CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÂY CÔNG NGHIỆP 1. Tổng quan về phát triển cây công nghiệp 1. Một số khái niệm 1. Cây công nghiệp Cây công nghiệp là cây cho sản phẩm làm nguyên liệu trong công nghiệp chế biến.
Cây công nghiệp có hai loại: Cây công nghiệp hàng năm và cây công nghiệp lâu năm. [4, tr 152] Cây công nghiệp hàng năm (chủ yếu là đay, cói, dâu tằm, bông, mía, lạc, đậu tương, thuốc lá) thường được trồng ở vùng đồng bằng, một số cây trồng xen trên đất lúa. Cây công nghiệp lâu năm (chủ yếu là chè, cà phê, cao su, điều, hồ tiêu, dừa, keo) thường được trồng trên đất feralit và đất phù sa cổ. Phát triển Phát triển là khuynh hướng vận động đã xác định về hướng của sự vật: hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn.
Nhưng nếu hiểu sự vận động phát triển một cách biện chứng toàn diện, sâu sắc thì trong tự bản thân sự vận động phát triển đã bao hàm sự vận động thụt lùi, đi xuống với nghĩa là tiền đề, điều kiện cho sự vận động đi lên, hoàn thiện. Phát triển cây công nghiệp Phát triển cây công nghiệp là quá trình phát triển theo hướng tăng lên của năng suất cây trồng công nghiệp, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị hàng hóa ngày càng cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế một cách hợp lý, trong khi hạn chế tối đa việc ảnh hưởng đến cơ cấu cây trồng khác (đặc biệt là Luan van 6 cây lương thực), ảnh hưởng đến môi trường và tác động không tích cực do chính quá trình phát triển đó đưa lại. Ý nghĩa của phát triển cây công nghiệp Phát triển cây công nghiệp có ý nghĩa to lớn trong việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên, sử dụng hiệu quả lao động nông thôn, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp và nguồn hàng cho xuất khẩu. Đặc biệt phát triển các vùng chuyên canh cây công nghiệp còn góp phần phân bố lại dân cư và lao động giữa các vùng, phát triển kinh tế - xã hội của các vùng núi, trung du và cao nguyên, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế của đất nước.
Việc phát triển các vùng chuyên canh cây công nghiệp gắn với công nghiệp chế biến được xác định là một hướng quan trọng trong chiến lược phát triển nền nông nghiệp của nước ta. Nội dung của phát triển cây công nghiệp 1. Phát triển cây công nghiệp về kinh tế 1. Phát triển cây công nghiệp gắn với tăng trưởng về qui mô - Qui mô diện tích Diện tích cây công nghiệp tăng qua qua các năm, các giai đoạn nhất định trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
- Qui mô sản lượng Sản lượng nguyên liệu cung cấp cho ngành công nghiệp chế biến tăng cùng với tăng diện tích cây công nghiệp. - Qui mô lao động Số lượng lao động được thu hút, tham gia trong phát triển cây công nghiệp tăng cùng với tăng diện tích phát triển cây công nghiệp. - Qui mô các dịch vụ phục vụ phát triển cây công nghiệp Luan van 7 Các dịch vụ hỗ trợ phát triển cây công nghiệp (dịch vụ hỗ trợ đầu vào, đầu ra) tăng cùng với tăng diện tích cây công nghiệp. Trong phát triển cây công nghiệp phải quan tâm đến phát triển về qui mô.
Qui mô cây công nghiệp hàng năm, cây công nghiệp lâu năm phải được gia tăng theo thời gian. Phải tiến hành qui hoạch tổng thể qui mô phát triển cây công nghiệp cho từng thời kỳ: giai đoạn 10 năm, 20 năm … 1. Phát triển cây công nghiệp gắn với chuyển dịch cơ cấu cây trồng, cơ cấu kinh tế hợp lý Qui hoạch tổng thể phát triển cây công nghiệp phải chú trọng đến cơ cấu cây trồng, đặc biệt phát triển cây công nghiệp không làm ảnh hưởng đến cơ cấu cây lương thực, cây lâm nghiệp, cây ăn quả trong phát triển nông nghiệp nói chung và phát triển, bảo vệ rừng nói riêng. Phát triển cây công nghiệp phải chú trọng đến vấn đề đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế một cách hiệu quả.
Phát triển cây công nghiệp tốt sẽ góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, được thể hiện ở hai mặt: chuyển dịch về gia tăng tỷ trọng giá trị ngành công nghiệp đặc biệt là công nghiệp chế biến và gia tăng tỷ trọng lao động tham gia ngành công nghiệp. Mức đóng góp từ phát triển cây công nghiệp đối với ngân sách của địa phương về giá trị tuyệt đối và tương đối. Phát triển cây công nghiệp gắn liền với sử dụng hiệu quả các nguồn lực Nguồn lực phát triển cây công nghiệp bao gồm: Đất, lao động, vốn, kỹ thuật, quản lý … Trong phát triển cây công nghiệp phải quan tâm đến vấn đề sử dụng hiệu quả quỹ đất hiện có và quan tâm đến vấn đề khai thác mở rộng quỹ đất mà không ảnh hưởng đến cơ cấu cây trồng khác; phát triển cây công nghiệp phải chú trọng đến việc sử dụng hiệu quả nguồn lực lao động địa phương, áp dụng một cách có hiệu quả những thành tựu khoa học kỹ thuật Luan van 8 trong nhân giống, lai ghép giống cây trồng, chăm sóc, khai thác và chế biến sản phẩm. Phát triển cây công nghiệp phải đặc biệt quan tâm đến việc huy động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn nhàn rỗi trong nhân dân cùng với cơ chế quản lý tích cực, khoa học nhằm phát huy việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực của đất nước, địa phương.
