Phân Tích Tình Hình Sử Dụng Kháng Sinh Trên Bệnh Nhân Nội Trú Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Lập

Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân nội trú tại trung tâm y tế huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ trong luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I.

• Tác giả: Dương Quang Trung
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Thúy Vân
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược Lý - Dược Lâm Sàng
• Đề tài: Phân Tích Tình Hình Sử Dụng Kháng Sinh Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Lập
• Loại tài liệu: Luận Văn Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN VỀ CHƯƠNG TRÌNH QUẢN LÝ SỬ DỤNG KHÁNG SINH THEO QUYẾT ĐỊNH SỐ 5631/QĐ-BYT
• 2.1. Nội dung của chương trình quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện
• 2.2. Hoạt động giám sát sử dụng kháng sinh
• 2.3. Các chỉ số trong chương trình quản lý sử dụng kháng sinh
• 3. TỔNG QUAN VỀ SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHẾ QUẢN - BỆNH LÝ NHIỄM KHUẨN PHỔ BIẾN TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN YÊN LẬP
• 3.1. Tổng quan về bệnh viêm phế quản cấp ở người lớn
• 3.2. Sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp
• 4. BÀN LUẬN
• 4.1. Bàn luận về mức độ và xu hướng tiêu thụ kháng sinh tại TTYT huyện Yên Lập giai đoạn 2020-2021
• 4.2. Tình hình tiêu thụ kháng sinh nhóm cephalosporin
• 4.3. Tình hình tiêu thụ kháng sinh nhóm Penicilin
• 4.4. Tình hình tiêu thụ các nhóm kháng sinh khác
• 4.5. Tình hình tiêu thụ kháng sinh tại các khoa lâm sàng
• 4.6. Về tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp nội trú
• 4.7. Một số ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A. DANH MỤC BẢNG
• B. DANH MỤC HÌNH
• C. CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân tích sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập

Kháng sinh đóng vai trò quan trọng trong điều trị các bệnh nhiễm trùng. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc. Tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập, việc phân tích tình hình sử dụng kháng sinh là cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong điều trị. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát thực trạng tiêu thụ kháng sinh và tình hình kê đơn kháng sinh trong điều trị viêm phế quản, một bệnh lý phổ biến tại đây.

1.1. Khái quát về kháng sinh và vai trò của chúng trong y tế

Kháng sinh là các hợp chất có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Chúng được sử dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh nhiễm trùng. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến kháng thuốc, gây khó khăn trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn trong tương lai.

1.2. Tình hình sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập

Tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập, kháng sinh được sử dụng phổ biến trong điều trị các bệnh nhiễm trùng. Tuy nhiên, việc kê đơn kháng sinh không hợp lý vẫn diễn ra, dẫn đến tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng kháng sinh tại đây.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng kháng sinh

Việc sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là tình trạng kê đơn kháng sinh không hợp lý, dẫn đến kháng thuốc. Ngoài ra, việc thiếu thông tin và kiến thức về kháng sinh cũng là một yếu tố quan trọng.

2.1. Tình trạng kê đơn kháng sinh không hợp lý

Nhiều bệnh nhân được kê đơn kháng sinh mặc dù không cần thiết, đặc biệt trong các trường hợp viêm phế quản cấp. Điều này không chỉ làm tăng chi phí điều trị mà còn góp phần vào tình trạng kháng thuốc.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức về kháng sinh

Nhiều nhân viên y tế tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập chưa được đào tạo đầy đủ về việc sử dụng kháng sinh. Điều này dẫn đến việc kê đơn kháng sinh không đúng cách, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

III. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn nhân viên y tế tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập. Dữ liệu sẽ được thu thập trong khoảng thời gian từ 03/01/2022 đến 03/05/2022.

3.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, nhằm thu thập thông tin về tình hình sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân điều trị nội trú và thông qua phỏng vấn nhân viên y tế. Các thông tin sẽ bao gồm loại kháng sinh được sử dụng, liều lượng, và lý do kê đơn.

IV. Kết quả nghiên cứu về sử dụng kháng sinh

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình hình sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập có nhiều vấn đề cần khắc phục. Tỷ lệ kê đơn kháng sinh không hợp lý cao, đặc biệt trong điều trị viêm phế quản.

