Luận văn ứng dụng viễn thám và gis phân tích tương quan giữa nhiệt độ bề mặt đệm với hiện trạng sử dụng đất của thành phố tam kỳ tỉnh quảng nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn ứng dụng viễn thám và gis phân tích tương quan giữa nhiệt độ bề mặt đệm với hiện trạng sử, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Ngọc Hành
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Địa lý tài nguyên môi trường
• Đề tài: Phân Tích Tương Quan Giữa Nhiệt Độ Bề Mặt và Sử Dụng Đất Tại Thành Phố Tam Kỳ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 0.2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
• 0.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 0.4. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 0.5. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
• 0.6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.6.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 0.6.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý, phân tích số liệu
• 0.6.3. Phương pháp bản đồ và GIS và viễn thám
• 0.6.4. Phương pháp thực địa
• 0.7. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 0.7.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.7.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. NGHIÊN CỨU NHIỆT ĐỘ BỀ MẶT BẰNG ẢNH VỆ TINH
• 1.1.1. Nghiên cứu độ phát xạ
• 1.1.2. Nghiên cứu nhiệt độ bề mặt
• 1.2. CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ GIS TRONG NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT
• 1.2.1. Hệ thống thông tin địa lý – GIS
• 1.2.2. Công nghệ viễn thám
• 1.2.3. Đặc trưng phổ phản xạ của các đối tượng tự nhiên
• 1.2.4. Mối quan hệ giữa việc thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất với phương pháp viễn thám
• 1.3. NGHIÊN CỨU TƯƠNG QUAN GIỮA HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ NHIỆT ĐỘ BỀ MẶT
• 2. CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG GIS VÀ VIỄN THÁM THÀNH LẬP BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ TAM KỲ
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên thành phố Tam Kỳ
• 2.1.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.4. Đặc trưng của đô thị
• 2.2. TỔNG QUAN VỀ DỮ LIỆU VÀ QUY TRÌNH THÀNH LẬP BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT
• 2.2.1. Tổng quan về dữ liệu nghiên cứu
• 2.2.2. Quy trình thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 2.3. XÂY DỰNG BẢN ĐỒ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT THÀNH PHỐ TAM KỲ NĂM 2015
• 2.3.1. Quy trình thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 2.3.2. Thành lập bản đồ bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2015 của thành phố Tam Kỳ
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG VIỄN THÁM VÀ GIS NGHIÊN CỨU MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA NHIỆT ĐỘ VÀ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT CỦA THÀNH PHỐ TAM KỲ. XÂY DỰNG BẢN ĐỒ NHIỆT ĐỘ THÀNH PHỐ TAM KỲ TẠI MỘT THỜI ĐIỂM NĂM 2015
• 3.1. Quy trình thành lập bản đồ nhiệt độ bề mặt
• 3.2. Thành lập bản đồ bản đồ nhiệt độ bề mặt tại một thời điểm ở thành phố Tam Kỳ
• 3.3. PHÂN TÍCH MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA NHIỆT ĐỘ VÀ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT CỦA THÀNH PHỐ TAM KỲ
• 3.3.1. Thành lập bản đồ tác động của bề mặt đệm đến thay đổi nhiệt độ thành phố Tam Kỳ
• 3.3.2. Phân tích tác động của bề mặt đệm đến thay đổi nhiệt độ thành phố Đà Nẵng
• 3.3.3. Đánh giá chung về tác động của biến động sử dụng đất đến thay đổi nhiệt độ thành phố Đà Nẵng
• 3.4. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ VÀ THÍCH ỨNG
• 3.4.1. Cơ sở của việc đề xuất
• 3.4.2. Những giải pháp thích ứng với nhiệt độ tăng vào công tác quy hoạch đô thị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tương Quan Nhiệt Độ và Sử Dụng Đất

