CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ VÀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm dịch vụ thanh toán quốc tế Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ tiền tệ, phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức hay cá nhân nước này với tổ chức hay cá nhân nước khác, hoặc giữa các quốc gia với nhau hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức kinh tế, thương được thông qua quan hệ giữa các ngân hàng của các nước có liên quan 1. Vai trò của dịch vụ thanh toán quốc tế 1.
Vai trò của dịch vụ thanh toán quốc tế đối với nền kinh tế Thanh toán quốc tế có vị trí quan trọng đặc biệt trong hoạt động kinh tế quốc dân nói chung và hoạt động kinh tế ngoại thương nói riêng, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi mỗi quốc gia đều đặt kinh tế ngoại thương lên vị trí hàng đầu, coi hoạt động đó là con đường tất yếu trong chiến lược phát triển kinh tế, mở cửa, hợp tác và hội nhập. Thanh toán quốc tế là khâu quan trọng trong quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa các tổ chức, các cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau. Hoạt động thanh toán quốc tế có nhanh chóng, an toàn, chính xác thì sẽ giải quyết được mối quan hệ lưu thông hàng hóa – tiền tệ giữa người mua và người bán một cách trôi chảy và thuận lợi. Nó đóng vai trò là công cụ thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu của nền kinh tế, thúc đẩy hoạt động đầu tư nước ngoài trực tiếp và gián tiếp, mở rộng các hoạt động du lịch.
Không những vậy, TTQT còn hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện các hợp đồng ngoại thương. Nếu không có hoạt động TTQT thì hoạt động kinh doanh quốc tế sẽ khó lòng mà thực hiện được TTQT làm tăng cường việc thu hút kiều hối và các nguồn lực tài chính khác vào nền kinh tế, làm tăng khối lượng thanh toán không dùng tiền mặt. TTQT còn giúp tăng cường các mối quan hệ giao lưu kinh tế giữa các quốc gia, tạo thuận lợi cho việc hợp tác quốc tế giữa các quốc gia, thúc đẩy thị trường tài chính quốc gia hội nhập quốc tế. SV: Nguyễn Thị Minh Hiền 3 Lớp: QTKD Quốc tế 50B 1.
Vai trò của dịch vụ thanh toán quốc tế đối với các ngân hàng thương mại Đối với các NHTM, TTQT là dịch vụ quan trọng, nó mang lại nguồn thu đáng kể từ việc thu phí dịch vụ, từ đó làm tăng cường khả năng cạnh tranh của ngân hàng, giúp ngân hàng hòa nhập với hệ thống ngân hàng thế giới. Không những vậy, dịch vụ thanh toán quốc tế còn là khâu trung tâm không thể thiếu trong việc bổ sung, hỗ trợ cho các hoạt động khác của ngân hàng như kinh doanh ngoại tê, tài trợ xuất nhập khẩu, bảo lãnh ngân hàng trong ngoại thương, tăng cường nguồn vốn huy động, đặc biệt là vốn bằng ngoại tệ. Hoạt động TTQT còn làm tăng tính thanh khoản cho ngân hàng. Điều đó là do khi thực hiện nghiệp vụ TTQT, ngân hàng có thể thu được nguồn vốn ngoại tệ tạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp có quan hệ TTQT với các ngân hàng dưới hình thức các khoản ký quỹ chờ thanh toán.
Dịch vụ TTQT tốt còn giúp cho ngân hàng thu hút thêm nhiều khách hàng, trên cơ sở đó, ngân hàng gia tăng được quy mô hoạt động và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của khách hàng. Từ đó, ngân hàng đã tạo lập niềm tin nơi khách hàng và nâng cao vị thế của mình. PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại Phát triển là một khuynh hướng vận động, hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn.
Như vậy, phát triển dịch vụ TTQT là việc các NHTM tiến hành việc thay đổi dịch vụ TTQT theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn về cả số lượng và chất lượng của dịch vụ TTQT nhằm đảm bảo mục tiêu và nhiệm vụ của ngân hàng và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khách hàng về các dịch vụ TTQT. Nội dung phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng thương mại 1. Nghiên cứu thị trường và dự báo môi trường Bất kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh trên bất kỳ một lĩnh vực nào, để có thể đi vào thực tiễn cũng cần phải thực hiện nghiên cứu thị trường theo nguyên tắc 3C (Customers: khách hàng; Competitors: Đối thủ cạnh tranh; Corporation: Bản thân doanh nghiệp). Qua đó, ta biết được nhu cầu của thị trường, xem xét đối thủ cạnh tranh, đánh giá được điểm mạnh và điểm yếu của SV: Nguyễn Thị Minh Hiền 4 Lớp: QTKD Quốc tế 50B ta so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường để từ đó đưa ra được phương án phát triển.
Việc dự báo môi trường giúp ta nhận thức được cơ hội cũng như thách thức do môi trường đem lại để có thể đề ra những biện pháp nhằm tận dụng cơ hội và phòng tránh rủi ro. Để có được những thông tin đó ta có thể thu thập từ hai nguồn: Nguồn thông tin thứ cấp và nguồn thông tin sơ cấp. Nguồn thứ cấp là tất cả những thông tin đã được công bố như tin tức, sách báo, tạp chí…từ các tổ chức quốc tế, các tổ chức chuyên ngành trong và ngoài nước…Nguồn thông tin này mang đặc điểm là đa dạng, có độ tin cậy cao, đưa ra một các nhìn tổng quát về thị trường và xu hướng phát triển của ngành. Nguồn thông tin sơ là cấp những thông tin mà ngân hàng tự tìm và nghiên cứu ra thông qua một số phương thức như: phỏng vấn, quan sát hay thử nghiệm thị trường.
