Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai năm 2020

Chuyên khảo y tế phân tích Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện đồng nai năm 2020, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thanh Hương
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ chức Quản lý dược
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Đồng Nai Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG THUỐC TẠI CƠ SỞ KHÁM, CHỮA BỆNH
• 2.1. Khái niệm Danh mục thuốc
• 2.2. Các bước xây dựng Danh mục thuốc
• 3. CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG
• 3.1. Phương pháp phân tích nhóm điều trị
• 3.2. Phương pháp phân tích ABC
• 3.3. Phương pháp phân tích VEN
• 4. VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH ĐỒNG NAI
• 4.1. Lịch sử hình thành và phát triến
• 4.2. Đôi nét về Khoa dược
• 4.3. Mô hình bệnh tật của bệnh viện
• 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 5.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.2.1. Biến số nghiên cứu
• 5.2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 5.2.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 5.2.4. Mẫu nghiên cứu
• 5.2.5. Xử lý và phân tích số liệu
• 6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 6.1. MÔ TẢ CƠ CẤU DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH ĐỒNG NAI NĂM 2020 THEO MỘT SỐ CHỈ TIÊU
• 6.1.1. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân loại thuốc hóa dược và thuốc dược liệu/ thuốc cổ truyền
• 6.1.2. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý
• 6.1.3. Cơ cấu danh mục thuốc hóa dược được sử dụng theo đơn thành phần/ đa thành phần
• 6.1.4. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nguồn gốc-xuất xứ
• 6.1.5. Cơ cấu danh mục thuốc hóa dược theo tên biệt dược gốc và tên generic
• 6.2. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo đường dùng
• 6.3. PHÂN TÍCH CƠ CẤU DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH ĐỒNG NAI NĂM 2020, THEO PHƯƠNG PHÁP ABC, VEN VÀ ABC/VEN
• 6.3.1. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp phân tích ABC
• 6.3.2. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo tác dụng dược lý nhóm A
• 6.3.3. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp VEN
• 6.3.4. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp ABC/VEN
• 6.3.5. Danh mục thuốc sử dụng theo nhóm AN
• 6.3.6. Danh mục thuốc sử dụng theo nhóm BN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 2. DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân tích thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai 2020

Phân tích thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai năm 2020 là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá tình hình sử dụng thuốc trong cơ sở y tế. Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định các loại thuốc được sử dụng phổ biến mà còn phản ánh chất lượng và hiệu quả điều trị. Việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý là một yếu tố quyết định trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, danh mục thuốc bệnh viện cần được xây dựng và rà soát hàng năm để phù hợp với mô hình bệnh tật và nhu cầu điều trị của bệnh nhân.

1.1. Khái niệm và vai trò của danh mục thuốc

Danh mục thuốc (DMT) là danh sách các thuốc được phê duyệt sử dụng trong bệnh viện. DMT giúp bác sĩ kê đơn thuốc an toàn và hiệu quả, đồng thời giảm thiểu chi phí điều trị cho bệnh nhân. Việc xây dựng DMT cần dựa trên các tiêu chí như mô hình bệnh tật, hiệu quả điều trị và khả năng chi trả của bệnh nhân.

1.2. Lịch sử và phát triển của Bệnh viện Đồng Nai

Bệnh viện Đồng Nai đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ khi thành lập đến nay. Với sự đầu tư vào cơ sở vật chất và đội ngũ y bác sĩ, bệnh viện đã trở thành một trong những cơ sở y tế hàng đầu trong khu vực. Việc phân tích thuốc tại bệnh viện không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của bệnh viện.

II. Vấn đề và thách thức trong phân tích thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai

Mặc dù Bệnh viện Đồng Nai đã có những bước tiến trong việc phân tích thuốc, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Một trong những vấn đề lớn là sự thiếu hụt thông tin về tình hình sử dụng thuốc, điều này ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định của Hội đồng thuốc và điều trị. Ngoài ra, việc xây dựng danh mục thuốc cũng gặp khó khăn do sự đa dạng trong nhu cầu điều trị của bệnh nhân.

2.1. Thiếu thông tin và dữ liệu

Việc thu thập và phân tích dữ liệu về sử dụng thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai gặp nhiều khó khăn. Thiếu thông tin chính xác có thể dẫn đến quyết định không hợp lý trong việc lựa chọn thuốc, ảnh hưởng đến chất lượng điều trị.

