Nguyễn Thị Thu Mai: Phân Tích Sử Dụng Thuốc Trên Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Typ 2 Tại Trung Tâm Y ...

Phân tích hiệu quả sử dụng thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường typ 2 điều trị ngoại trú tại Yên Lạc, Vĩnh Phúc trong luận văn dược sĩ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Mai
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Trâm
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý – Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân Tích Sử Dụng Thuốc Trên Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Typ 2 Điều Trị Ngoại Trú Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Lạc
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp 1
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
• 2.1. Định nghĩa
• 2.2. Đặc điểm dịch tễ của bệnh đái tháo đường
• 2.3. Phân loại bệnh đái tháo đường
• 2.4. Cơ chế bệnh sinh bệnh đái tháo đường typ 2
• 2.5. Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đái tháo đường typ 2
• 2.6. Biến chứng của bệnh đái tháo đường
• 2.6.1. Các biến chứng cấp tính
• 2.6.2. Biến chứng mạn tính
• 2.6.3. Các biến chứng khác không liên quan đến mạch máu
• 2.7. Điều trị đái tháo đường Typ 2
• 2.7.1. Mục tiêu điều trị
• 2.7.2. Hướng dẫn điều trị đái tháo đường typ 2
• 2.7.2.1. Biện pháp không dùng thuốc
• 2.7.2.2. Điều trị bằng thuốc
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 3.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 3.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Kỹ thuật chọn mẫu
• 3.5.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.5.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.5.4. Nội dung nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường Typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Yên Lạc
• 4.1.1. Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 4.1.2. Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú
• 4.1.3. Đánh giá hiệu quả sau 3 tháng và 6 tháng điều trị trong mẫu nghiên cứu
• 4.1.3.1. Sự thay đổi các chỉ số hóa sinh qua các lần tái khám
• 4.1.3.2. Mức độ kiểm soát các chỉ số hoá sinh tại T3 và T6
• 4.1.3.3. Sự thay đổi chỉ số BMI qua 3 tháng và 6 tháng điều trị
• 4.1.3.4. Hiệu quả điều trị sau thay đổi phác đồ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Sử Dụng Thuốc Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2

Bệnh đái tháo đường typ 2 là một trong những bệnh lý phổ biến nhất hiện nay, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh này đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là ở các khu vực đô thị. Việc phân tích sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình bệnh lý mà còn cung cấp thông tin quý giá cho việc cải thiện chất lượng điều trị. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại thuốc điều trị, từ đó đưa ra những khuyến nghị hợp lý cho việc quản lý bệnh.

1.1. Đặc Điểm Dịch Tễ Của Bệnh Đái Tháo Đường Typ 2

Bệnh đái tháo đường typ 2 chiếm khoảng 85-95% tổng số người mắc bệnh đái tháo đường. Theo thống kê của IDF, năm 2019, Việt Nam có hơn 3,7 triệu người mắc bệnh này. Tình trạng này không chỉ gây ra những biến chứng nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

1.2. Tình Hình Sử Dụng Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Lạc

Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc hiện đang quản lý khoảng 1000 bệnh nhân đái tháo đường typ 2. Việc phân tích tình hình sử dụng thuốc tại đây sẽ giúp xác định các loại thuốc phổ biến, cũng như hiệu quả điều trị của chúng trong việc kiểm soát đường huyết.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2

Mặc dù có nhiều loại thuốc điều trị đái tháo đường typ 2, nhưng việc kiểm soát bệnh vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như sự tuân thủ điều trị, tác dụng phụ của thuốc, và sự thay đổi trong lối sống của bệnh nhân là những thách thức lớn. Đặc biệt, việc lựa chọn thuốc phù hợp với từng bệnh nhân là rất quan trọng để đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất.

2.1. Sự Tuân Thủ Điều Trị Của Bệnh Nhân

Nhiều bệnh nhân không tuân thủ đúng phác đồ điều trị do thiếu hiểu biết về bệnh, tác dụng phụ của thuốc, hoặc khó khăn trong việc thay đổi lối sống. Điều này dẫn đến tình trạng kiểm soát đường huyết kém và gia tăng nguy cơ biến chứng.

2.2. Tác Dụng Phụ Của Thuốc Điều Trị

Một số loại thuốc điều trị đái tháo đường có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân. Việc theo dõi và quản lý các tác dụng phụ này là rất cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

III. Phương Pháp Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2 Hiệu Quả

Để điều trị đái tháo đường typ 2 hiệu quả, cần kết hợp giữa việc sử dụng thuốc và thay đổi lối sống. Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm thuốc uống, insulin, và các biện pháp không dùng thuốc như chế độ ăn uống hợp lý và tập thể dục thường xuyên.

