư dân sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam đã khai phá đất đai, chinh phục biển cả, xác lập chủ quyền, mở rộng giao thương, viết tiếp những trang sử hào hùng của cha ông để lại. Cùng với quá trình “mở nước” về phương Nam là những hành trình giương buồm ra khơi làm chủ nhiều quần đảo, nhiều vùng biển. Cánh cửa ngoại thương rộng mở với nhiều cảng biển, cảng thị đón nhận thuyền buôn các nước láng giềng, tiếp xúc với thương nhân và giáo sĩ nhiều nước Âu Tây.
Đến thời hiện đại, trong công cuộc kháng chiến cứu nước đầy gian khổ, cùng với con đường Hồ Chí Minh trên bộ theo dọc Trường Sơn là tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển với những “con tàu không số” vượt sóng Biển Đông đến với chiến trường. Và trong công cuộc dựng xây hôm nay, kinh tế biển chiếm một vị trí hết sức quan trong trong nền kinh tế đất nước. Đặc biệt du lịch biển ngày càng được mở rộng. “Việt Nam có hơn 3200 km bờ biển, hơn 1 triệu km2 diện tích mặt nước biển, hơn 2770 đảo ven bờ cùng hàng loạt các bãi tắm đẹp từ Bắc vào Nam với những đặc trưng khác nhau.
Đó là lợi thế thiên nhiên ban tặng cho Việt Nam để phát triển du lịch. Có khoảng 125 bãi biển, vịnh biển ở nước ta thuận lợi để phát triển du lịch và hơn 30 trong số này đã được các địa phương khai thác tốt để để phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo” [9;42]. Có thể kể đến một số khu vực đã được khai thác du lịch biển như: Hạ Long- Hải Phòng- Cát Bà; Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam, Vân Phong - Đại Lãnh - Nha Trang, Phan Thiết - Mũi Né, Kiên Giang - Phú Quốc, Côn Đảo- Vũng Tàu. Trong số các bãi biển, vịnh biển của Việt Nam, có một số điểm đến đã nổi tiếng thu hút nhiều du khách quốc tế tới du lịch hàng năm.
Đó là vịnh Hạ Long 13 Luan van – Di sản thiên nhiên thế giới thuộc tỉnh Quảng Ninh; vịnh Nha Trang - một trong những vịnh đẹp nhất thế giới; bãi biển Đà Nẵng được bầu chọn là một trong 6 bãi tắm quyến rũ nhất hành tinh. Cuộc sống ngày càng hiện đại thì con người càng có nhu cầu tìm về với tự nhiên, với trời mây sông nước để tận hưởng cảm giác yên bình, thanh thản, hay thoả mãn những khám phá tìm tòi về một vùng đất mới và chính những bãi biển hoang sơ mang trong mình nhiều vẻ đẹp nên thơ là nơi mà nhiều người muốn đến. Bởi thế, du lịch biển được hình thành và phát triển là tất yếu. Xu hướng phát triển hoạt động du lịch biển ở Việt Nam Xu hướng hội nhập, hợp tác, cạnh tranh toàn cầu, giao lưu mở rộng và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong nền kinh tế tri thức trên thế giới và khu vực đã và đang tạo những cơ hội đồng thời cũng là thách thức đối với phát triển du lịch nói chung và du lịch biển Việt Nam nói riêng.
Trước bối cảnh đó xu hướng phát triển hoạt động du lịch biển ở Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng phát triển chung của thế giới. Tức hoạt động du lịch biển nước ta hướng tới đáp ứng được những yêu cầu mới của thời đại về tính chuyên nghiệp, tính hiện đại, hội nhập và hiệu quả đồng thời bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc, yếu tố truyền thống để phát triển bền vững, tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước và đáp ứng yêu cầu cạnh tranh quốc tế. Đặc biệt hướng tới phát triển sản phẩm du lịch biển “xanh" - những sản phẩm du lịch có hàm lượng cao các yếu tố; nhất là dịch vụ, thân thiện với môi trường, được phát triển phù hợp với các nguyên tắc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững để từng bước xây dựng thương hiệu du lịch biển Việt Nam. Vai trò của du lịch trong nền kinh tế 1.
Vai trò của du lịch trong nền kinh tế thế giới Trong những năm qua, du lịch là ngành đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của mỗi nước cũng như kinh tế thế giới. Đặc biệt, trong thời gian 14 Luan van gần đây, khi mà nền kinh tế thế giới đang phải đối mặt với những thách thức gay gắt, người ta thấy rằng du lịch thật sự có vai trò then chốt trong khôi phục và hướng tới sự tăng trưởng kinh tế. Ngành du lịch, giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Theo tài liệu Chỉ số Cạnh tranh Du lịch 2009 (Travel & Tourism Competitiveness Index – TTCI 2009 ), do Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ấn hành, ngành du lịch và lữ hành hiện chiếm khoảng 9,9 GDP, 10,9 % xuất khẩu, và 9,4 đầu tư của thế giới.
Ngày nay, nguồn thu ngoại tệ xuất khẩu từ dịch vụ du lịch trên thế giới chỉ đứng thứ tư sau nhiên liệu, hóa chất và ngành ô tô. Nhiều nước trên thế giới coi du lịch là cứu cánh với mong muốn vực dậy nền kinh tế ốm yếu và què quặt của mình. Người Pháp gọi du lịch là con gà đẻ trứng vàng vì những giá trị kinh tế to lớn mà ngành này mang lại cho đất nước (hơn 42 tỷ đô la Mỹ năm 2005). Trong “thế giới du lịch”, Hoa Kỳ luôn là nước đứng đầu: GNP du lịch của nước này lên đến trên 82 tỷ đô la.