2.2. Khó khăn trong việc xây dựng danh mục thuốc

Danh mục thuốc cần phải được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của bệnh nhân và mô hình bệnh tật. Tuy nhiên, việc này thường gặp khó khăn do sự thay đổi liên tục trong nhu cầu điều trị và sự phát triển của các loại thuốc mới.

III. Phương pháp phân tích thuốc hiệu quả tại Bệnh viện Đồng Nai

Để cải thiện tình hình sử dụng thuốc, Bệnh viện Đồng Nai đã áp dụng nhiều phương pháp phân tích khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp xác định các vấn đề trong sử dụng thuốc mà còn đề xuất các giải pháp hợp lý. Phân tích ABC và VEN là hai phương pháp chính được sử dụng để đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc.

3.1. Phân tích ABC trong quản lý thuốc

Phân tích ABC giúp xác định các loại thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách thuốc. Theo nguyên lý Pareto, một số ít thuốc có thể chiếm phần lớn chi phí, từ đó giúp bệnh viện tối ưu hóa việc mua sắm và sử dụng thuốc.

3.2. Phân tích VEN để đánh giá mức độ cần thiết

Phân tích VEN phân loại thuốc theo mức độ cần thiết, từ đó giúp Hội đồng thuốc và điều trị xác định những thuốc quan trọng cần thiết cho công tác khám chữa bệnh. Việc này giúp đảm bảo rằng bệnh viện luôn có sẵn các thuốc cần thiết cho bệnh nhân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Đồng Nai

Kết quả nghiên cứu về phân tích thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai năm 2020 đã chỉ ra nhiều thông tin quan trọng về tình hình sử dụng thuốc. Các dữ liệu thu thập được từ nghiên cứu đã giúp bệnh viện điều chỉnh danh mục thuốc, từ đó nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Việc áp dụng các phương pháp phân tích đã giúp bệnh viện tiết kiệm chi phí và tối ưu hóa nguồn lực.

4.1. Kết quả phân tích danh mục thuốc

Kết quả phân tích cho thấy một số loại thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách thuốc, từ đó bệnh viện đã có những điều chỉnh hợp lý trong việc lựa chọn thuốc. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả điều trị.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện sử dụng thuốc

Dựa trên kết quả nghiên cứu, bệnh viện đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm cải thiện tình hình sử dụng thuốc. Các giải pháp này bao gồm việc rà soát danh mục thuốc hàng năm, tăng cường đào tạo cho nhân viên y tế và cải thiện quy trình kê đơn thuốc.

V. Kết luận và tương lai của phân tích thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai

Phân tích thuốc tại Bệnh viện Đồng Nai năm 2020 đã mang lại nhiều giá trị cho công tác quản lý thuốc và điều trị bệnh nhân. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển hơn nữa, bệnh viện cần tiếp tục cải thiện quy trình phân tích và xây dựng danh mục thuốc. Tương lai của phân tích thuốc tại bệnh viện sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải tiến quy trình

Cải tiến quy trình phân tích thuốc sẽ giúp bệnh viện nâng cao chất lượng điều trị và giảm thiểu chi phí. Việc này cần sự hợp tác chặt chẽ giữa các khoa phòng và Hội đồng thuốc và điều trị.

5.2. Hướng đi tương lai cho phân tích thuốc

Bệnh viện cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại để nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc. Sự phát triển của công nghệ thông tin cũng sẽ hỗ trợ rất nhiều trong việc thu thập và phân tích dữ liệu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2020, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai đã tiếp nhận và điều trị cho 795.168 lượt bệnh nhân, đồng thời ghi nhận tổng giá trị sử dụng thuốc toàn viện đạt mức 665.179 triệu đồng. Trong bối cảnh nguồn lực tài chính y tế và quỹ Bảo hiểm Y tế cần được tối ưu hóa, việc quản trị danh mục thuốc đóng vai trò then chốt đối với các bệnh viện đa khoa hoàn chỉnh tuyến tỉnh có quy mô thực kê 919 giường bệnh. Tuy nhiên, tình trạng mất cân đối trong cơ cấu chi tiêu thuốc và nguy cơ lạm dụng các nhóm thuốc chi phí cao vẫn là thách thức lớn đối với công tác điều trị an toàn, hợp lý và kinh tế.

