Phân Tích SWOT Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam: Chiến Lược Phát Triển

Ngân hàng điện tử đang trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính tại Việt Nam. 63 trang · State Bank of Vietnam Banking Academy · 2012.

• Tác giả: Dao Thi Ngoc Mai
• Người hướng dẫn: MS. Nguyen Hong Ngoc, MA
• Trường học: State Bank of Vietnam Banking Academy
• Chuyên ngành: English for Banking and Finance
• Đề tài: Electronic Banking in Vietnam: A SWOT Analysis for Strategic Planning
• Loại tài liệu: graduation thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DEDICATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Motivation for the Study
• 1.2. Objectives of the Study
• 1.3. Research Questions
• 1.4. Methodology
• 1.5. Structure of the Study
• 1.6. Contributions of the Study
• 2. CHAPTER 2: THEORETICAL FRAMEWORK
• 2.1. Electronic Banking – A General View
• 2.1.1. What is E-banking
• 2.1.2. Evolution of E-Banking
• 2.1.3. How E-banking Helps
• 2.2. Contents of SWOT analysis
• 2.3. Strategic planning process
• 3. SWOT ANALYSIS ON ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM
• 3.1. Strengths of E-Banking in Vietnam
• 3.1.1. Cost-effective distribution channels
• 3.1.2. Increased ATM transactions
• 3.2. Weaknesses of E-Banking in Vietnam
• 3.2.1. Small number of online banking users
• 3.2.2. Limitation on E-Banking functionality
• 3.2.3. The concerns with ATM service and POS terminals
• 3.3. Opportunities of E-Banking in Vietnam
• 3.3.1. Vietnam’s WTO joining
• 3.3.2. Rising gross domestic product per capita
• 3.3.3. Regulatory and legal environment on E-banking
• 3.3.4. The connection of local card operators
• 3.4. Threats of E-Banking in Vietnam
• 3.4.1. The quality of the Internet and mobile network
• 3.4.2. Consumers’ custom of using cash
• 3.4.3. Demand for applying advanced technology
• 4. STRATEGIC PLANNING ON ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM
• 4.1. Missions and Objectives
• 4.2. E-banking Strategy Formulation
• 4.3. Technology and infrastructure
• 4.3.1. To the Government
• 4.3.2. To the State Bank of Vietnam (SBV)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích SWOT Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Ngân hàng điện tử đang trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính tại Việt Nam. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều cơ hội cho các ngân hàng trong việc cung cấp dịch vụ qua các kênh điện tử. Phân tích SWOT giúp các ngân hàng hiểu rõ hơn về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong môi trường cạnh tranh hiện tại.

1.1. Định Nghĩa Ngân Hàng Điện Tử Và Tầm Quan Trọng

Ngân hàng điện tử (E-banking) là việc cung cấp dịch vụ ngân hàng qua các kênh điện tử. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian cho khách hàng mà còn giảm chi phí cho ngân hàng. Sự phát triển của ngân hàng điện tử đã mở ra nhiều cơ hội mới cho các ngân hàng tại Việt Nam.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Ngân hàng điện tử tại Việt Nam đã phát triển từ những năm 2000 với sự ra đời của các dịch vụ như Internet banking và Mobile banking. Sự gia tăng người dùng Internet và điện thoại di động đã thúc đẩy sự phát triển này, tạo ra một thị trường tiềm năng cho các ngân hàng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Mặc dù ngân hàng điện tử có nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức mà các ngân hàng phải đối mặt. Sự chậm trễ trong việc áp dụng công nghệ mới và thói quen sử dụng tiền mặt của người tiêu dùng là những vấn đề lớn.

2.1. Thói Quen Sử Dụng Tiền Mặt Của Người Tiêu Dùng

Người tiêu dùng Việt Nam vẫn có thói quen sử dụng tiền mặt trong giao dịch hàng ngày. Điều này gây khó khăn cho việc phát triển ngân hàng điện tử, vì nhiều người chưa quen với việc sử dụng các dịch vụ trực tuyến.

2.2. Rủi Ro An Ninh Trong Ngân Hàng Điện Tử

An ninh mạng là một trong những mối lo ngại lớn nhất đối với ngân hàng điện tử. Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ bảo mật để bảo vệ thông tin của khách hàng và ngăn chặn các cuộc tấn công mạng.

III. Phân Tích SWOT Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Phân tích SWOT giúp các ngân hàng xác định rõ hơn về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong lĩnh vực ngân hàng điện tử. Điều này rất quan trọng để xây dựng chiến lược phát triển hiệu quả.

3.1. Điểm Mạnh Của Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Một trong những điểm mạnh lớn nhất của ngân hàng điện tử là khả năng cung cấp dịch vụ nhanh chóng và tiện lợi. Sự gia tăng số lượng giao dịch qua ATM cũng là một lợi thế lớn cho các ngân hàng.

