LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nền kinh tế thế giới đã và đang bƣớc vào thế kỷ XXI, kỷ nguyên của hội nhập và phát triển. Sự phồn thịnh của một quốc gia phải đƣợc gắn liền với sự phát triển chung của nền kinh tế thế giới, không một quốc gia nào tự khép mình độc lập với nền kinh tế thế giới mà lại có thể phát triển mạnh mẽ đƣợc, đó là qui luật chung của nền kinh tế hiện nay. Để làm cho quốc gia giàu mạnh hơn nữa thì kinh doanh mua bán trao đổi hàng hóa, đầu tƣ phát triển giữa các quốc gia là hoạt động kinh doanh quan trọng bậc nhất.
Nhiều nƣớc phát triển trên thế giới nhƣ Mỹ, Nhật, trở nên giàu có là nhờ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu có hiệu quả. Nền kinh tế của nƣớc ta cũng không nằm ngoài xu thế đó. Hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu những năm gần đây phát triển mạnh mẽ. Từ khi hoạt động xuất nhập khẩu đƣợc đẩy mạnh lại tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ hỗ trợ nó phát triển: dịch vụ vận tải, dịch vụ bảo hiểm,.
Trong đó dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu là một trong những lĩnh vực đã và đang đƣợc các doanh nghiệp trong và ngoài nƣớc hƣớng tới phát triển trong tƣơng lai. Phát triển các hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu ở nƣớc ta có một ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần tích lũy ngoại tệ, làm đơn giản hóa chứng từ, thủ tục thƣơng mại, hải quan và các thủ tục pháp lý khác, tạo điều kiện làm cho sức cạnh tranh hàng hóa ở nƣớc ta trên thị trƣờng quốc tế tăng đáng kể, đẩy mạnh tốc độ giao lƣu hàng hóa xuất nhập khẩu với các nƣớc trên thế giới, góp phần làm cho đất nƣớc phát triển nhịp nhàng, cân đối. Bên cạnh đó, hiện nay thị trƣờng giao nhận của Việt Nam hết sức sôi động, có rất nhiều công ty tham gia hoạt động trong lĩnh vực này cạnh tranh quyết liệt với nhau. Cho nên vấn đề đặt ra cho các doanh nghiệp là làm thế nào để nâng cao quy trình nghiệp vụ, đảm bảo chất lƣợng của hàng hoá cũng nhƣ thời gian làm thủ tục nhanh chóng, kịp tiến độ giao hàng cho khách hàng.
2 Là một trong những công ty về lĩnh vực giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đƣờng biển và đƣờng hàng không, công ty TNHH Giao nhận vận tải T&N đã từng bƣớc củng cố và phát triển hoạt động kinh doanh của mình để có thể đáp ứng tốt những yêu cầu của khách hàng, cạnh tranh để tồn tại, đứng vững trong nền kinh tế thị trƣờng và góp phần phục vụ cho hoạt động kinh tế đối ngoại của đất nƣớc. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu đối với sự phát triển của nền kinh tế đất nƣớc nói chung và ở công ty nói riêng, qua thời gian trực tiếp tìm hiểu hoạt động kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu ở công ty, tôi đã chọn đề tài: “Phân tích quy trình giao nhận hàng nhập khẩu nguyên container bằng đường biển tại công ty TNHH Giao nhận Vận tải T&N” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu đề tài Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là nhằm phân tích quy trình giao nhận, các biện pháp phát triển dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu nhằm làm rõ tầm quan trọng của nó đối với sự phát triển thƣơng mại quốc tế của Việt Nam nói riêng và sự phát triển của nền kinh tế quốc dân nói chung. Cung cấp cái nhìn tổng quát về Công ty TNHH Giao nhận vận tải T&N.
Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu, phân tích quy trình giao nhận hàng nhập của công ty có thể rút ra đƣợc sự khác biệt giữa quy trình giao nhận hàng hóa thực tế với lý thuyết. Những ƣu điểm và hạn chế còn tồn tại ở quy trình của công ty. Đƣa ra những giải pháp, kiến nghị giúp nâng cao hiệu quả quy trình giao nhận của công ty. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu Dịch vụ giao nhận hàng nhập khẩu nguyên container bằng đƣởng biển của công ty.2 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian Phần lớn đề tài đƣợc thực hiện qua việc tìm hiểu cách thức làm việc thực tế tại Công ty TNHH Giao nhận vận tải T&N.