Nghiên cứu về mối tương quan giữa nhiệt độ bề mặt và sử dụng đất ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh chóng. Các nghiên cứu này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của sử dụng đất đến nhiệt độ, đặc biệt là ở các khu vực đô thị như Tam Kỳ. Việc ứng dụng các công nghệ như viễn thám và GIS cho phép phân tích và đánh giá một cách hiệu quả mối tương quan này, từ đó đưa ra các giải pháp quy hoạch và quản lý đô thị bền vững. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng có một mối liên hệ chặt chẽ giữa các loại hình sử dụng đất khác nhau và sự thay đổi nhiệt độ bề mặt. Ví dụ, các khu vực có mật độ xây dựng cao thường có nhiệt độ cao hơn so với các khu vực có nhiều cây xanh hoặc mặt nước. Điều này dẫn đến sự hình thành đảo nhiệt đô thị (UHI), gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tương quan nhiệt độ

Nghiên cứu tương quan nhiệt độ và sử dụng đất đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tác động của các hoạt động đô thị đến môi trường. Nó cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch và quản lý đô thị, giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và đảo nhiệt đô thị. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đưa ra các giải pháp như tăng cường cây xanh đô thị, sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, và quy hoạch sử dụng đất hợp lý.

1.2. Ứng dụng GIS và viễn thám trong phân tích nhiệt độ

GIS (Hệ thống thông tin địa lý) và viễn thám là những công cụ mạnh mẽ để phân tích nhiệt độ bề mặt và sử dụng đất. Dữ liệu viễn thám từ các vệ tinh như Landsat, Sentinel, MODIS cung cấp thông tin đa thời gian và không gian về nhiệt độ và lớp phủ bề mặt. Phần mềm ArcGIS và QGIS cho phép xử lý, phân tích và trực quan hóa dữ liệu, giúp các nhà nghiên cứu và quản lý đô thị hiểu rõ hơn về mối tương quan giữa nhiệt độ và sử dụng đất.

II. Thách Thức Biến Đổi Nhiệt Độ và Sử Dụng Đất Tam Kỳ

Thành phố Tam Kỳ, trung tâm hành chính của tỉnh Quảng Nam, đang đối mặt với những thách thức từ quá trình đô thị hóa nhanh chóng và biến đổi khí hậu. Sự gia tăng dân số, công nghiệp hóa và mở rộng đô thị đã dẫn đến sự thay đổi lớn trong sử dụng đất, gây ảnh hưởng đến nhiệt độ bề mặt. Việc thiếu quy hoạch sử dụng đất hợp lý và không đủ cây xanh đô thị có thể làm gia tăng đảo nhiệt đô thị, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng môi trường. Theo tài liệu gốc, "Nguyên nhân này đã làm cho nhiệt độ bề mặt của địa bàn thành phố ngày một tăng lên".

2.1. Tác động của đô thị hóa đến nhiệt độ Tam Kỳ

Đô thị hóa nhanh chóng ở Tam Kỳ đã làm thay đổi cấu trúc sử dụng đất, với sự gia tăng của các khu vực xây dựng và giảm diện tích lớp phủ thực vật. Điều này dẫn đến sự gia tăng bề mặt không thấm nước, hấp thụ và giữ nhiệt nhiều hơn, làm tăng nhiệt độ bề mặt và hình thành đảo nhiệt đô thị. Cần có các giải pháp quy hoạch đô thị thông minh để giảm thiểu tác động này.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến nhiệt độ đô thị

Biến đổi khí hậu toàn cầu cũng góp phần làm gia tăng nhiệt độ ở Tam Kỳ. Sự gia tăng nhiệt độ trung bình và các đợt nắng nóng kéo dài có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe, đặc biệt là đối với người già và trẻ em. Việc nghiên cứu tương quan nhiệt độ và sử dụng đất giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tác động của biến đổi khí hậu và đưa ra các biện pháp thích ứng phù hợp.

2.3. Thiếu hụt cây xanh và không gian mở đô thị Tam Kỳ

Diện tích cây xanh đô thị và không gian mở ở Tam Kỳ còn hạn chế so với tốc độ phát triển đô thị. Điều này làm giảm khả năng làm mát tự nhiên và tăng cường đảo nhiệt đô thị. Việc tăng cường cây xanh đô thị và tạo ra các không gian mở xanh mát là một giải pháp quan trọng để cải thiện chất lượng môi trường và giảm nhiệt độ.

