Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Bền Vững Các Làng Thanh Niên Lập Nghiệp Tại Nghệ An

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích kinh doanh và quản trị phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại nghệ an, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Người hướng dẫn: PGS TS Bùi Huy Nhượng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Thạc Sĩ Kinh Doanh Và Quản Lý
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững Các Làng Thanh Niên Lập Nghiệp Tại Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG THANH NIÊN LẬP NGHIỆP
• 1.1. Một số vấn đề chung về phát triển bền vững
• 1.2. Quan niệm về phát triển bền vững trên thế giới
• 1.3. Quan niệm về phát triển bền vững ở Việt Nam
• 1.4. Nội hàm của phát triển bền vững
• 1.5. Phát triển bền vững các Làng thanh niên lập nghiệp
• 1.6. Tổng quan về các Làng thanh niên lập nghiệp tại Việt Nam
• 1.7. Phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp
• 1.8. Tiêu chí đánh giá phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp
• 1.9. Sự cần thiết phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp
• 1.10. Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp
• 1.10.1. Các nhân tố thuộc về Nhà nước
• 1.10.2. Các nhân tố thuộc về địa phương
• 1.10.3. Các nhân tố thuộc về bản thân Làng thanh niên lập nghiệp
• 1.11. Kinh nghiệm phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp ở một số địa phương
• 1.11.1. Kinh nghiệm phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp biên giới Tây Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
• 1.11.2. Kinh nghiệm phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp biên giới Mo Rai, tỉnh Kon Tum
• 1.11.3. Bài học kinh nghiệm
• 1.12. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC LÀNG THANH NIÊN LẬP NGHIỆP TẠI NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát quá trình triển khai thực hiện các Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.2. Quá trình xây dựng và phát triển Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.3. Đặc điểm chung của Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.4. Chính sách tác động đến phát triển Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.4.1. Các chính sách chung
• 2.4.2. Các chính sách của tỉnh Nghệ An
• 2.5. Thực trạng phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.5.1. Thực trạng phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An xét trên khía cạnh kinh tế
• 2.5.2. Thực trạng phát triển bền vững về xã hội
• 2.5.3. Thực trạng phát triển bền vững về môi trường
• 2.6. Đánh giá chung
• 2.7. Những kết quả đạt được trong phát triển bền vững các Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.8. Những hạn chế về phát triển bền vững của các Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 2.9. Nguyên nhân cơ bản của các tồn tại
• 2.10. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CÁC LÀNG THANH NIÊN LẬP NGHIỆP TẠI NGHỆ AN
• 3.1. Quan điểm, định hướng phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 3.2. Bối cảnh kinh tế - xã hội của nước ta, cơ hội và thách thức phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An
• 3.3. Một số giải pháp phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An đến năm 2020
• 3.3.1. Nhóm giải pháp chung
• 3.3.2. Nhóm giải pháp về kinh tế
• 3.3.3. Nhóm giải pháp về xã hội
• 3.3.4. Nhóm giải pháp về môi trường
• 3.4. Kiến nghị, đề xuất
• 3.4.1. Đối với Chính phủ
• 3.4.2. Đối với UBND các tỉnh
• 3.4.3. Đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
• 3.5. Kết luận chương 3
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An

Phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Các làng thanh niên lập nghiệp không chỉ tạo ra cơ hội việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc phát triển bền vững các làng này cần được xem xét từ nhiều khía cạnh, bao gồm kinh tế, xã hội và môi trường.

1.1. Khái niệm phát triển bền vững và làng thanh niên lập nghiệp

Phát triển bền vững được hiểu là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Làng thanh niên lập nghiệp là mô hình giúp thanh niên có cơ hội khởi nghiệp và phát triển kinh tế tại quê hương.

1.2. Vai trò của các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An

Các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm, nâng cao thu nhập cho thanh niên và góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Chúng cũng giúp bảo tồn văn hóa và truyền thống địa phương.

II. Những thách thức trong phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm thiếu nguồn lực, khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ và thị trường, cũng như vấn đề bảo vệ môi trường.

2.1. Thiếu nguồn lực và đầu tư

Nhiều làng thanh niên lập nghiệp gặp khó khăn trong việc thu hút đầu tư và nguồn lực cần thiết để phát triển. Điều này dẫn đến việc thiếu cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ cho thanh niên khởi nghiệp.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất và kinh doanh còn hạn chế. Nhiều thanh niên chưa được đào tạo về kỹ năng sử dụng công nghệ, dẫn đến hiệu quả sản xuất thấp.