3.2. Điểm Yếu Của Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Số lượng người dùng ngân hàng trực tuyến còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của ngân hàng điện tử. Nhiều người vẫn chưa tin tưởng vào các giao dịch trực tuyến.

IV. Cơ Hội Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Việt Nam đang có nhiều cơ hội để phát triển ngân hàng điện tử, đặc biệt là sau khi gia nhập WTO. Sự gia tăng thu nhập bình quân đầu người cũng tạo ra nhu cầu cao hơn cho các dịch vụ ngân hàng điện tử.

4.1. Tăng Trưởng Kinh Tế Và Nhu Cầu Dịch Vụ Ngân Hàng

Sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ tại Việt Nam đã tạo ra nhu cầu cao hơn cho các dịch vụ ngân hàng. Người tiêu dùng ngày càng tìm kiếm các giải pháp tài chính tiện lợi và nhanh chóng.

4.2. Sự Phát Triển Của Công Nghệ Thông Tin

Công nghệ thông tin đang phát triển nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dịch vụ ngân hàng điện tử. Các ngân hàng cần tận dụng công nghệ mới để cải thiện dịch vụ của mình.

V. Chiến Lược Phát Triển Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Để phát triển ngân hàng điện tử, các ngân hàng cần xây dựng các chiến lược hiệu quả. Điều này bao gồm việc cải thiện công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường bảo mật.

5.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ mới để cải thiện trải nghiệm của khách hàng. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Tăng Cường Bảo Mật Thông Tin

Bảo mật thông tin là yếu tố quan trọng trong ngân hàng điện tử. Các ngân hàng cần triển khai các biện pháp bảo mật mạnh mẽ để bảo vệ thông tin của khách hàng và tăng cường lòng tin.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Ngân Hàng Điện Tử Tại Việt Nam

Ngân hàng điện tử có tiềm năng phát triển lớn tại Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được điều này, các ngân hàng cần phải vượt qua nhiều thách thức và xây dựng các chiến lược phát triển hiệu quả.

6.1. Tương Lai Của Ngân Hàng Điện Tử

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ người tiêu dùng, ngân hàng điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Các ngân hàng cần chuẩn bị sẵn sàng để đáp ứng nhu cầu này.

6.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Phủ Và Ngân Hàng Nhà Nước

Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy sự phát triển của ngân hàng điện tử. Điều này bao gồm việc tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi và khuyến khích đầu tư vào công nghệ.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự bùng nổ của công nghệ viễn thông và công nghệ thông tin từ giữa thập niên 1990 đã làm thay đổi diện mạo ngành ngân hàng toàn cầu. Các ngân hàng thương mại chuyển dần trọng tâm sang cung cấp sản phẩm, dịch vụ qua kênh điện tử (Electronic Banking - E-banking) nhằm mở rộng cơ sở khách hàng và tối ưu hóa chi phí vận hành. Tại Việt Nam, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế cùng sự gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào tháng 11/2006 đã thúc đẩy sự cạnh tranh mạnh mẽ trong việc triển khai các phương thức thanh toán hiện đại. Tuy nhiên, việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải xây dựng chiến lược kinh doanh bài bản dựa trên sự thấu hiểu môi trường vĩ mô và nội tại. Khóa luận tốt nghiệp cử nhân "Electronic Banking in Vietnam: A SWOT Analysis for Strategic Planning" của tác giả Đào Thị Ngọc Mai (Học viện Ngân hàng, 2012) được thực hiện nhằm giải quyết yêu cầu thực tiễn này.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của khóa luận là xác định các cơ hội, thách thức, điểm mạnh và điểm yếu của hệ thống ngân hàng điện tử tại Việt Nam, từ đó đề xuất định hướng chiến lược cho các ngân hàng thương mại và kiến nghị chính sách cho cơ quan quản lý. Tác giả xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm:

1. Phân tích môi trường phát triển ngân hàng điện tử tại Việt Nam thông qua ma trận SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức).
2. Xây dựng và đề xuất khung chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử cho các ngân hàng thương mại.
3. Đề xuất các kiến nghị đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt.

Nghiên cứu tập trung trả lời hai câu hỏi cốt lõi:

• Môi trường phát triển ngân hàng điện tử tại Việt Nam được đánh giá như thế nào qua mô hình phân tích SWOT?
• Những nhóm chiến lược nào cần được xây dựng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngân hàng điện tử tại Việt Nam?