3.1. Các Nhóm Thuốc Điều Trị Đái Tháo Đường

Các nhóm thuốc điều trị đái tháo đường bao gồm biguanides, sulfonylureas, và thuốc ức chế SGLT2. Mỗi nhóm thuốc có cơ chế tác động khác nhau và được chỉ định dựa trên tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

3.2. Biện Pháp Không Dùng Thuốc

Thay đổi lối sống là một phần quan trọng trong điều trị đái tháo đường. Bệnh nhân cần duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và kiểm soát cân nặng để cải thiện tình trạng bệnh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Lạc

Kết quả nghiên cứu tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc cho thấy việc sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 có hiệu quả trong việc kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp với từng bệnh nhân để đạt được kết quả tốt nhất.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Sau 3 Tháng

Sau 3 tháng điều trị, nhiều bệnh nhân đã có sự cải thiện rõ rệt về chỉ số đường huyết. Việc theo dõi thường xuyên và điều chỉnh phác đồ điều trị là rất cần thiết để duy trì hiệu quả này.

4.2. Sự Thay Đổi Chỉ Số Hóa Sinh

Nghiên cứu cũng cho thấy sự thay đổi tích cực trong các chỉ số hóa sinh như HbA1c và lipid máu sau 6 tháng điều trị. Điều này cho thấy hiệu quả của việc sử dụng thuốc kết hợp với thay đổi lối sống.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2

Điều trị đái tháo đường typ 2 là một quá trình liên tục và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân và bác sĩ. Tương lai của điều trị bệnh này sẽ phụ thuộc vào việc phát triển các loại thuốc mới và cải thiện các phương pháp điều trị hiện có.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nâng Cao Nhận Thức

Nâng cao nhận thức về bệnh đái tháo đường và các phương pháp điều trị là rất quan trọng. Bệnh nhân cần được giáo dục về cách quản lý bệnh và tuân thủ điều trị để giảm thiểu biến chứng.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Nghiên Cứu

