Pháp Luật Về Lao Động Chưa Thành Niên: Thực Trạng và Kiến Nghị

Khám phá các quy định pháp luật về lao động chưa thành niên, bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động trẻ tuổi tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Duy Tân
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Nhật Tài
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm
• Chuyên ngành: Sư phạm Giáo dục Công dân
• Đề tài: Pháp Luật Về Lao Động Chưa Thành Niên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019 - 2023
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tìm Hiểu Khái Niệm Đặc Điểm Về Lao Động Chưa Thành Niên

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, lao động là điều kiện cơ bản về sự tồn tại của con người. Lao động giúp con người nâng cao hiểu biết về thế giới tự nhiên, thoát khỏi sự lệ thuộc và làm chủ thiên nhiên, biến tài nguyên thành sản phẩm phục vụ nhu cầu. Lao động có ý nghĩa quan trọng với con người và việc tìm hiểu về nó là cần thiết. Đối với mỗi quốc gia, lao động là nền tảng tạo nên của cải vật chất, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Việt Nam là quốc gia có vị trí địa lý quan trọng, là nơi giao lưu kinh tế - thương mại, dẫn đến quá trình lao động sản xuất được đẩy mạnh. Đảng ta cũng đã xác định: “Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, nhà ở và phúc lợi xã hội cho công nhân; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công nhân”. Đặc biệt, lao động chưa thành niên là đối tượng thuộc nhóm lao động yếu thế trong xã hội và có nguy cơ bị xâm phạm quyền lợi. Do đó, cần làm rõ vấn đề quyền lợi của người lao động chưa thành niên, nâng cao nhận thức, hành động vì quyền lợi hợp pháp của mình và đề xuất kiến nghị bảo vệ lao động của người lao động chưa thành niên.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết Về Khái Niệm Lao Động Chưa Thành Niên

Định nghĩa về lao động rất đa dạng nhưng chung quy lại được hiểu là hoạt động của con người tạo ra sản phẩm vật chất lẫn tinh thần, phục vụ nhu cầu cuộc sống và đóng góp lợi ích cho xã hội. Bên cạnh đó, lao động còn giúp con người phát triển bản thân. Lao động chưa thành niên là một khía cạnh trong lao động. Các đối tượng lao động có độ tuổi từ 5 đến 17 tuổi trong bài viết sẽ được sử dụng các từ ngữ thay thế bao gồm trẻ em, người chưa thành niên, người lao động chưa thành niên theo quy định của pháp luật Việt Nam và đồng thời, đối tượng lao động này là nhóm lao động yếu thế trong xã hội cần được bảo vệ về quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Căn cứ theo Điều 143, Bộ luật Lao động năm 2019, lao động chưa thành niên được định nghĩa là người lao động dưới 18 tuổi.

1.2. Phân Tích Các Đặc Điểm Của Lao Động Chưa Thành Niên Hiện Nay

Lao động chưa thành niên có những đặc điểm riêng biệt so với lao động thành niên. Theo quy định hiện hành, người sử dụng lao động phải tuân thủ các quy định đặc biệt khi sử dụng lao động chưa thành niên, bao gồm giới hạn về thời gian làm việc, loại công việc được phép làm và các biện pháp bảo vệ sức khỏe và an toàn. Đặc điểm này nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần của người lao động chưa thành niên, tránh tình trạng bị bóc lột hoặc làm việc trong môi trường độc hại. Bên cạnh đó, sự đồng ý của người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp là yếu tố quan trọng khi giao kết hợp đồng lao động với người chưa thành niên. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi của người chưa thành niên được bảo vệ tốt nhất.