Những thông tin từ nguồn này có độ chính xác phụ thuộc vào quy mô nghiên cứu của ngân hàng. Đánh giá thực trạng dịch vụ TTQT và nguồn lực hiện có của ngân hàng mình Ngân hàng đánh giá thực trạng dịch vụ TTQT của mình để nắm được những ưu, nhược điểm trong dịch vụ TTQT mà mình cung cấp. Sau đó tìm ra được những nguyên nhân và đề xuất những biện phát thực hiện nhằm khắc phục nhược điểm và phát triển dịch vụ TTQT trong giai đoạn tiếp theo. Việc đánh giá nguồn lực hiện có của ngân hàng giúp cho phòng TTQT có thể đề xuất được những giải pháp, biện pháp phù hợp với thực tế và có khả thi.
Trong đó thì nguồn lực về tài chính và nguồn lực về nhân sự đóng vai trò quan trọng nhất. Xác định mục tiêu phát triển dịch vụ TTQT tại ngân hàng mình Mục tiêu phát triển dịch vụ TTQT cần phải thỏa mãn được những yêu cầu sau: Thứ nhất, cần đặc trưng cho dịch vụ TTQT cũng như ngân hàng mình; thứ hai, mục tiêu phải đo lường được; thứ ba là mục tiêu phải có tham vọng; thứ tư mục tiêu cần có tính khả thi; thứ năm, mục tiêu phải có thời gian thực hiện. Ngân hàng cần phải xác định mục tiêu phát triển dịch vụ TTQT của mình một cách đúng đắn làm cơ sở cho việc xây dựng chiến lược phát triển sau này. Xây dựng và lựa chọn phương án phát triển dịch vụ TTQT Từ các thông tin nghiên cứu về môi trường và thị trường, thực trạng của dịch vụ TTQT, khả năng của ngân hàng và mục tiêu phát triển dịch vụ TTQT của mình, ngân hàng sẽ đề ra các phương án để thực hiện việc phát triển dịch vụ TTQT.
Những thông tin các phần trên càng chính xác bao nhiêu thì các phương án đưa ra càng khả thi bấy nhiêu. SV: Nguyễn Thị Minh Hiền 5 Lớp: QTKD Quốc tế 50B Từ các phương án đã đề xuất, ngân hàng lực chọn phương án tối ưu nhất trong việc phát triển dịch vụ TTQT. Phương án tối ưu nhất là phương án phù hợp với mục tiêu và nguồn lực của ngân hàng mình. Triển khai thực hiện phương án Sau khi đã có được một phương án tối ưu, ngân hàng sẽ bắt đầu triển khai thực hiện phương án đó.
Công việc đầu tiên là chuẩn bị các nguồn lực cần thiết để triển khai như chuẩn bị tài chính, nhân lực… Tiếp theo là bắt tay vào thực hiện các công việc nằm trong phương án đã đề ra để đạt được mục tiêu phát triển dịch vụ TTQT của mình. Đánh giá việc thực hiện phương án đã lựa chọn và điều chỉnh (nếu có) Qua kiểm tra kiểm soát và đánh giá các kết quả đạt được từ việc thực hiện phương án phát triển dịch vụ TTQT, ngân hàng sẽ đưa ra được những thành công và tồn tại cũng như nguyên nhân của những tồn tại đó. Từ đó đưa ra những điều chỉnh hợp lý để việc phát triển dịch vụ TTQT được hoàn thiện hơn và khắc phục những khó khăn trước khi nó gây ra tổn thất nặng nề cho ngân hàng. Các tiêu chí đo lường sự phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại Để có thể đo lường được sự phát triển của dịch vụ TTQT chúng ta nhất thiết phải sử dụng đến các tiêu chí.
Dưới đây là một số tiêu chí thường được sử dụng trong việc đo lường sự phát triển của dịch vụ TTQT: (1) Tốc độ tăng doanh số của dịch vụ TTQT Tổng doanh số của dịch vụ TTQT bằng tổng doanh số từ hoạt động chuyển tiền, doanh số thanh toán nhờ thu và doanh số thanh toán tín dụng chứng từ. Từ việc so sánh doanh số của dịch vụ TTQT qua các năm ta có thể đánh giá một cách định tính về sự phát triển dịch vụ TTQT của ngân hàng. Nếu doanh số tăng lên với tốc độ cao có nghĩa là dịch vụ TTQT đang phát triển tốt, còn nếu có sự tăng giảm thất thường hoặc giảm thì đây là dấu hiệu cho thấy việc phát triển dịch vụ TTQT đang gặp khó khăn. (2) Tốc độ tăng doanh số của từng phương thức TTQT Tiêu chí này cho chúng ta thấy được tỷ trọng đóng góp vào tổng doanh số TTQT của từng phương thức.
Phương thức nào có tỷ trọng cao, tốc độ tăng doanh số cao trong các phương thức hiện có tại ngân hàng có nghĩa là phương thức đó được nhiều khách hàng sử dụng. Vì vậy, để phát triển dịch vụ TTQT, các NHTM cần chú trọng hoàn thiện phương thức đó, đồng thời cũng đưa ra các SV: Nguyễn Thị Minh Hiền 6 Lớp: QTKD Quốc tế 50B giải pháp để thúc đẩy các phương thức khác sao cho khách hàng sử dụng nhiều hơn.