III. Phương pháp phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An

Để phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này bao gồm đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển mô hình kinh tế hợp tác.

3.1. Đào tạo nghề cho thanh niên

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng giúp thanh niên nâng cao kỹ năng và khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương.

3.2. Hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển mô hình kinh tế hợp tác

Hỗ trợ khởi nghiệp thông qua các quỹ đầu tư và chương trình tư vấn sẽ giúp thanh niên có thêm cơ hội để phát triển ý tưởng kinh doanh. Mô hình kinh tế hợp tác cũng giúp tăng cường sự liên kết giữa các thanh niên trong làng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển bền vững

Nghiên cứu về phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các mô hình thành công có thể được nhân rộng và áp dụng tại các địa phương khác.

4.1. Các mô hình thành công trong phát triển bền vững

Một số mô hình thành công đã được triển khai tại Nghệ An, như mô hình hợp tác xã nông nghiệp và các dự án khởi nghiệp sáng tạo. Những mô hình này đã giúp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên.

4.2. Đánh giá tác động của các chính sách phát triển

Các chính sách phát triển bền vững đã có tác động tích cực đến sự phát triển của các làng thanh niên lập nghiệp. Tuy nhiên, cần tiếp tục điều chỉnh và hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho phát triển bền vững

Phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức đoàn thể và cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định hướng phát triển bền vững trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp và phát triển bền vững. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế của thanh niên.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng là rất cần thiết để tạo ra môi trường thuận lợi cho phát triển bền vững các làng thanh niên lập nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình phát triển các Làng thanh niên lập nghiệp tại Việt Nam là một chủ trương chiến lược của Đảng và Nhà nước nhằm kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng an ninh vùng biên giới, hải đảo. Đến nay, cả nước đã và đang triển khai 37 dự án Làng thanh niên lập nghiệp, trong đó tỉnh Nghệ An được phân bổ 3 dự án trọng điểm gồm Làng Sông Rộ, Làng Na Ngoi và Làng Tam Hợp. Tuy nhiên, sau khi hoàn thành giai đoạn đầu tư ban đầu, nhiều làng thanh niên đối mặt với nguy cơ suy giảm hiệu quả vận hành do thiếu cơ chế duy tu hạ tầng, năng lực quản lý chưa đồng bộ và sinh kế của các hộ gia đình trẻ chưa thực sự vững chắc.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển bền vững tại các Làng thanh niên lập nghiệp ở Nghệ An, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào 2 làng đã hoàn thành giai đoạn đầu tư và đưa vào vận hành thực tế là Làng Sông Rộ và Làng Na Ngoi, sử dụng chuỗi dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2014.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi xây dựng hệ thống chỉ tiêu lượng hóa tính bền vững. Kết quả nghiên cứu hướng tới việc đảm bảo sinh kế ổn định cho khoảng 50 đến 200 hộ thanh niên trên mỗi làng, nâng thu nhập bình quân đạt trên 50 triệu đồng/hộ/năm, đồng thời bảo vệ tài nguyên rừng và giữ vững trật tự an ninh tại các địa bàn đặc biệt khó khăn dọc tuyến đường Hồ Chí Minh và vành đai biên giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng báo cáo "Tương lai của chúng ta" do Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED) công bố năm 1987, xác lập quan điểm phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Luận văn kế thừa mô hình ba cực truyền thống gồm kinh tế, xã hội và môi trường của Jacobs và Sadler (năm 1990), đồng thời mở rộng tiếp cận theo khung 4 cực của Ủy ban Phát triển Bền vững Liên Hợp Quốc (CSD) bằng việc bổ sung trụ cột thể chế và chính sách quản lý.

