CHƯƠNG 1: MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE THOA UOC LAO ĐỘNG TAP THE NGANH VA PHAP LUAT VE THOA UGC LAO ĐỘNG TAP THE NGANH 111. Một số vấn đề ly luận về thoả ước lao động tập thé ngành 1111. Khái niệm về thoả ước lao động tập thể ngành. Định nghĩa về thoä ước lao động tập thé ngành: Quan hệ lao đông được hình thánh trên cơ sở sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, Mặc dù mang bản chất của quan hệ dân.
su, tuy nhiên, xuất phát từ địa vị kinh tế - xã hội khác nhau mà người lao đông, luôn ở vị thé yếu, do vậy, ho phải liên kết lại, hình thành nên các tổ chức, đại điện cho tập thể người lao động để tạo áp lực, cân bằng phan nao sự bat bình đẳng trong mối quan hệ với người sử dung lao động Một trong những hoạt đông quan trọng, gắn liên với vai trò của tổ chức đại diện người lao động là thương lượng tập thé với nmc dich cuối cùng là ky kết thoả tước lao lao động tập thể dé đưa ra những điều kiện lâm việc với lợi ích tốt hơn cho người lao động "Trên thé giới, những bản thod ước lao động tập thé đầu tiên được ký kết ‘vao cuối thé ky XVIII, đâu thé kỷ XIX, khi nên kinh té tư ban phát triển mạnh. mẽ ở một số nước và khu vực như Anh, Mỹ, Đức, các nước khối Nordic! nhằm dung hoa vị thé bất bình đẳng giữa người lao động va người sử dung lao đông trong phân phéi thu nhập va loi ích, từ đó, giúp phòng ngừa, giải quyết những xung đột, mâu thuẫn phát sinh trong quan hệ lao đông, dim bảo sự bình Gn của hoạt động lao động, sản xuất, cũng như dam bảo tinh én định của nên kinh tế - xã hôi nói chung Bén đâu thể kỹ XX, các nước phát triển trên thé giới đã luật hoá việc ký kết va thực hiện thoả ước lao động tập thé THoùng Thị Md Q01), “Toi ước o đồng tp Để nghiên cứu so sa già pháp hật ho động Vit Nam. ‘ot Thay Đi" Luận tin sf, trưởng Đạihọc Lait He, r 13 như ở Đức (năm 1 1) và ở Nga (năm 1922)? Thương lượng và ký kết thoả tước lao đông tập th được xem như một công cu hữu hiệu nhất để hài hoa mối quan hé bat bình đẳng giữa người lao động va người sử dung lao động, Cũng chỉnh bởi vậy ma tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản về quyền tự do liên kết vả thoả ước lao động tập thé lả một trong những tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản xuất hiện sớm nhất. Theo đó, nhằm hướng tới mục tiêu xúc tiến quyển.
của các bên tại nơi làm việc, khuyến khích các cơ hồi về việc làm bên ving, Điều4 Công ước số 98 năm 1949 vé áp dụng những nguyên tắc của quyền chức va thương lượng tập thé của Tổ chức Lao đông quốc tế (ILO) quy định: Mỗi quốc gia thành viên phãi cỏ những biện pháp phù hợp với điều kiến quốc gia để khuyên khích, xúc tiền việc xây đựng va tận dụng day đủ các thé thức thương lượng tự nguyên giữa một bên là người sử dụng lao động và tổ chức của người sử dụng lao đông với một bên là các tổ chức của người lao động nhằm quy định những điều khoản và điều kiên vẻ sử dung lao động bằng théa tước lao đông tập thể. Tiệp đó, ILO cũng đã ban hành Công tước số 154 năm. 1981 về súc tiên thương lượng tập thể, Khuyén nghị số 91 ngày 19/6/1951 về thoả ước lao đông tập thể và Khuyến nghị số 163 ngày 19/6/1981 vẻ xúc tiên thương lượng tập thể. Theo quan điểm của ILO: “Thod ước lao động tập thé có nghĩa là tất cả mot thod thuận bằng văn bẩn liên quan đến điều kiện làm Việc và các điều khoản việc làm thod thuận giữa một bên là một người sie dung lao động một nhôm các người sử đụng iao động, một hoặc nhiều hơn tổ.
chức của người sử dung lao động với một bên là một hoặc nhiễu tổ chức của người lao đông hoặc kht không có 16 chức đô, đại diện cũa người lao động được người lao động bằu và uỹ nhiễm theo luật và quy dink quốc giá". Sewing đụ học Lait HA Nội, “Gio with Lut họ đồng Việt Num Nhi set bin Cổng m xiên đ năm, "ng 7 ăn về Trân Mn Wow inti Côn cá ob 8 in 04k Quần awwdumgimg ipa h “Nụ 112 agen nghasd 9 an 1951 về ha vớc tp Để 10 “Xuất phát tir nguôn gốc, lịch sir hình thảnh cũng như vai trỏ của thoả tước lao đông tập thé trong duy trình mối quan hệ lao động hai hoa, én định, tiến bô, quan niệm của các nước trên thé giới và quan điểm của ILO về thoả tước lao động tập thé vé cơ ban có sự đồng nhất. Theo đó, thoả ước lao động. tập thé được hiểu là văn ban thoả thuận được ký kết giữa một bên là người sử dung lao động (hoặc tổ chức giới chủ) với một bên là công đoàn (hoặc một số.
tổ chức công đoàn hoặc dai diện hợp pháp của người lao động) nhằm quy. đính các điều kiện lao động cũng như một hệ thống các quy tắc điều chỉnh mối quan hệ giữa người sử dung lao đông và tập thể người lao đồng (ma thông thường được đại điện bằng tổ chức công doan). ‘Theo quan niệm cia ILO, zuất phát từ các cấp thương lượng tập thé ma ước lao động tập thể ngành, thoa ước lao động tập thé liên ngành. Các cap đô của thoa ước lao động tập thể ngành có thể được minh hoa theo sơ dé sau: ‘Thod wc in ngành nghề cấp quốc gia bao phủ “Thoä ước toàn ngành/nhánh ngành hoặc nghề.
