phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục; nội dung chính của luận văn được trình bày gồm có 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo hướng chuẩn hóa. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình. Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình theo hướng chuẩn hóa.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THEO HƢỚNG CHUẨN HÓA 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những công trình nghiên cứu ở ngoài nước Xây dựng và phát triển ĐNGV trong giáo dục được các nước trên thế giới đặt lên hàng đầu, là một trong những nội dung cơ bản trong các cuộc cách mạng cải cách giáo dục, chấn hưng, phát triển đất nước. Sinh thời, Vladimir Ilich Lenin (1870-1924) rất coi trọng việc xây dựng ĐNGV và yêu cầu: “Nâng cao một cách có hệ thống, kiên nhẫn, liên tục trình độ và tinh thần của GV nhưng điều chủ yếu, chủ yếu và chủ yếu là cải thiện đời sống vật chất cho họ” [16; tr.
Xukhomlinxki (1918-1970), nhà giáo dục lỗi lạc người Ucraina đã từng khẳng định: “Một trong những giải pháp hữu hiệu nhất để xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên là phải bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính sáng tạo trong lao động của họ và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm, phải biết lựa chọn giáo viên bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dưỡng họ trở thành những giáo viên tốt theo tiêu chuẩn nhất định, bằng những biện pháp khác nhau”.129] Cho đến nay, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về quản lí và phát triển ĐNGV trong khu vực và trên thế giới. Có thể kể một số công trình của các tác giả tiêu biểu như Eleonora Vilegas-Reiers (1998); Glatthorn (1995); Ganser (2000); Felding và Schalock (1985); Cochran-Smith và Lytle (2001); Walling và Levis (2000); Kettle và Sellars (1996); Kalelestad và Olweus (1998); Youngs (2001); Grosso de Leon (2001); Guzman (1995); Mc. Ginn và Borden (1995); Darling-Hammond (1999); Loucks - Horsely và Matsumoto (1999); Ngoài ra, chúng ta còn gặp những kết quả nghiên cứu về GV phổ thông trong các báo cáo của Uỷ ban quốc gia về giáo dục và tương lai Hoa Kì 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tất cả các công trình trên có thể phân chia theo 4 hướng nghiên cứu chính: - Nghiên cứu các mô hình và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển nghề nghiệp GV; - Nghiên cứu các hoạt động hỗ trợ thực tiễn để phát triển nghề nghiệp GV; - Nghiên cứu phát triển nghề nghiệp cho GV như là một yêu cầu của tiến trình cải cách giáo dục; - Nghiên cứu cải tiến các kĩ năng và tăng cường hiểu biết nghề nghiệp cho GV.
Xu hướng này đang được các quốc gia trong khối APEC triển khai thực hiện đào tạo, bồi dưỡng GV, coi trọng nâng cao nghề nghiệp liên tục cho giáo viên, xác định đây là một trong những khâu then chốt để phát triển kinh tế. Trong những năm gần đây, trên thế giới xuất hiện không ít các công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ phát triển nguồn nhân lực. Trong đó đặc biệt chú trọng tới chất lượng giáo viên; đề cao khía cạnh phát triển bền vững và thích ứng nhanh của từng giáo viên và cả đội ngũ trước tình hình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Tác phẩm Bí mật thành công của giáo dục Phần Lan: Đào tạo đội ngũ giáo viên (The secret to Finland’s success: educating teachers) của tác giả Pasi Sahlberg (2010) đã nêu lên vai trò quan trọng của người thầy trong xã hội hiện đại ngày nay [21].
Những công trình nghiên cứu ở trong nước Ở nước ta ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công và qua các cuộc cải cách giáo dục 1950, 1956, 1979 và trong những năm đổi mới, nhiều công trình nghiên cứu đã để lại những bài học quý về xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên như: Nguyễn Thị Phương Hoa (2002), Con đường nâng cao chất lượng cải cách các cơ sở đào tạo giáo viên [12]; Đặng Quốc Bảo, Đinh Thị Kim Thoa (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội ngũ giáo viên [5]; Đinh Quang Báo (2005), Giải pháp đổi mới phương thức đào 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tạo nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên [3]v.v…Các công trình này nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên theo 3 hướng: - Nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ phát triển nguồn nhân lực; - Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; - Nghiên cứu đề xuất hệ thống các giải pháp xây dựng phát triển đội ngũ giáo viên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các công trình kể trên hầu hết vẫn còn để lại khoảng trống nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, về chính sách tuyển dụng, sử dụng và về vai trò mới. vị trí mới của đội ngũ giáo viên trong tiến trình phát triển nhà trường Việt Nam trong hội nhập quốc tế và xu thế toàn cầu hóa. Đất nước ta, sau 30 năm đổi mới, nhiều giải pháp nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi.