1.3. Phân Loại Lao Động Chưa Thành Niên Theo Độ Tuổi Cụ Thể

Pháp luật lao động phân chia lao động chưa thành niên thành các nhóm tuổi khác nhau, mỗi nhóm có những quy định riêng biệt. Theo đó, lao động dưới 13 tuổi bị cấm tuyệt đối, trừ một số công việc đặc biệt được pháp luật cho phép. Lao động từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm các công việc nhẹ, không độc hại, không ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển thể chất, tinh thần. Lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi có thể làm nhiều công việc hơn, nhưng vẫn phải tuân thủ các quy định về thời gian làm việc, điều kiện làm việc và bảo vệ sức khỏe. Việc phân loại này giúp đảm bảo sự phù hợp giữa khả năng của người lao động chưa thành niên và yêu cầu công việc, đồng thời bảo vệ quyền lợi của họ.

II. Tổng Quan Pháp Luật Về Lao Động Chưa Thành Niên Việt Nam

Pháp luật về lao động chưa thành niên là một bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật lao động Việt Nam. Nó bao gồm các quy định về điều kiện sử dụng lao động chưa thành niên, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động chưa thành niên, cũng như các biện pháp bảo vệ quyền lợi của họ. Pháp luật này được xây dựng trên cơ sở các công ước quốc tế về lao động trẻ em mà Việt Nam là thành viên, cũng như các điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của Việt Nam. Mục tiêu của pháp luật về lao động chưa thành niên là bảo vệ sức khỏe, sự phát triển thể chất và tinh thần của người lao động chưa thành niên, đồng thời tạo điều kiện để họ được học tập và phát triển toàn diện. Pháp luật này cũng góp phần ngăn chặn tình trạng bóc lột lao động trẻ em và đảm bảo quyền bình đẳng trong lao động.

2.1. Nguyên Tắc Quan Trọng Khi Sử Dụng Lao Động Chưa Thành Niên

Nguyên tắc sử dụng lao động chưa thành niên được quy định rõ ràng trong pháp luật. Người sử dụng lao động phải đảm bảo rằng công việc phù hợp với sức khỏe và sự phát triển của người chưa thành niên. Không được phép sử dụng lao động chưa thành niên làm các công việc nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm, hoặc các công việc có ảnh hưởng xấu đến đạo đức. Thời gian làm việc của lao động chưa thành niên cũng phải được giới hạn để đảm bảo họ có thời gian nghỉ ngơi, học tập và vui chơi giải trí. Việc tuân thủ các nguyên tắc này là trách nhiệm của người sử dụng lao động và là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của người lao động chưa thành niên.

2.2. Nội Dung Điều Chỉnh Chính Của Pháp Luật Về Lao Động

Pháp luật về lao động chưa thành niên điều chỉnh nhiều khía cạnh quan trọng. Các quy định về độ tuổi tối thiểu được phép làm việc, các loại công việc được phép và bị cấm đối với từng độ tuổi, thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, an toàn lao động và vệ sinh lao động. Ngoài ra, pháp luật cũng quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc đảm bảo quyền lợi của người lao động chưa thành niên, cũng như các biện pháp xử lý vi phạm. Những nội dung này tạo thành một khung pháp lý toàn diện để bảo vệ người lao động chưa thành niên.

2.3. Đánh Giá Vai Trò Của Lao Động Chưa Thành Niên Trong Xã Hội

Lao động chưa thành niên có vai trò nhất định trong xã hội, dù còn nhiều tranh cãi. Đối với bản thân người lao động, lao động giúp họ có thêm thu nhập, kinh nghiệm sống và kỹ năng làm việc. Đối với người sử dụng lao động, lao động chưa thành niên có thể đáp ứng nhu cầu lao động trong một số ngành nghề nhất định. Đối với xã hội, lao động chưa thành niên góp phần vào sự phát triển kinh tế, nhưng cũng đặt ra những thách thức về bảo vệ quyền lợi và phát triển toàn diện của người lao động trẻ.