Trong số các nước châu Á, Trung Quốc dẫn đầu với thu nhập từ du lịch gần 29 tỷ đô la. Ngành du lịch còn có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của các nước đang phát triển. Tổ chức Du lịch Thế giới Liên Hiệp Quốc nhận định rằng: “tại nhiều quốc gia đang phát triển, du lịch là nguồn thu nhập chính, ngành xuất khẩu hàng đầu, tạo ra nhiều công ăn việc làm và cơ hội cho sự phát triển” (WTO-HL2008). Như chúng ta biết rằng, trong thời đại hiện nay, công ăn việc làm là một trong những vấn đề vướng mắc nhất của các quốc gia.
Phát triển du lịch được coi là một lối thoát lý tưởng để giảm bớt nạn thất nghiệp, nâng cao mức sống cho người dân. Vì vậy xu hướng chuyển đổi hay chuyển hướng sang kinh doanh du lịch là một lựa chọn đúng của nhiều quốc gia. Du lịch tạo cơ hội cho con người được tiếp xúc, tắm mình trong thiên nhiên, được cảm nhận một cách trực giác sự hùng vĩ, trong lành, tươi mát và nên thơ của các cảnh quan tự nhiên có ý 15 Luan van nghĩa to lớn đối với khách. Nó tạo điều kiện cho họ hiểu biết thêm sâu sắc về tự nhiên, thấy được giá trị của thiên nhiên đối với đời sống con người.
Điều này có nghĩa là bằng một cách thực tiễn nhất, du lịch góp phần rất tích cực vào sự nghiệp giáo dục môi trường, một vấn đề toàn thế giới đang hết sức quan tâm và hao tốn nhiều kinh phí hàng năm của các nước. Hơn nữa, du lịch là một ngành tổng hợp vì vậy sự phát triển của du lịch sẽ kéo theo sự phát triển của nhiều ngành khác. Phát triển du lịch không chỉ cung ứng mức thu ngoại tệ mà còn đóng góp vào sự cân bằng trong chi phí, ngoài ra nó còn cung cấp nhanh chóng các cơ hội cho cư dân địa phương do sự phát triển của giao thông, xây dựng thông qua mạng lưới đường xá, các cơ sở hạ tầng cũng như các cơ sở dịch vụ, giải trí. Điều này lý giải cho sự phát triển của công nghiệp, nông nghiệp – ngư nghiệp, xây dựng, ngoại thương… Đó là hiệu quả gián tiếp của sự phát triển ngành du lịch.
Mặt khác, du lịch quốc tế tạo điều kiện cho việc tiết kiệm lao động cho xã hội khi xuất khẩu một số mặt hàng tại chỗ thông qua việc mua sắm của khách du lịch. Bên cạnh đó, nó còn tạo sự phát triển đồng bộ, nhịp nhàng trong phạm vi cả nước, góp phần hình thành một diện mạo mới toàn diện hơn cho đất nước làm du lịch. Du lịch giờ đây cũng không còn bó hẹp mà ngày càng mở rộng liên kết. Sự liên kết ấy không chỉ mở rộng theo ngành mà còn theo lãnh thổ và nó đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia.
Các quốc gia giờ đây đã tăng cường phối hợp với nhau khai thác hiệu quả nhất những thế mạnh, tiềm năng của mình để tạo ra những tour, tuyến hấp dẫn du khách. Vì thế du lịch còn có ý nghĩa quan trọng đến việc mở rộng và củng cố các mối quan hệ kinh tế trong khu vực và trên toàn thế giới theo hướng hợp tác, hoà bình, cùng có lợi. Trong giai đoạn hiện nay, du lịch được ví như sứ giả hoà bình tạo nên phương pháp tuyên truyền, quảng bá một cách thiết thực và hiệu quả nhất cho đất nước chủ nhà. Nhìn chung sự phát 16 Luan van triển của du lịch trên phạm vi toàn cầu đã tạo nên cơ hội phát triển mới cho mỗi nước.
Và hơn hết du lịch đã tạo nên mối gắn kết cộng đồng giữa các quốc gia thông qua các tổ chức quốc tế về du lịch và lữ hành. Vai trò của du lịch và du lịch biển trong nền kinh tế Việt Nam Ngày nay đời sống của con người ngày càng cao, họ không những có nhu cầu đầy đủ về vật chất mà còn có nhu cầu được thoả mãn về tinh thần như vui chơi, giải trí và du lịch. Do đó, du lịch là một trong những ngành đầy triển vọng. So với các nước khác trên thế giới, ngành du lịch Việt Nam ra đời muộn hơn nhưng vai trò của nó thì không thể phủ nhận.
Du lịch là một ngành “công nghiệp không khói”, mang lại thu nhập GDP lớn cho nền kinh tế, giải quyết công ăn việc làm cho hàng vạn lao động, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam ra toàn thế giới. Nhận thức được điều này, Đảng và nhà nước đã đưa ra mục tiêu xây dựng ngành du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Du lịch ngày càng có vai trò quan trọng tại Việt Nam. Các dự án đầu tư vào bất động sản du lịch dọc theo bờ biển hơn 3.000 km và tại các thành phố lớn đang gia tăng nhanh chóng.
Dịch vụ du lịch ngày càng đa dạng. Nền kinh tế Việt Nam đang chuyển đổi từ nông nghiệp sang nền kinh tế dịch vụ.