CHƯƠNG 1: CO SO LÝ LUAN VE PHAT TRIEN DỊCH VỤ THANH TOAN TRONG NUOC QUA NGAN HANG 1. Tổng quan về thanh toán qua ngân hàng 1. Khái niệm thanh toán qua ngân hằng. Thanh toán qua ngân hàng là các giao dịch thanh toán giữa người trả và người hưởng qua ngân hàng, trong đó ngân hàng đóng vai trò trung gian thanh toán.
Trong trường hợp này, các ngân hàng là một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Theo quy chế pháp lý hiện hành, ngoài Ngân hàng mà ở đây được. hiểu là các ngân hàng thương mại, một số tổ chức khác cũng được cung ứng các dịch vụ thanh toán. Quyết định 226/2002/QĐ-NHNN ngày 26/03/2002 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quy định các rổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán bao gm: ~ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (dưới đây gọi tắt là Ngân hàng Nhà nước); ~ Các Ngân hàng thành lập và hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng, bao gồm: Ngân hàng thương mại, Ngân hàng phát triển, Ngân hàng đầu tư, Ngân hàng.
chính sách, Ngân hàng hợp tác và các loại hình Ngân hàng khác; ~ Quỹ tín dụng nhân dân Trung ương; ~ Các tổ chức tín dụng không phải là Ngân hàng được Ngân hàng Nhà nước cho phép làm dịch vụ thanh toán. ~ Các tổ chức khác không phải là tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước. cho phép làm dich vụ thanh toán (Kho bạc Nhà nước.) Các dịch vụ thanh toán mà Ngân hàng cung cấp bao gồm dịch vụ thanh toán. trong nước và dịch vụ thanh toán quốc tế.
Theo quyết định trên, dịch vụ thanh toán trong nước là dịch vụ mà giao dịch thanh toán được xác lập, thực hiện và kết thúc trên lãnh thổ Việt Nam, trừ trường hợp có liên quan đến tài khoản mở tại nước ngoài hoặc có doanh nghiệp chế xuất tham gia. Đặc điểm và vai trò của thanh toán qua ngân hing 1. Đặc điểm của thanh toán qua ngân hàng. “Thanh toán qua ngân hàng có ba đặc điểm: Sự vận động của tiền tệ độc lập so với sự vận động của vật tư hàng.
hóa cả về thời gian và không gian, thông thường sự vận động của tiền trong thanh. toán và sự vận động của vật tư hàng hóa là không có sự ăn khớp với nhau Thứ hai, Thanh toán qua ngân hàng chủ yếu là thanh toán không dùng tiền mặt. Trong thanh toán không dùng tiền mặt, vật môi giới (tiền mặt) chỉ xuất hiện dưới hình thức kế toán (tiền ghi sổ) và được ghi chép trên các chứng từ, số kế toán (gọi là tiền chuyển khoản). Thứ ba, Trong thanh toán qua ngân hàng, vai trò của ngân hàng là rất to lớn.
Vai trò của người tổ chức và thực hiện các khoản thanh toán, kể cả NHTW và 'NHTM, đều rất to lớn trong việc phát triển hệ thống thanh toán của một quốc gia [1] 1. Vai trò của thanh toán qua ngân hàng Trực tiếp thúc đây quá trình vận động của vật tư, hàng hóa trong nền kinh tế, thông qua đó mà các mối quan hệ kinh tế lớn sẽ được giải quyết, nhờ vậy mà quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa được tiến hành bình thường. 'Nhờ tô chức tốt công tác thanh toán, ngân hàng tập trung ngày càng nhiều. các khoản vốn tiền tệ trong nền kinh tế, làm tăng thêm nguồn von tin dung dé dau tur vào các quá trình tái sản xuất mở rộng.