III. Phương Pháp Phân Tích Tương Quan Nhiệt Độ và Sử Dụng Đất

Để phân tích tương quan giữa nhiệt độ và sử dụng đất tại Tam Kỳ, cần sử dụng kết hợp các phương pháp viễn thám, GIS và thống kê không gian. Dữ liệu viễn thám từ các vệ tinh được sử dụng để trích xuất thông tin về nhiệt độ bề mặt và lớp phủ bề mặt. Phần mềm ENVI và ArcGIS được sử dụng để xử lý ảnh vệ tinh, phân loại sử dụng đất và xây dựng bản đồ nhiệt độ. Mô hình hồi quy và phân tích không gian được sử dụng để đánh giá mối liên hệ giữa nhiệt độ và các loại hình sử dụng đất khác nhau.

3.1. Xử lý dữ liệu viễn thám để xác định nhiệt độ bề mặt

Việc xử lý dữ liệu viễn thám là bước quan trọng để xác định nhiệt độ bề mặt. Các bước xử lý bao gồm hiệu chỉnh khí quyển, hiệu chỉnh hình học, chuyển đổi giá trị pixel thành độ chói và tính toán nhiệt độ bề mặt bằng các thuật toán phù hợp. Chỉ số thực vật NDVI và chỉ số xây dựng NDBI cũng được sử dụng để phân tích lớp phủ bề mặt và mật độ xây dựng.

3.2. Phân loại sử dụng đất từ ảnh vệ tinh bằng GIS

Phân loại sử dụng đất từ ảnh vệ tinh là một bước quan trọng để hiểu rõ về cấu trúc sử dụng đất của Tam Kỳ. Các phương pháp phân loại bao gồm phân loại có giám sát (supervised classification) và phân loại không giám sát (unsupervised classification). Kết quả phân loại được kiểm tra độ chính xác bằng cách so sánh với dữ liệu thực địa.

3.3. Phân tích thống kê không gian mối tương quan nhiệt độ

Phân tích thống kê không gian được sử dụng để đánh giá mối tương quan giữa nhiệt độ và các loại hình sử dụng đất khác nhau. Các phương pháp phân tích bao gồm mô hình hồi quy, tương quan không gian và phân tích phương sai. Kết quả phân tích giúp xác định các yếu tố sử dụng đất có ảnh hưởng lớn nhất đến nhiệt độ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tương Quan Nhiệt Độ và Sử Dụng Đất Tam Kỳ

Nghiên cứu về tương quan giữa nhiệt độ và sử dụng đất tại Tam Kỳ cho thấy có một mối liên hệ chặt chẽ giữa các loại hình sử dụng đất và nhiệt độ bề mặt. Các khu vực có mật độ xây dựng cao và ít cây xanh thường có nhiệt độ cao hơn so với các khu vực có nhiều cây xanh và mặt nước. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy rằng sự thay đổi trong sử dụng đất có thể dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong nhiệt độ bề mặt. Theo tài liệu gốc, "Phân tích từ ảnh cho biết các khu vực công nghiệp, dân cư là những nơi có nhiệt độ bề mặt cao nhất so với những nơi có thực vật và mặt nước thể hiện nhiệt độ thấp hơn".

4.1. Bản đồ nhiệt độ bề mặt Tam Kỳ năm 2015

Bản đồ nhiệt độ bề mặt của Tam Kỳ năm 2015 cho thấy sự phân bố không đồng đều của nhiệt độ trên địa bàn thành phố. Các khu vực trung tâm đô thị và khu công nghiệp có nhiệt độ cao hơn so với các khu vực ngoại ô và nông thôn. Bản đồ này cung cấp thông tin quan trọng cho việc quy hoạch và quản lý đô thị.