Các Nghị quyết của Đảng, Luật giáo dục, Chiến lược phát triển giáo dục và các chủ trương, chính sách của nhà nước ta đều nhất quán đặt đội ngũ giáo viên vào vị trí trung tâm, được xã hội tôn vinh và có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của nền giáo dục nước nhà. Trong hoạt động hàng năm của các sở GD & ĐT ít nhiều đều có những nghiên cứu khoa học hay thực hiện những giải pháp nhất định để phát triển đội ngũ giáo viên. Có thể thấy, ở nhiều cơ sở giáo dục đã có những tác giả của các luận văn thạc sỹ chuyên ngành QLGD như: Bùi Anh Tuấn (2008), Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên THPT Huyện Từ Liêm – Hà Nội đến năm 2015 [26]; Nguyễn Tấn Phát (2008), Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học thị xã Vĩnh Long đến năm 2015 [20]; Nguyễn Hữu Thiên (2008), Quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học tỉnh Hải Dương giai đoạn 2010 – 2015 [23]; Nguyễn Thị Kim Thoa (2013), Phát triển đội ngũ giảng viên trường ĐH Ngoại ngữ- ĐH quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay [24]… 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở tỉnh Ninh Bình cho đến nay theo những tài liệu mà tác giả bao quát vẫn chưa có tác giả nào đề cập đến công tác phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo phạm vi cấp huyện một cách đầy đủ và có hệ thống. Việc tìm hiểu, phân tích, đánh giá và xây dựng các biện pháp cho việc phát triển đội ngũ giáo viên chưa được nghiên cứu với tư cách như một đề tài khoa học.
Cách đánh giá chủ yếu dựa trên cơ sở thực tiễn và kinh nghiệm, chưa được xây dựng hoàn chỉnh trên cơ sở lý luận khoa học nên hiệu quả chưa cao. Đặc biệt đối với thành phố Ninh Bình, nơi tác giả đang công tác, có một số đề tài nghiên cứu về cấp Tiểu học như: Bùi Quang Vinh (2012), Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên tiểu học của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay [31]; Lê Thị Hoa (2013), Quản lý phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình đến năm 2020 [13]… chưa có tác giả nào đề cập đến lĩnh vực phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học. Do vậy, tác giả lựa chọn đề tài này với mong muốn đánh giá được thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Ninh Bình và trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp có tính cần thiết, tính khả thi phù hợp với đặc điểm tình hình của giáo dục tại địa phương nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Ninh Bình trước yêu cầu và nhiệm vụ mới. Một số khái niệm cơ bản 1.
Giáo viên và đội ngũ giáo viên tiểu học 1. Nhà giáo- Giáo viên phổ thông Khoản 1, Điều 70 chương IV Luật giáo dục (sửa đổi và bổ sung năm 2005) quy định: “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục phổ thông gọi là giáo viên”. [18] Nhà giáo - giáo viên là tên gọi vừa bao hàm nội dung nghề nghiệp vừa mang ý nghĩa tôn vinh, trang trọng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có gì vẻ vang hơn là đào tạo con người, thế hệ sau này tích cực góp phần xây dựng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com XHCN… Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất, thầy giáo tốt là những người anh hùng vô danh” [19; tr.501] Từ xưa đến nay, nghề dạy học đòi hỏi người thầy phải là người gương mẫu, là tấm gương về nhân cách, là người hướng đạo trên đường đời học sinh. Bất cứ ai và bất cứ lúc nào, khi bàn về phẩm chất lý tưởng mà nhà giáo phải có đều nghĩ tới mô hình những con người hết sức mẫu mực, có phẩm chất mà toàn xã hội phải tôn trọng. Về điều này thì không có sự phân biệt giữa giáo viên TH- THPT hay giảng viên các trường cao đẳng, đại học, không kể tuổi tác hay trình độ học vấn mà quan trọng là có thật sự đủ tư cách là nhà giáo hay không. Những phẩm chất cần phải có của nhà giáo là nhân cách và lối sống tốt đẹp, lời nói và việc làm phải luôn đi đôi với nhau.
Phải được đào tạo chuẩn mực và luôn được rèn luyện trong môi trường tốt. Tiêu chuẩn chung đối với nhà giáo được quy định trong Luật giáo dục (2005) cụ thể là: - Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt. - Đạt trình độ chuẩn đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ. - Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp.
- Lý lịch bản thân rõ ràng.