III. Thực Trạng Pháp Luật Về Lao Động Chưa Thành Niên ở Việt Nam

Thực trạng thực thi pháp luật về lao động chưa thành niên ở Việt Nam còn nhiều vấn đề đáng quan tâm. Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật, nhưng tình trạng sử dụng lao động trẻ em trái phép vẫn còn diễn ra, đặc biệt ở các khu vực nông thôn và các ngành nghề phi chính thức. Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức của người dân và người sử dụng lao động còn hạn chế, công tác thanh tra, kiểm tra chưa hiệu quả và chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Điều này dẫn đến tình trạng người lao động chưa thành niên bị bóc lột sức lao động, làm việc trong điều kiện độc hại, nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển.

3.1. Quy Định Pháp Luật Về Lĩnh Vực Ngành Nghề Cho Lao Động

Pháp luật Việt Nam quy định rõ các lĩnh vực, ngành nghề mà lao động chưa thành niên được phép và không được phép tham gia. Các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc có ảnh hưởng xấu đến đạo đức đều bị cấm sử dụng lao động chưa thành niên. Các công việc được phép làm thường là các công việc nhẹ, không đòi hỏi nhiều sức lực và kỹ năng, phù hợp với độ tuổi và sức khỏe của người lao động chưa thành niên. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn còn tình trạng người lao động chưa thành niên bị sử dụng vào các công việc bị cấm, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của họ.

3.2. Thời Gian Làm Việc Nghỉ Ngơi Quy Định Cho Lao Động

Thời gian làm việc và nghỉ ngơi của lao động chưa thành niên được quy định chặt chẽ để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của họ. Thời gian làm việc tối đa của người chưa thành niên thường ngắn hơn so với người thành niên, và họ được hưởng các chế độ nghỉ ngơi đầy đủ. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người lao động chưa thành niên phải làm việc quá giờ, không được nghỉ ngơi đầy đủ, ảnh hưởng đến sức khỏe và học tập.

3.3. Giao Kết Hợp Đồng Lao Động Với Người Chưa Thành Niên

Việc giao kết hợp đồng lao động với người chưa thành niên phải tuân thủ các quy định đặc biệt. Hợp đồng phải có sự đồng ý của người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên, và phải ghi rõ các điều khoản về công việc, thời gian làm việc, tiền lương, bảo hiểm và các quyền lợi khác. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường hợp hợp đồng lao động với người chưa thành niên không được lập thành văn bản, hoặc có các điều khoản bất lợi cho người lao động.

IV. Đánh Giá Chung và Kiến Nghị Hoàn Thiện Pháp Luật Về Lao Động

Nhìn chung, pháp luật về lao động chưa thành niên ở Việt Nam đã có những tiến bộ đáng kể, góp phần bảo vệ quyền lợi của người lao động trẻ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân và người sử dụng lao động về pháp luật về lao động chưa thành niên. Đồng thời, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Ngoài ra, cần hoàn thiện các quy định pháp luật để phù hợp hơn với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền lợi của người lao động chưa thành niên.

4.1. Kết Quả Đạt Được Trong Thực Hiện Pháp Luật Về Lao Động

Việc thực hiện pháp luật về lao động chưa thành niên đã đạt được một số kết quả nhất định. Nhận thức của người dân và người sử dụng lao động về quyền lợi của người lao động chưa thành niên đã được nâng cao. Tình trạng sử dụng lao động trẻ em trái phép đã giảm so với trước đây. Các cơ quan chức năng đã tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

4.2. Hạn Chế Tồn Đọng Trong Thực Hiện Pháp Luật Về Lao Động

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế tồn đọng trong thực hiện pháp luật về lao động chưa thành niên. Tình trạng sử dụng lao động trẻ em trái phép vẫn còn diễn ra, đặc biệt ở các khu vực nông thôn và các ngành nghề phi chính thức. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa hiệu quả và chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Các quy định pháp luật còn chưa phù hợp với thực tiễn.

