Luận văn CKI: Sử dụng thuốc đái tháo đường týp 2 tại Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt Phúc Yên năm 2021

Bệnh đái tháo đường týp 2 đang trở thành một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trên toàn cầu. 73 trang · Trường Đại học Dược Hà Nội · 2022.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý và Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân Tích Tình Hình Sử Dụng Thuốc Trên Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Týp 2 Điều Trị Ngoại Trú Tại Bệnh Viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên Tỉnh Vĩnh Phúc Năm 2021
• Loại tài liệu: Luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• 1.2. DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• 1.3. DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• 1.4. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.5. TỔNG QUAN
• 1.5.1. Tổng quan về bệnh đái tháo đường
• 1.5.2. Đặc điểm dịch tễ của bệnh đái tháo đường
• 1.5.3. Phân loại đái tháo đường
• 1.5.4. Đặc điểm và cơ chế bệnh sinh
• 1.5.5. Điều trị đái tháo đường týp 2
• 1.5.6. Mục tiêu điều trị đái tháo đường týp 2
• 1.5.7. Lựa chọn thuốc kiểm soát đường huyết
• 1.6. GIỚI THIỆU VỀ BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ LẠC VIỆT PHÚC YÊN
• 1.7. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 1.7.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 1.7.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 1.7.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 1.7.5.2. Mẫu nghiên cứu
• 1.7.5.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.7.6. Các nội dung nghiên cứu
• 1.7.6.1. Nội dung nghiên cứu của mục tiêu 1: Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ týp 2 trên mẫu nghiên cứu
• 1.7.6.2. Nội dung nghiên cứu của mục tiêu 2: Phân tích hiệu quả điều trị ĐTĐ týp 2 trên mẫu nghiên cứu sau 3 tháng, 6 tháng
• 1.7.7. Các tiêu chuẩn đánh trong nghiên cứu
• 1.8. XỬ LÍ SỐ LIỆU
• 1.9. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1.9.1. Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ týp 2 trên mẫu nghiên cứu
• 1.9.2. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 1.9.3. Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc ĐTĐ týp 2
• 1.9.4. Phân tích hiệu quả điều trị
• 1.9.4.1. Hiệu quả kiểm soát đường huyết và HbA1c
• 1.9.4.2. Hiệu quả kiểm soát huyết áp
• 1.9.4.3. Hiệu quả kiểm soát chỉ số Lipid máu
• 1.9.5. Về tình hình sử dụng thuốc ĐTĐ týp 2
• 1.9.6. Về đặc điểm bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 1.9.7. Về phân tích đặc điểm sử dụng thuốc ĐTĐ týp 2
• 1.9.8. Về hiệu quả điều trị
• 1.10. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Sử Dụng Thuốc Đái Tháo Đường Týp 2

Bệnh đái tháo đường týp 2 đang trở thành một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trên toàn cầu. Tại Việt Nam, số lượng bệnh nhân mắc bệnh này ngày càng gia tăng, đặc biệt tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt. Việc phân tích tình hình sử dụng thuốc điều trị là cần thiết để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường tại bệnh viện.

1.1. Định Nghĩa Và Đặc Điểm Của Đái Tháo Đường Týp 2

Đái tháo đường týp 2 là một bệnh lý mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng kháng insulin và rối loạn tiết insulin. Bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được quản lý đúng cách.

1.2. Tình Hình Đái Tháo Đường Tại Việt Nam

Theo thống kê, Việt Nam có khoảng 3,8 triệu người mắc đái tháo đường, trong đó tỷ lệ bệnh nhân đái tháo đường týp 2 chiếm phần lớn. Điều này đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế.

II. Vấn Đề Trong Quản Lý Đái Tháo Đường Týp 2 Tại Bệnh Viện Hữu Nghị Lạc Việt

Mặc dù có nhiều thuốc điều trị đái tháo đường, việc sử dụng thuốc hợp lý và hiệu quả vẫn là một thách thức lớn. Nhiều bệnh nhân không tuân thủ phác đồ điều trị, dẫn đến tình trạng kiểm soát đường huyết kém.

