CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề liên quan đến đề tài Quản lý là một hoạt động mang tính lịch sử xã hội, nhờ có hoạt động quản lý mà xã hội loài người không ngừng vận động và phát triển. Mác- Ănghen, trong quá trình nghiên cứu nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã rút ra kết luận: một trong những yếu tố quyết định đối với sự phát triển của nền sản xuất tư bản là nhờ có vai trò của hoạt động quản lý [11, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin về vai trò của hoạt động quản lý, Người đã khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa”, cán bộ cách mạng phải là người “vừa hồng, vừa chuyên”, đó chính là mối quan hệ giữa tài và đức trong nhân cách người cán bộ quản lý, trong đó đức là gốc, còn năng lực của con người không phải tự nhiên mà có mà phần lớn là do qua quá trình công tác, rèn luyện mà nên [23, tr.
Xuất phát từ quan điểm “Coi con người là động lực trực tiếp của sự phát triển, cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Ngày nay đất nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập mạnh mẽ và sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực trong đó giáo dục có vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của quốc gia. Để thực hiện có hiệu quả sự nghiệp giáo dục Đảng và Nhà nước ta đã có Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban bí thư [5, tr.1-2] “Về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục”, Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ X cũng đã nêu rõ: “.Coi trọng công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức, trước hết là cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý về đường lối, chính sách, về kiến thức và kỹ năng quản lý hành chính nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội trong điều kiện 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế” và xây dựng đội ngũ Đảng viên thật sự tiên phong gương mẫu, có phẩm chất đạo đức cách mạng, có ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực hoàn thành nhiệm vụ; kiên định lập trường giai cấp công nhân, phấn đấu cho mục tiêu lý tưởng của Đảng, vững vàng trước mọi khó khăn thử thách; năng động, sáng tạo góp phần tích cực vào công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. Ngày nay trong sự nghiệp đổi mới đất nước, quản lý nói chung, quản lý giáo dục nói riêng là vấn đề luôn được sự thu hút, quan tâm của các nhà lãnh đạo, các nhà khoa học và các nhà quản lý.
Vấn đề quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là vấn đề có ý nghĩa trong việc "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài", đặc biệt có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường. Trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục của các tác giả như: "Những vấn đề về quản lý trường học" (P.I Kônđakốp), "Quản lý vấn đề quốc dân trên địa bàn huyện", (M. Nhà giáo dục học Xô-viết V.A Xukhomlinxki khi tổng kết những kinh nghiệm quản lý chuyên môn trong vai trò là Hiệu trưởng nhà trường cho rằng " Kết quả hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn các hoạt động dạy học". Cùng với nhiều tác giả khác ông đã nhấn mạnh đến sự phân công, sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất quản lý giữa Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng để đạt được mục tiêu đề ra [19, tr.
Ở Việt Nam, từ những năm đầu của thập kỷ 90 thế kỷ trước cho đến nay đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục có giá trị đó là: "Giáo trình khoa học quản lý" của tác giả Phạm Trọng Mạnh (NXB ĐHQG Hà Nội năm 2011); "Khoa học tổ chức và quản lý một số vấn đề lý 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com luận và thực tiễn" của Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý (NXB thống kê Hà Nội 1999); "Tâm lý xã hội trong quản lý" của Ngô Công Hoàn (NXB ĐHQG Hà Nội năm 2002); "Tập bài giảng lý luận đại cương về quản lý" của tác giả Nguyễn Quốc Chí và tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (Hà Nội 1998),. Bên cạnh đó còn một số bài viết đề cập đến quản lý giáo dục như: "Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong giai đoạn hiện nay" của tác giả Trần Viết Lưu - Học viện Quản lý giáo dục đăng trên tạp chí Tuyên giáo số 8 tháng 8 năm 2012. Đối với cấp độ luận văn thạc sỹ, trong những năm gần đây cũng đã có nhiều công trình đi sâu nghiên cứu về công tác xây dựng, qui hoạch và phát triển đội ngũ CBQL giáo dục các cấp của một số địa phương như: Đặng Quốc Bảo: “Đào tạo bồi dưỡng CBQL giáo dục cho thế kỷ XXI”. Kỷ yếu hội thảo về công tác đào tạo bồi dưỡng CBQL và công chức ngành giáo dục trong thời kỳ mới (2000).