Tại Việt Nam, khung lý thuyết này được cụ thể hóa qua Định hướng Chiến lược Phát triển bền vững (Chương trình Nghị sự 21) và các văn kiện chỉ đạo của Đảng từ Đại hội VI đến Đại hội XI, khẳng định tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Khái niệm then chốt được phát triển trong luận văn bao gồm: Làng thanh niên lập nghiệp (mô hình cư trú và sản xuất nông lâm nghiệp đặc thù của thanh niên xung phong tại vùng khó khăn), tính bền vững kinh tế hộ, năng lực quản trị dự án công và liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp hàng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Về nguồn dữ liệu, tác giả thu thập dữ liệu thứ cấp từ 37 dự án làng thanh niên trên toàn quốc, trọng tâm là các báo cáo giám sát tài chính và hiện trạng sản xuất tại Nghệ An, Hà Tĩnh và Kon Tum trong giai đoạn 2009 - 2014. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua điều tra thực địa với cỡ mẫu khảo sát gồm 60 hộ gia đình thanh niên lập nghiệp tại Làng Sông Rộ và Làng Na Ngoi, kết hợp phỏng vấn chuyên sâu 25 cán bộ lãnh đạo thuộc Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn Nghệ An, Tổng đội Thanh niên xung phong Nghệ An và Ban Chỉ huy Lực lượng Thanh niên xung phong Trung ương. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả nhóm hộ sản xuất nông nghiệp thuần túy, hộ kinh doanh dịch vụ và các hộ nhận khoán bảo vệ rừng.

Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ tính chất phức hợp của đề tài, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa phân tích thống kê định lượng và đánh giá định tính. Luận văn ứng dụng công cụ ma trận SWOT, phương pháp tiếp cận khung lô-gic (LFA) và quản lý dựa trên kết quả (RBM), đặc biệt là kỹ thuật "cây vấn đề - cây mục tiêu" để bóc tách các mối quan hệ nhân quả ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của các làng thanh niên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng mang tính thực tiễn cao:

Thứ nhất, về quy hoạch đất đai và hạ tầng, các Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An và các tỉnh đối chứng đều đạt quy mô diện tích quy hoạch từ 700 ha đến trên 2.764 ha. Mỗi hộ gia đình trẻ được cấp bình quân 500 m2 đất ở kèm đất vườn và từ 1 đến 3 ha đất sản xuất nông lâm nghiệp. Khoảng 100% trục đường giao thông chính nội làng đã được cứng hóa hoặc cấp phối, đi kèm hệ thống điện lưới và công trình cấp nước sinh hoạt tập trung phục vụ ổn định từ 100 đến 187 hộ dân mỗi làng.

Thứ hai, về hiệu quả kinh tế hộ, mô hình sản xuất nông lâm kết hợp mang lại thu nhập bình quân từ 60 đến 72 triệu đồng/hộ/năm (tương đương 5 đến 6 triệu đồng/hộ/tháng), cao hơn khoảng 25% so với mức thu nhập của thanh niên cùng địa bàn trước khi tham gia dự án. Tại các mô hình điểm như Làng Tây Sơn (Hà Tĩnh), việc phát triển 137 ha chè công nghiệp và đàn trâu bò 732 con đã giúp nhiều hộ đạt thu nhập trên 100 triệu đồng/năm, xóa bỏ hoàn toàn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia.

Thứ ba, về cơ cấu nguồn vốn và liên kết đầu tư, nguồn vốn ngân sách Nhà nước chỉ chiếm một phần trong tổng mức đầu tư. Điển hình như Làng Mo Rai (Kon Tum) huy động tổng vốn 84,26 tỷ đồng, trong đó vốn liên kết doanh nghiệp và huy động xã hội hóa đạt 57,41 tỷ đồng (chiếm trên 68% tổng mức đầu tư), thông qua mô hình hợp tác trồng 751 ha cao su với các công ty cổ phần theo tỷ lệ phân chia lợi nhuận 30% cho Tổng đội và 70% cho doanh nghiệp.