2.1. Thách Thức Trong Việc Tuân Thủ Điều Trị

Nhiều bệnh nhân gặp khó khăn trong việc tuân thủ phác đồ điều trị do thiếu thông tin hoặc không hiểu rõ về bệnh. Điều này dẫn đến việc sử dụng thuốc không đúng cách.

2.2. Biến Chứng Do Quản Lý Kém

Quản lý kém có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như bệnh tim mạch, suy thận, và các vấn đề về mắt. Việc nhận thức rõ về các biến chứng này là rất quan trọng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Sử Dụng Thuốc

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu từ bệnh nhân điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt. Các tiêu chí lựa chọn bệnh nhân và phương pháp thu thập dữ liệu sẽ được trình bày chi tiết.

3.1. Tiêu Chí Lựa Chọn Bệnh Nhân

Bệnh nhân được lựa chọn dựa trên tiêu chí chẩn đoán đái tháo đường týp 2 và điều trị ngoại trú tại bệnh viện. Điều này đảm bảo tính chính xác của dữ liệu nghiên cứu.

3.2. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập thông qua bảng hỏi và hồ sơ bệnh án. Phân tích sẽ tập trung vào các chỉ số như HbA1c, glucose huyết và các chỉ số khác liên quan đến sức khỏe.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sử Dụng Thuốc Đái Tháo Đường Týp 2

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình hình sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt có nhiều điểm đáng chú ý. Việc phân tích hiệu quả điều trị sẽ được trình bày chi tiết.

4.1. Đặc Điểm Sử Dụng Thuốc

Phân tích cho thấy nhiều bệnh nhân sử dụng thuốc không đúng cách, dẫn đến hiệu quả điều trị không đạt yêu cầu. Việc giáo dục bệnh nhân về cách sử dụng thuốc là rất cần thiết.

4.2. Hiệu Quả Điều Trị Sau 3 Tháng

Kết quả cho thấy sau 3 tháng điều trị, nhiều bệnh nhân có sự cải thiện về chỉ số glucose huyết và HbA1c. Tuy nhiên, vẫn còn một số bệnh nhân không đạt được mục tiêu điều trị.

V. Kết Luận Và Kiến Nghị Về Quản Lý Đái Tháo Đường Týp 2

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc quản lý đái tháo đường týp 2 tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt cần được cải thiện. Các kiến nghị sẽ được đưa ra nhằm nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

5.1. Kiến Nghị Về Giáo Dục Bệnh Nhân

Cần tăng cường giáo dục bệnh nhân về bệnh đái tháo đường và cách sử dụng thuốc. Điều này sẽ giúp bệnh nhân tuân thủ phác đồ điều trị tốt hơn.

5.2. Đề Xuất Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ Y Tế

Cần cải thiện chất lượng dịch vụ y tế tại bệnh viện, bao gồm việc cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời cho bệnh nhân về tình trạng sức khỏe của họ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đái tháo đường týp 2 đang gia tăng với tốc độ báo động trên toàn cầu, trở thành một trong những gánh nặng y tế và kinh tế hàng đầu của thế kỷ 21. Theo số liệu từ Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế công bố năm 2021, toàn cầu có khoảng 537 triệu người trưởng thành trong độ tuổi 20 đến 79 mắc bệnh đái tháo đường, dự kiến chạm mốc 783 triệu người vào năm 2045. Tại Việt Nam, thống kê ghi nhận gần 3,8 triệu người đang chung sống với bệnh đái tháo đường, trong đó thể bệnh đái tháo đường týp 2 chiếm tỷ lệ áp đảo từ 85% đến 95% tổng số ca bệnh. Tình trạng tăng glucose máu mạn tính kéo dài không chỉ gây rối loạn chuyển hóa toàn diện mà còn dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ở hệ tim mạch, thận, mắt và thần kinh ngoại biên.