Huỳnh Thị Ẩm: “Một số giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THPT Thành phố Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông”. Luận văn thạc sỹ QLGD năm 2005. Ngô Đoàn Nguyễn: “Những giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THPT tỉnh Bạc Liêu”. Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục năm 2005.
Phùng Quang Thơm: “Một số biện pháp bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường THCS huyện Mê Linh - Tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay”. Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục năm 2005. Lưu Bích Thuận: Quy hoạch xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường THCS huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang (Giai đoạn từ 2006 đến 2015). Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục năm 2006.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nguyễn Thanh Tú: “Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường THCS của phòng giáo dục huyện U Minh Thượng, Kiên Giang. Luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục năm 2008 Các đề tài nghiên cứu về vấn đề cán bộ quản lý trường học dưới các góc độ tiếp cận khác nhau. Trong đó, chủ yếu là nghiên cứu dưới góc độ giáo dục học và quản lý hoạt động của đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường. Vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở đã được đề cập đến nhưng còn sơ lược, chưa có những công trình chuyên sâu.
Việc nghiên cứu phát triển đội ngũ CBQL trường THCS huyện Hạ Hoà, tỉnh Phú Thọ có ý nghĩa to lớn về mặt thực tiễn trong việc đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục THCS của địa phương trong điều kiện đổi mới giáo dục hiện nay. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý giáo dục Qua ý kiến của nhiều định nghĩa của nhiều tác giả, chúng ta có thể khẳng định: QLGD có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng đều nên lên bản chất của Quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý và các thành tố tham gia vào hoạt động giáo dục nhằm thực hiện được mục tiêu giáo dục trong một môi trường luôn biến động. Chúng tôi dựa theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động, có mục đích có kế hoạch, hợp chủ thể quy luật của quản lý” (Hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất [26, tr.
Khái niệm cán bộ quản lý giáo dục Cán bộ quản lý giáo dục là người phân bổ nhân lực và các nguồn lực khác, là người chỉ dẫn và vận hành của một bộ phận hoặc toàn bộ tổ chức để tổ chức đó hoạt động có hiệu quả và đạt tới mục đích mà tổ chức đó đề ra. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trường THCS 1. Khái niệm đội ngũ Theo Từ điển Tiếng việt "Đội ngũ là tập hợp số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp thành một lực lượng" [34, tr.
Có thể hiểu đội ngũ là một tập hợp số đông người thành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, nhưng có chung một mục đích hoạt động và sự gắn bó nhau về lợi ích vật chất, hay tinh thần cụ thể nào đó. Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Theo Luật Giáo dục 2009 [31, tr.27], Điều 16 đã xác định: cán bộ QLGD “là những cán bộ quản lý làm việc trong các cơ quan quản lý hành chính nhà nước về giáo dục trong các cơ sở giáo dục, có chức vụ hoặc làm công tác chuyên môn nghiệp vụ trong các cơ quan quản lý giáo dục, có vai trò nòng cốt trong cơ quan, trong ngành, có tác động đến hoạt động của ngành giáo dục và các cơ sở giáo dục. Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục nằm trong đội ngũ cán bộ giáo viên ngành GD&ĐT. Do yêu cầu nhiệm vụ nên đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục có nhiều loại.
Đội ngũ quản lý giáo dục thực hiện tham gia hoạch định chính sách vĩ mô của ngành, hoặc cụ thể hóa và thực thi các chính sách GD&ĐT. Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS Luật Giáo dục 2009 [31, tr.45], điều 54 đã xác định: Cán bộ quản lý trường THCS là những cán bộ quản lý bao gồm hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng làm việc trong các cơ sở giáo dục Trung học cơ sở, được cấp trên ra quyết định bổ nhiệm, là chủ thể quản lý, là người đứng đầu, có vai trò dẫn dắt, tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu của nhà trường, có vai trò nòng cốt tác động đến hoạt động của nhà trường. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cán bộ quản lý giáo dục đang trực tiếp quản lý một trường THCS, thường được dùng ngắn gọn là “cán bộ quản lý trường THCS”.