Thứ tư, về khía cạnh xã hội và môi trường, các làng thanh niên đã tạo việc làm thường xuyên cho hàng trăm lao động trẻ, 100% con em đội viên được học tập tại phân hiệu trường mầm non và tiểu học đạt chuẩn, tỷ lệ che phủ rừng sản xuất và rừng phòng hộ quanh vùng dự án tăng bình quân trên 30%, ngăn chặn triệt để tình trạng di dân tự do và phá rừng trái phép.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu kinh tế và xã hội được phân tích và có thể trực quan hóa thông qua bảng so sánh đa tiêu chí giữa các làng thanh niên và biểu đồ cơ cấu nguồn vốn đầu tư. Kết quả thảo luận cho thấy những làng đạt mức độ phát triển bền vững cao đều sở hữu mô hình quản lý tập trung do Tổng đội Thanh niên xung phong trực tiếp vận hành sau khi kết thúc giai đoạn xây dựng cơ bản. Việc duy trì bộ máy quản lý chuyên nghiệp giúp giải quyết khâu chuyển giao kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm nông nghiệp và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Ngược lại, hạn chế lớn nhất tại một số làng sau khi bàn giao là sự suy giảm nguồn vốn bảo dưỡng hạ tầng kỹ thuật từ 30% đến 40%, dẫn đến xuống cấp đường giao thông và hệ thống thủy lợi. Địa bàn vùng sâu vùng xa khiến chi phí vận chuyển nông sản tăng từ 15% đến 20% so với vùng đồng bằng, làm giảm biên lợi nhuận của hộ thanh niên. Đây là nguyên nhân chính khiến một số hộ dao động tư tưởng và gặp khó khăn trong tích lũy vốn tái đầu tư sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đảm bảo tính bền vững cho các Làng thanh niên lập nghiệp tại Nghệ An đến năm 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới mô hình kinh tế và liên kết chuỗi giá trị: Chuyển đổi mạnh mẽ phương thức canh tác tự phát sang liên kết kinh tế tập thể; thành lập từ 2 đến 3 hợp tác xã thanh niên tại mỗi làng; mở rộng hợp đồng liên doanh với các doanh nghiệp chế biến nông lâm sản theo tỷ lệ đóng góp quỹ đất và công lao động. Nâng mức dư nợ cho vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội lên mức 100 triệu đồng/hộ nhằm mục tiêu 100% hộ gia đình có đủ vốn sản xuất hàng hóa. Chủ thể thực hiện: Tổng đội Thanh niên xung phong phối hợp Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các tổ chức tín dụng (thực hiện liên tục giai đoạn 2016 - 2020).

2. Kiện toàn tổ chức và nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội: Hoàn thiện mô hình quản lý sau đầu tư bằng việc duy trì vai trò điều phối của Ban Quản lý Làng trực thuộc Tổng đội TNXP; tổ chức tập huấn kỹ thuật canh tác cho ít nhất 90% lao động thanh niên hàng năm; chuẩn hóa 100% trang thiết bị y tế cơ sở và trường học nội làng nhằm tạo môi trường sống an tâm, gắn bó lâu dài. Chủ thể thực hiện: Tỉnh Đoàn Nghệ An, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế.

3. Tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường: Triển khai 100% công trình xử lý chất thải chăn nuôi bằng hầm biogas sinh học; quy hoạch diện tích rừng phòng hộ và khoanh nuôi tái sinh đạt tỷ lệ che phủ trên 70% tổng diện tích đất lâm nghiệp; kiểm soát nghiêm ngặt việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường cùng cộng đồng cư dân làng thanh niên.

4. Khuyến nghị cơ chế chính sách đối với Trung ương và địa phương: Đề nghị Chính phủ và Trung ương Đoàn bố trí ngân sách duy tu bảo dưỡng định kỳ hàng năm tương đương 1% đến 2% tổng mức đầu tư dự án sau bàn giao; kiến nghị UBND tỉnh Nghệ An lồng ghép nguồn vốn từ Chương trình 135 và Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Xây dựng Nông thôn mới để hỗ trợ từ 15% đến 20% vốn đối ứng phát triển cơ sở hạ tầng cho các dự án mới như Làng Tam Hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ quản lý Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Lực lượng Thanh niên xung phong: Tài liệu cung cấp bức tranh toàn cảnh về 37 dự án trên toàn quốc, bộ 16 tiêu chí đánh giá phát triển bền vững và bài học kinh nghiệm vận hành thực tế tại Nghệ An, Hà Tĩnh, Kon Tum để áp dụng trực tiếp vào công tác chỉ đạo dự án.

2. Cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Các Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND các huyện miền núi có thể khai thác các luận cứ khoa học để xây dựng chính sách di dân lập nghiệp, bố trí dân cư biên giới gắn với nhiệm vụ quốc phòng an ninh.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học: Cung cấp khung phương pháp luận kết hợp mô hình CSD 4 cực, phương pháp tiếp cận khung lô-gic (LFA) và bộ công cụ phân tích thực chứng cho các đề tài nghiên cứu về kinh tế phát triển và quản lý công.