Nghiên cứu về đái tháo đường typ 2 cần tiếp tục được đẩy mạnh để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Việc phát triển các loại thuốc mới và cải tiến phác đồ điều trị sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI NGUYỄN THỊ THU MAI PHÂN TÍCH SỬ DỤNG THUỐC TRÊN BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƢỜNG TYP 2 ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN YÊN LẠC TỈNH VĨNH PHÚC LUẬN VĂN DƢỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP 1 CHUYÊN NGÀNH: Dƣợc lý – Dƣợc lâm sàng MÃ SỐ: CK 60 72 04 05 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Vũ Thị Trâm Nơi thực hiện: Trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội Trung tâm y tế huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc HÀ NỘI - 2022 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo của tôi, TS. Vũ Thị Trâm – Nguyên trưởng bộ môn Dược lực, trường Đại học Dược Hà Nội, người đã luôn sát sao, tận tình hướng dẫn và động viên tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện, hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, cán bộ nhân viên trường Đại học Dược Hà Nội – những người đã dạy bảo và tạo điều kiện cho tôi được học tập và rèn luyện trong suốt những năm học vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô Bộ môn Dược lực học đã hướng dẫn, tạo điều kiện cho tôi thực hiện và hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám đốc, khoa Dược, khoa Khám bệnh và các đồng nghiệp của tôi đang công tác tại Trung tâm y tế huyện Yên Lạc đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè tôi, những người luôn sát cánh, động viên, khích lệ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và công tác. Tôi xin chân thành cảm ơn! Vĩnh Phúc, ngày tháng năm 2022 Học viên Nguyễn Thị Thu Mai MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ.Bệnh đái tháo đƣờng . Đặc điểm dịch tễ của bệnh đái tháo đƣờng . Phân loại bệnh đái tháo đƣờng . Cơ chế bệnh sinh bệnh đái tháo đƣờng typ 2 . Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đái tháo đƣờng typ 2 . Biến chứng của bệnh đái tháo đƣờng . Điều trị đái tháo đƣờng Typ 2 . Mục tiêu điều trị . Hƣớng dẫn điều trị đái tháo đƣờng typ 2 . Các thuốc điều trị đái tháo đƣờng . Nhóm thuốc ức chế alpha- glucosidase. Thuốc có tác dụng incretin . Thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển Natri-glucose SGLT2 (Sodium Glucose Transporter 2) . ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tƣợng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn . Tiêu chuẩn loại trừ . Thời gian và địa điểm nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu. Kỹ thuật chọn mẫu . Thiết kế nghiên cứu . Phƣơng pháp thu thập số liệu . Nội dung nghiên cứu . Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc. Đánh giá hiệu quả điều trị sau 3 tháng và 6 tháng trên bệnh nhân đái tháo đƣờng typ 2 điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc. Các tiêu chuẩn đánh giá . Đánh giá thể trạng bệnh nhân . Đánh giá mục tiêu điều trị . Xử lý số liệu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị đái tháo đƣờng Typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Yên Lạc . Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu. Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú…………………………………………………………………………………. Đánh giá hiệu quả sau 3 tháng và 6 tháng điều trị trong mẫu nghiên cứu . Sự thay đổi các chỉ số hóa sinh qua các lần tái khám . Mức độ kiểm soát các chỉ số hoá sinh tại T3 và T6 . Sự thay đổi chỉ số BMI qua 3 tháng và 6 tháng điều trị . Hiệu quả điều trị sau thay đổi phác đồ . Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Yên Lạc -tỉnh Vĩnh phúc. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu .Các chỉ số hóa sinh của BN tại thời điểm To . Phân tích tình hình sử dụng thuốc trong mẫu nghiên cứu . Đánh giá hiệu quả sau 3 tháng và 6 tháng điều trị . Đánh giá hiệu quả qua sự thay đổi chỉ số FPG qua 3 tháng và 6 tháng điều trị…………………………………………………………………………………. Đánh giá hiệu quả điều trị qua chỉ số HbA1c sau 3 tháng và 6 tháng điều trị 58 4. Đánh giá hiệu quả qua chỉ số Lipid máu sau 3 tháng và 6 tháng điều trị . Đánh giá hiệu quả qua chỉ số BMI sau 3 tháng và 6 tháng điều trị . Đánh giá hiệu quả sau thay đổi phác đồ sau 3 tháng và 6 tháng điều trị . 