4.2. Tác động của lớp phủ thực vật đến nhiệt độ đô thị

Lớp phủ thực vật có tác động lớn đến nhiệt độ đô thị. Các khu vực có nhiều cây xanh và không gian xanh có nhiệt độ thấp hơn so với các khu vực ít cây xanh. Việc tăng cường cây xanh đô thị là một giải pháp hiệu quả để giảm nhiệt độ và cải thiện chất lượng môi trường.

4.3. Ảnh hưởng của bề mặt không thấm nước đến nhiệt độ

Bề mặt không thấm nước, như đường bê tông và mái nhà, hấp thụ và giữ nhiệt nhiều hơn so với các bề mặt tự nhiên. Sự gia tăng bề mặt không thấm nước trong quá trình đô thị hóa làm tăng nhiệt độ bề mặt và góp phần vào sự hình thành đảo nhiệt đô thị. Cần có các giải pháp để giảm thiểu bề mặt không thấm nước và tăng cường khả năng thấm nước của đô thị.

V. Giải Pháp Giảm Thiểu Tác Động Nhiệt Độ và Sử Dụng Đất Tam Kỳ

Để giảm thiểu tác động của nhiệt độ và sử dụng đất tại Tam Kỳ, cần có các giải pháp quy hoạch đô thị bền vững và quản lý môi trường hiệu quả. Các giải pháp bao gồm tăng cường cây xanh đô thị, sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, quy hoạch sử dụng đất hợp lý, và cải thiện hệ thống thoát nước. Theo tài liệu gốc, "Những giải pháp thích ứng với nhiệt độ tăng vào công tác quy hoạch đô thị".

5.1. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý và bền vững

Quy hoạch sử dụng đất hợp lý và bền vững là yếu tố quan trọng để giảm thiểu tác động của nhiệt độ và sử dụng đất. Quy hoạch cần xem xét đến việc bảo tồn cây xanh, tạo ra các không gian mở xanh mát, và giảm thiểu bề mặt không thấm nước. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng trong quá trình quy hoạch.

5.2. Tăng cường cây xanh đô thị và không gian mở

Việc tăng cường cây xanh đô thị và tạo ra các không gian mở xanh mát là một giải pháp hiệu quả để giảm nhiệt độ và cải thiện chất lượng môi trường. Cần có các chương trình trồng cây xanh, bảo tồn các khu vực cây xanh hiện có, và tạo ra các công viên và vườn hoa trong đô thị.

5.3. Sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện môi trường

Việc sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, như vật liệu phản xạ nhiệt và vật liệu thấm nước, có thể giúp giảm nhiệt độ bề mặt và giảm thiểu đảo nhiệt đô thị. Cần khuyến khích các nhà xây dựng và chủ đầu tư sử dụng các vật liệu này trong các dự án xây dựng.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai về Nhiệt Độ Tam Kỳ

Nghiên cứu về tương quan giữa nhiệt độ và sử dụng đất tại Tam Kỳ đã cung cấp những thông tin quan trọng cho việc quy hoạch và quản lý đô thị bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy có một mối liên hệ chặt chẽ giữa các loại hình sử dụng đất và nhiệt độ bề mặt. Cần có các giải pháp quy hoạch đô thị thông minh và quản lý môi trường hiệu quả để giảm thiểu tác động của nhiệt độ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các giải pháp giảm thiểu đảo nhiệt đô thị và dự báo sự thay đổi nhiệt độ trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính về nhiệt độ

Nghiên cứu đã xác định được mối tương quan giữa nhiệt độ bề mặt và các loại hình sử dụng đất tại Tam Kỳ. Các khu vực có mật độ xây dựng cao và ít cây xanh có nhiệt độ cao hơn. Sự thay đổi trong sử dụng đất có thể dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong nhiệt độ bề mặt.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về biến động nhiệt độ

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các giải pháp giảm thiểu đảo nhiệt đô thị, như tăng cường cây xanh đô thị và sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường. Cần có các nghiên cứu dài hạn để theo dõi sự thay đổi nhiệt độ và đánh giá hiệu quả của các biện pháp thích ứng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngày nay, biến đổi khí hậu đang làm thay đổi mọi nơi trên Trái Đất, đặt biệt là sự nóng lên toàn cầu. Mối quan ngại này đã đƣợc đặt lên bàn nghị sự của mỗi quốc gia, đƣợc nhiều nhà khoa học quan tâm, ra sức nghiên cứu. Trong đó nhiệt độ bề mặt đất là một thông số quan trọng trong việc nghiên cứu hiện trạng môi trƣờng.