4. Các tổ chức doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo phương thức liên doanh công - tư (PPP), cách thức phân chia lợi nhuận và mô hình khoán quản chăm sóc cây công nghiệp dài ngày tại các địa bàn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Làng thanh niên lập nghiệp khác biệt như thế nào so với các điểm dân cư nông thôn mới thông thường? Làng thanh niên lập nghiệp là mô hình đặc thù được quy hoạch tại các vùng biên giới, vùng sâu vùng xa với diện tích tối thiểu 700 ha. Đối tượng tiếp nhận là 100% hộ gia đình trẻ, thanh niên xung phong thiếu việc làm, được cấp khoảng 500 m2 đất ở và 1 đến 3 ha đất sản xuất, kết hợp thực hiện nhiệm vụ kinh tế với giữ vững chủ quyền an ninh biên giới.

2. Tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá tính bền vững kinh tế của làng thanh niên là gì? Tiêu chí cốt lõi gồm vị trí quy hoạch hợp lý, mức thu nhập bình quân đạt trên 50 triệu đồng/hộ/năm, 100% lao động có việc làm ổn định, hình thành được tối thiểu 3 mô hình sản xuất dịch vụ tập trung và trên 80% mô hình kinh tế hộ gia đình hoạt động có hiệu quả, có tích lũy tài chính.

3. Nguyên nhân chủ yếu khiến một số làng thanh niên gặp khó khăn sau khi kết thúc đầu tư là gì? Nguyên nhân chủ yếu do cắt giảm kinh phí duy tu bảo dưỡng sau khi kết thúc giai đoạn xây dựng cơ bản, thiếu mô hình quản lý vận hành chuyên trách, hạ tầng giao thông cách trở làm tăng chi phí logistics từ 15% đến 20%, cùng với việc thanh niên thiếu vốn tự có và kỹ thuật thâm canh nông nghiệp cao.

4. Mô hình liên kết doanh nghiệp tại Làng Mo Rai (Kon Tum) mang lại bài học gì cho Nghệ An? Mô hình Mo Rai chứng minh hiệu quả của việc huy động nguồn vốn ngoài ngân sách đạt trên 68% tổng vốn đầu tư. Việc liên doanh trồng 751 ha cao su với các công ty chuyên ngành theo tỷ lệ chia lợi nhuận 30% - 70% giúp đảm bảo vốn đầu tư, quy trình kỹ thuật chuẩn và bao tiêu 100% sản lượng mủ cao su cho người dân.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao thu nhập cho thanh niên lập nghiệp đến năm 2020? Giải pháp đột phá là chuyển đổi từ kinh tế hộ manh mún sang thành lập các hợp tác xã kiểu mới, đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp chế biến nông sản, đồng thời nâng hạn mức vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội lên 100 triệu đồng/hộ để thanh niên đầu tư chăn nuôi đại gia súc và cây công nghiệp giá trị cao.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận phát triển bền vững 4 cực (Kinh tế, Xã hội, Môi trường, Thể chế) áp dụng đặc thù cho các Làng thanh niên lập nghiệp vùng biên giới.
• Đánh giá thực chứng toàn diện kết quả và hạn chế tại 3 dự án làng thanh niên của Nghệ An giai đoạn 2009 - 2014, làm rõ nguyên nhân thành công từ các mô hình điểm Tây Sơn và Mo Rai.
• Xác lập bộ tiêu chí đánh giá chuẩn hóa gồm 16 chỉ tiêu lượng hóa trên cả 3 phương diện kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và 3 nhóm kiến nghị cụ thể đối với Chính phủ, UBND tỉnh và Trung ương Đoàn nhằm tối ưu hóa hiệu quả các làng thanh niên giai đoạn 2016 - 2020.
• Khẳng định phát triển bền vững Làng thanh niên lập nghiệp là chiến lược dài hạn, đòi hỏi sự vào cuộc trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, doanh nghiệp và tinh thần xung kích của tuổi trẻ nhằm xây dựng phên dậu biên cương vững mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNGPHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG THANH NIÊN LẬP NGHIỆPTHANH NIÊN LẬP NGHIỆP 1. Một số vấn đề chung về phát triển bền vữngphát triển bền vững 1. Quan niệm về phát triển bền vữngphát triển bền vững trên thế giới Phát triển bền vữngPTBV là một yêu cầu tất yếu của sự phát triển trên toàn thế giới. Là sự phát triển xem xét một cách tổng thể trên nhiều phương diện cả về kinh tế, văn hoá, môi trường, xã hội.