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các dịch vụ ngân hàng điện tử và môi trường vận hành dịch vụ này tại Việt Nam. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát thị trường ngân hàng Việt Nam, có đặt trong tương quan so sánh với một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Phạm vi thời gian tập trung vào giai đoạn phát triển trọng điểm từ năm 2006 đến năm 2011, cùng các định hướng mục tiêu đến năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận vững chắc bằng việc tổng hợp các khái niệm, quy trình quản trị chiến lược và khung phân tích môi trường kinh doanh:

• Khái niệm ngân hàng điện tử (E-banking): Tác giả sử dụng định nghĩa của Hội đồng Kiểm tra các Định chế Tài chính Liên bang Hoa Kỳ (FFIEC, 2003), xác định ngân hàng điện tử là phương thức phân phối tự động các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng truyền thống và mới trực tiếp tới khách hàng thông qua các kênh truyền thông tương tác điện tử (máy rút tiền tự động ATM, điểm chấp nhận thanh toán EFTPOS, máy tính cá nhân, điện thoại cố định, điện thoại di động, ki-ốt ngân hàng).
• Tiến trình phát triển và giá trị của E-banking: Hệ thống hóa các thế hệ giao dịch từ ATM, POS, Phone banking, PC banking đến Internet banking (khởi xướng từ Deutsche Bank năm 1996, phát triển mạnh bởi Citibank) và Mobile banking. Lợi ích được phân tích trên hai giác độ: đối với khách hàng (tiết kiệm chi phí, tốc độ xử lý nhanh, tự do về không gian/thời gian và tăng tính riêng tư); đối với ngân hàng (giảm chi phí biến đổi trên mỗi giao dịch, gia tăng doanh thu qua bán chéo sản phẩm, mở rộng mạng lưới không phụ thuộc vào chi nhánh vật lý, giảm áp lực quầy giao dịch và tăng hiệu quả luân chuyển dòng vốn).
• Mô hình phân tích SWOT (JRC European Commission, 2007): Phân loại các yếu tố bên trong (Điểm mạnh - Strengths, Điểm yếu - Weaknesses) và các yếu tố môi trường bên ngoài (Cơ hội - Opportunities, Thách thức - Threats) để thiết lập hồ sơ SWOT.
• Quy trình hoạch định chiến lược (SLA, 2001): Khung quy trình 5 bước gồm: (1) Sứ mệnh và Mục tiêu (Mission & Objectives); (2) Quét môi trường (Environmental Scanning) thông qua SWOT; (3) Hoạch định chiến lược (Strategy Formulation); (4) Thực thi chiến lược (Strategy Implementation); (5) Đánh giá và kiểm soát (Evaluation & Control).

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng gồm phương pháp phân tích - tổng hợp định tính (SWOT analysis) kết hợp phương pháp thống kê mô tả dữ liệu thứ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo chính thức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), Hiệp hội Thẻ Ngân hàng Việt Nam (VBCA), Tổng cục Thống kê (GSO), Bộ Công Thương, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), Euromonitor International, comScore, Nielsen và Pando Networks.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan (Introduction)

Chương 1 làm rõ lý do chọn đề tài xuất phát từ sự bùng nổ của các kênh phân phối điện tử tại Việt Nam và nhu cầu cấp thiết về một chiến lược phát triển đồng bộ cho các ngân hàng thương mại. Tác giả xác định rõ mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, phương pháp tiếp cận, cấu trúc 6 chương của luận văn và đóng góp của nghiên cứu đối với các ngân hàng thương mại và các nhà hoạch định chính sách.

Chương 2: Khung lý thuyết (Theoretical Framework)

Chương này cung cấp hệ thống cơ sở lý luận toàn diện về ngân hàng điện tử, so sánh sự khác biệt căn bản về quy trình và thời gian xử lý giữa ngân hàng truyền thống và ngân hàng điện tử. Tác giả trình bày chi tiết mô hình SWOT và quy trình quản trị chiến lược 5 giai đoạn, đồng thời phân tích mối quan hệ hữu cơ: phân tích SWOT đóng vai trò là công cụ quét môi trường (bước 2), cung cấp luận cứ xác thực để xây dựng chiến lược (bước 3).

Chương 3: Phân tích SWOT ngân hàng điện tử tại Việt Nam (SWOT Analysis on Electronic Banking in Vietnam)

Chương 3 là phần trọng tâm phân tích thực trạng hệ thống ngân hàng điện tử Việt Nam giai đoạn 2006–2011:

1. Điểm mạnh (Strengths):

• Hiệu quả chi phí vượt trội của kênh điện tử: Báo cáo từ VIB (2012) cho thấy chi phí xử lý trên kênh Internet banking và Mobile banking thấp hơn rất nhiều so với chi nhánh truyền thống.

