ĐẶT VẤN ĐỀ. Bệnh đái tháo đường. Đặc điểm dịch tễ của bệnh đái tháo đường. Cơ chế bệnh sinh đái tháo đường typ 2.
Biến chứng của bệnh. Tiêu chuẩn chẩn đoán. Điều trị bệnh đái tháo đường typ 2. Mục tiêu điều trị.
Phương pháp điều trị .3 Các thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 .1 Các thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 dạng uống. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.Tiêu chuẩn lựa chọn .Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu.Kỹ thuật chọn mẫu .Thiết kế nghiên cứu .Phương pháp thu thập số liệu.
Các chỉ tiêu nghiên cứu. Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ týp 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Tam Dương. Phân tích hiệu quả điều trị trên những bệnh nhân điều trị điều trị đái tháo đường typ 2 tại Trung tâm y tế huyện Tam Dương năm 2021. Các tiêu chuẩn đánh giá trong nghiên cứu .1 Chỉ tiêu đánh giá chỉ số khối cơ thể (BMI) .2 Phân loại hiệu quả điều trị .3 Độ lọc cầu thận ước tính .4 Khuyến cáo về liều dùng metformin dựa trên độ lọc cầu thận ước tính .5 Xử lý số liệu.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 trên mẫu nghiên cứu của bệnh nhân ngoại trú tại TTYT huyện Tam Dương năm 2021. Một số đặc điểm chung của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu .2 Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân tại thời điểm ban đầu (T0) .3 Danh mục các thuốc điều trị ĐTĐ sử dụng trong nghiên cứu. Thực trạng lựa chọn thuốc điều trị ĐTĐ typ 2.
Phác đồ điều trị đái tháo đường typ 2 tại các thời điểm trong nghiên cứu. Các dạng thay đổi phác đồ điều trị đái tháo đường tại các thời điểm. Đặc điểm sử dụng thuốc metformin tại các thời điểm nghiên cứu. Đặc điểm sử dụng thuốc điều trị các bệnh mắc kèm.
Phân tích hiệu quả điều trị và thay đổi phác đồ theo hiệu quả điều trị trên bệnh nhân ĐTĐ typ 2 ngoại trú. Hiệu quả kiểm soát glucose huyết lúc đói sau 3 và 6 tháng điều trị. Hiệu quả kiểm soát HbA1c sau 6 tháng điều trị. Phân tích sự thay đổi phác đồ điều trị tại T6 trên những bệnh nhân được xét nghiệm HbA1c.
Hiệu quả kiểm soát huyết áp sau 3 và 6 tháng điều trị. Hiệu quả kiểm soát lipid máu sau 3 và 6 tháng điều trị .Về phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại TTYT huyện Tam Dương. Về đặc điểm chung của bệnh nhân trong nghiên cứu. Về các chỉ số cận lâm sàng của bệnh nhân tại thời điểm T0 .Về danh mục các thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 trong mẫu nghiên cứu.