Phát triển cây công nghiệp gắn với nâng cao hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là vấn đề quan trọng quyết định trong phát triển cây công nghiệp. Cây công nghiệp mang lại hiệu quả kinh tế cao trong việc cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến, cung cấp nguồn hàng cho xuất khẩu,… vậy trong phát triển cây công nghiệp phải đặt mục tiêu hiệu quả kinh tế làm mục tiêu trọng tâm. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế bao gồm: - Chi phí: + Chi phí trung gian: là bộ phận cấu thành tổng giá trị sản xuất bao gồm: chi phí vật chất và chi phí thuê ngoài (thuê lao động). Bộ phận chi phí này càng thấp chứng tỏ phát triển cây công nghiệp đạt hiệu quả.
+ Chi phí đầu tư cơ bản bình quân 1ha: là toàn bộ các khoản chi phí cho khai hoang, trồng và chăm sóc cây công nghiệp từ khi bắt đầu cho đến năm đầu tiên cho sản phẩm. Bộ phận chi phí này càng thấp chứng tỏ phát triển cây công nghiệp đạt hiệu quả. - Tổng chi phí sản xuất (TC): là toàn bộ các hao phí về vật chất, dịch vụ và lao động đã đầu tư cho tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh trong phát triển cây công nghiệp. Tổng chi phí càng thấp chứng tỏ phát triển cây công nghiệp đạt hiệu quả.
- Chỉ tiêu (GO- TC)/TC: chỉ tiêu này cho biết cứ một đơn vị chi phí bỏ ra thì thu về được bao nhiêu đơn vị giá trị gia tăng trong phát triển cây công Luan van 9 nghiệp. Chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ phát triển cây công nghiệp đạt hiệu quả. - Chỉ tiêu lợi nhuận: là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh; là một khoản tiền dôi ra giữa tổng doanh thu và tổng chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các hộ hoặc có thể hiểu là phần dôi ra của một hoạt động sau khi đã trừ đi mọi chi phí cho hoạt động đó. Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí Lợi nhuận/ha Lợi nhuận/đơn vị sản phẩm Trong phát triển cây công nghiệp, nếu lợi nhuận của các hộ gia đình, các dự án trồng cây công nghiệp, các nhà máy chế biến, các hoạt động dịch vụ hỗ trợ càng lớn chứng tỏ phát triển cây công nghiệp đạt hiệu quả.
Phát triển cây công nghiệp gắn với phát triển chủng loại sản phẩm và thị trường tiêu thụ Phát triển cây công nghiệp phải quan tâm đến phát triển chủng loại sản phẩm theo hướng ngày càng phong phú, đa dạng đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế. Muốn phát triển cây công nghiệp đạt hiệu quả cao phải tập trung công tác phát triển thị trường tiêu thụ. Không những quan tâm đến thị trường trong nước, thị trường truyền thống mà phải hướng đến các thị trường rộng lớn, mở rộng và chinh phục được các thị trường khó tính như thị trường Mỹ, EU, Nhật Bản,. Phát triển cây công nghiệp về xã hội 1.
Phát triển cây công nghiệp gắn với giải quyết việc làm Vấn đề giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp ở các địa phương (đặc biệt là thất nghiệp thời vụ) cần được nghiên cứu đối với nội dung phát triển cây công nghiệp. Trong phát triển cây công nghiệp phải đảm bảo giải quyết được bao nhiêu con số lao động cho địa phương, mỗi năm tạo ra được bao nhiêu việc làm mới từ phát triển cây công nghiệp trên địa bàn. Lao động được thu hút vào phát triển cây công nghiệp không chỉ thể hiện ở các hộ tham gia trồng cây công nghiệp mà quan trọng là thu hút lao động từ sự phát triển các ngành công ghiệp chế biến. Phát triển cây công nghiệp sẽ giải quyết được bao nhiêu lao động địa phương trên một năm, tỷ lệ thất nghiệp địa phương giảm được bao nhiêu phần trăm nhờ phát triển cây công nghiệp là những mục tiêu cụ thể phải đạt được.
Phát triển cây công nghiệp gắn với thực hiện công bằng xã hội Đối với một nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) như nước ta thì công bằng xã hội là một trong những mục tiêu phấn đấu to lớn của Đảng và Nhà nước. Với nền kinh tế thị trường nhiều thành phần và còn mới mẻ như nước ta thì công bằng xã hội quan tâm trước hết là công bằng về kinh tế. Nên trong phát triển cây công nghiệp phải quan tâm đến công bằng về kinh tế. Tức là phải đảm bảo công bằng cho các thành phần kinh tế tham gia trong phát triển cây công nghiệp.
Phát triển cây công nghiệp gắn với tăng thu nhập Thu nhập có thể nói là mối quan tâm hàng đầu của người lao động. Thu nhập là cơ sở để đảm bảo sự tham gia của mọi thành phần kinh tế. Trong phát triển cây công nghiệp phải quan tâm đến nâng cao thu nhập cho người lao động. Muốn nâng cao thu nhập cho người lao động thì phải quan tâm đến hiệu quả trong phát triển cây công nghiệp, hiệu quả của phát triển các ngành công Luan van 11 nghiệp chế biến và áp dụng những thành tựu khoa học hiện đại vào phát triển cây công nghiệp của địa phương.