LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành một trong những xu thế chủ yếu của quan hệ kinh tế quốc tế hiện đại. Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt đƣợc nhiều thành tựu thông qua hội nhập kinh tế, nhƣng cũng phải đối mặt với không ít thách thức đe dọa đến sự phát triển của các doanh nghiệp ở các ngành nghề, lĩnh vực. Hòa chung dòng chảy hội nhập của đất nƣớc, hội nhập ngành Ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng và đƣa quan hệ của ta với các nƣớc đối tác phát triển theo chiều sâu, tạo lợi thế đan xen, đạt đƣợc nhiều kết quả và đồng thời cũng phải đối đầu với những thách thức lớn khi tham gia thị trƣờng, yêu cầu đòi hỏi ngành ngân hàng cần phải không ngừng hoàn thiện, đổi mới để phù hợp với sự phát triển, sự cạnh tranh gay gắt từ chính các ngân hàng khác trong cùng hệ thống cũng nhƣ từ rất nhiều tổ chức tài chính.
Để đứng vững trong nền kinh tế, ngoài việc nâng cao các sản phẩm dịch vụ hiện có, các ngân hàng buộc phải tìm ra hƣớng đi mới, những sản phẩm mới để phục vụ tốt hơn cho khách hàng của mình. Và phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng là một trong những hƣớng đi hiệu quả. Cho vay tiêu dùng đã xuất hiện từ rất lâu ở các nƣớc phát triển nhƣng loại hình cho vay này mới chỉ thực sự đƣợc các ngân hàng Việt Nam quan tâm tới trong nhiều năm trở lại đây. Sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng đã khiến cho thu nhập của ngƣời dân tăng lên nhanh chóng và khá ổn định, đời sống của ngƣời dân ngày càng đƣợc nâng cao, thu nhập ngày càng ổn định từ đó nhu cầu tiêu dùng cũng tăng theo.
Với lợi thế là một quốc gia đông dân, đây là điều kiện thuận lợi để phát triển hoạt động mang lại nhiều lợi nhuận này. Hoạt động cho vay tiêu dùng đóng góp một phần lợi nhuận không nhỏ trong hoạt động cho vay của ngân hàng. Nhờ vậy, cho vay tiêu dùng nhanh chóng trở thành hoạt động cho vay quan trọng của các ngân hàng thƣơng mại và việc phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng luôn là vấn đề đƣợc các nhà quản trị, các nhà quản lý cũng nhƣ các nhà nghiên cứu quan tâm tới. Hiện nay, hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt 2 Nam - Chi nhánh Hà Nội vẫn còn ở mức thấp so với nhiều chi nhánh ngân hàng khác trên địa bàn.
Biểu hiện là quy mô các khoản vay còn nhỏ, đối tƣợng, phạm vi cho vay còn hạn hẹp, phƣơng thức cho vay còn đơn giản, chất lƣợng tín dụng không cao. Chính vì vậy, làm thế nào để phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng của Chi nhánh đang là một yêu cầu cấp bách hiện nay. Xuất phát từ thực tế nêu trên, đề tài “Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội” đƣợc lựa chọn với mục đích để tìm kiếm lời giải đáp cho nhu cầu cấp bách này. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng là một đề tài không mới nhƣng nhận đƣợc nhiều sự quan tâm và đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau.
Cụ thể nhƣ sau: * Luận văn “Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á chi nhánh Hà Nội” của tác giả Vũ Thị Tính, Học viện ngân hàng, năm 2015. Trong luận văn này, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả cho vay tiêu dùng của NHTM. Tác giả đã phản ánh đƣợc cơ bản và đánh giá thựctrạng hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Bắc Á - chi nhánh Hà Nội. Tác giả cũng đã nêu ra đƣợc một số giải pháp cũng nhƣ kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại chi nhánh Hà Nội củaNgân hàng TMCP Bắc Á.
* Luận văn “Nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Hà Tây” của tác giả Hoàng Thị Huyền Trang, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015. Luận văn đã trình bày tƣơng đối đầy đủ và chi tiết về cơ sở lý luận về hiệu quả của hoạt động cho vay tiêu dùng, bao gồm: khái niệm, đặc điểm, vai trò, các hình thức của cho vay tiêu dùng, các yếu tố ảnh hƣởng đến khả năng mở rộng cho vay tiêu dùng, các tiêu chí phản ánh hiệu quả cho vay tiêu dùng, quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tiêu dùng, và những quy định pháp lý tại Việt Nam trong vấn đề này. Kết hợp với số liệu thực tế thu thập đƣợc, tác giả đã phân tích và có những 3 đánh giá về kết quả đạt đƣợc, những hạn chế trong hoạt động cho vay tiêu dùng của Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Hà Tây, từ đó đƣa ra các đề xuất về giải pháp hoàn thiện. * Luận văn “Giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại chi nhánh sở giao dịch 1 - Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam” của tác giả Ngô Tiến Dũng, Học viện ngân hàng, năm 2016.