Về tỷ lệ bệnh nhân sử dụng các thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 tại các thời điểm nghiên cứu.5 Về phác đồ điều trị đái tháo đường typ 2 tại các thời điểm nghiên cứu .6 Về Tỷ lệ bệnh nhân thay đổi phác đồ điều trị tại các thời điểm nghiên cứu .7 Về sử dụng thuốc metformin tại các thời điểm nghiên cứu .8 Về sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp và rối loạn lipid máu trên bệnh nhân ĐTĐ typ 2 tại các thời điểm nghiên cứu. Về hiệu quả điều trị và thay đổi phác đồ theo hiệu quả điều trị trên bệnh nhân ĐTĐ typ 2 ngoại trú .Về hiệu quả kiểm soát glucose huyết lúc đói sau 3 và 6 tháng điều trị .Về hiệu quả kiểm soát HbA1c sau 6 tháng điều trị .Về sự thay đổi phác đồ điều trị tại T6 trên những bệnh nhân được xét nghiệm HbA1c .Về hiệu quả kiểm soát huyết áp và lipid máu sau 3 và 6 tháng điều trị .62 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.63 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ADA American Diabetes Association (Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ) BMI Body mass index ( chỉ số khối cơ thể) BN Bệnh nhân BTMDXV Bệnh tim mạch do xơ vữa ĐTĐ Đái tháo đường Nồng độ glucose huyết lúc đói FPG (Fasting Plasma Glucose) CB Chẹn thụ thể β CKCa Chẹn kênh calci CTTA Ức chế thụ thể AT1 CVA Chủ vận α Ins Insulin LT Lợi tiểu MDRD Modification of Diet in Renal Disease Met Metformin RLLP Rối loạn lipid Độ lệch chuẩn SD (Standard Deviation) Sul Sulfonylure Độ lọc cầu thận ước tính eGFR (Estimated Glomerular Filtration Rate) TB Trung bình ƯCMC Ức chế men chuyển Tổ chức y tế thế giới WHO (World Health Organization) TTYT Trung tâm Y tế HA Huyết áp HbA1c Glycosylated Haemoglobin ( Hemoglobin gắn glucose) HDL – C High density lipoprotein cholesterol LDL – C Low density lipoprotein cholesterol GLP-1 Glucagon-like peptid DPP-4 Dipeptidyl peptidase IV enzym TZD Thiazolidinedione SGLT2 Sodium Glucose Transporter 2 GPKS Giải phóng kiểm soát MDRD Modification of Diet in Renal Disease DANH MỤC BẢNG Bảng 1.Mục tiêu điều trị cho bệnh nhân ĐTĐ typ 2 .Mục tiêu điều trị đái tháo đường ở người cao tuổi .Đặc điểm các loại insulin [4] .Chỉ tiêu đánh giá chỉ số khối cơ thể [6] .Phân loại hiệu quả điều trị. Phân loại mức độ suy thận theo độ lọc cầu thận.Liều dùng metformin tối đa theo độ lọc cầu thận ước tính với các dạng bào chế .Đặc điểm chung của bệnh nhân .Đặc điểm HbA1C, đường huyết của bệnh nhân tại thời điểm ban đầu .Các chỉ số huyết áp và lipid máu tại thời điểm T0 .Phân loại chức năng thận của bệnh nhân tại thời điểm ban đầu T0. Danh mục các thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 tại trung tâm y tế.Các thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 được lựa chọn.Phác đồ điều trị ĐTĐ typ 2 tại các thời điểm nghiên cứu .Các dạng thay đổi phác đồ điều trị tại thời điểm T3 và T6.Phác đồ điều trị ĐTĐ typ 2 sử dụng metformin tại các thời điểm nghiên cứu .Tỷ lệ bệnh nhân sử dụng liều metformin phù hợp căn cứ vào eGFR tại các thời điểm nghiên cứu .Các thuốc điều trị THA được sử dụng .Phác đồ điều trị THA sử dụng trên bệnh nhân .Các thuốc điều trị RLLP được sử dụng trên bệnh nhân .Hiệu quả kiểm soát glucose huyết lúc đói tại thời điểm T3 và T6 .Hiệu quả kiểm soát HbA1C sau 6 tháng trên toàn bộ mẫu nghiên cứu.Sự thay đổi phác đồ điều trị tại thời điểm T6 trên những bệnh nhân đạt HbA1c mục tiêu.