Kênh phân phối	Chi phí trung bình / Giao dịch (VNĐ)
Chi nhánh truyền thống (Full service branch)	18.200
Điện thoại (Telephone)	9.900
ATM đầy đủ dịch vụ (ATM full service)	5.100
Ngân hàng di động (Mobile banking)	1.000
Ngân hàng trực tuyến (Internet banking)	450

• Sự sẵn có và đa dạng của danh mục sản phẩm: Số lượng ngân hàng phát hành thẻ tăng từ 17 (năm 2006) lên 47 ngân hàng (năm 2011); số thương hiệu thẻ tăng từ 70 lên 250 thương hiệu. Tổng số thẻ lưu hành đạt khoảng 40 triệu thẻ vào tháng 12/2011 (thẻ ghi nợ chiếm khoảng 95%), tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 18%/năm. Các dịch vụ Internet banking, SMS banking, Mobile banking, ví điện tử (OnePay, Payoo, MoMo, VNPAY...) và cổng thanh toán quốc tế (liên kết PayPal qua ACB, Eximbank) phát triển mạnh.
• Tăng trưởng vượt bậc về giao dịch ATM: Số lượng giao dịch ATM tăng gần 6 lần, từ 159,2 triệu lượt (năm 2006) lên 917 triệu lượt (năm 2011). Giá trị giao dịch ATM tăng từ 180,2 nghìn tỷ VNĐ (2006) lên 504,4 nghìn tỷ VNĐ (2011), với mức tăng trưởng đột biến 40% trong năm 2011.

2. Điểm yếu (Weaknesses):

• Tỷ lệ người dùng ngân hàng trực tuyến thấp: Khảo sát của comScore (2011) cho thấy số người dùng trực tuyến tại Việt Nam đạt 949.000 người vào tháng 1/2011, chỉ chiếm 1,0% dân số (so với Malaysia đạt 9,5% với 2,746 triệu người, Hồng Kông đạt 21%). Khảo sát của Nielsen (2010) ghi nhận chỉ 6/600 người tiêu dùng chấp nhận sử dụng Internet/Mobile banking.
• Hạn chế về tính năng: E-banking chủ yếu dừng ở mức dịch vụ cơ bản (truy vấn số dư, chuyển khoản, xem lịch sử); các tính năng gửi tiết kiệm online, vay vốn, giao dịch ngoại hối chưa phổ biến; thủ tục đăng ký vẫn bắt buộc đến quầy.
• Bất cập trong mạng lưới ATM và POS: Việt Nam chỉ có 13.000 ATM và 70.000 POS vào cuối năm 2011, thấp hơn rất nhiều so với các nước (Mỹ: 406.100 ATM, 5.175.000 POS; Nhật Bản: 139.200 ATM, 1.706.100 POS). Mỗi máy ATM tại Việt Nam phải chịu tải trung bình 70.000 giao dịch/năm (~190 giao dịch/ngày), thường xuyên xảy ra sự cố nghẽn mạng, trừ tiền không nhả tiền, nuốt thẻ; doanh số thanh toán qua POS chỉ đạt 1,6 tỷ USD (chiếm 5% tổng doanh số thanh toán).

3. Cơ hội (Opportunities):

• Gia nhập WTO: Cho phép ngân hàng ngoại góp vốn, giúp ngân hàng trong nước tiếp cận vốn, công nghệ và phát triển bán chéo sản phẩm (bancassurance).
• Thu nhập bình quân đầu người (GDP/người) tăng trưởng: Tăng từ 724,05 USD (2006) lên 1.347 USD (2011), thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng và sử dụng dịch vụ tiện ích.
• Tiềm năng thị trường lớn: 32,6 triệu người dùng Internet (chiếm 37,11% dân số năm 2011); cơ cấu "dân số vàng" với 66,1% trong độ tuổi lao động (15–59 tuổi).
• Hoàn thiện hành lang pháp lý: Luật Giao dịch điện tử 51/2005/QH11, Nghị định 35/2007/NĐ-CP, Quyết định 20/2007/QĐ-NHNN, Chỉ thị 20/2007/CT-TTg (trả lương qua tài khoản), Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 37/2009/QH12 (tội phạm công nghệ cao), Thông tư 29/2011/TT-NHNN (an toàn thông tin Internet banking).
• Kết nối liên minh thẻ quốc gia: Tháng 5/2010, ba hệ thống chuyển mạch Smartlink, Banknetvn và VNBC kết nối thành công, cho phép giao dịch liên thông toàn quốc.

4. Thách thức (Threats):

• Chất lượng hạ tầng mạng viễn thông: Tốc độ kết nối Internet Việt Nam (374 KBps) thấp hơn mức trung bình thế giới (580 KBps); sự cố đứt cáp quang biển; mạng 3G chưa đáp ứng yêu cầu truyền tải dữ liệu lớn.
• Rủi ro an ninh mạng và tội phạm ATM: Khảo sát của Trung tâm An ninh mạng Bách Khoa (BKIS) trên 40 ngân hàng phát hiện 20 ngân hàng tồn tại lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng; vấn nạn lắp camera quay lén, thiết bị skimmer đánh cắp dữ liệu thẻ tại ATM.
• Thói quen sử dụng tiền mặt: Tỷ trọng tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán còn cao (13,5% năm 2011); 83,2% giao dịch ATM là rút tiền mặt; 50% số thẻ phát hành chỉ dùng để rút tiền.
• Áp lực chi phí đầu tư công nghệ cao: Chi phí mua sắm thiết bị, phần mềm bảo mật đắt đỏ và chu kỳ khấu hao nhanh tạo áp lực lớn lên lợi nhuận ngắn hạn.