Luận văn đã hệ thống hóa khá đầy đủ và chi tiết về cơ sở lý luận hoạt động cho vay tiêu dùng, bao gồm khái niệm, đặc điểm, vai trò, các hình thức cho vay tiêu dùng, các nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng mở rộng cho vay tiêu dùng, các tiêu chí phản ánh hiệu quả cho vay tiêu dùng và quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay tiêu dùng. Bên cạnh việc đánh giá thực trạng mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sở giao dịch 1, tác giả cũng có những nhận định về tiềm năng của thị trƣờng cho vay tiêu dùng. Từ đó đƣa ra những giải pháp phù hợp để mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - chi nhánh sở giao dịch 1. * Luận văn “Giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đông Nam Á - chi nhánh Đống Đa” của tác giả Đỗ Thị Minh Hiền, Học viện ngân hàng, năm 2016.
Trong luận văn, tác giả đã trình bày khá đầy đủ và chi tiết về cơ sở lý luận hoạt động cho vay tiêu dùng, bao gồm khái niệm, đặc điểm, vai trò, các hình thức cho vay tiêu dùng, kinh nghiệm mở rộng cho vay tiêu dùng của một số Ngân hàng trên thế giới và trong nƣớc. Tác giả đã đánh giá đƣợc thực trạng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đông Nam Á - chi nhánh Đống Đa và có đƣa ra đƣợc một số giải pháp, kiến nghị nhằm mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đông Nam Á - chi nhánh Đống Đa. * Luận văn “Phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội” của tác giả Trần Thị Đông, Học viện ngân hàng, năm 2017. Luận văn đã đƣa ra cái nhìn tổng quan về thị trƣờng cho vay tiêu dùng Việt Nam trong thời gian qua.
Mô tả, phân tích khá đầy đủ và khách quan thực trạng 4 hoạt động cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội, từ đó chỉ ra những điểm tồn tại hạn chế trong hoạt động cho vay tiêu dùng của Ngân hàng, và tác giả đề xuất một số giải pháp để phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng. * Luận văn “Pháp luật Việt Nam về tín dụng cho vay tiêu dùng tại các Ngân hàng thương mại, qua thực tiễn tại Đà Nẵng” của tác giả Trần Thị Kim Ánh, Đại học Luật - Đại học Huế, năm 2018. Trong luận văn này, tác giả đã tập trung nghiên cứu quy định của pháp luật về hoạt động cho vay tiêu dùng của các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam hiện nay nhƣ quy định về chủ thể tham gia, các biện pháp bảo đảm an toàn trong hoạt động cho vay, tranh chấp và xử lý tranh chấp trong hợp đồng tín dụng. Luận văn không chỉ phân tích đƣợc những thành tựu cũng nhƣ bất cập, hạn chế của các quy định pháp luật hiện nay mà còn tìm ra những định hƣớng và giải pháp hoàn thiện về pháp luật để hạn chế tranh chấp phát sinh, bảo vệ quyền lợi của ngân hàng và khách hàng.
Bên cạnh các luận văn thạc sĩ còn có rất nhiều bài báo khoa học về hoạt động cho vay tiêu dùng, điển hình nhƣ: * Trần Thị Thanh Tâm, 2015. Giải pháp phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng tại Việt Nam, Tạp chí Tài chính, kỳ 2 (02/2015). Bài báo đã nêu ra đƣợc những lợiích của việc phát triển cho vay tiêu dùng, nhƣ nâng cao cơ hội tiếp cận tài chính cho ngƣời dân, góp phần gia tăng sự hiểu biết về tài chính cho các nhóm khách hàng mới, góp phần làm giảm nhu cầu đối với các dịch vụ tín dụng phi chính thức, và là một công cụ quan trọng làm kích cầu tiêu dùng. Bên cạnh đó, tác giả cũng đã đƣa ra hai giải pháp chính là: hoàn thiện các vấn đề pháp lý cho kênh tài chính tiêu dùng, và nâng cao hơn nữa nhận thức cho ngƣời dân về dịch vụ tài chính tiêu dùng.
* Nguyễn Thị Minh, 2015. Cho vay tiêu dùng: Xu hướng tất yếu của các ngân hàng thương mại, Tạp chí Tài chính, kỳ 1 (07/2015). Bài đăng đã nhấn mạnh rằng mở rộng và phát triển nghiệp vụ ngân hàng bán lẻ, tập trung nhiều hơn đối với phân khúc khách hàng cá nhân, những ngƣời có nhu cầu tiêu dùng cũng đang trở thành xu hƣớng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Ngoài ra, tác giả cũng cho rằng các ngân hàng cần đẩy mạnh tín dụng tiêu 5 dùng ở 3 lĩnh vực chính: cho vay mua, xây dựng và sửa chữa lớn nhà ở; cho vay qua thẻ; và cho vay tiêu dùng thông thƣờng.
* Luận văn “Phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Á Châu - Chi nhánh Hà Thành” của tác giả Nguyễn Quỳnh Trang, Học viện ngân hàng, năm 2018. Luận văn đã đƣa ra đƣợc các tiêu chí đánh giá phát triển cho vay tiêu dùng khá đầy đủ. Dựa trên những dữ liệu thu thập đƣợc, tác giả đã phân tích và đánh giá thực trạng phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Á Châu - Chi nhánh Hà Thành.