4.1. Tỷ lệ kê đơn kháng sinh trong điều trị viêm phế quản

Nghiên cứu cho thấy khoảng 70% bệnh nhân viêm phế quản được kê đơn kháng sinh, mặc dù nhiều trường hợp không cần thiết. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình kê đơn kháng sinh.

4.2. Đánh giá hiệu quả điều trị

Mặc dù kháng sinh được kê đơn phổ biến, nhưng hiệu quả điều trị không đạt yêu cầu. Nhiều bệnh nhân không cải thiện tình trạng sức khỏe sau khi sử dụng kháng sinh, cho thấy cần có sự điều chỉnh trong việc kê đơn.

V. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng kháng sinh

Để nâng cao hiệu quả sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập, cần thực hiện một số giải pháp như đào tạo nhân viên y tế, cải thiện quy trình kê đơn và tăng cường giám sát sử dụng kháng sinh.

5.1. Đào tạo nhân viên y tế

Cần tổ chức các khóa đào tạo về sử dụng kháng sinh cho nhân viên y tế, giúp họ hiểu rõ hơn về chỉ định và cách sử dụng kháng sinh hợp lý.

5.2. Cải thiện quy trình kê đơn

Cần xây dựng quy trình kê đơn kháng sinh rõ ràng, đảm bảo rằng chỉ những trường hợp cần thiết mới được kê đơn kháng sinh.

VI. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra tình hình sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập và những thách thức hiện tại. Việc cải thiện quy trình sử dụng kháng sinh là cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong điều trị.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ kê đơn kháng sinh không hợp lý cao, cần có các biện pháp khắc phục kịp thời.