Nghiên cứu được thực hiện với hai mục tiêu trọng tâm: Thứ nhất, mô tả toàn diện cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện năm 2020 theo nguồn gốc, phân loại dược lý, dạng bào chế và tên thương mại. Thứ hai, phân tích sâu cơ cấu tiêu thụ thuốc thông qua các kỹ thuật quản lý dược chuẩn hóa gồm phân tích ABC, phân tích VEN và ma trận kết hợp ABC/VEN. Phạm vi dữ liệu khảo sát bao trùm toàn bộ các khoản mục thuốc phát sinh trong khoảng thời gian từ ngày 01/01/2020 đến ngày 31/12/2020 tại địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp các bằng chứng định lượng giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị kiểm soát hiệu quả 417 khoản mục thuốc hạng A chiếm tới 80% ngân sách mua sắm. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học để tái cơ cấu danh mục thuốc, nâng cao tỷ trọng sử dụng thuốc sản xuất trong nước từ mức 52,1% về số khoản mục và cắt giảm các chi phí điều trị không cần thiết cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết quản trị kinh tế dược và nguyên lý Pareto 80/20 thông qua phương pháp phân tích ABC. Theo chuẩn phân loại, thuốc hạng A chiếm khoảng 10% đến 20% tổng số chủng loại nhưng tiêu tốn 70% đến 80% ngân sách; thuốc hạng B chiếm 10% đến 20% chủng loại và 15% đến 20% ngân sách; thuốc hạng C chiếm 60% đến 80% chủng loại nhưng chỉ tiêu hao 5% đến 10% chi phí. Bên cạnh đó, khung phân loại mức độ thiết yếu VEN do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo chia danh mục thành ba nhóm: Vital (nhóm V - thuốc tối cần cho cấp cứu và duy trì sự sống), Essential (nhóm E - thuốc thiết yếu cho các bệnh lý chính) và Non-essential (nhóm N - thuốc ít quan trọng, bệnh nhẹ hoặc hiệu quả điều trị chưa khẳng định).

Mô hình ma trận kết hợp ABC/VEN được vận dụng để phân hạng quản lý thành ba nhóm ưu tiên: Nhóm I (AV, BV, CV, AE, AN) cần kiểm soát nghiêm ngặt nhất; Nhóm II (BE, CE, BN) cần quản lý định kỳ; Nhóm III (CN) giám sát đơn giản. Khung nghiên cứu tích hợp các khái niệm chuẩn theo Thông tư 21/2013/TT-BYT và Thông tư 30/2018/TT-BYT về phân loại thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, biệt dược gốc và thuốc Generic gắn liền với mô hình bệnh tật theo bảng phân loại quốc tế ICD-10.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang bằng phương pháp hồi cứu toàn bộ số liệu xuất nhập tồn dược phẩm trong giai đoạn từ 01/01/2020 đến 31/12/2020.

• Cỡ mẫu nghiên cứu: Bao gồm toàn bộ 1.920 khoản mục thuốc được phê duyệt và sử dụng thực tế tại bệnh viện với tổng chi phí 665.179 triệu đồng.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu toàn bộ (khảo sát 100% các khoản mục thuốc phát sinh trong năm khảo sát, không qua chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm loại trừ sai số chọn mẫu và bảo đảm phản ánh trọn vẹn bức tranh tiêu thụ thuốc).
• Nguồn dữ liệu: Trích xuất trực tiếp từ phần mềm quản lý thông tin bệnh viện Hospital và tổng hợp trên phần mềm Microsoft Excel 2016.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Phân tích ABC và ma trận ABC/VEN là công cụ chuẩn hóa của Tổ chức Y tế Thế giới, cho phép các nhà quản lý nhanh chóng nhận diện những hoạt chất chiếm tỷ trọng chi phí lớn nhất và các nhóm thuốc kém thiết yếu (đặc biệt là nhóm AN, BN) để đưa ra can thiệp kinh tế dược kịp thời.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình phân tích 1.920 khoản mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai năm 2020, nghiên cứu đã ghi nhận bốn phát hiện định lượng quan trọng:

• Cơ cấu phân loại hoạt chất và đông dược: Thuốc hóa dược chiếm vị trí áp đảo với 1.765 khoản mục (91,9%) và đạt giá trị sử dụng 634.553 triệu đồng, tương đương 95,4% tổng chi phí toàn viện. Trong khi đó, thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền chỉ có 155 khoản mục (8,1%) với giá trị 30.626 triệu đồng (4,6%).
• Nguồn gốc xuất xứ và loại hình thuốc: Thuốc sản xuất trong nước chiếm ưu thế với 1.000 khoản mục (52,1%) và giá trị 385.666 triệu đồng (58,0%), trong khi thuốc nhập khẩu có 920 khoản mục (47,9%) với giá trị 279.513 triệu đồng (42,0%). Xét riêng nhóm hóa dược, thuốc Generic chiếm tới 1.619 khoản mục (91,7%) với 578.985 triệu đồng (91,2%), còn biệt dược gốc có 146 khoản mục (8,3%) với giá trị 55.553 triệu đồng (8,8%). Biệt dược gốc Meronem 1g dẫn đầu chi phí với 12.107 triệu đồng, chiếm 21,92% tổng giá trị biệt dược gốc.
• Dạng bào chế và nhóm tác dụng dược lý: Thuốc tiêm và tiêm truyền chỉ chiếm 651 khoản mục (33,9%) nhưng tiêu tốn tới 340.038 triệu đồng (51,1% tổng giá trị tiền thuốc), vượt qua thuốc đường uống vốn có 1.205 khoản mục (62,8%) nhưng chỉ chiếm 309.982 triệu đồng (46,6%). Về tác dụng dược lý, nhóm thuốc kháng sinh, chống nhiễm khuẩn chiếm tỷ trọng ngân sách cao nhất với 157.295 triệu đồng (23,6%), theo sau là nhóm hormon - nội tiết với 100.547 triệu đồng (15,1%) và nhóm tim mạch với 64.044 triệu đồng (9,6%).
• Phân tích cơ cấu ABC: Nhóm A bao gồm 417 khoản mục (21,7%) chiếm 80,0% tổng giá trị (531.179 triệu đồng); nhóm B gồm 474 khoản mục (24,7%) và nhóm C gồm 1.029 khoản mục (53,59%). Riêng trong nhóm A, thuốc kháng sinh chiếm tới 73 khoản mục với giá trị 135.535 triệu đồng (25,5% ngân sách nhóm A).

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích ABC chỉ ra rằng tỷ lệ khoản mục của nhóm A (21,7%) và nhóm B (24,7%) tại bệnh viện đang cao hơn giới hạn tiêu chuẩn 10% đến 20% theo quy định tại Thông tư 21/2013/TT-BYT, trong khi nhóm C (53,59%) lại thấp hơn mức chuẩn 60% đến 80%. Điều này phản ánh danh mục mua sắm còn dàn trải, chưa thực sự tập trung cao độ vào nhóm hoạt chất cốt lõi.

Khoản chi cho kháng sinh chiếm tới 23,6% tổng chi phí toàn viện, cao hơn mức bình quân 17% do Bảo hiểm Xã hội Việt Nam ghi nhận trên toàn quốc. Ngược lại, bệnh lý hệ tuần hoàn chiếm tỷ lệ cao nhất trong mô hình bệnh tật với 171.540 lượt khám (21,6%), nhưng thuốc tim mạch chỉ chiếm 9,6% kinh phí (64.044 triệu đồng). Việc thuốc tiêm chiếm tới 51,1% giá trị sử dụng cho thấy mức độ tương đồng với các bệnh viện tuyến tỉnh như Bệnh viện Đa khoa Hải Dương (65,3%), xuất phát từ đặc thù tiếp nhận bệnh nhân nặng nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải rà soát việc chỉ định thuốc tiêm khi có thể dùng thuốc uống tương đương.

Để trực quan hóa các phát hiện trên, dữ liệu cơ cấu nên được trình bày qua biểu đồ cột chồng minh họa tỷ trọng số khoản mục so với giá trị thực tế của từng đường dùng. Đồng thời, việc biểu diễn ma trận ABC/VEN qua bảng ma trận nhiệt chín ô sẽ giúp làm nổi bật ngay các khoản mục thuộc nhóm AN và BN để Hội đồng Thuốc và Điều trị lập kế hoạch can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực chứng, bốn giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý danh mục thuốc:

• Tinh gọn danh mục và đàm phán giá nhóm A: Hội đồng Thuốc và Điều trị phối hợp cùng Khoa Dược rà soát chi tiết 417 khoản mục thuốc hạng A (chiếm 531.179 triệu đồng), tăng cường đấu thầu cạnh tranh và thay thế các biệt dược gốc đắt tiền bằng thuốc Generic đạt chuẩn tương đương sinh học, hướng tới mục tiêu giảm 5% đến 8% chi phí nhóm A trong vòng 12 tháng.
• Kiểm soát kê đơn kháng sinh và thuốc đường tiêm: Đơn vị Dược lâm sàng ban hành và giám sát quy trình phê duyệt đối với 73 hoạt chất kháng sinh nhóm A (chiếm 135.535 triệu đồng), đồng thời triển khai hướng dẫn chuyển đổi kháng sinh từ đường tiêm sang đường uống (IV-to-PO switch) nhằm kéo giảm tỷ trọng chi phí thuốc tiêm từ 51,1% xuống dưới 45% trong giai đoạn 2021-2023.
• Rà soát và cắt giảm nhóm thuốc không thiết yếu (AN và BN): Ban Giám đốc chỉ đạo Hội đồng Thuốc và Điều trị loại bỏ hoặc hạn chế tối đa các thuốc hỗ trợ thuộc nhóm N trong danh mục mời thầu hàng năm, phấn đấu giảm ít nhất 30% số lượng thuốc nhóm AN trong quý 1 mỗi năm để dành nguồn ngân sách cho các thuốc tối cần (V) và thiết yếu (E).
• Thúc đẩy sử dụng thuốc sản xuất trong nước: Khoa Dược ưu tiên bổ sung các thuốc Generic nội địa đạt tiêu chuẩn WHO-GMP hoặc EU-GMP vào danh mục dự trù, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng giá trị sử dụng thuốc sản xuất trong nước từ 58,0% lên mức 65% trong kế hoạch mua sắm 2 năm tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Ban Giám đốc và Hội đồng Thuốc và Điều trị các bệnh viện tuyến tỉnh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tiễn để xây dựng quy trình rà soát, lựa chọn thuốc hàng năm và tối ưu hóa phân bổ nguồn kinh phí điều trị theo quy định của Bộ Y tế.
• Dược sĩ bệnh viện và cán bộ Dược lâm sàng: Vận dụng phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN để thiết lập hệ thống cảnh báo kê đơn, quản lý tồn kho và giám sát an toàn kháng sinh tại các khoa phòng lâm sàng.
• Cơ quan Bảo hiểm Xã hội và nhà quản lý y tế địa phương: Tham khảo cơ cấu chi phí 665.179 triệu đồng và mô hình bệnh tật 795.168 lượt khám để làm căn cứ thẩm định dự toán chi phí khám chữa bệnh và hoàn thiện chính sách danh mục thuốc chi trả.
• Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý Dược: Khai thác phương pháp luận nghiên cứu mô tả cắt ngang, cách thức xử lý dữ liệu lớn trên 1.920 khoản mục để phục vụ các đề tài đánh giá kinh tế y tế.

Câu hỏi thường gặp

• Phân tích ABC trong quản lý danh mục thuốc bệnh viện mang lại lợi ích cụ thể gì? Phân tích ABC giúp bệnh viện định vị chính xác 417 khoản mục thuốc hạng A chiếm tới 80% tổng ngân sách (531.179 triệu đồng) dù chỉ chiếm 21,7% số lượng. Thông qua đó, bệnh viện có thể tập trung nguồn lực đàm phán giá, kiểm soát lượng tồn kho và tìm kiếm phương án thay thế kinh tế hơn cho nhóm thuốc trọng điểm này.

• Vì sao tỷ trọng chi phí thuốc tiêm tại bệnh viện lại chiếm tới 51,1% tổng giá trị? Thuốc tiêm chỉ có 651 khoản mục (33,9%) nhưng chiếm tới 340.038 triệu đồng (51,1% giá trị) do bệnh viện là cơ sở đa khoa tuyến tỉnh tiếp nhận nhiều bệnh nhân nội trú nặng. Các ca bệnh hồi sức cấp cứu đòi hỏi sử dụng nhiều chế phẩm tiêm truyền chuyên sâu và kháng sinh phổ rộng đơn giá cao như Meronem 1g (12.107 triệu đồng).

• Tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước tại bệnh viện năm 2020 đạt kết quả ra sao? Bệnh viện ghi nhận 1.000 khoản mục thuốc sản xuất trong nước (chiếm 52,1%) với giá trị sử dụng đạt 385.666 triệu đồng (chiếm 58,0%). Tỷ lệ này cho thấy cơ sở đã thực hiện tốt định hướng ưu tiên dùng thuốc Việt, giúp kiểm soát tốt chi phí điều trị so với 920 khoản mục thuốc nhập khẩu có giá trị 279.513 triệu đồng.