"Trong các cấp độ của thoả ước lao động tập thé, thoả ước lao động tập thể doanh nghiệp 1a loại thoa ước phổ biển nhất bởi phạm vi tác động hẹp vả i quy trình thực hiện đơn giãn hơn cả so với các loại còn lại, tuy nhiên, lại tạo ra nhiều sự khác nhau vé lên kiện lâm việc cho một công việc có giá trị như. nhau trong củng một ngành nghề. Thoả ước lao động tập thể liên ngành nghề cấp quốc gia bao phủ tắt cã người lao động la thoả ước ở cấp độ cao nhất, tao a điều kiện lam việc bình đẳng cho tất cả người lao động trên pham vi toán. quốc và được coi là "thoả ước khung” cho các loại thoả ước khác.
Tuy nhiên, loại thoa ước này chỉ xuất hiện ở các nước phát triển, được đặc trưng bởi hé thống các tổ chức thương lượng có nhiều bên giới chủ tham gia ở cấp ngành. hoặc liên ngành và một tỷ lệ lao động cao được áp dụng thoả tước lao động têp thể như ở các quốc gia lả thành viên cũ của EU”. Ở các ngoài khu vực Châu. Au như Mỹ, Nhật và hau hết các nước dang phát triển, loại thoả tước nay không thực sự phd biển.
Thỏa ước lao động tập thể ngành là loại thoa ước ở cắp độ thấp hơn cap liên ngành, la kết qua của thương lượng tập thể được tiền hành giữa một bên là công đoàn ngành (đại điện cho người lao đông trong toán ngành) với một bên là đai diện người sử dụng lao đồng ở cấp ngành Đây được xem là thoả ước lao động tập thể ở cấp độ cao để dung hoa sự khác nhau. về diéu kiên làm việc của người lao động tại các doanh nghiệp trong cũng một ngành Thoa ước lao động tập thể ngành 1a loại thoả ước lao động tập thé phổ biển ở các nước có cơ cầu người lao động và người sử dụng lao động tỗ chức theo ngành như ở các nước Tây Âu (Đức, Ý, Pháp, Bi,.), Đan Mach, Newzeland. hoe thường được ký kết trong một số ngành trong điểm các nước tại Mỹ, Hàn Quốc Nhật Bản, Việt Nam, ‘Theo pháp luật Liên bang Nga: “Thod tóc là văn bản pháp I guy đinh những nguyên tắc chung điều chink các quan hệ lao động - xã hội và các quan hệ kinh tễ liên quan đến quan hệ lao động - xã hội, được i} kết giữa. những đại diện được uf quyên của người lao động và người sit dung lao động ‘Hoing Thị nh 201), Luin in tin sf “Thi ức lo động tip th gin ci so sad gấn pip Mắt ao ding Vit Nant Day SP" Qe 21021) ở cắp liên bang, kim vực, ngành (liên ngành) và lãnht tong giới han thẩm quyén các cấp"Š.
Hoặc Điễu 23 Phan thoả ước (thương lượng) tập thé của Luật lao động Cộng hoà Séc thừa nhận vẻ thoa tước lao động tập thể ngành. như sau: “M6t thod ước lao động tập thé ia: Một thod thuận ở cấp độ cao hon niểu nó được iy t giữa một 16 chức (hiệp hội) của người sit dung lao đông và các công đoàn thương mại có thẫm quyền hoặc tổ chức công đoàn” Hay Tai Việt Nam, Bộ luật Lao động năm 2012 quy dink: “Thod óc lao đông tập thể là văn bản thoả thuận giữa tập thé lao động và người sử dưng Jao động về các điều tiện lao động mà hai bên đã đạt được thông qua thương. lượng tập thé. Thod ước iao động tập thé gồm thoả ước lao động tập thé doanh nghiệp, thoả tóc lao động tập thé ngành và hình thức thôa ước lao đông tập thé Ride do Chinh phủ qny định“.
Biên cạnh đó, trên cơ sỡ kê thừa nội dung định nghĩa thoả tước lao đông của Bé luật Lao động năm 2012, B6 luật Lao động lao đông 2019 của Việt Nam (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021) quy dink: “Thod ước lao động tập thé là thoả thuận đạt được thông qua thương lượng tập thé và được các bên i kết bằng văn bản. Thod tóc lao động tập thé bao gém thoả ước lao động tập thé doanh nghiệp. thod ước lao đồng tập thé ngành. thod wie lao động tập thé có nhiễu doanh nghiệp và các thod ước lao động tập thé khác".
“Xudt phát từ định nghĩa về thoả tước lao động tập thể nói chung, các cấp độ thương lượng, ký kết thoả ước lao động tập thé theo quan điểm của ILO. cũng như thực tiễn quy định của các nước trên thé giới về thoả ước lao động, tập thể ngành, tác giả xin đưa ra định nghia về thoa ước lao động tập thé ngành nur sau. “Thod ước lao động tập thé ngành là văn bản thoả thiên giữa một bên là dat điện người lao động ngành với một bên là đại điện người sit Đền 4E Bộ init ho động Lin bang Nea nina 2002, 13 chung lao động ngành về các điều kiên làm việc mmà hai bên đã đạt được thông ua thương lượng tập thé ngành" 1.