Chương 4: Hoạch định chiến lược ngân hàng điện tử tại Việt Nam (Strategic Planning on Electronic Banking in Vietnam)

Dựa trên Quyết định số 2453/QĐ-TTg ngày 27/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2011–2015, tác giả xác định 3 nhiệm vụ và 3 mục tiêu cụ thể đến năm 2015:

• Tỷ trọng tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán giảm xuống dưới 11%.
• Tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng đạt 35%–40% dân số.
• Đạt 250.000 thiết bị POS với khoảng 200 triệu giao dịch/năm.

Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng các giải pháp chiến lược cấp ngân hàng:

• Chiến lược sản phẩm: Đa dạng hóa tính năng cho Internet/Mobile banking (mở tài khoản tiết kiệm định kỳ, đầu tư chứng chỉ quỹ online theo mô hình DBS Bank Singapore, vay vốn trực tuyến); đẩy mạnh bán chéo dịch vụ (vé máy bay, vé xem phim, thẻ thành viên liên kết trung tâm thương mại).
• Chiến lược truyền thông và xúc tiến: Tổ chức hội thảo giới thiệu tiện ích; triển khai các chương trình khuyến mại, tặng thẻ quà tặng khi thanh toán điện tử; đẩy mạnh tiếp thị qua mạng xã hội (Facebook, Twitter); chuẩn hóa website ngân hàng theo hướng thân thiện và cung cấp song ngữ Việt - Anh.
• Chiến lược nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng: Vận hành tổng đài hỗ trợ 24/7 (Call Center); xây dựng chính sách tích lũy điểm thưởng cho khách hàng thân thiết (VIP); thiết lập kênh tiếp nhận và xử lý phản hồi khiếu nại nhanh chóng.
• Kiến nghị vĩ mô: Đề xuất Chính phủ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử, xử lý nghiêm tội phạm mạng; đề xuất Ngân hàng Nhà nước tăng cường giám sát an toàn hệ thống thanh toán và thúc đẩy kết nối hạ tầng dùng chung giữa các ngân hàng.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa bức tranh phát triển của hệ thống ngân hàng điện tử Việt Nam trong giai đoạn 2006–2011:

TỔNG HỢP CÁC CHỈ SỐ PHÁT TRIỂN E-BANKING VIỆT NAM (2006 - 2011)

Về mặt đóng góp học thuật và thực tiễn:

• Cung cấp một nghiên cứu có hệ thống kết hợp giữa mô hình phân tích ma trận SWOT và quy trình quản trị chiến lược SLA trong lĩnh vực ngân hàng điện tử tại Việt Nam thời kỳ đầu chuyển đổi số.
• Đóng vai trò là tài liệu tham khảo cho các ngân hàng thương mại trong việc hoạch định chính sách giá phí, đa dạng hóa danh mục sản phẩm trực tuyến và hoàn thiện hệ thống chăm sóc khách hàng.
• Cung cấp các luận cứ thực chứng từ số liệu ngành giúp các cơ quan quản lý (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước) nhận diện các rào cản về hạ tầng kỹ thuật, an ninh mạng và tâm lý người tiêu dùng để ban hành chính sách điều hành phù hợp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Nghiên cứu chủ yếu dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo công bố giai đoạn 2006–2011 mà chưa tiến hành khảo sát định lượng sơ cấp quy mô lớn đối với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.
• Do hoàn thành vào năm 2012, nghiên cứu chưa phản ánh được các công nghệ tài chính mới xuất hiện trong giai đoạn sau như thanh toán di động không tiếp xúc (NFC), mã phản hồi nhanh (QR Code), xác thực sinh trắc học hay công nghệ định danh điện tử (eKYC).