6.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và giám sát tình hình sử dụng kháng sinh, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả hơn để giảm thiểu tình trạng kháng thuốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI DƯƠNG QUANG TRUNG PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN YÊN LẬP TỈNH PHÚ THỌ LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH: DƯỢC LÝ- DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ: CK 60720405 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Thị Thúy Vân Nơi thực hiện: Trường Đại học Dược Hà Nội Trung tâm Y tế huyện Yên Lập Thời gian thực hiện: Từ 03/01/2022 đến 03/5/2022 HÀ NỘI – 2022 LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn chân thành, sâu sắc tới PGS.TS Phạm Thị Thuý Vân, Thạc sỹ Nguyễn Thị Thu Thuỷ là những người Thầy, Cô đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, giúp đỡ tôi cả về kiến thức cũng như phương pháp luận, trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn tới: Ban giám hiệu, các Thầy Cô phòng Đào tạo, Bộ môn Dược lâm sàng - Trường Đại học Dược Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi, truyền thụ cho tôi những kiến thức trong thời gian tôi học tập và rèn luyện tại trường. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới ban Giám Đốc và toàn thể cán bộ viên chức khoa khoa Hồi sức tích cực - chống độc, khoa Ngoại tổng hợp – chuyên khoa, khoa Phụ sản, khoa Nội nhi, khoa Dược, phòng Kế hoạch tổng hợp Trung tâm Y tế huyện Yên Lập đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi thu thập số liệu và tài liệu liên quan, giúp tôi hoàn thành luận văn này. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn tới bạn bè đồng nghiệp, gia đình đã nhiệt tình ủng hộ và tạo điều kiện giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 03 tháng 05 năm 2022 HỌC VIÊN DƯƠNG QUANG TRUNG MỤC LỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ ĐẶT VẤN ĐỀ . Tổng quan về chương trình quản lý sử dụng kháng sinh theo Quyết định số 5631/QĐ-BYT . Nội dung của chương trình quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện [1] . Hoạt động giám sát sử dụng kháng sinh [1] . Các chỉ số trong chương trình quản lý sử dụng kháng sinh . Tổng quan về sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản - bệnh lý nhiễm khuẩn phổ biến tại Trung tâm y tế huyện Yên Lập . Tổng quan về bệnh viêm phế quản cấp ở người lớn [4] . Tổng quan về một số kháng sinh thường dùng điều trị nhiễm trùng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập. Kháng sinh nhóm dẫn chất nitro-imidazol . Tổng quan về một số nghiên cứu đánh giá sử dụng kháng sinh . Giới thiệu Trung tâm y tế huyện Yên Lập . ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu: . Đối tượng nghiên cứu của mục tiêu 1 . Đối tượng nghiên cứu của mục tiêu 2 . Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu . Phương pháp lấy mẫu và thu thập dữ liệu. Nội dung nghiên cứu . Quy ước sử dụng trong nghiên cứu . Phương pháp xử lý và phân tích số liệu . Khảo sát thực trạng tiêu thụ kháng sinh nội trú tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập giai đoạn 2020 - 2021 . Đặc điểm về DDD/100 ngày nằm viện của kháng sinh nội trú giai đoạn 2020-2021. Đặc điểm về DDD/100 ngày nằm viện của kháng sinh theo khoa lâm sàng giai đoạn 2020 - 2021. Đặc điểm tiêu thụ DDD/100 ngày nằm viện của kháng sinh thuộc nhóm cần theo dõi, giám sát nhóm 2 theo Quyết định số 5631/QĐ-BYT ngày 31/12/2020 của Bộ Y tế giai đoạn 2020-2021 . Đặc điểm chung của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu . Đặc điểm về sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp . Lý do sử dụng kháng sinh . Đặc điểm sử dụng phác đồ kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp . Tính phù hợp của phác đồ kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp . Đặc điểm về liều dùng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp nội trú. Đặc điểm về cách dùng, tương tác thuốc của kháng sinh . Đặc điểm về hiệu quả điều trị . 52 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN . Bàn luận về mức độ và xu hướng tiêu thụ kháng sinh tại TTYT huyện Yên Lập giai đoạn 2020-2021 . Tình hình tiêu thụ kháng sinh nhóm cephalosporin . Tình hình tiêu thụ kháng sinh nhóm Penicilin . Tình hình tiêu thụ các nhóm kháng sinh khác . Tình hình tiêu thụ kháng sinh tại các khoa lâm sàng . Về tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp nội trú . Đặc điểm chung của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu . Lý do sử dụng kháng sinh . Đặc điểm sử dụng phác đồ kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp . Tính phù hợp của phác đồ kháng sinh trong viêm phế quản cấp. Một số ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu . 66 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chú thích TC-CĐ Tích cực - chống độc TH-CK Tổng hợp - chuyên khoa QLSDKS Quản lý sử dụng kháng sinh ICU Chăm sóc tích cực TTYT Trung tâm y tế ĐKKV Đa khoa khu vực VPQ Viêm phế quản C1G Cephalosporin thế hệ 1 C2G Cephalosporin thế hệ 2 C3G Cephalosporin thế hệ 3 C4G Cephalosporin thế hệ 4 BN Bệnh nhân DDD Defined daily dose FQ Fluoroquinolon CĐ Chỉ định CCĐ Chống chỉ định KS Kháng sinh HDSD Hướng dẫn sử dụng NSX Nhà sản xuất H Giờ DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Chỉ định kháng sinh trong điều trị viêm phế quản theo Quyết định số 708/QĐ-BYT ngày 02/3/2015 về Hướng dẫn sử dụng kháng sinh . Phổ tác dụng nhóm penicilin . Phổ tác dụng nhóm cephalosporin . Phổ tác dụng nhóm fluoroquinolon . Các tiêu chí đánh giá chỉ định kháng sinh điều trị VPQ cấp . DDD/100 ngày nằm viện của các nhóm kháng sinh trong toàn viện . Số liều DDD/100 ngày nằm viện của 10 hoạt chất kháng sinh có mức tiêu thụ cao toàn viện . DDD/100 ngày nằm viện của nhóm fluoroquinolon và aminoglycosid . Đặc điểm chung của bệnh nhân . Đặc điểm về chức năng thận của bệnh nhân . Lý do chỉ định kháng sinh . Đặc điểm sử dụng phác đồ kháng sinh trong điều trị viêm phế quản cấp 39Bảng 3. Tỷ lệ các kháng sinh, nhóm kháng sinh được kê trong bệnh án . Đặc điểm phác đồ điều trị dùng cho bệnh nhân . Đặc điểm thay đổi phác đồ trong điều trị . Tính phù hợp về chỉ định kháng sinh trong điều trị VPQ cấp. Tỷ lệ phù hợp theo Hướng dẫn của Bộ Y tế . Đặc điểm về hiệu chỉnh liều kháng sinh theo chức năng thận . Đặc điểm liều dùng của các kháng sinh kê đơn điều trị VPQ cấp . Đặc điểm cách dùng của các kháng sinh điều trị VPQ cấp . Hiệu quả điều trị viêm phế quản cấp . 52 DANH MỤC HÌNH Hình 3. Xu hướng tiêu thụ 2 nhóm kháng sinh cephalosporin và penicilin trong giai đoạn 2020-2021 . Xu hướng tiêu thụ các phân nhóm cephalosporin giai đoạn 2020- 2021 . Đặc điểm tiêu thụ 1 số kháng sinh sử dụng chủ yếu sử dụng tại toàn viện giai đoạn 2020-2021 . Đặc điểm tiêu thụ kháng sinh theo từng khoa lâm sàng trong toàn viện giai đoạn 2020 – 2021 . Đặc điểm tiêu thụ các nhóm kháng sinh theo khoa giai đoạn 2020- 2021 . Đặc điểm tiêu thụ các kháng sinh tại khoa Phụ sản năm 2020-2021 . Đặc điểm tiêu thụ các kháng sinh tại khoa Ngoại TH-CK giai đoạn năm 2020-2021. Đặc điểm tiêu thụ các kháng sinh tại khoa Hồi sức TC-CĐ giai đoạn năm 2020-2021 . DDD/100 ngày nằm viện theo từng tháng của hai nhóm fluoroquinolon và aminoglycosid trong giai đoạn 2020 – 2021 . Xu hướng tiêu thụ kháng sinh nhóm fluoroquinolon giai đoạn 2020-2021. Xu hướng tiêu thụ kháng sinh nhóm aminoglycosid giai đoạn 2020-2021. Đặc điểm tiêu thụ fluoroquinolon theo từng khoa lâm sàng trong toàn viện giai đoạn 2020 – 2021 . Đặc điểm tiêu thụ aminoglycosid theo từng khoa lâm sàng trong toàn viện giai đoạn 2020 – 2021 . 35 ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh nhiễm trùng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh tật và tử vong trên toàn thế giới [15]. Vi khuẩn là tác nhân gây bệnh phổ biến nhất trên người trong các bệnh nhiễm trùng. Kháng sinh là một thành tựu quan trọng của thế kỷ 20. Sự ra đời của kháng sinh là một bước ngoặt lớn của y học, giúp giảm thiểu đáng kể tỷ lệ mắc bệnh và tử vong do nhiễm khuẩn. Tuy nhiên việc lạm dụng kháng sinh đã gây ra tình trạng kháng kháng sinh ngày càng nghiêm trọng và trở thành vấn đề mang tính toàn cầu [18]. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn rất cao, đứng hàng thứ hai (16,7%) chỉ sau các bệnh lý về tim mạch (18,4%) [6], cùng với tình hình kháng kháng sinh luôn ở mức báo động khiến lựa chọn sử dụng kháng sinh đang là thách thức lớn đối với cán bộ y tế trong điều trị. Chính vì vậy quản lý sử dụng kháng sinh trong bệnh viện là chiến lược quan trọng của kế hoạch phòng chống kháng thuốc. Nhằm nâng cao quả điều trị bệnh nhiễm trùng, đảm bảo an toàn, giảm thiểu các biến cố bất lợi cho người bệnh, giảm khả năng xuất hiện đề kháng của vi sinh vật gây bệnh, giảm chi phí nhưng không ảnh hưởng tới chất lượng điều trị, thúc đẩy chính sách sử dụng kháng sinh hợp lý, an toàn, Bộ Y tế đã ra quyết định 772/QĐ- BYT ngày 04/3/2016 về việc ban hành tài liệu “Hướng dẫn thực hiện quản lý sử dụng kháng sinh trong bệnh viện”, và sau đó được thay thế bằng quyết định 5631/QĐ-BYT ngày 31/12/2020. Quyết định của Bộ Y tế là kim chỉ nam cho việc xây dựng chương trình quản lý sử dụng tại trung tâm y tế huyện Yên Lập. Trung tâm Y tế huyện Yên Lập được xếp hạng II thực hiện chức năng khám bệnh, chữa bệnh và y tế dự phòng cho nhân dân trong huyện và các huyện lân cận. Những năm gần đây số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập về các bệnh nhiễm trùng ngày càng tăng theo kết quả phân tích ABC/VEN hàng năm nhóm thuốc kháng sinh là nhóm thuốc có tổng tiền sử dụng đứng thứ 3 sau thuốc điều trị tim mạch và đái tháo đường. Do vậy để việc sử dụng kháng sinh tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập an toàn, hiệu quả, hợp lý, nhóm nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài “Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh 1 trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lập tỉnh Phú Thọ” với hai mục tiêu: 1.