Phân Tích Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu Có Tính Chất Chiếm Đoạt Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận án tiến sĩ nghiên cứu các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn thành phố hồ chí minh tình hình nguyên, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết,

• Tác giả: Đoàn Công Viên
• Người hướng dẫn: Đặng Quang Phương
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
• Đề tài: Các Tội Xâm Phạm Sở Hữu Có Tính Chất Chiếm Đoạt Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh: Tình Hình, Nguyên Nhân Và Giải Pháp Phòng Ngừa
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu Tại TP

Tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu tại Thành phố Hồ Chí Minh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Theo số liệu thống kê, từ năm 2006 đến 2017, đã xảy ra 63.566 vụ án liên quan đến các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt. Điều này cho thấy sự gia tăng đáng kể trong hoạt động tội phạm, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và đời sống của người dân. Các tội danh như trộm cắp, cướp giật tài sản đang diễn ra phổ biến, gây lo lắng cho cộng đồng.

1.1. Tình Hình Tội Phạm Xâm Phạm Sở Hữu Tại TP.HCM

Tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu tại TP.HCM đã có những diễn biến phức tạp. Các tội danh như trộm cắp tài sản, cướp giật tài sản chiếm tỷ lệ cao trong tổng số vụ án. Theo thống kê, tội trộm cắp tài sản chiếm 39.643 vụ, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề này.

1.2. Đặc Điểm Của Các Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt thường diễn ra với nhiều phương thức và thủ đoạn tinh vi. Tội phạm không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của người dân, tạo ra sự bất an trong xã hội.

II. Nguyên Nhân Gây Ra Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình hình tội xâm phạm sở hữu tại TP.HCM. Một trong những nguyên nhân chính là sự gia tăng dân số và tình trạng thất nghiệp. Bên cạnh đó, sự phân hóa giàu nghèo cũng tạo ra môi trường thuận lợi cho tội phạm phát triển. Các yếu tố xã hội như tệ nạn ma túy, cờ bạc cũng góp phần làm gia tăng tội phạm.

2.1. Tình Trạng Kinh Tế và Xã Hội

Tình trạng kinh tế khó khăn và sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt đã tạo ra áp lực lớn cho người dân. Nhiều người tìm đến con đường phạm tội để cải thiện cuộc sống, dẫn đến gia tăng các tội xâm phạm sở hữu.

2.2. Tệ Nạn Xã Hội và Tình Hình Tội Phạm

Các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn dẫn đến hành vi phạm tội. Những người nghiện ma túy thường có xu hướng phạm tội để có tiền mua ma túy, làm gia tăng tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu.

III. Giải Pháp Phòng Ngừa Tội Xâm Phạm Sở Hữu Tại TP

Để giảm thiểu tình hình tội xâm phạm sở hữu, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng trong việc phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.

3.1. Tăng Cường Công Tác Tuyên Truyền Pháp Luật

Việc tuyên truyền pháp luật về tội xâm phạm sở hữu cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Người dân cần được trang bị kiến thức để nhận biết và phòng tránh các hành vi phạm tội.

3.2. Phối Hợp Giữa Các Lực Lượng Chức Năng

Sự phối hợp giữa các lực lượng công an, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội là rất cần thiết. Điều này giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm xâm phạm sở hữu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về tình hình tội xâm phạm sở hữu tại TP.HCM đã chỉ ra những vấn đề cần giải quyết. Các giải pháp đề xuất không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có thể áp dụng thực tiễn. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu và Đánh Giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các giải pháp phòng ngừa tội xâm phạm sở hữu đã có những chuyển biến tích cực. Tỷ lệ tội phạm giảm đáng kể trong những năm gần đây, cho thấy sự hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Vào Thực Tiễn

Các giải pháp phòng ngừa tội xâm phạm sở hữu cần được áp dụng rộng rãi trong cộng đồng. Sự tham gia của người dân trong công tác phòng ngừa tội phạm là rất quan trọng, giúp tạo ra môi trường an toàn hơn.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Tình Hình Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Tình hình tội xâm phạm sở hữu tại TP.HCM vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng, có thể hy vọng vào một tương lai an toàn hơn. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu tình trạng tội phạm này.

5.1. Tương Lai Của Tình Hình Tội Phạm

Dự báo tình hình tội xâm phạm sở hữu trong tương lai sẽ còn diễn biến phức tạp. Tuy nhiên, nếu có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả, có thể giảm thiểu được tình trạng này.

5.2. Nhu Cầu Nghiên Cứu Thêm

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các nguyên nhân và điều kiện dẫn đến tội xâm phạm sở hữu. Việc này sẽ giúp đưa ra những giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn trong công tác phòng ngừa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Trong thời gian qua, tại Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu về các tội XPSH có tính chất chiếm đoạt, đã đóng góp nhiều cho lĩnh vực tội phạm học. Một số công trình nghiên cứu về nguyên nhân, điều kiện, tình hình tội phạm, đặc điểm nhân thân người phạm tội và các biện pháp phòng ngừa, như sau: 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt và các giải pháp phòng ngừa.