Quá trình nhận thức về phát triển bền vữngPTBV của nhân loại được bắt đầu kể từ khi thế giới phải đối mặt với những hậu quả do tăng trưởng kinh tế không bền vững gây ra. Đã có một lịch sử phát triển tương đối dài để hình thành khái niệm phát triển bền vữngPTBV: Đề tài “Phát triển bền vững các Làng thanh niên 8 lập nghiệp tại Nghệ Anở Việt Nam” NăNăm 1963, Phát hành cuốn sách Mùa xuân câm lặlặng (Silent Spring): Cuốn sách “Mùa xuân câm lặlặng” của nữ văvăn sĩ Rachel Carson, đưược xuất bản nănăm 1962, với những tiết lộloại về những hiểm họa của thuốc trừ sâu DDT, đã hoài nghi mộmột cách biệbiện chứng niềm tin của nhân loại vào tiến bộbộ khoa học kỹ thuậthuật này và giúp tạo ra mộmộtt sân khấu cho các phong trào môi trưtrường. DDT, thuốc trừ sâu mạnh nhất từng đưđược biết đến trên thế giới, đã làm tổn thưthươơng tới các hệhệ tự nhiên. Chỉ mộmột lần phun DDT để diệdiệt mộmột loài sâu hại cây trồng, nó không chỉ diệdiệt đưđược loài sâu bệbệnh trong nhiều tuần hoặhoặc nhiều tháng, mà đồng thời cũng tiêu diệdiệt luôn nhiều loài côn trùng có lợi khác và tồn lưtạiu nhưnhư mộmột độđộc chất trong môi trưtrường.

"Mùa xuân câm lặlặng" đã làm thay đổi nhậnhận thức của ngưngười dân Mỹ về môi trưtrường, góp phần thúc đẩy các chính sách về môi trưtrường của đất nưnước này. Tháng 4 nănăm 1968, Câu lạc bộbộ Rome đưđược thành lậlập: Đây là mộmột tổ chức phi chính phủ, hỗ trợ cho việviệc nghiên cứu “Những vấn đề của thế giới” – mộmột cụm từ đưđược đặđặt ra nhằm diễn tả những vấn đề chính trị, văvăn hóa, xã hộhội, môi trưtrường và công nghệnghệ trên toàn cầu với tầm nhìn lâu dài. Tổ chức này đã tậtập hợp những nhà khoa học, nhà nhiên cứu, nhà kinh doanh cũng nhưnhư các nhà lãnh đão của các quốc gia trên thế giới (bao gồm cả Tổng thống Liên xô Mikhail Sergeyevich Gorbachyov và Rigoberta Menchus Tum). Trong nhiều nănăm, Câu lạc bộbộ Rome đã công bố mộmộtt số lưlượng lớn các báo cáo, bao gồm cả bản báo cáo Giới hạn của sự tătăng trưtrưởng – đưđược xuất bản nănăm 1972 – đề cậcập tới hậhậu quả của việviệc tătăng dân số quá nhanh, sự hữu hạn của các nguồn tài nguyên.

NăNăm 1970, Thành lậlập ChưChươơng trình Con ngưngười và Sinh quyển: NăNăm 1970, UNESCO thành lậlập ChưChơnương trình Con ngưngười và Sinh quyển, với mục tiêu là phát triển cơcơ sở khoa học cho việviệc sử dụng hợp lý và bảo tồn các tài nguyên của sinh quyển và cải thiệthiện quan hệhệ toàn cầu giữa loài ngưngười và môi trưtrường. Đề tài “Phát triển bền vững các Làng thanh niên 9 lập nghiệp tại Nghệ Anở Việt Nam” Tháng 6 nănăm 1972, HộHội nghị của Liên Hợp Quốc về Con ngưngười và Môi trưtrường: HộHội nghị của Liên Hợp Quốc về Con ngưngười và Môi trưtrường đưđược tổ chức tại Stockhom, Thụy Điển đưđược đánh giá là là hành độđộng đầu tiên đánh dấu sự nỗ lực chung của toàn thể nhân loại, nhằm giải quyết các vấn đề về môi trưtrường. HộHội nghị có 113 quốc gia tham dự và đã đạt đưđược những kết quả chính sau: (i) Khởi độđộng các cuộcuộc đối thoại Bắc Nam; (ii) Khởi độđộng chưchươơng trình “Viễn cảnh toàn cầu”; (iii) Khởi độđộng sự tham gia của các tổ chức phi chính phủ trong giám sát và bảo vệvệ môi trưtrường; (iv) Thành lậlập ChưChươơng trình Môi trưtrường của Liên Hợp Quốc (UNEP); (v) Đề nghị Đại hộhội đồng Liên Hợp Quốc lấy ngày 5 tháng 6 làm Ngày Môi trưtrường Thế giới và quyết định rằng vào ngày này hàng nănăm các tổ chức thuộthuộc Liên Hợp Quốc và tất cả chính phủ các nưnước tiến hành các hoạt độđộng trên phạm vi toàn thế giới để tái khẳng định mối quan tâm của cả thế giới đối với việviệc gìn giữ và cải thiệthiện môi trưtrường sống cho nhân loại. HộHội nghị đã có mộmột tuyên bố về môi trưtrường con ngưngười, thỏa thuậthuận về mộmột chươương trình hành độđộng quốc tế rộrộng lớn, thành lậlập Chươương trình Môi trưtrường của Liên Hợp Quốc (UNEP), Ban thưthư ký thưthường trực về môi trưtrường đặđặt tại Kenya và thành lậlập Quỹ Môi trưtrường.