Vấn đề cốt lõi đặt ra trong thực hành điều trị ngoại trú là việc lựa chọn phác đồ thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả và tối ưu chi phí nhằm kiểm soát đường huyết bền vững, đồng thời ngăn ngừa biến chứng mạch máu. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm giải quyết hai mục tiêu trọng tâm: phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường týp 2 trên bệnh nhân ngoại trú và đánh giá hiệu quả kiểm soát chuyển hóa sau 3 tháng và 6 tháng điều trị. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Khoa Khám bệnh thuộc Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc trong toàn bộ năm 2021. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng lâm sàng chuẩn xác, giúp giảm tỷ lệ bệnh nhân không kiểm soát được đường huyết lúc đói từ 79,13% xuống 19,60%, đồng thời nâng tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu chuẩn HbA1c dưới 7% lên 85,04% sau 6 tháng theo dõi liên tục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường týp 2 do Bộ Y tế Việt Nam ban hành năm 2020 và các khuyến cáo cập nhật từ Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ. Nền tảng sinh lý bệnh học tập trung vào cơ chế khiếm khuyết tiết insulin của tế bào beta đảo tụy kết hợp với tình trạng đề kháng insulin tại các mô đích ngoại vi như gan, cơ vân và mô mỡ.

Khung lý thuyết của đề tài bao quát 5 khái niệm chuyên môn nền tảng:

• Nồng độ glucose huyết tương lúc đói: Chỉ số phản ánh tình trạng kiểm soát đường huyết tức thời, đạt chuẩn mục tiêu điều trị khi nằm trong khoảng 4,4 đến 7,2 mmol/L.
• Hemoglobin A1c: Chỉ số vàng phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2 đến 3 tháng gần nhất, với ngưỡng mục tiêu điều trị lý tưởng dưới 7,0%.
• Phác đồ đa trị liệu phối hợp bổ trợ: Chiến lược kết hợp các nhóm thuốc có cơ chế tác dụng hiệp đồng nhằm tăng cường hiệu quả hạ đường huyết và giảm thiểu tác dụng không mong muốn khi phải tăng liều đơn độc.
• Độ thanh thải creatinin: Đại lượng đánh giá chức năng lọc của thận theo công thức Cockroft-Gault, làm căn cứ hiệu chỉnh liều lượng thuốc hạ đường huyết thải trừ qua thận.
• Chỉ số khối cơ thể: Thang đo phân loại thể trạng theo tiêu chuẩn Tổ chức Y tế Thế giới dành riêng cho khu vực Châu Á - Thái Bình Dương với ngưỡng thừa cân từ 23 kg/m2 trở lên.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng thiết kế nghiên cứu hồi cứu mô tả cắt ngang kết hợp theo dõi dọc không can thiệp. Nguồn dữ liệu thu thập gồm 115 hồ sơ bệnh án của bệnh nhân đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú liên tục tối thiểu 6 tháng tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên trong giai đoạn từ ngày 01/01/2021 đến ngày 31/12/2021. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện không xác suất được áp dụng trên toàn bộ bệnh nhân thỏa mãn các tiêu chuẩn lựa chọn nghiêm ngặt và loại trừ các trường hợp bệnh nhân điều trị nội trú, đái tháo đường thai kỳ hoặc có bệnh lý tụy ngoại tiết.

Dữ liệu được trích xuất tại 3 mốc thời gian quy chuẩn: thời điểm ban đầu tiếp nhận điều trị, sau 3 tháng và sau 6 tháng theo dõi. Toàn bộ số liệu được mã hóa và xử lý trên phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS phiên bản 20 và phần mềm bảng tính Microsoft Excel. Các biến định tính được trình bày dưới dạng tần số và tỷ lệ phần trăm. Các biến định lượng liên tục được biểu diễn bằng giá trị trung bình kèm độ lệch chuẩn. Nghiên cứu sử dụng kiểm định bắt cặp Paired t-test để so sánh các chỉ số sinh hóa trước và sau điều trị. Lý do lựa chọn kiểm định Paired t-test là vì phương pháp này tối ưu hóa việc phân tích sự biến thiên của các chỉ số sinh hóa trên cùng một tập hợp bệnh nhân qua các mốc thời gian, đảm bảo độ tin cậy với mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 115 bệnh nhân đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú đã ghi nhận 4 nhóm phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, về đặc điểm nhân khẩu học và bệnh lý mắc kèm, độ tuổi trung bình của mẫu nghiên cứu là 61,60 ± 9,46 tuổi, trong đó nhóm người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên chiếm 58,26%. Tỷ lệ bệnh nhân nam chiếm 58,26% cao hơn so với nữ giới là 41,74%. Tỷ lệ bệnh nhân có bệnh mắc kèm chiếm tới 64,35%, nổi bật nhất là tăng huyết áp đơn thuần chiếm 40,00%, rối loạn lipid máu chiếm 8,70% và kết hợp cả hai bệnh lý chiếm 15,65%. Chỉ số khối cơ thể trung bình là 23,18 ± 1,50 kg/m2, với 47,82% bệnh nhân thuộc nhóm thừa cân và béo phì độ 1.

