phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu gồm 3 chương 7 tiết. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƢỚC 1. Giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc 1. Khái niệm giai cấp công nhân * Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân Khái niệm GCCN đã được đề cập và luận bàn ngay khi GCCN xuất hiện trên vũ đài chính trị.
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin hết sức quan tâm phân tích một cách khách quan, khoa học khái niệm GCCN dựa trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận biện chứng duy vật. Trong nhiều tác phẩm của mình, C.Ăngghen (1820-1895) đã xem xét khái niệm GCCN trên tất cả các khía cạnh, các dấu hiệu đặc trưng nhất và các thuộc tính bản chất của nó. Ngay từ năm 1845, khi bắt tay vào nghiên cứu giai cấp công nhân, trong tác phẩm “Gia đình thần thánh”, C.Mác đã đặt câu hỏi: “Vấn đề là ở chỗ giai cấp vô sản thực sự là gì, và phù hợp với sự tồn tại ấy của bản thân nó giai cấp vô sản buộc phải làm gì về mặt lịch sử” [30, tr. Trong tác phẩm: “Tình cảnh giai cấp lao động ở Anh” (1844 - 1845), Ph.Ăngghen khẳng định: “GCCN Anh là kết quả chủ yếu của cuộc cách mạng công nghiệp ở Anh.
Lịch sử GCCN Anh bắt đầu từ nửa thứ hai của thế kỷ thứ XVIII. Công nghiệp nhỏ đã làm nảy sinh ra GCCN. Công nhân công nghiệp là hạt nhân của phong trào công nhân” [1, tr.Ăngghen còn sử dụng một số thuật ngữ khác ngoài “giai cấp vô sản”, “giai cấp công nhân” để biểu đạt khái niệm “giai cấp công nhân”. Chẳng hạn như: “giai cấp vô sản công nghiệp”, “giai cấp vô sản hiện đại”, “giai cấp công nhân đại cơ khí”…Có thể khẳng định rằng, các thuật ngữ đã nêu chỉ là sự khác 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhau về hình thức biểu đạt trong những văn cảnh cụ thể của một khái niệm: “GCCN” với sự thống nhất về bản chất: lực lượng lao động trong nền sản xuất công nghiệp hiện đại.Ăngghen phân biệt giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch sử thế giới và bản chất cách mạng với bộ phận công nhân đã bị tha hóa, đánh mất mình bằng những thuật ngữ đối ngược nhau: giữa một bên là “giai cấp vô sản cách mạng” với một bên là “tầng lớp vô sản lưu manh” mất gốc, những phần tử cặn bã của xã hội.
Tuy có khác nhau trong cách gọi, cách diễn đạt, do khác nhau nhưng những thuật ngữ không giống nhau nêu trên về khái niệm GCCN đều được các nhà kinh điển mác xít sử dụng như một khái niệm đồng nhất dựa trên hai tiêu chí cơ bản để phân định GCCN với các giai tầng xã hội khác là: Vị trí của giai cấp công nhân trong lực lượng sản xuất GCCN là những người (tập đoàn người) lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa, quốc tế hóa cao. Đây cũng là tiêu chí cơ bản để phân biệt người công nhân hiện đại với người thợ thủ công thời trung cổ hay người thợ trong công trường thủ công. Trong công trường thủ công và trong nghề thủ công, người công nhân sử dụng công cụ của mình, còn trong công xưởng thì người công nhân phải phục tùng máy móc. Điều đó cho thấy, hai ông luôn nói đến GCCN với tư cách là tập đoàn người bao gồm những người công nhân công xưởng, là sản phẩm của nền đại công nghiệp và phát triển cùng với sự phát triển của đại công nghiệp.
Chúng ta có thể thấy rõ điều này trong luận điểm sau đây của C.Ăngghen: “Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp” [31, tr. Như vậy, GCCN ra đời và phát triển cùng với sự ra đời và phát triển của đại công nghiệp. Chính vì thế, GCCN là hiện thân của lực lượng sản xuất hiện đại, đại biểu cho lực lượng 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản xuất tiên tiến và mang trong mình những đặc trưng riêng mà không một giai cấp, tầng lớp xã hội nào có được, đó là: Tính tiên tiến, hiện đại, tinh thần khoa học và cách mạng triệt để; ý thức tổ chức kỷ luật; tình đoàn kết giai cấp. Vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Vào thế kỷ XIX ở xã hội tư bản chủ nghĩa, GCCN là những người lao động không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột về giá trị thặng dư.
