Chương 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG CÔNG LẬP 1. Giáo viên tiểu học công lập và đội ngũ giáo viên tại các trường tiểu học công lập 1. Khái niệm giáo viên tiểu học và đội ngũ giáo viên tiểu học tại các trường công lập - Khái niệm giáo viên tiểu học: Giáo viên tiểu học là nhà giáo giảng dạy và giáo dục trong nhà trường tiểu học, tổ chức quá trình phát triển của trẻ em. Giáo viên tiểu học giữ vị trí then chốt và là người quyết định sự thành bại của giáo dục ở lớp mình phụ trách [21].
Trong luận văn này khái niệm giáo viên tiểu học được xác định như sau: Giáo viên tiểu học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường tiểu học công lập hay tư thục, thực hiện chương trình giáo dục tiểu học. Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu đối tượng là giáo viên chuyên ngành giáo dục tiểu học tại các trường công lập. - Khái niệm đội ngũ giáo viên tiểu học công lập: Trong từ điển Tiếng Việt: Đội ngũ là một tập hợp gồm số đông người có cùng chức năng hoặc nghề nghiệp được tổ chức thành một lực lượng [36]. Theo [10], đội ngũ là tập hợp người gắn bó với nhau, có sự sắp xếp nhất định, có cùng lý tưởng, cùng mục đích, làm việc theo sự phân công hay theo một kế hoạch, được gắn bó với nhau bởi các lợi ích về vật chất và tinh thần.
Cũng theo [10], đội ngũ là một nhóm người, một tổ chức tập hợp thành một lực lượng để thực hiện mục đích nhất định. Trong lĩnh vực giáo dục, "Đội ngũ" được dùng để chỉ những tập hợp người được phân biệt với nhau về chức năng trong hệ thống giáo dục, chẳng hạn như: đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lý trường học. Trong luận văn này khái niệm đội ngũ giáo viên được xác định như sau: Đội ngũ giáo viên tiểu học công lập là một tập hợp những người làm nghề dạy học –giáo dục ở cấp tiểu học, có trình độ và năng lực chuyên môn phù hợp với chuyên ngành giáo dục tiểu học, được tổ chức thành một lực lượng (có tổ chức) 13 cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện chương trình giáo dục tiểu học đã đề ra. Vai trò, nhiệm vụ và chuẩn nghề nghiệp của giáo viên tiểu học 1.
Vị trí, vai trò của giáo viên tiểu học Đội ngũ giáo viên tiểu học có vai trò và vị trí sau trong nhà trường tiểu học: Thứ nhất, giáo viên tiểu học chính là người trực tiếp thực hiện quyết định việc đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong các nhà trường. Thứ hai, trong bối cảnh kinh tế, xã hội phát triển không ngừng như hiện nay, ngày càng nhiều yêu cầu đặt ra cho nhà trường, thì nhà trường tiểu học chỉ có thể đáp ứng được nhanh, nhạy các yêu cầu đó nếu có đội ngũ giáo viên đủ mạnh, luôn sẵn sàng thích ứng trong điều kiện mới. Thứ ba, chính đội ngũ giáo viên tiểu học, bằng năng lực, lòng yêu nghề, hết lòng vì học sinh mới có thể cung cấp cho các cấp học tiếp theo một thế hệ học sinh có đủ các tố chất và điều kiện cần thiết để tiếp tục học lên và sau này sẽ cung cấp cho xã hội loại sản phẩm có giá trị nhất, quyết định sự phát triển đó là nguồn nhân lực được đào tạo, nguồn nhân lực có chất lượng cao. Nhiệm vụ của giáo viên tiểu học Nhiệm vụ cụ thể của giáo viên tiểu học được qui định tại Điều 27, chương IV của Điều lệ trường tiểu học ban hành kèm theo Thông tư số 28/2020/TT-BGDĐT ngày 04 tháng 9 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT [3].
Đó là: “1) Giáo viên có những nhiệm vụ: a) Thực hiện chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học và kế hoạch giáo dục của nhà trường. Chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm về kế hoạch giáo dục giáo dục; tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ chuyên môn (nội dung, phương pháp giáo dục, kiểm tra đánh giá học sinh) và chất lượng, hiệu quả giáo dục từng học sinh của lớp mình phụ trách, bảo đảm qui định của chương trình giáo dục, phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện cụ thể của nhà trường. b) Tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn và nhà trường; thường xuyên cập nhật những chỉ đạo của ngành; chuẩn bị, tổ chức dạy học và đánh giá học sinh theo qui định; thực hiện các hoạt động chuyên môn khác. c) Xây dựng mối quan hệ thân thiện, dân chủ giữa giáo dục với học sinh, với cha mẹ học sinh và cộng đồng; giúp học sinh chủ động, sáng tạo, tự tin, tự chủ trong học tập và rèn luyện.
d) Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; ứng xử văn hóa, đoàn 14 kết, giúp đỡ đồng nghiệp; gương mẫu trước học sinh; thương yêu, đối xử công bằng và tôn trọng học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh. đ) Thực hiện tự đánh giá theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên; tự học, tự bồi dưỡng nâng cao năng lực nghề nghiệp; thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng thường xuyên giáo viên theo qui định; trao đổi chia sẻ chuyên môn cùng đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường thông qua các đợt sinh hoạt chuyên môn, tập huấn. e) Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, học tập và sinh hoạt chuyên môn; sáng tạo, linh hoạt trong việc tự làm đồ dùng dạy học. g) Tham gia lựa chọn sách giáo khoa theo qui định; đề nghị nhà trường trang bị các xuất bản phẩm tham khảo, thiết bị dạy học theo qui định, phù hợp để sử dụng trong quá trình dạy học.
h) Tham gia kiểm định chất lượng giáo dục. i) Tham gia thực hiện giáo dục bắt buộc, phổ cập giáo dục và xóa mù chữ ở địa phương. k) Phối hợp với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, gia đình học sinh, cộng đồng và các tổ chức xã hội liên quan để thực hiện nhiệm vụ giáo dục. l) Quản lý, tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục tại điểm trường khi được Hiệu trưởng phân công.
m) Thực hiện các nhiệm vụ khác theo qui định của pháp luật và theo sự phân công của Hiệu trưởng. 2) Giáo viên làm công tác chủ nhiệm, ngoài các nhiệm vụ qui định tại khoản 1 của Điều này, còn có các nhiệm vụ sau đây: a) Chủ động nắm bắt thông tin từng học sinh của lớp được phân công làm công tác chủ nhiệm; xây dựng các hoạt động giáo dục của lớp thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục đảm bảo tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh. b) Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng và được Hiệu trưởng phê duyệt. c) Phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ, giáo viên, Tổng phụ trách Đội, các tổ chức xã hội có liên quan để tổ chức các hoạt động giáo dục và hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện của học sinh lớp mình chủ nhiệm; tổng hợp nhận xét, đánh giá học sinh cuối kỳ I và cuối năm học; hướng dẫn học 15 sinh bình bầu và đề nghị khen thưởng; lập danh sách học sinh đề nghị ở lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi học bạ cho học sinh.
d) Báo cáo thường kì hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng. 3) Giáo viên làm Tổng phụ trách Đội chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và Sao Nhi đồng Hồ Chí Minh góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh. Bối cảnh hiện nay và yêu cầu đặt ra đối với việc phát triển đội ngũ giáo viên tại các trường tiểu học công lập 1. Yêu cầu về chuẩn nghề nghiệp đối với giáo viên tại các trường tiểu học công lập Năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông (quy định tại Thông tư số: 20/2018/TT-BGDĐT [2], bao gồm các yêu cầu cơ bản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức; kỹ năng sư phạm mà giáo viên tiểu học công lập cần phải đạt được nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục tiểu học.
Hiện nay, thực hiện theo Chuẩn Nghề nghiệp được ban hành vào tháng 10/2018. Theo Thông tư số: 20/2018/TT-BGDĐT, tiêu chuẩn của nhà giáo/giáo viên gồm: - Tiêu chuẩn 1. Phẩm chất nhà giáo: + Là tấm gương mẫu mực về đạo đức nhà giáo và hỗ trợ đồng nghiệp, chia sẻ kinh nghiệm trong rèn luyện đạo đức nhà giáo. + Có tác phong vàcách thức làm việc phù hợp với công việc của giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.
Phát triển chuyên môn và nghiệp vụ: + Nắm vững chuyên môn và thành thạo nghiệp vụ thường xuyên cập nhật, nâng cao năng lực chuyên môn vàng nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. + Chủ động nghiên cứu và cập nhật kịp thời yêu cầu đổi mới về kiến thức chuyên môn; vận dụng sáng tạo, phù hợp các hình thức và phương pháp lựa chọn nội dung học tập, bồi dưỡng, và nâng cao năng lực chuyên môn của bản thân; + Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, và năng lực học sinh + Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo 16 + Kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh + Tư vấn và hỗ trợ học sinh - Tiêu chuẩn 3. Xây dựng môi trường giáo dục: Thực hiện xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh dân chủ, phòng, chống bạo lực học đường. Sử dụng ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc, ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác và sử dụng thiết bị công nghệ trong dạy học, giáo dục: Sử dụng được ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc, ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác và sử dụng các thiết bị công nghệ trong dạy học, giáo dục.
Đặc điểm lao động sư phạm của giáo viên tại các trường tiểu học công lập Hoạt động sư phạm của người giáo viên tại các trường tiểu học công lập có những đặc điểm cơ bản sau: Đối tượng tác động của hoạt động giáo dục của giáo viên là học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Đặc biệt học sinh đầu cấp tiểu học (lớp 1,2, 3) là những học sinh bắt đầu vào trường phổ thông.