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng bằng việc khảo sát thực nghiệm các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận sử dụng ngân hàng số của người tiêu dùng bằng mô hình định lượng (như TAM, UTAUT), hoặc đánh giá hiệu quả kinh tế của các ứng dụng ngân hàng số thế hệ mới trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh Tài chính - Ngân hàng, Ngân hàng, Tài chính doanh nghiệp và Quản trị kinh doanh cần tài liệu mẫu chuẩn mực về phương pháp kết hợp phân tích ma trận SWOT với quy trình hoạch định chiến lược kinh doanh dịch vụ tài chính.
• Chuyên viên nghiên cứu phát triển sản phẩm, chuyên viên marketing tại các ngân hàng thương mại và công ty fintech muốn tìm hiểu dữ liệu lịch sử, tiến trình phát triển và các rào cản tâm lý của thị trường thanh toán thẻ/ngân hàng điện tử Việt Nam thời kỳ 2006–2012.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chi phí giao dịch qua Internet banking và Mobile banking chênh lệch như thế nào so với giao dịch tại chi nhánh truyền thống theo số liệu trong khóa luận? Theo số liệu từ VIB (2012) được trích dẫn trong Bảng 3.1, chi phí trung bình cho một giao dịch tại chi nhánh truyền thống là 18.200 VNĐ, trong khi chi phí qua ATM là 5.100 VNĐ, qua Mobile banking là 1.000 VNĐ và qua Internet banking chỉ là 450 VNĐ (thấp hơn khoảng 40 lần so với tại quầy).

2. Tỷ trọng tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán tại Việt Nam giai đoạn 2003–2011 thay đổi ra sao? Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (SBV, 2011) tại Hình 3.5, tỷ lệ tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán giảm dần từ 22,03% (năm 2003) xuống 17,21% (năm 2006) và đạt 13,50% (năm 2011). Mặc dù có xu hướng giảm nhưng tỷ lệ này vẫn cao hơn nhiều so với các nước phát triển như Thụy Điển (0,7%) hay Na Uy (1%).

3. Tỷ lệ người dân sử dụng ngân hàng trực tuyến tại Việt Nam năm 2011 được ghi nhận ở mức nào? Báo cáo của comScore (2011) tại Bảng 3.4 chỉ ra rằng vào tháng 1/2011, Việt Nam có 949.000 người sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến, chỉ chiếm 1,0% tổng dân số. Tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với Malaysia (9,5% dân số với 2,746 triệu người dùng) và Hồng Kông (21% dân số).

4. Khảo sát của Trung tâm An ninh mạng Bách Khoa (BKIS) phát hiện thực trạng bảo mật nào tại các ngân hàng Việt Nam? Khảo sát thực hiện trên 40 ngân hàng thương mại tại Việt Nam của BKIS cho thấy có 20 ngân hàng không đảm bảo an toàn an ninh mạng, tồn tại các lỗ hổng nghiêm trọng trong khâu chuyển tiền và tính năng khôi phục mật khẩu tài khoản người dùng có thể bị lợi dụng để thay đổi mật khẩu trái phép.

5. Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2011–2015 (Quyết định 2453/QĐ-TTg) đặt ra những mục tiêu cụ thể nào đến năm 2015? Quyết định số 2453/QĐ-TTg đặt ra 3 mục tiêu trọng tâm đến cuối năm 2015: (1) Giảm tỷ trọng tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán xuống dưới 11%; (2) Tăng tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng lên 35%–40% dân số; (3) Lắp đặt 250.000 thiết bị POS phục vụ khoảng 200 triệu giao dịch/năm.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân của tác giả Đào Thị Ngọc Mai đã hoàn thành việc phân tích môi trường phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Việt Nam giai đoạn 2006–2011 thông qua ma trận SWOT toàn diện. Nghiên cứu đã làm rõ những lợi thế nổi bật về mạng lưới thẻ, ATM và chi phí giao dịch, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn lớn về thói quen dùng tiền mặt, hạ tầng POS và an ninh thông tin. Các định hướng chiến lược và kiến nghị chính sách được đề xuất bám sát mục tiêu của Đề án 2453/QĐ-TTg, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị ngân hàng thương mại và hoạch định chính sách thanh toán điện tử tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

STATE BANK OF VIETNAM BANKING ACADEMY Foreign Language Faculty ------ GRADUATION THESIS ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM: A SWOT ANALYSIS FOR STRATEGIC PLANNING Student Name : Dao Thi Ngoc Mai Group : ATC A - K11 Supervisors : Nguyen Hong Ngoc MA Nguyen Tien Dung MA Hanoi, Jun 2012 STATE BANK OF VIETNAM BANKING ACADEMY Foreign Language Faculty ------ ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM: A SWOT ANALYSIS FOR STRATEGIC PLANNING By Dao Thi Ngoc Mai A THESIS Submitted to the Faculty of Foreign Languages of Banking Academy of Vietnam in partial fulfillment of the requirements for the degree of Bachelor of Arts Hanoi, Jun 2012 ABSTRACT ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM: A SWOT ANALYSIS FOR STRATEGIC PLANNING Dao Thi Ngoc Mai The constant innovations in telecommunications technology have changed the face of banking sector. Banks now target the provision of products and services through electronic channels, namely electronic banking or E-banking. In this study, the discussion was grounded on the framework of E-banking evolution as well as the theories of SWOT analysis and strategic planning. Another important aspect of the study is to develop more insight into the strengths and weaknesses, vis-à-vis the opportunities and threats faced by banks as E-banking is available in Vietnam.

