CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm về tiêu thụ sản phẩm Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải tự mình quyết định ba vấn đề cốt lõi trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đó là: Sản xuất kinh doanh cái gì? Sản xuất kinh doanh như thế nào? Và cho ai? Vì vậy, việc tiêu thụ sản phẩm hàng hóa cần được hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau. Theo nghĩa rộng: Tiêu thụ hàng hóa là một quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu, bắt đầu từ việc nghiên cứu thị trường, xác định nhu cầu doanh nghiệp cần thỏa mãn, xác đinh mặt hàng cần kinh doanh và tổ chức sản xuất (đối với DNSX) hoặc tổ chức cung ứng hàng hóa (đối với DNTM) và cuối cùng là việc thực hiện các nghiệp vụ bán hàng nhằm đạt được mục đích cao nhất.
Tiêu thụ hàng hóa là cả một quá trình bao gồm nhiều hoạt động khác nhau nhưng lại có quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau, cho nên để tổ chức tốt việc tiêu thụ hàng hóa doanh nghiệp không những phải làm tốt mỗi khâu công việc mà còn phải phối hợp nhịp nhàng giữa những khâu kế tiếp, giữa các bộ phận tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia vào quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hóa trong doanh nghiệp. Phối hợp nhịp nhàng giữa những khâu kế tiếp có nghĩa là các khâu trong tiêu thụ hàng hóa không thể đảo lộn vị trí cho nhau mà phải thực hiện một cách tuần tự theo chu trình của nó. Doanh nghiệp không thể sản xuất rồi mới đi nghiên cứu nhu cầu thị trường, điều đó sẽ làm cho hàng hóa không đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng, đồng nghĩa với việc sản phẩm hàng hóa không được tiêu thụ, dẫn đến việc doanh nghiệp phá sản. Hiểu theo nghĩa hẹp: Tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa được hiểu như là hoạt động bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa của doanh nghiệp cho khách hàng và thu tiền về.
SVTH: Nguyễn Thị Thu Hà 8 KHÓA LUẬN CUỐI KHÓA GVHD: ThS. Bùi Thị Thanh Nga Vậy, tiêu thụ hàng hóa được thực hiện thông qua hoạt động bán hàng của doanh nghiệp, nhờ đó mà hàng hóa được chuyển thành tiền thực hiện vòng chu chuyển vốn trong doanh nghiệp và chu chuyển tiền tệ trong xã hội, đảm bảo phục vụ cho nhu cầu xã hội. Tiêu thụ hàng hóa là khâu cuối cùng của chu kỳ sản xuất kinh doanh, là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Vai trò của tiêu thụ sản phẩm Đối với doanh nghiệp Đối với các doanh nghiệp, tiêu thụ hàng hóa đóng vai trò quan trọng quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Bởi vì nhờ hoạt động tiêu thụ hàng hóa và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra liên tục và thường xuyên, tiêu thụ sản phẩm hàng hóa giúp doanh nghiệp bù đắp được những chi phí, có lợi nhuận, đảm bảo quá trình tái sản xuất và mở rộng sản xuất. Tiêu thụ sản phẩm hàng hóa là điệu kiện thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp, đặc biệt tập trung vào mục tiêu giảm chi phí và tăng lợi nhuận. Bởi vì khi khối lượng hàng hóa tiêu thụ tăng lên thì chi phí bình quân cho mỗi đơn vị sản phẩm giảm, từ đó làm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Tiêu thụ hàng hóa làm tăng uy tín của doanh nghiệp cũng như làm tăng thị phần của doanh nghiệp trên thị trường.
Bời vì khi sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ, tức là nó đã được người tiêu dùng chấo nhận để thõa mãn một nhu cầu nào đó. Sức tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp thể hiện mức bán ra, sự thích ứng với nhu cầu tiêu dùng và khối lượng tiêu thụ càng tăng thì thị phần của doanh nghiệp càng cao. Thông qua tiêu thụ hàng hóa, các doanh nghiệp sẽ xây dựng được các kế hoạch kinh doanh phù hợp, chủ động hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua việc dự đoán nhu cầu của thị trường. SVTH: Nguyễn Thị Thu Hà 9 KHÓA LUẬN CUỐI KHÓA GVHD: ThS.
Bùi Thị Thanh Nga Đối với xã hội Về phương diện xã hội thì tiêu thụ hàng hóa có vai trò trong việc cân đối giữa cung và cầu, vì nền kinh tế là một thể thống nhất với những cân bằng, những tương quan, tỉ lệ nhất định. Sản phẩm hàng hóa được tiêu thụ tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra bình thường trôi chảy, tránh được sự mất cân đối, giữ sự bình ổn trong xã hội. Ý nghĩa của hoạt động tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp Tiêu thụ sản phẩm tạo điều kiện phát hiện những nhu cầu mới góp phần xâm nhập và mở rộng thị trường mới, định hướng hoạt động của doanh nghiệp trong nền kinh kế thị trường. Thị trường như một bàn tay vô hình tác động đến nhà sản xuất kinh doanh dựa trên quan hệ cung cầu, thông qua mức cầu trên thị trường mà các nhà sản xuất kinh doanh sẽ xác định phần thị trường của mình, đồng thời quá trình tiêu thụ sản phẩm giúp daonh nghiệp củng cố và mở rộng thị trường của mình.
