LUẬT TÀI CHÍNH CÔNG Gv: Ths. Nguyễn Thị Hoài Thu 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM PHẦN III PHÁP LUẬT VỀ PHÂN PHỐI VÀ SỬ DỤNG NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CÔNG 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM NỘI DUNG I - PHÁP LUẬT VỀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CÁC QUỸ TÀI CHÍNH CÔNG NGOÀI NGÂN SÁCH II - PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TÀI CHÍNH, KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VÀ XỬ LÝ VI PHẠM TRONG LĨNH VỰC TÀI CHÍNH CÔNG 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM I - PHÁP LUẬT VỀ CHI NSNN VÀ CÁC QUỸ TÀI CHÍNH CÔNG NGOÀI NS 1. Pháp luật về chi NSNN 1.1 Khái niệm chi NSNN Chi NSNN là hoạt động phân phối và sử dụng quỹ NSNN theo những trình tự và thủ tục luật định, trên cơ sở dự toán chi NSNN đã đựơc cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, nhằm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của NN. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.2 Đặc điểm - Thứ nhất, hoạt động chi NSNN gắn liền với hoạt động thu NSNN.
- Chủ thể tham gia vào quan hệ này luôn luôn là nhà nước - Thứ ba, họat động chi NSNN phải tuân thủ các qui định của pháp luật về trình tự, thủ tục. - Thứ tư, hoạt động chi NSNN gắn liền với việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.3 Kết cấu chi ngân sách nhà nước a. Khái niệm kết cấu chi NSNN Kết cấu chi NSNN đựơc hiểu là hệ thống các khoản chi NS và tỷ trọng của các khỏan chi đó. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết cấu chi NSNN • Chế độ xã hội • Khả năng tích luỹ của nền kinh tế • Mô hình tổ chức Bộ máy nhà nứơc • Chức năng, nhiệm vụ kinh tế- xã hội mà Nhà nứơc đảm nhận trong từng thời kỳ 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.
Nội dung kết cấu chi NSNN Chi đầu tư phát triển: Chi đầu tư phát triển là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước, gồm chi đầu tư xây dựng cơ bản và một số nhiệm vụ chi đầu tư khác theo quy định của pháp luật. Nhiệm vụ chi ĐT, PT của NSTW a) Đầu tư cho các dự án, bao gồm cả các dự án có tính chất liên vùng, khu vực của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương theo các lĩnh vực được quy định; 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • Nhiệm vụ chi ĐT, PT của NSĐP a) Đầu tư cho các dự án do địa phương quản lý theo các lĩnh vực được PL quy định; b) Đầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích do Nhà nước đặt hàng, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của địa phương theo quy định của pháp luật; c) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • b) Đầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích do Nhà nước đặt hàng; các tổ chức kinh tế; các tổ chức tài chính của trung ương; đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; • c) Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM Chi thường xuyên Là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • NSTW: Chi thường xuyên của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương được phân cấp trong các lĩnh vực: • a) Quốc phòng; • b) An ninh và trật tự, an toàn xã hội; • c) Sự nghiệp giáo dục - đào tạo và dạy nghề; • d) Sự nghiệp khoa học và công nghệ; • đ) Sự nghiệp y tế, dân số và gia đình; • e) Sự nghiệp văn hoá thông tin; • g) Sự nghiệp phát thanh, truyền hình, thông tấn; 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • h) Sự nghiệp thể dục thể thao; • i) Sự nghiệp bảo vệ môi trường; • k) Các hoạt động kinh tế; • l) Hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật; • m) Chi bảo đảm xã hội, bao gồm cả chi hỗ trợ thực hiện các chính sách xã hội theo quy định của pháp luật; • n) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.
12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • NSĐP: Chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị ở địa phương được phân cấp trong các lĩnh vực: • Sự nghiệp giáo dục - đào tạo và dạy nghề; • b) Sự nghiệp khoa học và công nghệ; • c) Quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phần giao địa phương quản lý; • d) Sự nghiệp y tế, dân số và gia đình; • đ) Sự nghiệp văn hoá thông tin; • e) Sự nghiệp phát thanh, truyền hình; • g) Sự nghiệp thể dục thể thao; 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • Sự nghiệp bảo vệ môi trường; • i) Các hoạt động kinh tế; • k) Hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật; • l) Chi bảo đảm xã hội, bao gồm cả chi thực hiện các chính sách xã hội theo quy định của pháp luật; • m) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM Chi dự trữ quốc gia - Dự trữ quốc gia là dự trữ vật tư, thiết bị, hàng hóa do Nhà nước quản lý, nắm giữ. Hàng dự trữ quốc gia là vật tư, thiết bị, hàng hóa trong Danh mục hàng dự trữ quốc gia do Nhà nước quản lý, nắm giữ để sử dụng vào mục tiêu dự trữ quốc gia. - Chi dự trữ quốc gia là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước để mua hàng dự trữ theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia.