While the strong growth of ATM transactions is the most outstanding advantage, the weak customers’ usage of online banking has mainly limited the development of E-banking in Vietnam. Whereas the large number of Internet and mobile phone users and golden population could bring greatest chances, the consumers’ habit of using cash poses E- banking to the fundamental challenge. For the further development of E-banking in Vietnam, it is highly recommended that the synchronic measures of product, human resources, technology, infrastructure, and security be properly performed. The final objective of the thesis is to make recommendations to the Government and the State Bank of Vietnam so that E-banking could be effectively managed.

Graduation Thesis Banking Academy DEDICATION This thesis is dedicated to my parents for their support and encouragement throughout my graduate study. Dao Thi Ngoc Mai iii ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy ACKNOWLEDGEMENTS I wish to express my heartfelt gratitude towards MS. NGUYEN HONG NGOC, M., my supervisor from the Banking Academy of Vietnam for leading me during the whole research and providing me with precious experience in this learning field. I own my warm thanks to MR.

NGUYEN TIEN DUNG, M., my supervisor from Hanoi University for taking the time and effort to read and offer comments on the English grammar mistakes of the manuscripts. My heartiest thanks to all the librarians of the National Library of Vietnam for giving the valuable time to help me find the reference materials. Finally, I would like give my sincere gratitude to all the respondents for the cooperation. I am highly thankful to all those who have contributed to the completion of the study.

Dao Thi Ngoc Mai iv ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy TABLE OF CONTENTS Page LIST OF TABLES. vii LIST OF FIGURES. viii LIST OF ABBREVIATIONS .1 Motivation for the Study .2 Objectives of the Study .4 Structure of the Study .6 Contributions of the Study.1 Electronic Banking – A General View .1 What is E-banking .2 Evolution of E-Banking.3 How E-banking Helps .2 Contents of SWOT analysis .2 Strategic planning process .3 Relationship between SWOT analysis and strategic planning. SWOT ANALYSIS ON ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM .1 Strengths of E-Banking in Vietnam .1 Cost-effective distribution channels .3 Increased ATM transactions .2 Weaknesses of E-Banking in Vietnam .1 Small number of online banking users .19 Dao Thi Ngoc Mai v ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy 3.2 Limitation on E-Banking functionality .3 The concerns with ATM service and POS terminals .3 Opportunities of E-Banking in Vietnam.1 Vietnam’s WTO joining .2 Rising gross domestic product per capita .4 Regulatory and legal environment on E-banking .5 The connection of local card operators .4 Threats of E-Banking in Vietnam.1 The quality of the Internet and mobile network .3 Consumers’ custom of using cash .4 Demand for applying advanced technology.

STRATEGIC PLANNING ON ELECTRONIC BANKING IN VIETNAM .1 Missions and Objectives .2 E-banking Strategy Formulation .3 Technology and infrastructure.1 To the Government .2 To the State Bank of Vietnam (SBV) .50 Dao Thi Ngoc Mai vi ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy LIST OF TABLES TABLE 2.1 Cost comparison among the service delivery channels .2 Number of card providers and brands .3 E-banking services in Vietnam .4 Online banking users by markets .5 Comparison on number of ATM and POS among countries.6 Internet and phone usage statistics .7 SWOT profile of E-banking in Vietnam. 34 Dao Thi Ngoc Mai vii ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy LIST OF FIGURES FIGURE 2. 6 Comparison between electronic banking and traditional banking services FIGURE 2.2 Contents of SWOT analysis .3 The strategic planning process .1 Number of cards in circulation 2006 – 2011 .2 ATM transactions: Value & Volume 2006 – 2011 .3 Gross domestic product per capita .4 Structure of population by age .5 The cash rate in total liquidity .32 Dao Thi Ngoc Mai viii ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy LIST OF ABBREVIATIONS ATM: Automated Teller Machine E-banking: Electronic banking E-channel: Electronic channel E-commerce: Electronic commerce EFTPOS/POS: Electronic Funds Transfer at Point of Sale E-purse: Electronic purse GSO: General Statistics Office of Vietnam JSC: Joint Stock Company mil: million SBV: State Bank of Vietnam SMS: Short Message Service SWOT: Strengths Weaknesses Opportunities and Threats tn: trillion (Am.E) VBCA: Vietnam Bank Card Association Dao Thi Ngoc Mai ix ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy Chapter 1 INTRODUCTION 1.1 Motivation for the Study The motivation for this study arose from the rapid development of electronic banking distribution channels in Vietnam. E-Banking derives benefits not only for banks but the customers as well thanks to its convenience, accuracy, and swiftness.

