Chương 1: Một số van đề lý luận về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân. Chương 2: Thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân. Chương 3: Thực tiễn thực hiện pháp luật giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại thành phố Hà Nội và một số kiến nghị. MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE GIẢI QUYÉT TRANH CHAP LAO DONG CÁ NHÂN VÀ PHÁP LUẬT VE GIẢI QUYÉT TRANH CHAP LAO ĐỘNG CÁ NHÂN 1.
Một số van đề lý luận về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân 1. Khái niệm, đặc diém tranh chấp lao động cá nhân Quan hệ lao động là quan hệ mà ở đó NLD và NSDLD tương tác, liên quan chặt chẽ với nhau dé trao đôi, mua bán giá trị lao động. Xã hội phát triển thì mối quan hệ đó càng thể hiện sự phức tạp và mang trong đó nhiều tiềm an về sự mâu thuẫn bởi nhiều mặt lợi ích đối lập nhau từ hai phía. Ở đó, không chỉ tồn tại quan hệ là “làm công -ăn lương” thông thường mà còn rất nhiều vấn đề xoay quanh và chỉ cần không thỏa mãn hoặc can băng thì tranh chấp Sẽ xảy ra.
Quan hệ này thường tồn lại các mặt lợi ích mâu thuẫn với nhau. NSDLĐ với mục đích đạt lợi nhuận lớn thì đồng thời mong muốn NLD có năng suất làm việc cao, thời gian làm việc dài với chi phi và các chi phí liên quan đến lợi ích của người lao động thấp nhất có thể,. Tuy nhiên NLĐ lại mong muốn ngược lại, mong muốn được trả lương xứng đáng với công sức lao động mà họ bỏ ra hoặc nếu hơn thế thì càng tot; thời gian làm việc ngắn; điều kiện làm việc tốt nhất có thể, các chi phí và đãi ngộ nhận được ở mức cao,. Tuy hai bên thỏa thuận cân bằng được lợi ích với nhau thì quan hệ lao động mới bắt đầu được thiết lập, song trong quá trình diễn ra quan hệ lao động thường xảy ra mâu thuẫn lợi ích do nhiều lý do khác nhau.
Nếu mâu thuẫn lớn hoặc bị đây tới mức mà một bên không thê chấp nhận được thì TCLĐ xảy ra. Theo quy định của pháp luật các quốc gia trong đó có Việt Nam, TCLĐ được hiéu là tranh chấp giữa bên NLD với bên NSDLĐ về quyền, nghĩa vụ, lợi ích các bên trong quan hệ lao động. Căn cứ vào tính chất của đối tượng tranh chấp thi TCLĐ gồm 2 loại: TCLD cá nhân và TCLD tập thé. Tuy nhiên trên 8 thực tế, TCLĐ cá nhân Xảy ra VỚI sé lượng lớn hon rất nhiều lần so với TCLĐ tập thê.
Điều 179 Bộ luật lao động 2019 đã định nghĩa về TCLĐ như sau: “Tranh chấp lao động là tranh chấp về quyên và nghĩa vụ, lợi ích phát sinh giữa các bên trong quá trình xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ lao động; tranh chấp giữa các tổ chức đại diện người lao động với nhau; tranh chấp phát sinh từ quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động. ” Khái niệm này đã mở rộng chủ thé của các bên tranh chấp “tô chức đại diện người lao động”, “quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động”. Nhu vậy, so với trước đây, BLLD năm 2019 mở rộng chủ thé TCLD, không chỉ “các bên trong quan hệ lao động” mà bao gồm cả các chủ thé trong “các quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động”. Điều đó đã khắc phục được những thiếu sót trong định nghĩa về TCLĐ nói chung, TCLĐCN nói riêng của BLLĐ 2012, thé hiện sự phù hợp với thực tiễn phát sinh tranh chấp.
Từ những phân tích trên, có thé hiểu TCLĐCN là tranh chấp về quyển, nghĩa vụ và lợi ích phát sinh giữa các bên trong QHLĐ hoặc quan hệ có liên quan đến quan hệ lao động, được một trong các bên yêu cầu giải quyết. Tại điểm a khoản 1 Điều 179 BLLĐ 2019 quy định: Tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động; giữa người lao động với doanh nghiệp, tô chức dua người lao động di làm việc ở nước ngoài theo hợp dong; giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại. Như vậy, tranh chấp lao động cá nhân có những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, chủ thé của TCLD cá nhân là NLD hoặc một nhóm NLD. Đây là điểm khác với tranh chấp lao động tập thé, đó là chủ thé trong TCLD tập thé là tập thể NLĐ và thường có sự tham gia của tổ chức công đoàn.
Trong TCLĐCN nếu có sự tham gia của một nhóm NLD thì giữa những NLD này không có sự liên kết nào về quyền và lợi ích, mỗi cá nhân NLĐ có một yêu cầu riêng đối với NSDLĐ. Chính vì chủ thể của TCLĐCN là cá nhân NLĐ hoặc 9 một nhóm NLĐ với NSDLĐ cho nên TCLĐCN là TCLĐ không mang tính tô chức, không có quy mô và không phức tạp như TCLD tập thé, nó chỉ mang tính chat đơn lẻ, không có sự gắn kết giữa những NLD như trong TCLD tập thể. Thứ hai, nội dung của TCLĐCN thường liên quan đến quyên và lợi ích của cá nhân NLD hoặc nhóm NLD. TCLDCN thường phát sinh trong việc áp dụng các quy phạm pháp luật vào từng quan hệ lao động cụ thê, nghĩa là tranh chấp về những vấn đề mà pháp luật quy định cho các bên được hưởng hay phải thực hiện hoặc những vấn đề mà các bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động.