12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM Chi trả nợ lãi Bao gồm: - Chi trả nợ lãi các khoản do Chính phủ vay - Chi trả nợ lãi các khoản do chính quyền địa phương vay 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM Chi viện trợ Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.4 Nguyên tắc, điều kiện chi NSNN 1.1 Các nguyên tắc chi NSNN a. Nguyên tắc cân bằng thu – chi • Cơ sở lý luận: Họat động chi phải dựa vào họat động thu NSNN. Bởi vì có thu thì mới có chi. • Nội dung: Việc xây dựng và thực hiện các chỉ tiêu chi NSNN phải phù hợp với khả năng thu NSNN; quy mô và tốc độ chi NSNN phải phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế và có tích lũy.
12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • CSPL: Điều 7 Luật NSNN 2015 “Các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật được tổng hợp đầy đủ vào cân đối ngân sách nhà nước, theo nguyên tắc không gắn với nhiệm vụ chi cụ thể”. “Ngân sách nhà nước được cân đối theo nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí, lệ phí phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên và góp phần tích lũy ngày càng cao để chi đầu tư phát triển; trường hợp còn bội chi thì số bội chi phải nhỏ hơn số chi đầu tư phát triển, tiến tới cân bằng thu, chi ngân sách” 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP. Nguyên tắc chi theo kế hoạch - đúng mục đích • Cơ sở lý luận: Quỹ NSNN là quỹ được tạo lập từ các nguồn thu trong dân chúng NN cần phải sử dụng một cách có hiệu quả nguồn thu này cần phải có sự kiểm tra, giám sát của nguời dân bên cạnh sự kiểm tra, thanh tra của nhà nước đối với họat động sử dụng NSNN. • Nội dung: Chỉ có những khoản chi nào có trong dự toán NSNN đã được phê chuẩn, mới được KBNN cấp phát.
12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP. Nguyên tắc tiết kiệm chi Tiết kiệm chi là chi theo đúng tiêu chuẩn, định mức mà Nhà nước đã quy định, có nội dung chi hợp lý. Ưu tiên các khoản chi vào những lĩnh vực Nhà nước khuyến khích hoặc ưu đãi, hạn chế tối đa những khoản chi không mang lại hiệu quả. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.2 Các điều kiện chi ngân sách Một khoản chi NSNN được coi là hợp pháp và đưa vào quyết toán NSNN khi và chỉ khi thỏa mãn đầy đủ các điều kiện sau: • Khoản chi đã có trong dự toán NS được giao; • Các khoản chi đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng NS, chủ đầu tư hoặc người được ủy quyền quyết định chi.
• Ngoài ra, đối với từng khoản chi cụ thể còn phải đáp ứng các điều kiện riêng. VD: Đối với chi đầu tư xây dựng cơ bản, chi dự trữ quốc gia 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM * Ngoại lệ: Chi NS không cần thiết phải thỏa các điều kiện này trong trường hợp tạm cấp ngân sách theo quy định tại Đ 51 Luật NSNN 2015. Vì sao? 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.5 Các phương thức chi NSNN 1.1 Các hình thức chi NSNN a. Chi trả theo hình thức rút dự toán từ Kho bạc NN Đối tượng: - Cơ quan hành chính NN.
- Đơn vị sự nghiệp công lập. - Tổ chức chính trị xã hội, chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí thường xuyên. - Đối tượng khác theo hướng dẫn riêng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM • Quy trình - Căn cứ vào nhu cầu chi và theo yêu cầu nhiệm vụ chi, thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách lập và gửi hồ sơ thanh toán theo quy định gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để làm căn cứ kiểm soát, thanh toán.
- Kho bạc Nhà nước kiểm tra, kiểm soát các hồ sơ của đơn vị sử dụng ngân sách theo quy định, nếu đủ điều kiện theo quy định, thì thực hiện chi trả trực tiếp cho người hưởng lương và người cung cấp hàng hoá, dịch vụ hoặc chi trả qua đơn vị sử dụng ngân sách. 12/29/2022 ĐẠI HỌC LUẬT TP.