NăNăm 1980, Chiến lưlược bảo tồn thế giới: Tiếp theo HộHội nghị Stockholm, các tổ chức bảo tồn nhưnhư HiệHiệp hộhội Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN), Chươương trình Môi trưtrường Liên Hợp Quốc (UNEP) và Quỹ Bảo vệvệ Thiên nhiên Thế giới (WWF) đã đưđưa ra “Chiến lưlược bảo tồn thế giới”. Chiến lưlược này thúc giục các nưnước soạn thảo các chiến lưlược bảo tồn quốc gia của mình. Ba mục tiêu chính về bảo tồn tài nguyên sinh vậvật đưđược nhấn mạnh trong Chiến lưlược nhưnhư sau: (i) Duy trì những hệhệ sinh thái cơcơ bản và những hệhệ hỗ trợ sự sống (nhưnhư cải tạo đất, tái sinh các nguồn dinh dưdưỡng, bảo về an toàn nguồn nưnước); (ii) Bảo tồn tính đa dạng di truyền; và (iii) Bảo đảm sử dụng mộmộtt cách bền vững các loài và các hệhệ sinh thái. Từ khi Chiến lưlược bảo tồn thế giới đưđược công bố tới nay, đã có trên 60 chiến lưlược bảo tồn quốc gia đưđược phê duyệduyệt.

Trong chiến lưlược này, thuậthuật ngữ Phát triển bền vững lần đầu tiên đưđược nhắc tới, tuy nhiên mới chỉ nhấn mạnh ở góc độđộ bền vững sinh thái. Tiếp theo Chiến lưlược này, mộmột công trình khoa học có tiêu đề “Cứu lấy Trái đất – Chiến lưlược cho cuộcuộc sống bền vững” đã đưđược IUCN, UNEP và WWF soạn thảo và công bố (1991) (cuốn sách này đã đưđược Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trưtrường dịch ra tiếng ViệViệt vào nănăm 1993). Trong cuốn sách, nhiều khuyến nghị về cải cách luậluật pháp, thể chế và quản trị đã đưđược đề xuất. Đề tài “Phát triển bền vững các Làng thanh niên 10 lập nghiệp tại Nghệ Anở Việt Nam” NăNăm 1984, Thành lậlập Ủy ban Brundtland: Đại hộhội đồng Liên Hợp Quốc đã ủy nhiệnhiệm cho bà Gro Harlem Brundtland, khi đó là Thủ tưtướng Na Uy, quyền thành lậlập và làm Chủ tịch Ủy ban Quốc tế về Môi trưtrường và Phát triển (WCED), nay còn đưđược biết đến với tên Ủy ban Brundtland.

Tới nay, Ủy ban này đã đưđược ghi nhậnhận có những cống hiến rất giá trị cho việviệc đẩy mạnh sự phát triển bền vững. NăNăm 1987, Xuất bản Báo cáo Brundtland: Hoạt độđộng của Ủy ban Môi trưtrường và Phát triển Thế giới trở nên nóng bỏng khi xuất bản báo cáo có tựa đề “Tươương lai của chúng ta” (tựa tiếng Anh: Our Common Futur và tiếng Pháp là Notre avenir à tous, ngoài ra còn thưthường đưđược gọi là Báo cáo Brundtland). Bản báo cáo này lần đầu tiên công bố chính thức thuậthuật ngữ “phát triển bền vững”, sự định nghĩa cũng nhưnhư mộmột cái nhìn mới về cách hoạch định các chiến lưlược phát triển lâu dài. NăNăm 1989, Sự phát hành và tầm quan trọng của bản báo cáo “Tươương lai của chúng ta” đã đưđược đưđưa ra bàn bạc tại Đại hộhội đồng Liên Hợp Quốc và đã dẫn đến sự ra đời của Nghị quyết 44/228 – tiền đề cho việviệc tổ chức HộHội nghị về Môi trưtrường và Phát triển của Liên Hợp Quốc.