59 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ADA American Diabetes Association (Hiệp hội đái tháo đƣờng Mỹ) ACEI/UCMC Nhóm thuốc ức chế men chuyển ARB/UCTT Nhóm thuốc kháng thụ thể Angiotensin BMI Body mass index (chỉ số khối cơ thể) BMV Bệnh mạch vành BN Bệnh nhân BTM Bệnh thận mạn BTMXV Bệnh tim mạch xơ vữa CCB Nhóm thuốc chẹn kênh canxi DLS Dƣợc lâm sàng ĐTĐ Đái tháo đƣờng eGFR Độ lọc cầu thận ƣớc tính FPG Fast Plasma Glucose (đƣờng máu lúc đói) GPKD Giải phóng keo dài HA Huyết áp HbA1c Glycosylated Haemoglobin (hemoglobin gắn glucose) HDL-c Hight density lipoprotein cholesterol IDF International Diabetes Federation (Hiệp hội đái tháo đƣờng quốc tế) LDL-c Low density lipoprotein cholesterol NC Nghiên cứu RLLP Rối loạn lipid TD KMM/ADR Tác dụng không mong muốn của thuốc (Adverse Drug Reaction) THA Tăng huyết áp WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1. Mục tiêu điều trị cho bệnh nhân đái tháo đƣờng ở ngƣời trƣởng thành, không có thai . Mục tiêu điều trị đái tháo đƣờng ở ngƣời cao tuổi [9]. Đặc điểm các loại insulin [5],[6],[9]. Chỉ tiêu đánh giá chỉ số khối cơ thể [13]. Chỉ tiêu đánh giá mục tiêu điều trị ĐTĐ typ 2 . Các kiểu thay đổi phác đồ điều trị . Phân loại mục tiêu điều trị . Đặc điểm chung của bệnh nhân tại thời điểm ban đầu . Các chỉ số hóa sinh của bệnh nhân tại T0 . Chỉ số huyết áp của bệnh nhân thời điểm To . Danh mục các thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 tại mẫu nghiên cứu . Tỷ lệ các thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 đƣợc sử dụng trong mẫu nghiên cứu…………………………………………………………………………………. Phác đồ điều trị ĐTĐ typ 2 trong nghiên cứu . Phân tích phác đồ điều trị ở thời điểm ban đầu (T0) . Tính hợp lý phác đồ điều trị thời điểm T0 . Các thuốc và sự phù hợp thuốc điều trị tăng huyết áp tại mẫu NC . Các thuốc và sự phù hợp thuốc điều trị rối loạn lipid tại mẫu NC . Tỷ lệ BN thay đổi phác đồ điều trị tại các thời điểm nghiên cứu . Tỷ lệ và lý do thay đổi phác đồ điều trị . Các ADR gặp phải khi dùng thuốc tại mẫu nghiên cứu . Sự thay đổi các chỉ số hóa sinh qua các lần tái khám. Tỷ lệ mức độ kiểm soát các chỉ số hóa sinh tại T3 và T6 . Tỷ lệ BMI tại các thời điểm theo dõi trong nghiên cứu . Hiệu quả điều trị sau thay đổi phác đồ (N=110) . 49 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Lƣợc đồ lựa chọn thuốc và phƣơng pháp điều trị ĐTĐ typ 2…. Các thuốc sử dụng trong ĐTĐ typ 2 – cách tiếp cận tổng quát theo ADA 2020 ….12 ĐẶT VẤN ĐỀ Đái tháo đƣờng (ĐTĐ) là một bệnh lý rối loạn chuyển hoá rất thƣờng gặp do tăng glucose máu mạn tính. Bệnh có tỷ lệ mắc cao trong cộng đồng và đang có xu hƣớng tăng nhanh, đặc biệt ở các nƣớc đang phát triển. Bệnh có ảnh hƣởng lớn đến kinh tế, xã hội và đang là vấn đề đƣợc tất cả các quốc gia trên thế giới quan tâm. Trong các loại ĐTĐ thì ĐTĐ týp 2 chiếm tỷ lệ khoảng 85 – 95% tổng số ngƣời mắc bệnh. ĐTĐ týp 2 cũng có tốc độ phát triển rất nhanh, tỷ lệ bệnh nhân ĐTĐ týp 2 cứ trong vòng 15 năm lại tăng lên gấp đôi. Theo thống kê của liên đoàn đái tháo đƣờng thế giới (International Diabetes Federation -IDF) năm 2019, thế giới có 463 triệu ngƣời (độ tuổi 20-79) mắc đái tháo đƣờng, ƣớc tính đến năm 2045 tăng lên 700 triệu ngƣời. Việt Nam là nƣớc nằm trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng có tỷ lệ ngƣời mắc ĐTĐ ngày càng gia tăng. Theo thống kê của IDF năm 2019 cho thấy , Việt Nam có hơn 3,7 triệu ngƣời mắc ĐTĐ; khoảng 53,4% ngƣời mắc ĐTĐ chƣa đƣợc chẩn đoán. ĐTĐ là nguyên nhân tử vong của hơn 30 ngàn ngƣời trƣởng thành mỗi năm. Hiện nay trên thế giới vẫn chƣa có loại thuốc nào điều trị khỏi h n ĐTĐ mà chỉ làm giảm các triệu chứng và biến chứng của bệnh. Do đó, bệnh nhân ĐTĐ phải dùng thuốc suốt đời. Đa số các bệnh nhân sau khi đƣợc chẩn đoán ĐTĐ đƣợc điều trị ngoại trú bằng thuốc kết hợp duy trì chế ăn uống và luyện tập phù hợp để kiểm soát đƣờng huyết. Đối với bệnh nhân ĐTĐ, việc kiểm soát đƣờng huyết và các yếu tố nguy cơ (THA, RLLP máu) chặt chẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tỷ lệ các biến chứng, giảm nguy cơ tử vong và giảm chi phí điều trị. Trung tâm y tế huyện Yên Lạc là cơ sở y tế hạng III trực thuộc Sở Y Tế Vĩnh Phúc có nhiệm vụ khám, điều trị, chăm sóc, bảo vế sức khỏe ban đầu cho nhân dân trong huyện và bệnh nhân ở nơi khác đến . Đến nay, phòng khám nội tiết thuộc khoa Khám bệnh của Trung tâm đang quản lý khoảng 1000 ngƣời bệnh ĐTĐ ngoại trú theo chƣơng trình quản lý ĐTĐ quốc gia. Với lƣợng bệnh nhân ĐTĐ quản lý khá lớn, vấn đề đặt ra cho việc sử dụng thuốc điều trị bệnh ĐTĐ hợp lý, an toàn, hiệu quả và kinh tế là vấn đề luôn đƣợc quan tâm. 1 Xuất phát từ thực tiễn tại đơn vị, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Phân tích sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường typ 2 điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc tỉnh Vĩnh Phúc” với các mục tiêu sau: 1. Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Yên Lạc -tỉnh Vĩnh phúc. Đánh giá hiệu quả điều trị sau 3 tháng và 6 tháng điều trị bệnh nhân ĐTĐ typ 2 điều trị ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Yên Lạc - tỉnh Vĩnh phúc. Bệnh đái tháo đƣờng 1.