Ngân hàng với tư cách là một đơn vị kinh tế tài chính tổng hợp, là bộ máy thần kinh của nền kinh tế, thông qua việc tổ chức thanh toán, đề hạn chế những thiệt hại, khắc phục và ngăn chặn các hiện tượng tiêu cực có thể xảy ra trong sản xuất kinh doanh của các đơn vi. Các hình thức thanh toán qua ngân hàng ‘Thanh toán qua ngân hàng được tiến hành theo các hình thức thanh toán (hay còn được gọi là thể thức thanh toán) khác nhau. Theo các văn bản pháp lý hiện hành, ở Việt Nam, đối với thanh toán trong. nước đang thực hiện các hình thie/thé thức thanh toán qua ngân hàng như sau (0) Thanh toán bằng Lệnh chỉ hoặc Ủy nhiệm chỉ (ii) Thanh toán 1g Séc (iii) Thanh toán bằng Nhờ thu hoặc Ủy nhiệm thu (iv) Thanh toán bằng Thẻ ngân hàng (v) Thanh toán bằng Thư tín dụng [2, tr.
Các sản phẩm dịch vụ thanh toán của NH a. Dịch vụ Ủy nhiệm chỉ/lệnh chỉ (chuyển khoản) Ủy nhiệm chỉ / lệnh chỉ (gọi tắt là lệnh chi) là hình thức thanh toán trong đó. người trả tiền nộp lệnh thanh toán theo mẫu bằng giấy hoặc chuyền lệnh bằng các. hình thức khác, yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nơi mở tài khoản chỉ trả vô điều kiện một số tiền từ TK cho người được chỉ định.
Cụm từ “vô điều kiện” hàm ý việc chỉ trả cho người hưởng không phụ thuộc. vào việc chứng minh giao dich hàng hóa, dịch vụ đã diễn ra. Ủy nhiệm chỉ được áp dụng trong các trường hợp sau: ~ Người trả và người hưởng có tài khoản tại cùng một tổ chức thanh toán (cùng chỉ nhánh hoặc khác chỉ nhánh) - Người trả và người hưởng có tài khoản tại hai tổ chức thanh toán khác nhau. Dịch vụ chuyển tiền Hình thức chuyển tiền là một kiểu phái sinh của hình thức lệnh chỉ.
khác nhau là trong hình thức này, việc thanh toán không thuần túy là thanh toán không dùng tiền mặt. Trong hình thức này, người trả có thể nộp tiền mặt hoặc lập lệnh chi để chuyển tiền cho người hưởng và người hưởng nhận bằng tiền mặt. 'Về mặt phân loại, có thể xếp hình thức này vào hình thức lệnh chỉ nhưng để. phân biệt giữa các dạng thanh toán nên tách riêng đễ đễ nhận dạng đặc điểm.
12] Dịch vụ chuyển tiền bao gồm: Dịch vụ chuyển tiền đi và dịch vụ chuyển. Dịch vụ chuyển tiền đi là dịch vụ chuyển tiền theo yêu cầu của khách hàng. nộp tiển mặt hoặc trích tài khoản của khách hàng tại một tổ chức cung ứng dich vu thanh toán để chuyển cho người hưởng có tài khoản tại cùng tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đó hoặc chuyển cho người hưởng tại một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán khác. Dịch vụ chuyển tiền đến là dịch vụ chuyển tiền trên cơ sở các lệnh chuyển tiền nhận được từ các kênh chuyển tiền qua Ngân hàng Nhà nước đề trả tiền cho.
người hưởng tại một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Dịch vụ Séc Séc là lệnh của chủ tải khoản được lập theo mau in sẵn, yêu cầu chỉ trả vô. điều kiện từ TK tại NH cho người được chỉ định trên séc/ trả theo lệnh của người này/trả cho người cầm Séc. Séc có thể được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau, chăng hạn, nếu.
phân loại theo tính chất đảm bảo, séc được chia thành các loại sau: 6) Séc chuyển khoản thông thường: Séc mà khả năng thanh toán tờ séc khi tờ séc được xuất trình trong thời hạn xuất trình không được bảo đảm bởi NH thanh toán hoặc bên thứ ba. đi) Séc bảo chỉ: là loại séc được NH thanh toán bảo đảm chỉ trả. (iii) Séc được bảo lãnh: là loại séc được một bên thứ ba (trừ NH thanh toán) bảo đảm chi trả toàn bộ hoặc một phần. Nếu phân loại theo mục đích, séc được chia thành hai loại: (¡) Séc tiền mặt: là lệnh của chủ tài khoản yêu cầu rút tiền mặt từ tài khoản.