Đó là các van đề về tiền lương, nâng lương, trợ cấp thôi việc, trợ cap mat việc làm, bảo hiểm xã hội. Do đó, TCLĐ cá nhân thường phát sinh trong những trường hợp có sự vi phạm về hợp đồng lao động. Nội dung tranh chấp lao động cá nhân giữa một NLD với NSDLD luôn luôn có sự liên quan tới HDLD bởi mục đích của NLĐ hoặc nhóm NLĐ khi tham gia tranh chấp đều là vì lợi ích riêng của họ. Còn đối với TCLĐ tập thê thường liên quan đến thương lượng tập thể hoặc thỏa ước lao động tập thể.
Nội dung của TCLD tập thể là những van đề liên quan đến quyền, lợi ích của tập thé lao động hoặc có thé phát sinh từ những vấn đề mà các bên đã thỏa thuận, pháp luật quy định trước đó, cũng có thé phát sinh từ những van dé mà pháp luật không quy định. Thứ ba, TCLDCN có tính đơn lẻ, không có tính tổ chức quy mô, phức tạp như TCLD tập thé. Loại tranh chap này hoàn toàn không có sự liên kết giữa những NLD trong doanh nghiệp và không có sự tham gia của tổ chức công đoàn. Nếu trong tranh chấp lao động tập thé, tính tập thé bao giờ cũng là yếu tô hang dau, giữa những NLD tham gia tranh chap luôn có sự liên kết chặt chẽ với nhau, TCLĐTT thé hiện tính tô chức.
Ngược lại, trong TCLĐCN, NLD tham gia tranh chấp đòi quyền lợi riêng cho cá nhân mình và giữa những cá nhân thường không có sự liên kết với nhau. Mục đích của TCLĐ cá nhân nhằm bảo vệ quyên và lợi ích của một cá nhân NLD. Các loại tranh chấp lao động cá nhân Tranh chấp lao động cá nhân có thé phân thành các loại khác nhau tùy thuộc vao căn cứ phân loại: - Căn cứ vào tính chất của nội dung tranh chấp lao động cá nhân, TCLĐCN có ba loại: TCLĐCN về quyển và nghĩa vụ là sự xung đột về các van đề đã được quy định trong các văn bản pháp luật hoặc đã được các bên thỏa thuận, cam kết trong HĐLĐ hoặc dưới các hình thức khác. Nói cách khác, tranh chấp về quyền là sự xung đột về những nội dung đã được quy định, xác lập và đã có hiệu lực.
TCLĐCN về lợi ích là tranh chấp về những vấn đề chưa được quy định hoặc chưa được thỏa thuận, phát sinh ngoài quy định, ngoài thỏa thuận, cam kết đã và đang có giá trị. Nói cách khác, TCLĐCN về lợi ích là sự xung đột về những nội dung chưa được quy định, xác lập, chưa có hiệu lực - Căn cứ vào phạm vi của TCLĐCN, TCLĐCN có thé chia ra thành: TCLĐCN phát sinh từ quan hệ lao động bao gồm: tranh chấp về kỷ luật lao động; tranh chấp về tiền lương và thu nhập; tranh chấp về hợp đồng lao động;. TCLDCN phat sinh từ các quan hệ liên quan hệ lao động bao gồm: tranh chấp về quyền công đoàn, tranh chấp về bồi thường thiệt hại; tranh chấp về bảo hiểm xã hội; tranh; tranh chấp về bồi thường thiệt hại; tranh chấp về đào tạo nghề. Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân 1.
Khái niệm giải quyết tranh chấp lao động cá nhân Giải quyết TCLĐCN là hoạt động diễn ra sau khi có tranh chấp trên cơ sở yêu cầu của các bên. Việc giải quyết tranh chấp không những giúp các bên trong quan hệ lao động tìm lại được quyên, lợi ích hợp pháp của mình và trách nhiệm mà mình phải thực hiện đối với bên còn lại mà còn có thể củng có lại mối quan hệ sớm đã rạn nứt, duy trì mối quan hệ lao động giữa các bên. 11 Theo quy định của pháp luật các quốc gia, chủ thé có thâm quyên giải quyết TCLĐ nói chung, TCLĐCN nói riêng thông thường là cơ quan, tô chức do nhà nước thành lập hoặc quy định, có chức năng giải quyết tranh chấp lao động. Mục đích của việc giải quyết này là: “nhdm khôi phục các quyên và lợi ích hợp pháp cua NLD hoặc NSDLĐ đã bị NSDLĐ hoặc NLD xám hại; duy trì và củng cô quan hệ lao động, dam bảo sự ổn định trong sản xuất, kinh doanh trong don vị.
Bởi vì khi TCLĐCN xảy ra, thì ít hoặc nhiều đều ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập cua NLP cũng như tình hình sản xuất, kinh doanh của NSDLĐ”.! Do đó, việc giải quyết nhanh chóng, dứt điểm TCLDCN có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với NLD mà còn đối với NSDLĐ. Từ những phân tích trên có thể hiéu giải quyết TCLĐCN như sau: giải quyết TCLDCN là việc các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhà nước có thầm quyền tiến hành các thủ tục theo luật định nhằm giải quyết TCLD phát sinh giữa cá nhân người lao động với NSDLĐ về việc thực hiện quyền, lợi ích và nghĩa vụ của các bên trong QHLD và một sé quan hệ liên quan với QHLD. Mục đích giải quyết tranh chấp lao động cá nhân Thứ nhất, giải quyết TCLDCN dé đảm bảo sự hài hòa về quyền lợi, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ cho các bên tham gia vào quan hệ lao động mà quan trọng nhất là NLD và NSDLD.