Thành phố Tam Kỳ là trung tâm hành chính của tỉnh Quảng Nam. Với nhiều tiềm năng và lợi thế về nguồn lực tài nguyên và con ngƣời để phát triển kinh tế, Với quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ thì thành phố Tam Kỳ không là ngoại lệ khi phải đối mặt các tác động về tăng dân số, công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng. Nguyên nhân này đã làm cho nhiệt độ bề mặt của địa bàn thành phố ngày một tăng lên. Cùng với sự phát triển của công nghệ viễn thám, việc sử dụng ảnh vệ tinh ngày càng đa dạng, cũng có nhiều thông tin mà trƣớc kia không thể có và đƣợc xem là công cụ mạnh mẽ trong việc quản lý tài nguyên thiên nhiên, đánh giá biến động, trính xuất các dữ liệu trên ảnh vệ tinh nhanh chóng và chính xác khiến viễn thám ngày càng đƣợc ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực.

Với khả năng cung cấp thông tin đa thời gian, nhanh chóng, chính xác của ảnh vệ tinh cùng với công cụ xử lý năng động nên tôi đã lựa chọn viễn thám để phân tích sự biến đổi bề mặt nhiệt độ thành phố Tam Kỳ. Vì vậy việc nghiên cứu đề tài “Ứng dụng viễn thám và GIS phân tích tương quan giữa nhiệt độ bề mặt đệm với hiện trạng sử dụng đất của thành phố Tam Kỳ - Tỉnh Quảng Nam” là việc làm thiết thực và cấp bách. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI 2. Mục tiêu của đề tài Nghiên cứu, đánh giá mối tƣơng quan giữa nhiệt độ và hiện trạng sử dụng đất bằng công nghệ viễn thám và GIS ở thành phố Tam Kỳ, phục vụ quy hoạch đô thị trong thời gian đến.

Nhiệm vụ của đề tài - Khái quát những cơ sở lý luận liên quan đến đề tài. - Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của thành phố Tam Kỳ. - Tìm hiểu về công nghệ GIS và viễn thám. - Xây dựng bản đồ nhiệt độ bề mặt và bản đồ hiện trạng sử dụng đất thành phố Tam Kỳ.

1 - Đánh giá tƣơng quan giữa nhiệt độ và hiện trạng sử dụng đất của thành phố Tam Kỳ. - Đề xuất các giải pháp hạn chế và thích ứng. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3. Đối tƣợng nghiên cứu Nghiên cứu những vấn đề về lý luận và thực tiễn về mối tƣơng quan giữa nhiệt độ và hiện trạng sử dụng đất của thành phố Tam Kỳ.

Đối tƣợng nghiên cứu cụ thể của đề tài là nhiệt độ không khí và toàn bộ diện tích đất liền (trừ đất sông suối, mặt nƣớc) trên địa bàn thành phố. Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: Đề tài nghiên cứu mối tƣơng quan giữa nhiệt độ và lớp phủ bề mặt trên toàn bộ diện tích đất liền thành phố Tam Kỳ. - Về thời gian: Do đặc tính của đề tài và nguồn cơ sở dữ liệu, khóa luận chỉ nghiên cứu mối tƣơng quan giữa nhiệt độ và lớp phủ bề mặt tại một thời điểm trong năm 2015. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU - Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Tam Kỳ.

- Thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất của thành phố Tam Kỳ năm 2015. - Thành lập bản đồ nhiệt độ thành phố Tam Kỳ tại một thời điểm năm 2015. - Đánh giá mối tƣơng quan giữa nhiệt độ và lớp phủ bề mặt của thành phố Tam Kỳ. - Đề xuất một số giải pháp thích ứng.

LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU Vấn đề tƣơng quan giữa nhiệt độ và hiện trạng sử dụng đất đã có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới, có thể đề cập đến các nghiên cứu sau: Javed Mallick, Yogesh Kant và B.Bharath (2008) đã sử dụng ảnh Landsat ETM+ để ƣớc tính nhiệt độ bề mặt đất của thành phố Delhi. Kết quả cho thấy sự thay đổi nhiệt độ bề mặt (LST) liên quan chặt chẽ đến các loại che phủ đất khác nhau. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nhiệt độ bề mặt có thể ƣớc tính đƣợc nếu tính đƣợc giá trị NDVI. Tƣơng quan mạnh mẽ giữa nhiệt độ bề mặt với NDVI đƣợc quan sát thấy trên thảm thực vật dày đặc, thảm thực vật thƣa thớt và đất trồng trọt nông nghiệp.

Các tác giả Enric Valor và Vicente Caselles (1996) nghiên cứu phát xạ bề mặt từ chỉ số NDVI: Ứng dụng cho châu Âu, châu Phi và khu vực Nam Mỹ. Kết quả cho thấy giữa giá trị phát xạ và chỉ số NDVI có quan hệ rất mật thiết với nhau và đã đề xuất mô 2 hình lý thuyết để tính giá trị phát xạ. Việc tính toán này dựa trên những bề mặt đệm có tính chất đồng nhất. Vấn đề nghiên cứu tƣơng quan giữa nhiệt độ và hiện trạng sử dụng đất ở Việt Nam cũng đã có vài nghiên cứu điển hình trong lĩnh vực này ở nƣớc ta, có thể kể đến nhƣ: - Trần Thị Ân, Nguyễn Thị Diệu và Trƣơng Phƣớc Minh (2011) đã sử dụng ảnh Landsat ETM+ để thành lập nhiệt độ bề mặt TP Đà Nẵng.

Giá trị phát xạ đƣợc sử dụng trong đề tài là giá trị chung của toàn bộ mặt đệm [1]. - Lê Văn Trung và Nguyễn Thanh Minh (2004) đã sử dụng hai thuật toán: thuật toán kênh tham chiếu (Reference Channel Method, REF) và thuật toán chuẩn hóa giá trị phát xạ (Emissivity Normalization Method, NOR) để tính toán nhiệt độ bề mặt của khu vực thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả đề tài đã thành lập đƣợc bản đồ giá trị nhiệt bề mặt (LST) khu vực nghiên cứu theo phƣơng pháp REF và NOR. Đề tài cũng đã so sánh sự khác nhau giữa hai thuật toán và nhóm tác giả đƣa đến kết luận thuật toán NOR có tính hợp lý hơn so với thuật toán REF nếu giả thiết hằng số trị phát xạ tại vị trí của các pixel [9].

- Nhóm tác giả Trần Thị Vân, Hoàng Thái Lan và Lê Văn Trung (2009) đã trình bày kết quả nghiên cứu xác định nhiệt độ bề mặt cho đô thị thành phố Hồ Chí Minh, có tính đến việc hiệu chỉnh kết quả tính toán thông qua việc xác định ĐPX bề mặt từ phƣơng pháp NDVI. Nghiên cứu đã thử nghiệm thực hiện trên 2 dòng ảnh vệ tinh Landsat và ASTER có các kênh hồng ngoại nhiệt với độ phân giải không gian trung bình, thích hợp cho các nghiên cứu về các quá trình nhiệt ở các khu đô thị. Kết quả tính toán đƣợc đối sánh với số liệu đo thực tế của 10 điểm quan trắc nhiệt độ và phân tích sai số theo nhiều phƣơng pháp khác nhau để chứng minh tính ƣu việt của phƣơng pháp trong điều kiện thực tế của khu vực nghiên cứu nói riêng cũng nhƣ của Việt Nam nói chung. - Theo Trần Thị Vân (2006), phản hồi năng lƣợng nhiệt của các loại mặt đệm có sự khác nhau.