Thứ hai, về cơ cấu sử dụng thuốc hạ đường huyết, phác đồ đa trị liệu phối hợp 2 thuốc chiếm tỷ lệ vượt trội với 73,91%, trong đó phổ biến nhất là sự kết hợp giữa Metformin và Gliclazid. Phác đồ đơn trị liệu chiếm 22,61% gồm Metformin đơn độc 11,30%, Gliclazid 6,09% và Insulin 5,22%. Phác đồ phối hợp 3 thuốc chiếm tỷ lệ nhỏ 1,74%. Về hoạt chất, Metformin thuộc nhóm Biguanid được kê đơn cho 79,13% bệnh nhân, tiếp theo là Gliclazid thuộc nhóm Sulfonylurea chiếm 75,65%, Insulin chiếm 5,22% và Acarbose chiếm 3,48%. Tỷ lệ thay đổi phác đồ trong suốt 6 tháng rất thấp, chỉ có 6,09% bệnh nhân được thêm thuốc ở tháng thứ 3 và 6,96% ở tháng thứ 6.

Thứ ba, về hiệu quả kiểm soát glucose máu và HbA1c, chỉ số glucose máu lúc đói trung bình giảm rõ rệt từ 8,99 ± 2,44 mmol/L tại thời điểm ban đầu xuống 7,06 ± 1,18 mmol/L sau 3 tháng và đạt 6,38 ± 0,92 mmol/L sau 6 tháng. Tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu đường huyết lúc đói tăng từ 58,87% lên 80,40% sau 6 tháng với ý nghĩa thống kê cao khi p < 0,001. Tương tự, chỉ số HbA1c trung bình giảm từ 6,68 ± 1,17% xuống 6,20 ± 0,81% sau 3 tháng và chỉ còn 5,95 ± 0,84% sau 6 tháng, nâng tỷ lệ đạt mục tiêu kiểm soát HbA1c dưới 7% từ 64,48% lên 85,04%.

Thứ tư, về kiểm soát các chỉ số tim mạch và lipid máu, huyết áp tâm thu trung bình giảm từ 128,22 mmHg xuống 121,36 mmHg sau 6 tháng, nâng tỷ lệ đạt mục tiêu huyết áp lên 93,45%. Trên 113 bệnh nhân được theo dõi lipid máu đầy đủ, nồng độ Cholesterol toàn phần trung bình giảm từ 4,99 mmol/L xuống 4,55 mmol/L (92,66% đạt mục tiêu) và Triglycerid giảm từ 2,20 mmol/L xuống 1,73 mmol/L (89,42% đạt mục tiêu) sau 6 tháng điều trị.

Thảo luận kết quả

Kết quả kiểm soát đường huyết và các chỉ số chuyển hóa đạt tỷ lệ thành công cao xuất phát từ tính hợp lý trong chiến lược dùng thuốc tại bệnh viện. Việc ưu tiên phối hợp sớm giữa Biguanid (Metformin) và Sulfonylurea giải phóng kéo dài (Gliclazid MR) thể hiện tính tuân thủ hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế. Metformin đóng vai trò ức chế sản xuất glucose tại gan và cải thiện độ nhạy cảm insulin ngoại vi, trong khi Gliclazid kích thích tế bào beta tụy tiết insulin phù hợp với bữa ăn mà ít gây nguy cơ hạ đường huyết trầm trọng hay tăng cân quá mức. Sự phối hợp hiệp đồng này vừa giúp giảm nhanh nồng độ FPG, vừa duy trì độ ổn định HbA1c kéo dài. Tỷ lệ kiểm soát HbA1c đạt 85,04% sau 6 tháng trong nghiên cứu này cao hơn đáng kể so với mức trung bình tại một số cơ sở y tế tuyến tỉnh khác.