4.3. Kiến Nghị Hoàn Thiện Pháp Luật Về Lao Động Việt Nam

Để hoàn thiện pháp luật về lao động chưa thành niên, cần thực hiện các giải pháp sau: Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân và người sử dụng lao động. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để phù hợp hơn với thực tiễn. Xây dựng các chương trình hỗ trợ người lao động chưa thành niên, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I của Luật trẻ em năm 2016 thì trẻ em là người dưới 16 tuổi9. Có thể thấy sự khác biệt về quy định độ tuổi trẻ em của Việt Nam là người dưới 16 tuổi thay vì dưới 18 tuổi như với thế giới. Bên cạnh đó, cần chú ý trẻ em là đối tượng có độ tuổi dưới 16 tuổi, trong khi lao động chưa thành niên là người có độ tuổi dưới 18 tuổi nên giữa hai đối tượng này vẫn có một khoảng độ tuổi không trùng nhau là từ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi. Do đó, trẻ em tham gia lao động là lao động người chưa thành niên nhưng không phải người chưa thành niên nào cũng đều là trẻ em.

5 Tại Điều 143 Mục 1 Chương XI của Bộ luật lao động 2019. 6 Tại Điều 147 của Bộ luật lao động 2019. 7 Tại Phụ lục II, Thông tư số 09/2020/TT-BLĐTBXH. 8 Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em, ban hành ngày 20 tháng 11 năm 1989.

9 Luật trẻ em 2016, Quốc hội, ban hành ngày 05 tháng 04 năm 2016. 10 Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã định nghĩa lao động trẻ em như sau: “Lao động trẻ em (Child Labour) là công việc khiến trẻ em mất đi tuổi thơ (childhood), tiềm năng (potential) và nhân cách (dignity), đồng thời có ảnh hưởng xấu tới sự phát triển về thể chất, tinh thần của trẻ. Nó đề cập đến công việc mà gây nguy hiểm và gây hại cho trẻ em về mặt tinh thần (mentally), thể chất (physically), xã hội (socially) hay đạo đức, nhân phẩm (morally); công việc gây cản trở việc học tập của trẻ em bằng cách tước đi cơ hội đến trường học tập của các em; buộc các em phải nghỉ học sớm; hoặc phải kết hợp việc học tập với làm việc nặng nhọc trong nhiều giờ”10. Trong cuốn sách tranh “Bạn biết gì về lao động trẻ em” của văn phòng Hà Nội vào ngày 21 tháng 5 năm 2019 đăng trên ILO có đề cập “Lao động trẻ em là tình trạng trẻ em và người chưa thành niên làm các công việc trái quy định pháp luật về lao động, cản trở hoặc tác động tiêu cực đến sự phát triển thể chất, trí tuệ, nhân cách của trẻ”11.

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta có thể nói lao động trẻ em là những lao động dưới 16 tuổi. Tuy nhiên, định nghĩa lao động trẻ em thường được nhắc đến việc sử dụng trẻ em vào các công việc trái với quy định của pháp luật, những công việc đó gây những ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển và hạnh phúc của trẻ em nên định nghĩa lao động trẻ em là người lao động dưới 16 tuổi chưa hoàn toàn chính xác, do nó chưa được cơ sở pháp lý nào quy định. Đồng thời, các hình thức lao động trẻ em tồi tệ cũng có tỉ lệ xảy ra trong các hoạt động kinh tế cao hơn so với trẻ em lao động bằng hình thức làm việc nội trợ của hộ gia đình hoặc công việc vặt ở nhà trường (Đây không thuộc nhóm trẻ em hoạt động kinh tế). Tóm lại, tất cả các định nghĩa về lao động, lao động chưa thành niên, lao động trẻ em được nêu trên nhằm mục đích hiểu cặn kẽ hơn về lao động chưa 10 https://www.org/ipec/facts/lang--en/index.org/hanoi/Whatwedo/Publications/WCMS_746341/lang--vi/index.