Tiêu thụ sản phẩm tạo điều kiện nghiên cứu, ứng dụng khóa học kỹ thuật, công nghệ mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và hình thành nhiều loại sản phẩm. Doanh nghiệp tổ chức tiêu thụ sản phẩm tốt sẽ có nhiều cơ hội tích lũy để đầu tư cho việc nghiên cứu khoa học, ứng dụng những thành tựu, công nghệ mới để đáp ứng cho việc chế tạo sản phẩm nhằm gia tăng ngày càng nhiều khối lượng sản phẩm, nâng cao chất lượng, giảm giá thành, tăng sức mạnh cạnh tranh, tạo dựng uy tín cho doanh nghiệp trên thị trường. Tiêu thụ hàng hàng là giai đoạn tiếp theo trong quá trình sản xuất, nó thực hiện nhiệm vụ đưa sản phẩm từ lĩnh vực sản xuất sang lĩnh vực tiêu dùng nhằm thực hiện giá trị hàng hóa của một doanh nghiệp. Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cung ứng ra thị trường nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu mà doanh nghiệp định sẵn, đó là: Mục tiêu lợi nhuận: Tất các các doanh nghiệp khi hoạch toán kinh doanh luôn đặt mục tiêu lợi nhuận là mục đích của hoạt động kinh doanh.
Tiêu chí này phản ánh kế quả của hoạt động kinh doanh: Lợi nhuận = doanh thu – chi phí. VIệc tiêu thụ tốt sẽ SVTH: Nguyễn Thị Thu Hà 10 KHÓA LUẬN CUỐI KHÓA GVHD: ThS. Bùi Thị Thanh Nga thu được nhiều lợi nhuận và ngược lại nếu tiêu thụ không tốt thì lợi nhuận thấp hoặc có thể hòa hoặc lỗ vốn. Tóm lại, tiêu thụ sản phẩm có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mục tiêu lợi nhuận của mỗi doanh nghiệp.
Mục tiêu vị thế: Đó là biểu hiện về thị phần của doanh nghiệp trên thị trường. Tiêu thụ sản phẩm tốt sẽ góp phần tăng thị phần và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Mục tiêu an toàn: Với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, quá trình từ việc sản xuất sản phẩm đến khi doanh nghiệp thu hồi vốn là cả một quá trình liên tục, quá trình này được thực hiện có hiệu quả sẽ tạo ra sự an toàn cho doanh nghiệp. Đảm bảo tái sản xuất liên tục: Sản xuất – phân phối – trao đổi – tiêu dùng là bốn khâu của quá trình tái sản xuất sản phẩm.
Tiêu thụ sản phẩm nằm trong khâu phân phối và trao đổi vì vậy. tiêu thụ sản phẩm là một bộ phận hữu cpư của quá trình tái sản xuất sản phẩm, nó có ý nghĩa để quá trình tái sản xuất diễn ra trôi chảy và liên tục. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm 1. Các nhân tố vĩ mô - Môi trường kinh tế Môi trường kinh tế ảnh hưởng rất lớn đến kết quả kinh doanh và tiêu thụ hàng hóa đối với doanh nghiệp bao gồm các tác động tới sức mua của khách hàng, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa cũng như các yếu tố liên quan tới việc sử dụng nguồn lực.
Các yếu tố có thể kể đến là: tốc độ tăng trưởng GDP, lãi suất ngân hàng, tỷ lệ lạm phát, tỷ giá hối đoái, mức độ thất nghiệp, cán cân thanh toán, chính sách tài chính,… Các yếu tố của nền kinh tế là “máy đo nhiệt độ nền kinh tế”. Sự thay đổi các yếu tố nói trên tạo cơ hội hoặc thách thức đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp theo các mức độ khác nhau dẫn tới ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động tiêu thụ và doanh thu của công ty. - Môi trường chính trị pháp luật Các yếu tố của môi trường chính trị và pháp luật là yếu tố quan trọng mà doanh nghiệp phải xem xét. Bởi vì nếu thiếu đi sự ổn định chính trị sẽ có những ảnh hưởng SVTH: Nguyễn Thị Thu Hà 11 KHÓA LUẬN CUỐI KHÓA GVHD: ThS.
Bùi Thị Thanh Nga trực tiếp đến sự phát triển dài hạn và bền vững của doanh nghiệp. Các yếu tố cần được kể đến ở đây bao gồm các yếu tố về: Sự ổn định chính trị, hệ thống các văn bản pháp luật hoàn thiên, luật cạnh tranh và chống độc quyền, chính sách thuế, luật lao động, các quy định về an toàn, bảo vệ người tiêu dùng và bảo vệ môi trường, sự điều tiết và khuynh hướng can thiệp của chính phủ vào đời sống kinh tế,… - Môi trường khoa học công nghệ Khoa học công nghệ mang đầy những sự đổi mới, sáng tạo ảnh hưởng trực tiếp tới việc sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ngày nay, thời đại số hóa 4.0, con người trở nên thông thái hơn, các công nghệ không ngừng cải tiến và thay thế cho nhau. Việc cung cấp các sản phẩm mới chất lượng cao, giá cả cạnh tranh ảnh hưởng rất lớn đến việc tiêu thụ.
Sự phát triển của công nghệ cho phép doanh nghiệp nắm bắt thông tin một cách nhanh chóng và chính xác với khối lượng tiếp nhận lớn hơn và thuận tiện hơn trong việc giao dịch. Đồng thời việc ứng dụng những tiến bộ mới của khoa học công nghệ cũng làm thay đổi nhanh chóng phương thức phục vụ khách hàng như giao nhận, thanh toán, kiểm kê, và phương thức đặt hàng. Yếu tố công nghệ tác động lớn bắt buộc các doanh nghiệp dịch chuyển để phù hợp và tiến gần hơn tới khách hàng. - Môi trường văn hóa xã hội Đây là nhân tố ảnh hưởng lớn tới nhu cầu và hành vi của các cá nhân.