• Mối tương quan giữa mô hình bệnh tật và chi phí thuốc có điểm gì cần điều chỉnh? Bệnh hệ tuần hoàn chiếm tỷ lệ cao nhất trong mô hình bệnh tật với 21,6% (171.540 lượt khám) nhưng tiền thuốc tim mạch chỉ chiếm 9,6% (64.044 triệu đồng). Trái lại, bệnh nhiễm khuẩn chỉ chiếm 3,7% lượt khám nhưng kháng sinh lại chiếm tới 23,6% tổng kinh phí (157.295 triệu đồng), đòi hỏi bệnh viện phải siết chặt quy chế kê đơn kháng sinh.

• Ma trận kết hợp ABC/VEN giúp tối ưu hóa ngân sách bệnh viện như thế nào? Ma trận ABC/VEN cho phép lọc ra các thuốc nhóm AN và BN (thuốc chi phí cao hoặc trung bình nhưng không thực sự thiết yếu). Bằng cách loại bỏ hoặc thay thế các nhóm này, bệnh viện có thể tiết kiệm hàng chục tỷ đồng để tái đầu tư vào nhóm thuốc cấp cứu (V) và thiết yếu (E).

Kết luận

• Tổng ngân sách sử dụng thuốc năm 2020 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai đạt 665.179 triệu đồng trên 1.920 khoản mục, phục vụ 795.168 lượt bệnh nhân.
• Thuốc sản xuất trong nước chiếm ưu thế với 52,1% số khoản mục và đóng góp 58,0% tổng giá trị tiêu thụ.
• Kháng sinh là nhóm dược lý tiêu tốn chi phí lớn nhất với 157.295 triệu đồng (23,6%), đồng thời thuốc tiêm chiếm tới 51,1% tổng ngân sách toàn viện.
• Cơ cấu ABC cho thấy 417 khoản mục hạng A (21,7%) chiếm 80% chi phí, cao hơn ngưỡng khuyến nghị lý tưởng và cần được tinh giản.
• Phân tích ma trận ABC/VEN cung cấp công cụ định lượng chuẩn xác giúp sàng lọc các thuốc kém thiết yếu và bảo đảm an toàn điều trị.

Luận văn đã đóng góp bộ dữ liệu thực chứng hoàn chỉnh đầu tiên về quản lý kinh tế dược tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai, tạo tiền đề vững chắc cho việc lập kế hoạch dược phẩm giai đoạn 2021-2025. Ban lãnh đạo các cơ sở y tế và Hội đồng Thuốc và Điều trị nên áp dụng ngay phương pháp phân tích ABC/VEN trong các kỳ đánh giá danh mục định kỳ để tối ưu hóa ngân sách và bảo vệ quyền lợi người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong các cơ sở khám chữa bệnh hiê ̣n nay, viê ̣c lựa chọn, cung ứng và sử du ̣ng thuốc trong điề u tri ̣ đóng mô ̣t vai trò hế t sức quan trọng giúp cho người bệnh có thể được tiếp cận với các thuốc có chất lượng tốt, nâng cao đươ ̣c hiệu quả điều trị và tiết kiệm chi phí cho bê ̣nh nhân. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, các bệnh viện và quốc gia nên thành lập Hội đồng thuốc và điều trị nhằm đảm bảo tăng cường độ an toàn và hiệu quả sử dụng thuốc trong các bệnh viện, đảm bảo cho người bệnh được hưởng chế độ chăm sóc tốt nhất với chi phí phù hợp nhất thông qua việc xác định xem loại thuốc nào hợp lý, an toàn, hiệu quả cao mà chi phí điều trị thấp để phục vụ tốt cho công tác khám chữa bệnh. Danh mục thuốc bệnh viện phù hợp sẽ phản ánh được mô hình bệnh tật của bệnh viện, vì thế việc lựa chọn xây dựng danh mục thuốc bệnh viện hàng năm đòi hỏi phải rà soát, phân tích các thuốc đang sử dụng tại bệnh viện và đánh giá các thuốc đề nghị bổ sung vào danh mục thuốc bệnh viện năm tới nhằm lựa chọn các thuốc bổ sung và loại bỏ các thuốc không còn phù hợp. Việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý là một trong các yếu tố mang tính quyết định trong việc sử dụng thuốc hợp lý an toàn trong bệnh viện.

Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng danh mục thuốc tại các bệnh viện thường không được quan tâm, đánh giá đúng mức. Hơn thế nữa, danh mục thuốc không hợp lý có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngân sách thuốc. Tại các bệnh viện, Hội đồng thuốc và điều trị có nhiệm vụ tư vấn cho giám đốc lựa chọn thuốc sử dụng tại bệnh viện. Các nghiên cứu tổng quát về tình hình sử dụng thuốc như phân tích ABC, phân tích VEN sẽ giúp ích cho Hội đồng thuốc và điều trị cũng như các nhà quản lý xác định các vấn đề về sử dụng thuốc, làm nền tảng cho các hoạt động can thiệp như lựa chọn, cung cấp, kế hoạch dự trù và dự trữ thuốc.