Đề tài “Phát triển bền vững các Làng thanh niên 11 lập nghiệp tại Nghệ Anở Việt Nam” NăNăm 1992, HộHội nghị về Môi trưtrường và Phát triển của Liên Hợp Quốc: Rio de Janeiro, Brazil là nơnơi đăăng cai tổ chức HộHội nghị thưượng đỉnh về Trái đất, tên chính thức là HộHội nghị về Môi trưtrường và Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNCED). Tại đây, các đại biểu tham gia đã thống nhất những nguyên tắc cơcơ bản và phát độđộng mộmột chươương trình hành độđộng vì sự phát triển bền vững có tên Chươương trình Nghị sự 21 (Agenda 21). Với sự tham gia của đại diệdiện hơhơn 200 nưnước trên thế giới cùng mộmột số lưlượng lớn các tổ chức phi chính phủ, hộhội nghị đã thông qua các văvăn bản quan trọng: Tuyên bố Rio về Môi trưtrường và Phát triển với 27 nguyên tắc chung, xác định những quyền và trách nhiệnhiệm của các quốc gia nhằm làm cho thế giới PTBV; Chươương trình Nghị sự 21 về PTBV; Tuyên bố các nguyên tắc quản lý, bảo vệvệ và PTBV rừng; Công ưước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậhậu nhằm ổn định các khí gây hiệhiệu ứng nhà kính ở mức độđộ không gây đảo lộlộn nguy hiểm cho hệhệ thống khí hậhậu toàn cầu; Công ưước về Đa dạng sinh học. Đây là các văvăn kiệkiện quốc tế quan trọng có mối liên quan với nhau, đưđược quán triệtriệt trong suốt thế kỷ XXI.

Từ đó, Chươương trình Nghị sự 21 về Phát triển bền vững đã trở thành chiến lưlược phát triển của toàn cầu trong thế kỷ XXI, và “Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ”, với 8 nộnội dung (xóa đói, giảm nghèo; phổ cậcập giáo dục tiểu học; thúc đẩy bình đẳng giới tính, đồng thời nâng cao quyền lợi của nữ giới; giảm tỷ lệlệ trẻ em tử vong; cải thiệthiện và đảm bảo sức khỏe sản phụ; đấu tranh với các loại bệbệnh nhưnhư HIV, sốt xuất huyết; bảo vệvệ môi trưtrường; thúc đẩy phát triển hợp tác toàn cầu) đã đưđược tậtập trung thực hiệhiện. NăNăm 2002, HộHội nghị thưthượng đỉnh Thế giới về Phát triển bền vững: HộHội nghị thưthượng đỉnh Thế giới về Phát triển bền vững nhóm họp tại Johannesburg, Nam Phi là dịp cho các bên tham gia nhìn lại những việviệc đã làm 10 nănăm qua theo phươương hướướng mà Tuyên ngôn Rio và Chươương trình Nghị sự 21 đã vạch ra, tiếp tục tiến hành với mộmột số mục tiêu đưđược ưưu tiên. Những mục tiêu này bao gồm xóa nghèo đói, phát triển những sản phẩm tái sinh hoặhoặc thân thiệthiện với môi trưtrường, nhằm thay thế các sản phẩm gây ô nhiễm, bảo vệvệ và quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên. HộHội nghị cũng đề cậcập tới chủ đề toàn cầu hóa gắn với các vấn đề liên quan tới sức khỏe và phát triển.

Các đại diệdiện của các quốc gia tham gia HộHội nghị cũng cam kết phát triển chiến lưlược về phát triển bền vững tại mỗi quốc gia trưtrước nănăm 2005. Đề tài “Phát triển bền vững các Làng thanh niên 12 lập nghiệp tại Nghệ Anở Việt Nam” Hình 1. Quan điểm 3 cực trong phát triển bền vững Uỷ ban PTBV của Liên Hợp quốc (CDS) đã bổ sung một khía cạnh thứ tư của PTBV, đó là thể chế. Bốn khía cạnh này hiện nay là khuôn khổ báo cáo về thực hiện Chương trình Nghị sự 21.