cho người được chỉ định (ii) Séc chuyển khoản: là séc mà số tiền trả được chuyển vào tài khoản bằng. bút toán ghỉ có cho TK của người thụ hưởng. Nếu phân loại séc theo tính chất chuyển nhượng, séc chia thành 3 loại: (i) Séc định danh: Séc chỉ trả cho một người xác định và không cho phép chuyển nhượng séc. (ii) Séc chuyển nhượng được: Séc trả cho một người xác định và cho phép.
chuyển nhượng séc. (iii) Séc vô danh: Séc trả tiền cho người cầm tờ séc 'Về phạm vi thanh toán séc, trước đây, người thụ hưởng và người ký phát phải có tài khoản ở cùng một ‘hire thanh toán hoặc mở tài khoản ở 2 NH có tham. gia thanh toán bù trừ, 10 Nay điều kiện này không cần thiết nữa. Có nghĩa là phạm vi thanh toán không còn bị giới hạn như trước.
14] Dịch vụ Séc bao gồm các dịch vụ sau: Dịch vụ cung ứng Séc Dịch vụ cung ứng séc là dịch vụ bán séc trắng cho khách hàng có yêu cầu và đáp ứng các điều kiện khi sử dụng séc. Khách hàng khi sử dụng dịch vụ cung ứng séc có thể củng cố khả năng thanh toán của tờ séc, tăng tính đảm bảo của khoản thanh toán bằng cách yêu cầu tổ chức cung ứng séc bảo chỉ tờ séc. Đây là một kênh. thanh toán không dùng tiền mặt hữu hiệu, giúp khách hàng giảm thiểu rủi ro do mang nhiều tiền mặt bên mình mà vẫn đảm bảo khả năng chỉ trả tức thì.
Dich vụ thanh toán Séc Dịch vụ thanh toán séc của một tổ chức cung ứng séc là dịch vụ thanh toán ngay séc cho khách hàng khi tờ séc đó được xuất trình và do tổ chức cung ứng séc đó ký phát. Người xuất trình có thể lựa chọn một trong hai nơi như sau: một là, xuất trình tại quầy, điều này có nghĩa là khách hàng có thê xuất trình séc để được thanh toán tại tô chức cung ứng séc; hai là, xuất trình qua trung tâm thanh toán bù trừ. Dịch vụ nhờ thu Séc. Dịch vụ nhờ thu séc là địch vụ thu hộ séc do một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán khác phát hành.
Số tiền trên séc được ghi có cho khách hàng sau khi được tổ chức thanh toán chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán, thông thường trong. vòng từ ba đến năm ngày. 4-5] 4L Dịch vụ Ủy nhiệm thu/nha thu Nhờ thu/ủy nhiệm thu là hình thức thanh toán trong đó theo thoả thuận từ trước giữa người mua, người bán và các trung gian thanh toán, người bán sau khi cung ứng hàng hoá, ‘h vụ nộp nhỏ thu/ ủy nhiệm thu cùng với chứng từ hàng hoá để nhờ NH thu hộ tiền ở người mua. Nguyên tắc và phạm vi áp dụng ~ Điều kiện: bên trả và bên hưởng phải thống nhất bằng văn bản vẻ việc thực hiện thanh toán bằng UNT và người trả phải thông báo bằng văn bản cho ngân hàng.
bên trả về thỏa thuận trên. ~ Việc giải quyết các tranh chấp về lập chứng từ khống, về sự thiếu khớp. đúng giữa số tiền trên chứng từ và giá trị hàng hóa dịch vụ cung cấp thực tế do 2 bên tự giải quyết, các trung gian thanh toán không chịu trách nhiệm. ~ Hình thức thanh toán ủy nhiệm thu được áp dung trong thanh toán cùng hệ thống hoặc khác hệ thống.