Do vậy, đánh giá tổng quát tình hình sử dụng ngân sách thuốc và tác động can thiệp lựa chọn sử dụng thuốc tại Bệnh viện 1 thông qua phân tích ABC-VEN là một chiến lược có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng điều trị và quản lý kinh tế y tế trong bệnh viện. Tuy nhiên từ trước đến nay tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai chưa có đề tài nào đánh giá danh mục thuốc được thực hiện do vậy việc tiến hành nghiên cứu là hết sức cần thiết. Với mong muốn tìm hiểu thực trạng danh mục thuốc được sử dụng hiện nay tại bệnh viện là như thế nào; các thuốc trong nhóm A được sử dụng có hợp lý hay không. Do đó, chúng tôi tiến hành đề tài: “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai năm 2020”.

Với 2 mục tiêu sau: 1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai năm 2020 theo một số chỉ tiêu; 2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai năm 2020 theo phương pháp ABC, VEN và ABC/VEN. Từ kết quả nghiên cứu đề xuất các giải pháp xây dựng danh mục thuốc hợp lý, hiệu quả nhằm phục vụ tốt cho bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai cho nhu cầu những năm tiếp theo.

QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG THUỐC TẠI CƠ SỞ KHÁM, CHỮA BỆNH 1. Khái niệm Danh mục thuốc Danh mục thuốc (DMT) là một danh sách các thuốc được sử dụng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe và bác sĩ sẽ kê đơn các thuốc trong danh mục này. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): “DMT bệnh viện là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng trong bệnh viện” [2]. DMT bệnh viện được xây dựng tốt sẽ mang lại những lợi ích sau [2]: Loại bỏ được các thuốc không an toàn và kém hiệu quả, từ đó có thể giảm được số ngày nằm viện đồng thời giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong.

Giảm số lượng và chi phí mua thuốc; sử dụng chi phí tiết kiệm được để mua các thuốc chất lượng tốt hơn, an toàn và hiệu quả hơn. Mỗi bệnh viện có DMT khác nhau, được xây dựng hàng năm theo nhu cầu điều trị hợp lý của các khoa lâm sàng. Xây dựng danh mục phù hợp sẽ góp phần rất lớn trong công tác điều trị, quản lý của bệnh viện. Một danh mục thuốc có quá nhiều thuốc không cần thiết sẽ dẫn đến sử dụng lãng phí nguồn kinh phí của nhà nước cũng như của bệnh nhân.

Các bước xây dựng Danh mục thuốc Việc xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện phải đảm bảo nguyên tắc sau: bảo đảm phù hợp với mô hình bệnh tật và chi phí thuốc dùng trong bệnh viện; phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; căn cứ vào hướng dẫn hoặc phác đồ điều trị đã được xây dựng và áp dụng tại bệnh viện hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đáp ứng được với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị, phù hợp với phạm vi chuyên môn của bệnh viện, thống nhất với DMT thiết yếu, DMT chủ yếu do Bộ Y Tế ban hành. Khoa Dược (KD) sẽ xây dựng DMT bệnh viện và thông qua Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) góp ý chỉnh sửa, sau khi HĐT&ĐT thống nhất, khoa Dược tổng hợp thành danh mục dự thảo và trình lên Giám đốc phòng khám 3 xem xét và ký duyệt ban hành danh mục chính thức. Việc lựa chọn danh mục thuốc trong phòng khám phải căn cứ vào các yếu tố sau: - Mô hình bệnh tật (MHBT) của địa phương và cơ cấu bệnh tật do bệnh viện thống kê hàng năm; - Trình độ cán bộ và theo danh mục kỹ thuật mà phòng khám được thực hiện; - Danh mục thuốc chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh do Bộ Y Tế (BYT) ban hành; - Khả năng kinh phí của phòng khám: ngân sách Nhà nước, thu một phần viện phí và Bảo Hiểm y tế (BHYT); - Xem xét một số tiêu chí như an toàn, hiệu quả điều trị, hiệu quả - chi phí hoặc nguồn cung ứng tại chỗ. DMT bệnh viện phải được rà soát, bổ sung, hiệu chỉnh hàng năm cho phù hợp với tình hình thực tế điều trị.