Sự thay đổi phác đồ điều trị tại thời điểm T6 trên những bệnh nhân không đạt HbA1c mục tiêu .Hiệu quả kiểm soát huyết áp tại thời điểm T3 và T6. Hiệu quả kiểm soát lipid máu tại thời điểm T3 và T6 .50 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Đặc điểm của bệnh nhân và bệnh được xác định tối ưu hóa mục tiêu HbA1c [17]. Lược đồ lựa chọn và phương pháp điều trị ĐTĐ typ 2 [4] .3 Yếu tố cân nhắc khi lựa chọn thuốc trong điều trị ĐTĐ typ 2 ở người trưởng thành. Sơ đồ kết quả lựa chọn mẫu nghiên cứu.28 ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay, cùng với sự gia tăng tỷ lệ các bệnh không lây nhiễm, đái tháo đường (ĐTĐ) đã và đang trở thành mối quan tâm của toàn xã hội.
Bệnh ĐTĐ không chỉ là gánh nặng cho nền kinh tế xã hội ở các nước phát triển mà gánh nặng ấy còn nặng nề hơn ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Ở Việt Nam, cùng với quá trình phát triển kinh tế, tỷ lệ mắc ĐTĐ ngày càng gia tăng. Theo thống kê năm 2021 của Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (International Diabetes Federation – IDF), bệnh tiểu đường là nguyên nhân gây ra 6,7 triệu ca tử vong vào năm 2021 - cứ 5 giây lại có 1 ca tử vong [20], Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO). Bệnh tiểu đường đã lọt vào danh sách 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, theo tỷ lệ phần trăm tăng đáng kể là 70% kể từ năm 2000.
Bệnh tiểu đường cũng là nguyên nhân gây ra sự gia tăng lớn nhất về tỷ lệ tử vong ở nam giới trong số 10 nguyên nhân hàng đầu, với mức tăng 80% [27]. Tại Việt Nam, vào năm 2021 đã có 3,99 triệu người mắc bệnh tiểu đường ( độ tuổi 20-79), những người mắc bệnh tiểu đường chưa được chẩn đoán 2,05 triệu người chiếm 51,5% theo báo cáo của Hiệp hội đái tháo đường thế giới IDF Diabetes Atlas và con số này được dự báo sẽ tăng lên 6,1 triệu vào năm 2045 [20]. Theo kết quả điều tra năm 2015 của Bộ Y tế, chỉ có 28,9% người bệnh ĐTĐ được quản lý tại cơ sở y tế [28]. Đái tháo đường là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa rất thường gặp do tăng glucose máu mạn tính.
Đái tháo đường có tỷ lệ mắc cao ở cộng đồng và đang có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Bệnh đái tháo đường nếu không được quản lý và kiểm soát chặt chẽ sẽ dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm cấp và mạn tính, có thể đe dọa tính mạng hoặc để lại nhiều hậu quả nặng nề cho bản thân người bệnh, gia đình và xã hội. Hiện nay trên thế giới vẫn chưa có loại thuốc nào điều trị khỏi hẳn bệnh mà chỉ làm giảm các triệu chứng, biến chứng tăng glucose máu. Vì vậy bệnh nhân ĐTĐ phải dùng thuốc suốt đời, hầu hết các bệnh nhân sau khi được chẩn đoán ĐTĐ được điều trị ngoại trú bằng thuốc kết hợp duy trì chế ăn uống luyện tập phù hợp để kiểm soát đường huyết.
Tại Trung tâm y tế huyện Tam Dương, khoa khám bệnh của Trung tâm đang quản lý và theo dõi điều trị ngoại trú một lượng lớn bệnh nhân đái tháo đường, trong 1 đó chủ yếu là đái tháo đường týp 2. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có nghiên cứu nào đánh giá việc sử dụng thuốc trên đối tượng bệnh nhân này. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Phân tích tình hình sử dụng thuốc điều đái tháo đường týp 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Tam Dương năm 2021” với hai mục tiêu sau: 1. Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ týp 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Trung tâm y tế huyện Tam Dương năm 2021.
Phân tích hiệu quả điều trị trên những bệnh nhân điều trị ngoại trú đái tháo đường typ 2 tại Trung tâm y tế huyện Tam Dương năm 2021. Bệnh đái tháo đường 1.