Đặc biệt, tính an toàn trong sử dụng thuốc được thể hiện rõ nét trên nhóm đối tượng có nguy cơ suy giảm chức năng thận. Trong mẫu nghiên cứu có 5 bệnh nhân suy thận giai đoạn 3 với độ thanh thải creatinin từ 30 đến 59 ml/phút và hơn 33% thuộc nhóm nguy cơ cao. Toàn bộ 100% chỉ định dùng Metformin và Acarbose đều tuân thủ chặt chẽ khuyến cáo về mức lọc cầu thận và hướng dẫn của nhà sản xuất, không ghi nhận trường hợp nào chỉ định sai chống chỉ định. Dữ liệu tiến trình điều trị này có thể được trình bày một cách trực quan qua biểu đồ đường xu hướng thể hiện sự suy giảm liên tục của các giá trị trung bình FPG, HbA1c, Triglycerid, song song với bảng đối chiếu tỷ lệ đạt mục tiêu điều trị tại 3 mốc thời gian T0, T3 và T6.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị then chốt nhằm nâng cao chất lượng điều trị và sử dụng thuốc an toàn cho bệnh nhân đái tháo đường týp 2:

• Tăng cường cá thể hóa phác đồ và xét nghiệm chức năng thận định kỳ: Bác sĩ lâm sàng tại khoa Khám bệnh cần chỉ định xét nghiệm độ thanh thải creatinin và protein niệu định kỳ tối thiểu 3 đến 6 tháng một lần cho 100% bệnh nhân đái tháo đường, đặc biệt lưu ý nhóm bệnh nhân trên 60 tuổi chiếm 58,26% và nhóm có tiền sử tăng huyết áp nhằm hiệu chỉnh liều lượng thuốc hạ đường huyết kịp thời, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm toan lactic do tích lũy thuốc.
• Thiết lập chương trình can thiệp dinh dưỡng và vận động thể lực chuẩn hóa: Khoa Dinh dưỡng phối hợp cùng Khoa Khám bệnh xây dựng thực đơn mẫu và lộ trình vận động tối thiểu 150 phút mỗi tuần, hướng đến mục tiêu giảm từ 5% đến 7% cân nặng cho 47,82% bệnh nhân đang trong tình trạng thừa cân béo phì, duy trì sinh hoạt câu lạc bộ đái tháo đường định kỳ 1 tháng một lần trong suốt năm 2022 và các năm tiếp theo.
• Nâng cao vai trò giám sát của Dược sĩ lâm sàng trong quy trình kê đơn ngoại trú: Đơn vị Dược lâm sàng thuộc Khoa Dược cần chủ động rà soát tương tác thuốc, theo dõi việc phối hợp thuốc điều trị bệnh đồng mắc như nhóm ức chế men chuyển Perindopril (9,57%), Enalapril (7,83%) và nhóm hạ mỡ máu Fenofibrat (13,04%), Lovastatin (7,83%), đảm bảo đạt tỷ lệ 100% đơn thuốc ngoại trú được kiểm soát tính hợp lý trước khi cấp phát.
• Mở rộng danh mục hoạt chất thuốc hạ đường huyết thế hệ mới: Ban Giám đốc bệnh viện và Hội đồng Thuốc và Điều trị cần xem xét bổ sung các nhóm thuốc điều trị đái tháo đường mới có bằng chứng bảo vệ tim mạch và thận rõ rệt như nhóm ức chế SGLT-2 hoặc đồng vận thụ thể GLP-1 vào danh mục bảo hiểm y tế trong vòng 12 tháng tới để tối ưu hóa lựa chọn cho bệnh nhân có nguy cơ tim mạch cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Bác sĩ điều trị chuyên khoa Nội tiết và Bác sĩ đa khoa tuyến cơ sở: Cung cấp tư liệu thực chứng về hiệu quả phối hợp thuốc đường uống, kinh nghiệm quản lý bệnh nhân ngoại trú và phương pháp theo dõi đa mục tiêu gồm đường huyết, huyết áp và lipid máu.
• Dược sĩ lâm sàng và Cán bộ quản lý Dược bệnh viện: Tài liệu tham khảo hữu ích để xây dựng danh mục thuốc thiết yếu, thiết lập hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn cho bệnh nhân suy giảm chức năng thận và nâng cao chất lượng công tác dược lâm sàng ngoại trú.
• Giảng viên, học viên sau đại học và sinh viên khối ngành Y Dược: Cung cấp mô hình nghiên cứu chuẩn mực về phương pháp hồi cứu mô tả, quy trình thiết kế phiếu thu thập thông tin bệnh án và kỹ thuật phân tích số liệu thống kê y sinh học.
• Ban lãnh đạo cơ sở khám chữa bệnh và nhà hoạch định chính sách y tế: Đưa ra cơ sở dữ liệu thực tế giúp tối ưu hóa chi phí điều trị bảo hiểm y tế và hoàn thiện mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến y tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Phác đồ phối hợp thuốc nào được sử dụng phổ biến nhất trong điều trị ngoại trú tại bệnh viện?