Nhiệt độ bề mặt đất đƣợc chiết tách từ kênh nhiệt 6 của Landsat ETM+. Phân tích từ ảnh cho biết các khu vực công nghiệp, dân cƣ là những nơi có nhiệt độ bề mặt cao nhất so với những nơi có thực vật và mặt nƣớc thể hiện nhiệt độ thấp hơn 6. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6. Phƣơng pháp thu thập số liệu Là phƣơng pháp thu thập tất cả những số liệu, thông tin có liên quan đến đề tài, sau đó sẽ tiến hành tiến hành xử lý, đánh giá các số liệu, thông tin thu thập đƣợc.

Mục đích nhằm làm cơ sở để xây dựng cơ sở dữ liệu một cách khoa học, để đạt đƣợc hiệu quả cao nhất cho đề tài. Mặc khác, giảm bớt thời gian thực hiện và công sức cũng nhƣ làm tăng tính logic của đề tài. Ngoài các số liệu thu thập ở các cơ quan, chúng tôi còn khai 3 khác những thông tin qua các kênh thông tin, đặc biệt là internet, sách báo. Đề tài đã thu thập những số liệu sau: - Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của TP Tam Kỳ: Thu thập các số liệu về điều kiện tự nhiên (địa hình, khí hậu, thủy văn, thổ nhƣỡng,…), tình hình sử dụng đất, thu thập tình hình kinh tế - xã hội (dân số, lao động,…).

Các tài liệu này thu thập, thông kê qua các báo cáo của UBND TP Tam Kỳ. - Tƣ liệu ảnh viễn thám: Đề tài đã sử dụng các ảnh Landsat OLI and TIRs để nghiên cứu mối tƣơng quan giữa nhiệt độ và hiện trạng sử dụng đất ở TP Tam Kỳ. Phƣơng pháp tổng hợp và xử lý, phân tích số liệu Với các số liệu thu thập đƣợc cần phải tổng hợp, xử lý và phân tích để nghiên cứu đề tài. Xử lý và phân tích số liệu hay dữ liệu là một trong các bƣớc cơ bản của một nghiên cứu.

Bản thân số liệu chỉ là các số liệu thô, qua xử lý, phân tích trở thành thông tin và sau đó trở thành tri thức. Xử lý và phân tích số liệu bao gồm xác định vấn đề nghiên cứu; thu thập số liệu; xử lý số liệu; phân tích số liệu và báo cáo kết quả. Để có cơ sở phân tích số liệu tốt thì trong quá trình thu thập số liệu phải xác định trƣớc các yêu cầu của phân tích để có thể thu thập đủ và đúng số liệu nhƣ mong muốn của đề tài hƣớng đến. Phƣơng pháp bản đồ và GIS và viễn thám Từ các số liệu, ảnh vệ tinh và bản đồ thu thập đƣợc trong quá trình nghiên cứu.

Với sự hỗ trợ của các phần mềm viễn thám (ENVI) và GIS (ArcGIS) để xử lý và thiết lập các bản đồ thành phần. Từ đó thành lập bản đồ tƣơng quan giữa nhiệt độ và bề mặt đệm của thành phố Tam Kỳ. Đây chính là phƣơng pháp chủ đạo của đề tài. Phƣơng pháp thực địa Khảo sát thực địa là phƣơng pháp tốt nhất để kiểm chứng độ chính xác của các tài liệu, số liệu thu thập đƣợc.

Đồng thời phƣơng pháp này giúp thu thập các thông tin bổ sung cần thiết cho đề tài mà phƣơng pháp thu thập chƣa đạt yêu cầu. Trong quá trình thực hiện đề tài chúng tôi đã đi lấy mẫu viễn thám phục vụ cho quá trình giải đoán ảnh ở thành phố Tam Kỳ. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 7.