- Giáo trình tội phạm học, của GS.TS Võ Khánh Vinh, tái bản năm 2011, nhà xuất bản Công an nhân dân, có viết khái niệm tội phạm học “Tội phạm học là ngành khoa học pháp lý xã hội, nghiên cứu nguồn gốc, bản chất, các hình thức biểu hiện và các loại tình hình tội phạm, các quy luật xuất hiện, tồn tại và thay đổi của tình hình tội phạm, các nguyên nhân, điều kiện và cơ chế tác động của nó đến tình hình tội phạm, nhân thân người phạm tội, các biện pháp phòng ngừa và khắc phục tình hình tội phạm xảy ra trong xã hội và những vấn đề khác có liên quan đến công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm” [153]. Tác giả phân tích những đặc điểm của THTP; lý luận về THTP ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay như: đối tượng, nhiệm vụ, vị trí và các phương pháp nghiên cứu tội phạm học; về hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm; nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của tư tưởng tội phạm học; tội phạm học tư sản và tội phạm học xã hội chủ nghĩa. Tác giả đề cập đến biện pháp nhân chủng học, tức là biện pháp tác động đến các quá trình di cư và thích nghi xã hội của những người di cư hay một số tiêu chí phân loại theo cơ chế hoạt động; các biện pháp phòng ngừa, như phòng ngừa giai đoạn sớm, ngăn chặn tội phạm ở giai đoạn chuẩn bị và phạm tội chưa đạt, các biện pháp phòng ngừa tái phạm. 9 Ngoài ra, tác giả phân tích sự thống nhất biện chứng của các yếu tố cấu thành THTP biểu hiện ở các thông số (đặc điểm) về lượng gồm: thực trạng (mức độ) và động thái (diễn biến); các thông số về chất gồm: cơ cấu và tính chất.

Sự thay đổi một trong những thông số đó ở dạng tổng thể hay dạng từng phần đều dẫn đến sự thay đổi của THTP nói chung. Trong đó, thực trạng của THTP là số lượng các hành vi phạm tội đã được thực hiện và những người thực hiện tội phạm đó trên một địa bàn nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định. Khi xác định số lượng tội phạm cần phải tính tổng sau: số lượng các tội phạm bị Tòa án xét xử và tuyên án có tội; số lượng các vụ án hình sự bị đình chỉ điều tra, truy tố vì không chứng minh được sự tham gia của bị can; các số liệu về số lượng tội phạm không được phát hiện (tội phạm tiềm ẩn); hệ số của THTP; mức độ của THTP tái phạm. Khi phân tích thực trạng của THTP người ta sử dụng cả hệ số của THTP tức là mối tương quan của số lượng tội phạm đã thực hiện với 10.

Động thái của THTP: là sự vận động và sự thay đổi của thực trạng và cơ cấu của THTP trong một khoảng thời gian nhất định (một năm, năm năm, mười năm…). Cơ cấu của THTP là tỉ trọng và mối tương quan của các loại tội phạm khác nhau trong số lượng chung của chúng trong một khoảng thời gian nhất định và ở một lãnh thổ nhất định. Tính chất của THTP thể hiện ở số lượng tội phạm và mức độ nguy hiểm nhất cho xã hội trong cơ cấu của THTP, cũng như ở các đặc điểm nhân thân của người phạm tội. Tính chất của THTP được làm sáng tỏ thông qua cơ cấu của nó.

Khối lượng và tính chất của thiệt hại trực tiếp và gián tiếp do các tội phạm gây ra được coi là chỉ số bổ sung đặc trưng cho THTP. Các chỉ số của thiệt hại có thể gắn với đặc điểm của thực trạng THTP, cơ cấu và động thái của nó [153]. Phòng ngừa THTP được thực hiện bằng cách giải quyết cả những nhiệm vụ xã hội (phòng ngừa chung toàn xã hội) lẫn những nhiệm vụ chuyên môn (chuyên ngành). Trong đó, phòng ngừa chung toàn xã hội được thực hiện một cách nhất quán bởi quá trình phát triển và hoàn thiện về mọi mặt của xã hội.

10 Phòng ngừa chuyên môn được hiểu là tổng thể các biện pháp pháp luật và biện pháp giáo dục, tổ chức kỷ luật phòng ngừa THTP của một loại tội phạm cụ thể như: tội phạm giết người, cướp tài sản, trộm cắp tài sản.Các biện pháp phòng ngừa THTP được phân loại theo: nội dung; khối lượng; phạm vi; khách thể…Trong đó, theo nội dung có các biện pháp phòng ngừa mang tính chất kinh tế, nhân chủng học, chính trị, tư tưởng, tổ chức, kỹ thuật và pháp lý, theo khối lượng được chia thành các biện pháp phòng ngừa chung, riêng, theo phạm vi gồm có các biện pháp của Nhà nước, khu vực, địa phương. Các chủ thể của hoạt động phòng ngừa là các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội và các tập thể, cũng như mọi công dân trong phạm vi, trách nhiệm của mình trong công tác phòng ngừa tội phạm. Mỗi chủ thể có các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ nhất định và phải chịu trách nhiệm đối với việc thực hiện chúng. Chủ thể của hoạt động phòng ngừa THTP bao gồm: các tổ chức Đảng, Hội đồng nhân dân các cấp và các cơ quan của Hội đồng nhân dân các cấp; các chủ thể quản lý về mặt quyền lực nhà nước; các cơ quan quản lý chung và quản lý kinh tế; các cơ quan bảo vệ pháp luật; các tổ chức xã hội, các tập thể lao động và công dân.

- Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm”, của GS. TS Nguyễn Xuân Yêm, nhà xuất bản Công an nhân dân, năm 2001. Tác giả khái niệm về phòng ngừa tội phạm: “Phòng ngừa tội phạm là hoạt động cải tạo các quan hệ xã hội nhằm mục đích loại trừ những nguyên nhân tội phạm, loại trừ các điều kiện tạo thuận lợi phát sinh ra các hành vi phạm tội, hạn chế hoặc cô lập các nhân tố tội phạm hoặc có sự ảnh hưởng đến sự hình thành các đặc điểm chống xã hội của con người phạm tội”. Ở nghĩa rộng “phòng ngừa tội phạm được hiểu như là một bộ phận của hoạt động hạn chế, xóa bỏ các nguyên nhân làm nảy sinh tội phạm, là một phần nhiệm vụ của hệ thống kiểm tra xã hội, hoàn thiện lối sống xã hội chủ nghĩa, và hình thành con người mới” [167, tr.

Ngoài ra, tác giả cho rằng việc làm triệt tiêu các nguyên nhân, điều kiện nảy sinh, tồn tại và phát triển của tội phạm còn phải kết hợp 11 với việc hình thành con người mới xã hội chủ nghĩa, gắn liền với mục đích của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Chủ thể phòng ngừa tội phạm là các cơ quan Đảng, toàn bộ các cơ quan Nhà nước, các cấp, các ngành, các tổ chức xã hội và các công dân ở những mức độ và quy mô khác nhau; tiến hành lập kế hoạch các biện pháp phòng ngừa tội phạm, quản lý hoặc trực tiếp thực hiện những biện pháp phòng ngừa tội phạm đó hoặc đảm bảo cho việc duy trì thực hiện vấn đề tổ chức phòng ngừa. - Tội phạm học, luật hình sự và luật tố tụng hình sự Việt Nam, chủ biên GS. TSKH Đào Trí Úc, Nhà xuất bản chính trị quốc gia, năm 1994 [67].

Tác giả đã nêu ra các cơ quan, tổ chức được coi là những chủ thể chính của hoạt động phòng ngừa tội phạm đó là: các tổ chức của Đảng cộng sản Việt Nam; Hội đồng nhân dân các cấp; các cơ quan quản lý hành chính, kinh tế nhà nước; cơ quan Công an, Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân; các cơ quan thuộc Bộ tư pháp, các tổ chức chính trị xã hội, tập thể lao động và cá nhân. Theo tác giả, trong tội phạm học Việt Nam có thể xây dựng những biện pháp phòng ngừa tội phạm nói chung và phòng ngừa các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt nói riêng, như sau: phòng ngừa tội phạm theo cấp độ xã hội chung; phòng ngừa tội phạm theo cấp độ chuyên ngành; phòng ngừa tội phạm theo phạm vi lãnh thổ. Công trình đã nghiên cứu và chỉ rõ nội dung của các biện pháp phòng ngừa tội phạm được xác định trên cơ sở tính chất của sự phòng ngừa. Trên cơ sở đó, còn có một số biện pháp kinh tế, chính trị xã hội, văn hóa tư tưởng, tổ chức quản lý, pháp luật và biện pháp phòng ngừa theo chức năng.

- Một số vấn đề lý luận về tình hình tội phạm ở Việt Nam, của PGS. TS Phạm Văn Tỉnh, nhà xuất bản Tư pháp, tháng 1 năm 2007 [114], đã khái quát lên khái niệm về tình hình tội phạm: “Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội tiêu cực mang tính lịch sử cụ thể và pháp lý hình sự, có tính giai cấp và được biểu hiện thông qua tổng thể các tội phạm cùng các chủ thể thực hiện các tội phạm đó trong một đơn vị hành chính lãnh thổ nhất định và trong một thời gian cụ thể nhất định” [114, tr. Tác giả khái quát tình hình tội phạm theo đặc điểm định tính và đặc điểm định lượng của tình hình tội phạm ở mỗi thời kỳ, 12 mỗi vùng lãnh thổ - hành chính nhất định. Làm sáng tỏ các đặc điểm này của tình hình tội phạm, tức là có đủ số liệu minh họa cho mức độ, cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm theo sự vận động của thời gian, thì mới có thể nhận thức được tình hình tội phạm như sau: mức độ của tình hình tội phạm là đặc điểm định lượng tiêu biểu, cho biết về toàn bộ số người phạm tội cùng số tội phạm do họ thực hiện trong một đơn vị thời gian và không gian nhất định.

Cơ cấu của tình hình tội phạm cho biết về kết cấu bên trong của các con số tạo nên tình hình tội phạm.