Phác đồ phối hợp 2 thuốc giữa Metformin và Gliclazid là lựa chọn phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ 73,91% tổng số bệnh nhân nghiên cứu. Phác đồ này đem lại cơ chế hiệp đồng bổ trợ mạnh mẽ, vừa ức chế sản xuất glucose ở gan vừa kích thích bài tiết insulin nội sinh, giúp kiểm soát toàn diện chỉ số đường huyết với chi phí hợp lý.

Hiệu quả kiểm soát chỉ số HbA1c và glucose huyết lúc đói sau 6 tháng thay đổi ra sao?

Sau 6 tháng điều trị, chỉ số glucose máu lúc đói trung bình giảm từ 8,99 mmol/L xuống 6,38 mmol/L, nâng tỷ lệ đạt mục tiêu từ 58,87% lên 80,40%. Đồng thời, chỉ số HbA1c trung bình giảm từ 6,68% xuống 5,95%, giúp tỷ lệ bệnh nhân đạt đích điều trị HbA1c dưới 7% tăng ấn tượng từ 64,48% lên 85,04%.

Việc sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường có suy giảm chức năng thận cần tuân thủ nguyên tắc gì?

Cần tính toán độ thanh thải creatinin theo công thức Cockroft-Gault định kỳ. Với bệnh nhân có độ thanh thải từ 30 đến 59 ml/phút (chiếm 4,35% mẫu nghiên cứu), Metformin và Acarbose vẫn được sử dụng an toàn nhưng bắt buộc phải giảm liều phù hợp và chống chỉ định hoàn toàn khi độ lọc cầu thận dưới 30 ml/phút.

Vì sao cần kiểm soát đồng thời cả huyết áp và rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường?

Có tới 64,35% bệnh nhân đái tháo đường trong nghiên cứu mắc kèm tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu. Việc kiểm soát đồng bộ giúp giảm thiểu nguy cơ tử vong do biến cố tim mạch xơ vữa, đột quỵ và làm chậm quá trình tổn thương mạch máu nhỏ tại thận và võng mạc.

Yếu tố thể trạng và chỉ số khối cơ thể ảnh hưởng như thế nào đến kết quả điều trị?