11 thành niên và các vấn đề liên quan xoay quanh nó. Dựa trên cơ sở đó để hiểu về lao động chưa thành niên hơn, từ đó, phân tích được các đặc điểm của lao động chưa thành niên một cách hiệu quả. Đặc điểm về lao động chưa thành niên Lao động là một hoạt động có mục đích nhất định và có sự tham gia của ý thức của con người nhằm tạo ra sản phẩm về vật chất và tinh thần cho xã hội. Lao động luôn được xem là vấn đề toàn cầu, ảnh hưởng quan trọng đến sự hưng thịnh của mỗi quốc gia, cũng như những mặt cần được quan tâm trong lao động.

Chúng ta sẽ tập trung đến những đối tượng lao động yếu thế, đặc biệt là lao động chưa thành niên hiện nay. Vì lao động chưa thành niên cũng thuộc đối tượng lao động nên hầu như có tất cả đặc điểm của lao động, như là: Đầu tiên, lao động có tính đối tượng. Lao động bao giờ cũng hướng vào đối tượng, đối tượng của lao động được thể hiện rất rõ trong động cơ của lao động. Động cơ có tác dụng thúc đẩy người lao động tích cực hoạt động nhằm tác động vào khách thể để biến đổi nó thành sản phẩm vật chất hoặc tiếp nhận nó và chuyển vào đầu óc của mình để tạo ra cấu trúc tâm lý mới cho mình.

Thứ hai, lao động có tính chủ thể. Lao động luôn do chủ thể thực hiện, chủ thể có thể là một cá nhân, có thể là một nhóm người cùng tương tác với nhau để thực hiện một mục tiêu chung. Do vậy, khi lao động chủ thể đều đưa vào hoạt động những đặc điểm, thuộc tính tâm lý của riêng mình, làm cho lao động của mỗi cá nhân mang đậm màu sắc chủ thể. Thứ ba, lao động có tính xã hội.

Lao động bao giờ cũng diễn ra trong nhóm xã hội, trong mối quan hệ tương tác giữa cá nhân này và cá nhân khác. Mục đích của lao động hướng vào mục đích có tính xã hội và sản phẩm của lao động làm ra hướng vào việc đáp ứng nhu cầu xã hội. Thứ tư, lao động có tính mục đích. Hoạt động lao động nhằm thực hiện một mục đích tự giác, đã xác định từ trước.

Mục đích này có liên quan trực tiếp tới động cơ lao động, liên quan đến nhu cầu của từng cá nhân và xã hội. 12 Cuối cùng, lao động có tính gián tiếp. Công cụ lao động, ngôn ngữ và những hình ảnh tâm lý có trong đầu là những phương tiện trung gian để con người tiến hành hoạt động lao động của mình12. Ngoài đặc điểm của lao động chưa thành niên nói trên, chúng ta còn cần phải dựa trên hai tiêu chí đó là pháp luật và đặc điểm tâm sinh lý.

Trước tiên sẽ xét trên tiêu chí pháp luật, muốn tham gia vào quan hệ lao động thì người lao động phải có năng lực chủ thể - đó là năng lực pháp luật lao động và năng lực hành vi lao động. Về năng lực pháp luật lao động, theo Bộ luật dân sự 2015 thì năng lực pháp luật dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân có quyền dân sự và nghĩa vụ dân sự. Mọi cá nhân đều có năng lực pháp luật dân sự như nhau. Năng lực pháp luật dân sự của cá nhân có từ khi người đó sinh ra và chấm dứt khi người đó chết13.

Như vậy có thể hiểu, năng lực pháp luật của cá nhân là khả năng mà pháp luật quy định họ có thể tham gia vào quan hệ trở thành người được hưởng quyền và gánh vác những nghĩa vụ pháp lý. Do đó, năng lực pháp luật lao động là khả năng pháp luật quy định cá nhân có quyền được làm việc, được trả công và thực hiện nghĩa vụ. Năng lực pháp luật lao động khác với năng lực pháp luật dân sự ở điểm, năng lực pháp luật lao động không xuất hiện từ khi cá nhân sinh ra mà phải đạt đến một độ tuổi nhất định thì người đó mới có năng lực pháp luật lao động. Tùy vào hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia mà quy định về độ tuổi cá nhân có năng lực pháp luật lao động cũng khác nhau.