Đối diện với nhà tư bản, công nhân là những người lao động tự do, những người bán sức lao động của mình để kiếm sống.Ăngghen đặc biệt nhấn mạnh tiêu chí này vì chính điều này khiến cho người công nhân trở thành giai cấp đối kháng với giai cấp tư sản. Giai cấp tư sản, tức là tư bản, mà lớn lên thì giai cấp vô sản, giai cấp công nhân hiện đại - tức là giai cấp chỉ có thể sống với điều kiện là kiếm được việc làm, và chỉ kiếm được việc làm, nếu lao động của họ làm tăng thêm tư bản - cũng phát triển theo. Những công nhân ấy, buộc phải bán sức lao động của mình để kiếm ăn từng bữa, sức lao động của công nhân là một hàng hoá, tức là một món hàng đem bán như bất cứ một món hàng nào khác; vì thế, họ phải chịu hết mọi sự may rủi của cạnh tranh, mọi sự lên xuống của thị trường [31, tr.Vì tiêu chí thứ hai này nói lên một trong những đặc trưng cơ bản của GCCN dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, nên C.Ăngghen còn gọi GCCN là giai cấp vô sản. Trên cơ sở kế thừa quan điểm của C.Lênin (1870-1924) bổ sung thêm những thuộc tính mới của GCCN.Lênin, sự phân chia giai cấp trong xã hội phải dựa vào địa vị và sự khác nhau của các tập đoàn người trong quan hệ đối với chế độ sở hữu tư liệu sản xuất, trong quan hệ đối với quản lý sản xuất và trong quan hệ đối với sản phẩm.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong tác phẩm: “Sáng kiến vĩ đại”, V.Lênin đã đưa ra một định nghĩa nổi tiếng về giai cấp, làm tiêu chuẩn để phân chia cơ cấu xã hội- giai cấp, để trên cơ sở đó có sự nhận thức đúng về GCCN: Người ta gọi là giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ của họ (thường thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy là khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ được hưởng. Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn này thì có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định [29, tr.Trên cơ sở quan niệm mới về giai cấp như vậy, trong nhiều tác phẩm của mình như: “Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Nga”, “Nhà nước và cách mạng”, “Kinh tế chính trị trong thời đại chuyên chính vô sản”…V.Lênin đã chỉ ra: sau khi cách mạng vô sản thành công, GCCN đã trở thành giai cấp cầm quyền. Địa vị kinh tế - xã hội của GCCN đã hoàn toàn thay đổi, từ thân phận nô lệ làm thuê trở thành giai cấp thống trị về chính trị, thông qua đảng tiên phong của mình lãnh đạo toàn xã hội, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới. GCCN không còn theo đúng nghĩa đen của nó.Lênin, GCCN là giai cấp thống trị về chính trị, giai cấp lãnh đạo toàn xã hội trong cuộc đấu tranh lật đổ ách tư bản, trong sự nghiệp sáng tạo ra xã hội mới, trong toàn bộ cuộc đấu tranh để thủ tiêu hoàn toàn các giai cấp.
Xu hướng phát triển của GCCN là đi đến chỗ tự thủ tiêu mình với tính cách là giai cấp vô sản.Lênin, công nhân là những người lao động chuyên nghiệp, làm việc trong nền đại công nghiệp. Những quan điểm về GCCN của C. Lênin nêu ở trên đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Đó là cơ sở thế giới quan và phương 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp luận khoa học quan trọng để nghiên cứu GCCN hiện đại trong điều kiện hiện nay.
* Quan điểm của Hồ chí Minh về giai cấp công nhân Việt Nam Quán triệt sâu sắc học thuyết Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể ở nước ta chủ tịch Hồ Chí Minh tuy không đưa ra định nghĩa cụ thể về GCCN, song trong những bài viết, nhiều cuộc nói chuyện quan trọng, Người đã chỉ ra những ai là công nhân, lực lượng nòng cốt trong GCCN. Ở Việt Nam, cùng với con đường ra đi tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại đã tiếp cận, tiếp thu và vận dụng sáng tạo lý luận về GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó từ chủ nghĩa Mác – Lênin vào hoàn cảnh một nước thuộc địa nửa phong kiến muốn vươn tới độc lập, tự do và phát triển đất nước. Theo Người, tất cả những người không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động mà sống là công nhân mà chủ chốt của giai cấp ấy là những công nhân ở các xí nghiệp như: nhà máy, hầm mỏ, xe lửa… Nhưng chỉ công nhân công nghệ là hoàn toàn đại biểu cho cái đặc tính của GCCN. GCCN Việt Nam cũng mang những thuộc tính và đặc điểm cơ bản của GCCN thế giới bên cạnh những đặc điểm riêng biệt.