Nghiên cứu ghi nhận 47,82% bệnh nhân bị thừa cân hoặc béo phì với BMI trung bình 23,18 kg/m2. Thừa cân làm gia tăng đề kháng insulin, cản trở tác dụng của thuốc hạ đường huyết. Do đó, kiểm soát cân nặng qua chế độ ăn và vận động là mắt xích bắt buộc để tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng sử dụng thuốc trên 115 bệnh nhân đái tháo đường týp 2 ngoại trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên năm 2021, phản ánh độ tuổi trung bình 61,60 tuổi và tỷ lệ bệnh mắc kèm cao đạt 64,35%.
• Cơ cấu sử dụng thuốc phù hợp với phác đồ phối hợp Metformin và Gliclazid chiếm ưu thế 73,91%, đảm bảo tính hợp lý và an toàn tuyệt đối 100% trên các trường hợp suy giảm chức năng thận.
• Hiệu quả can thiệp điều trị sau 6 tháng được chứng minh rõ rệt với 80,40% bệnh nhân đạt đích glucose máu lúc đói và 85,04% đạt đích HbA1c dưới 7%, đi kèm sự cải thiện vượt bậc của các chỉ số huyết áp và lipid máu.
• Đóng góp chính của đề tài là cung cấp bằng chứng lâm sàng xác thực về tính hiệu quả của mô hình quản lý bệnh mạn tính ngoại trú, tạo tiền đề để bệnh viện chuẩn hóa quy trình điều trị cá thể hóa và mở rộng danh mục thuốc mới trong giai đoạn 2022 - 2025.
• Các cơ sở y tế và cán bộ chuyên môn hãy chủ động áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu, đẩy mạnh vai trò dược lâm sàng và nâng cao chất lượng tư vấn lối sống để mang lại hiệu quả điều trị tối ưu cho cộng đồng người bệnh đái tháo đường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) trở thành bệnh lý đáng báo động nhất trên toàn thế giới từ những năm đầu của thế kỷ 21. Theo cuộc điều tra của Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (International Diabetes Federation –IDF 2021), trên thế giới có 537 triệu người (trong độ tuổi 20-79) bị bệnh ĐTĐ, dự kiến sẽ đạt 643 triệu người vào năm 2030 và 783 triệu người vào năm 2045. Tại Việt Nam, có khoảng gần 3,8 triệu người phải chung sống với căn bệnh ĐTĐ (năm 2019), hầu hết trong số này là ĐTĐ týp 2 và sinh sống ở các nước đang phát triển, những nước có thu nhập thấp và trung bình [26]. ĐTĐ là một bệnh mạn tính xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc cơ thể không sử dụng insulin một cách hiệu quả, tăng glucose mạn tính trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa carbohydrate, protide, lipide, gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim và mạch máu, thận, mắt, thần kinh [1].

Khi bệnh ĐTĐ không được quản lý chặt chẽ có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, thậm chí tử vong. Do đó bệnh nhân ĐTĐ phải tốn một chi phí điều trị bệnh không hề nhỏ, đây quả thực là một gánh nặng không chỉ với bệnh nhân nói riêng mà cả toàn xã hội nói chung. Trong điều trị ĐTĐ điều chỉnh chế độ ăn uống và tập luyện, sử dụng thuốc luôn đóng vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát, giúp ngăn ngừa các biến chứng của bệnh [5]. Cùng với sự phát triển của Y Dược học, ngày càng có nhiều thuốc điều trị ĐTĐ được đưa vào sử dụng, phong phú và đa dạng về dược chất, dạng bào chế cũng như giá cả, mang lại nhiều thuận lợi trong việc điều trị bệnh song cũng là một thách thức không hề nhỏ trong việc lựa chọn và sử dụng thuốc một các hợp lý đảm bảo: hiệu quả, an toàn và kinh tế.

Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên là bệnh viện thuộc địa bàn Tỉnh Vĩnh Phúc với chức năng chức năng khám, chữa bệnh chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong tỉnh. Những năm gần đây, số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị tại Bệnh viện ngày càng gia tăng, trong đó tỷ lệ bệnh nhân ĐTĐ chiếm tỷ lệ cao. Hầu hết các bệnh nhân sau khi được chẩn đoán ĐTĐ thường được điều trị bệnh ngoại 1 trú. Để nâng cao chất lượng khám và điều trị cho bệnh nhân tại Bệnh viện thì việc sử dụng thuốc hợp lý an toàn cho bệnh nhân là rất cần thiết.

Tuy nhiên, cho đến nay tại Bệnh viện chưa có đề tài nghiên cứu về tình hình sử dụng thuốc trên bệnh nhân ĐTĐ týp 2 ngoại trú. Vì vậy, để có một cách nhìn tổng thể chúng tôi tiến hành đề tài : “Phân tích tình hình sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc năm 2021” với hai mục tiêu sau: 1. Phân tích đặc điểm sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường týp 2 trên bệnh nhân ngoại trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên. Phân tích hiệu quả điều trị sau 3 tháng; 6 tháng điều trị trên bệnh nhân ĐTĐ týp 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Hữu Nghị Lạc Việt Phúc Yên.

2 TỔNG QUAN Tổng quan về bệnh đái tháo đường Định nghĩa Bệnh Đái tháo đường (ĐTĐ) là bệnh rối loạn chuyển hóa không đồng nhất, có đặc điểm tăng glucose huyết do khiếm khuyết về tiết insulin, về tác động của insulin, hoặc cả hai.