Bộ luật Lao động của Việt Nam năm 2012 quy định cá nhân từ đủ 15 tuổi trở lên có năng lực pháp luật lao động. Cũng như năng lực pháp luật dân sự nói chung, năng lực pháp luật lao động không phải là thuộc tính tự nhiên của cá nhân mà nó được pháp luật quy định và không thể chuyển giao cho người khác14. 12 Giáo trình tâm lý học lao động, Trường Đại học Lao động - Xã hội (https://www.com/vn/document/dai-hoc-da-nang/sinh-ly-hoc/tam-ly-hoc-lao-dong-tam-ly- hoc/33875104 - Truy cập ngày 14/03/2023). 13 Tại Điều 16 Mục 1 Chương III của Bộ luật dân sự 2015.vn/dieu-kien-chu-the-cua-nguoi-lao-dong-trong-quan-he-phap-luat-giua-nguoi-lao-dong- va-nguoi-su-dung-lao-dong/ (Truy cập ngày 15/03/2023).

13 Về năng lực hành vi lao động, theo Bộ luật dân sự 2015 thì năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự15. Vậy năng lực hành vi lao động của cá nhân là khả năng bằng chính hành vi của bản thân họ trực tiếp tham gia vào một quan hệ pháp luật lao động để gánh vác những nghĩa vụ và thực hiện những quyền lợi của người lao động. Nếu năng lực hành vi dân sự gắn liền với độ tuổi và trạng thái sức khỏe tinh thần của cá nhân, thể hiện trên hai khía cạnh: khả năng giao dịch (năng lực thực hiện các giao dịch) và khả năng gánh chịu trách nhiệm (độc lập chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình) thì năng lực hành vi lao động lại được thể hiện trên hai yếu tố thể lực (điều kiện về sức khỏe có thể thực hiện được một công việc nhất định) và trí lực (trình độ chuyên môn kỹ thuật). Như vậy, muốn có năng lực hành vi lao động, cá nhân phải trải qua một thời gian phát triển cơ thể và phải có quá trình tích lũy kiến thức, kỹ năng lao động16.

Như vậy, năng lực pháp luật lao động là tiền đề, là quyền lao động khách quan của chủ thể, còn năng lực hành vi lao động là hành động thực hiện hóa các quyền và nghĩa vụ của họ, cũng như tự chịu trách nhiệm dân sự khi vi phạm nghĩa vụ lao động. Cả hai có mối quan hệ bổ trợ cho nhau tạo nên thuộc tính của cá nhân, tạo thành tư cách chủ thể độc lập của cá nhân trong các quan hệ lao động. Trong khi lao động con người cũng sử dụng sức mạnh thần kinh, trí não, tâm lý, sức mạnh cơ bắp, thông qua việc sử dụng công cụ lao động, con người tương tác với thế giới để tạo ra sản phẩm cả về phía thế giới và cả về phía bản thân mình. Khi xem xét lao động không thể tách rời khỏi các đặc điểm sinh học trong quá trình mà con người lao động.

Bởi vì thế, không thể không xét đến tiêu chí về đặc điểm tâm sinh lý của người chưa thành niên trong lao động để chúng ta thấy được sự khác biệt giữa lao động chưa thành niên và lao động thành niên. 15 Tại Điều 19 Mục 1 Chương III của Bộ luật dân sự 2015.vn/dieu-kien-chu-the-cua-nguoi-lao-dong-trong-quan-he-phap-luat-giua-nguoi-lao-dong- va-nguoi-su-dung-lao-dong/ (Truy cập ngày 15/03/2023). 14 Đối với lao động trưởng thành, họ đã hoàn thiện về cơ thể, trí tuệ, tâm lý, nhân cách.