Mô hình bệnh tật Phác đồ điều trị Danh mục Trình độ chuyên môn, kỹ thuật thuốc thiết yếu Danh mục Khả năng chi trả của BN, quỹ BHYT, thuốc chủ yếu Hội đồng thuốc kinh phí và điều trị DANH MỤC THUỐC Hình 1. Các yếu tố làm căn cứ để xây dựng danh mục thuốc Việc thống nhất một cách rõ ràng các tiêu chí chọn lựa khi xây dựng DMTBV là rất quan trọng và cần phải được thực hiện một cách bài bản nhằm tạo dựng giá trị cũng như sự tin tưởng của thầy thuốc khi sử dụng. Tổ chức Y tế 4 thế giới đã xây dựng một quy trình để xây dựng DMT trong phòng khám bao gồm 4 giai đoạn cụ thể như sau: Giai đoạn 1: Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) thu thập một số thông tin để giúp Ban giám đốc phòng khám thấy rõ hiệu quả của việc quản lý tốt DMT từ đó thuyết phục các nhà quản lý ra quyết định về DMT và xem đây là quy định của phòng khám [2]. Bước tiếp theo của HĐT&ĐT là xây dựng hoặc lựa chọn các nhóm thuốc cho DMTBV.

Trước khi xây dựng danh mục, cần thu thập những dữ liệu cần thiết để phân tích các mô hình sử dụng thuốc hiện có. Các thông tin cần thu thập trước khi xây dựng DMTBV: Tổng giá trị tiền thuốc đã sử dụng trong năm trước, tỷ lệ giá trị tiền thuốc so với tổng chi phí của phòng khám, số lượng các thuốc, các nhóm thuốc đang sử dụng tại phòng khám, giá trị của thuốc bị huỷ trong năm, tên của thuốc sử dụng nhiều nhất, các phản ứng có hại của thuốc đã được thu thập, số lượng các ca tử vong do thuốc, các thuốc bị cấm sử dụng, thuốc giả, thuốc kém chất lượng đã được thông tin [2]. Trong giai đoạn tiếp theo, HĐT&ĐT cần xây dựng một cuốn Cẩm nang DMT. Thông tin trong cuốn cẩm nang nhằm giúp cán bộ Y tế trong phòng khám, đặc biệt là bác sỹ hiểu được hệ thống DMT và chức năng của HĐT&ĐT [2].

Giai đoạn cuối cùng trong quá trình xây dựng DMTBV là duy trì DMT. Việc sử dụng thuốc không hợp lý vẫn xảy ra ngay cả khi có một DMT lý tưởng. Vì vậy để tăng cường kê đơn hợp lý cần có hướng dẫn điều trị chuẩn hay phác đồ điều trị [2]. Để xây dựng danh mục thuốc phòng khám, bước đầu tiên cần phải thu thập, phân tích tình hình sử dụng thuốc năm trước sau đó đánh giá các thuốc đề nghị bổ sung hoặc loại bỏ từ các khoa lâm sàng một cách khách quan [2].

CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG Theo tổ chức Y tế thế giới, có 3 phương pháp chính để làm rõ các vấn đề sử dụng thuốc tại phòng khám mà HĐT&ĐT nên thường xuyên sử dụng, đó là: - Thu thập thông tin ở mức độ cá thể: những dữ liệu này được thu thập từ người không kê đơn để có thể xác định được những vấn đề xung quanh liên quan đến sử dụng thuốc. Tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là thường không có đủ thông tin để có thể điều chỉnh thuốc sử dụng phù hợp với chẩn đoán. - Các phương pháp định tính: như tập trung thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu vấn đề và bộ câu hỏi sẽ là những công cụ hữu ích để xác định nguyên nhân của vấn đề sử dụng thuốc. - Các phương pháp tổng hợp dữ liệu: phương pháp này liên quan đến các dữ liệu tổng hợp mà không phải trên từng cá thể, và dữ liệu có thể thu thập dễ dàng.

Phương pháp xác định liều DDD, phân tích ABC và phân tích VEN…Những phương pháp này sẽ được sử dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc. Trong số các phương pháp trên, phân tích DMT gồm phân tích ABC và phân tích VEN là giải pháp hữu ích và cần được áp dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc. Phương pháp phân tích này sẽ trở thành công cụ cho HĐT&ĐT quản lý DMT. Để phân tích DMT được sử dụng tại phòng khám thường sử dụng các phương pháp sau: 1.

Phương pháp phân tích nhóm điều trị 1.