The emergence of information technology since the mid-1990s has facilitated the competitions among commercial banks in providing E-banking service to enlarge the customer base. Another motivation came from the reason that the development of E-banking demands for the key strategies. As E-banking is a special type of service that is delivered through electronic channels, it is necessary for banks to understand the strengths, weaknesses, opportunities and threats of the service to formulate effective strategies. The final motivation is relevant to my career target.

As a candidate for Bachelor of Arts, Majoring in English for Banking and Finance, I realize the importance and advantages of E-banking, and always wish to work for the organizations providing electronic payment methods across the country and throughout the world. For those reasons, the study “Electronic Banking in Vietnam: A SWOT Analysis for Strategic Planning” was chosen as my graduation thesis.2 Objectives of the Study This study primarily aims to identify the concerns and challenges faced by E-banking in Vietnam. The analysis and the findings of the study will make a practical contribution to the marketing strategies of the banks that are currently offering E- banking services as well as the ones are going to launch such services. The study concentrates on three major issues: - Analysis on the strengths, limitations, chances, and challenges of E-banking Dao Thi Ngoc Mai 1 ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy - E-banking strategy formulation - Recommendations addressed to the Government and SBV 1.3 Research Questions Based on the information about E-banking environment in Vietnam as well as the theoretical background, the first research question arises: - How is E-banking environment in Vietnam assessed? SWOT analysis findings are the foundation for the second question to be designed: - What kinds of strategies should be formulated for the development of E-baking? 1.4 Methodology For the accomplishment of this study, the following methodologies are employed: - Analysis: SWOT analysis is used to evaluate the E-banking environment in Vietnam.

- Statistics: Secondary data is amassed from the published reports, articles, and documents relevant to E- banking, which are available either online or in print.5 Structure of the Study This study is divided into six chapters, of which the first two present the background of the study, the following three comprise the assessment, analysis, suggested strategies, and proposals for the growth of E-banking; and the final one draws conclusion for the whole thesis.6 Contributions of the Study E-banking today makes it easier for customers to access to the products offered by banks. The service itself presents the issues and challenges when being managed, however. The analysis and findings in this study, therefore, may be applied by the commercial banks to make competitive strategies among other competitors. Besides, the contribution is for the law makers to enact the policies concerning E-banking development.

Dao Thi Ngoc Mai 2 ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy Chapter 2 THEORETICAL FRAMEWORK The present chapter targets the wide perspective on electronic banking, including its evolution and benefits. The next section gives a brief introduction to SWOT analysis and strategic planning which are applied for the E-banking assessment and development strategies.1 Electronic Banking – A General View 2.1 What is E-banking Electronic banking (also E-banking) is defined as the automated delivery of new and traditional banking products and services directly to customers through electronic, interactive communication channels (FFIEC, 2003). This definition includes delivering services and products such as: - Account information - Funds - Business transactions and transfers through a public or private network These activities might take place using various types of intelligent interactive devices such as: - Automated Teller Machine (ATM), - Electronic Funds Transfer at Point of Sale (EFTPOS), - Personal computers, - Telephones, - Mobile phones, - Banking kiosks, etc. Dao Thi Ngoc Mai 3 ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy 2.2 Evolution of E-Banking Since the late 1990s E-banking has developed from virtual insignificance to tens of millions of users worldwide (OECD, 2001).

However, E-banking is the product of different generations of electronic transactions, including ATM, POS, Phone banking, PC or Home banking, Internet banking, Mobile banking, etc. ATMs were the first well-know machines to provide electronic access to customers when POS devices allow cardholder to transfer funds automatically from his account to another’s by wiping the card through card readers. In Phone banking, users call their bank’s computer system on their ordinary phone and use the phone keypad to perform banking transactions. PC Banking superseded Phone banking and allowed users to interact with their bank by means of computer with a modem connected to the phone network.

Phone and PC Banking, however, have limitations on fairly high cost along with complex installation procedures. After those generations Deutsche Bank launched the very first Internet banking in Latin America in 1996 and Citibank has developed this service across all its branches worldwide (UNCTAD, 2002). Internet banking uses the web browser for use interface and the Internet for data transfer, so has potential for cost deduction. A more recent of E-banking development is wireless Internet applications of banking – called Mobile banking.

With the combination of the Internet and mobile phone, Mobile banking service is thus enabled. Electronic banking is pointed out to be fast becoming strategic necessity for most commercial banks.3 How E-banking Helps  To Customers E-banking offers new value to customers. It makes available to customers a full range of services including some services not offered at branches.  Fee Dao Thi Ngoc Mai 4 ATC A – K11 Graduation Thesis Banking Academy The greatest benefit of E-banking is that it is cheap and even free-of-charge to customers.

There is no need for so many bank staff or complicated papers for transactions to be conducted. For this reason, the cost of financial transactions is reduced, making it advantageous to clients.  Speed The speed of processing transactions is the second advantage offered by E-banking services.