Mặt khác việc tìm hiểu những tài liệu chuyên về giao nhận và xuất khẩu thông qua mạng internet, sách báo, tạp chí chuyên ngành, những bài giảng của thầy cô giáo bộ môn đã góp phần hoàn thiện bài khóa luận này. Phạm vi thời gian Số liệu đƣợc thu thập từ năm 2016 đến năm 2017 Thời gian thực hiện đề tài: Từ ngày 10/04/2017 đến 10/06/2017. Phƣơng pháp nghiên cứu Thu thập số liệu Đề tài sử dụng số liệu thứ cấp đƣợc công ty T&N cung cấp. Bên cạnh đó còn đƣợc thu thập từ nhiều nguồn khác nhau nhƣ sách, báo, mạng Internet và qua việc thực hiện quan sát thực tế từ khâu hoàn thiện bộ chứng từ đến khâu làm thủ tục thông quan tại cảng.
Phƣơng pháp phân tích số liệu Sử dụng phương pháp mô tả để phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động giao nhận hàng hóa quốc tế của T&N và tìm ra những ƣu nhƣợc điểm của quy trình. Sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp và suy luận để đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quy trình giao nhận của công ty. Kết cấu của đề tài Đề tài bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quy trình giao nhận hàng nhập khẩu nguyên container bằng đƣởng biển 4 Chƣơng 2: Phân tích quy trình giao nhận hàng nhập khẩu nguyên container bằng đƣờng biển tại công ty TNHH Giao nhận vận tải T&N. Chƣơng 3: Một số giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả quy trình giao nhận của công ty TNHH Giao nhận vận tải T&N.
5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH GIAO NHẬN HÀNG NHẬP KHẨU NGUYÊN CONTAINER BẰNG ĐƢỜNG BIỂN 1.1 Dịch vụ giao nhận 1.1 Khái niệm Theo Quy tắc mẫu của Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội Giao nhận (International Federation of Freight Forwarding Associations – FIATA) về dịch vụ giao nhận thì “Dịch vụ giao nhận” (Freight Forwarding Service) là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lƣu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng nhƣ các dịch vụ tƣ vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa. Theo Luật Thƣơng mại Việt Nam thì “Dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thƣơng mại, theo đó ngƣời làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ ngƣời gửi, tổ chức việc vận chuyển, lƣu kho, lƣu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho ngƣời nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, của ngƣời vận tải hoặc của ngƣời làm dịch vụ giao nhận khác (gọi chung là khách hàng)”. Nói một cách ngắn gọn, giao nhận là tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng đến nơi nhận hàng. Ngƣời giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của ngƣời thứ ba khác.2 Đặc điểm của dịch vụ giao nhận hàng hóa Do cũng là một loại hình dịch vụ nên dịch vụ giao nhận vận tải cũng mang những đặc điểm chung của dịch vụ, đó là hàng hóa vô hình nên không có tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng đồng nhất, không thể cất giữ trong kho, sản xuất và tiêu dùng đƣợc diễn ra đồng thời, chất lƣợng của dịch vụ phụ thuộc vào cảm nhận của ngƣời đƣợc phục vụ.
Nhƣng do đây cũng là một hoạt động đặc thù nên dịch vụ này cũng có những đặc điểm riêng: 6 Không tạo ra sản phẩm vật chất: chỉ tác động làm cho đối tƣợng thay đổi vị trí về mặt không gian chứ không thay đổi đối tƣợng đó. Mang tính thụ động: Do phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của ngƣời vận chuyển, các ràng buộc về pháp luật, tập quán của nƣớc ngƣời xuất khẩu, nhập khẩu, nƣớc thứ ba. Mang tính thời vụ: hoạt động giao nhận phụ thuộc vào hoạt động xuất nhập khẩu. Mà hoạt động xuất nhập khẩu mang tính thời vụ nên hoạt động giao nhận mang tính thời vụ.
Phụ thuộc vào cơ sở vật chất và trình độ của người giao nhận.3 Vai trò của dịch vụ giao nhận Việc sử dụng các dịch vụ giao nhận thƣờng mang lại cho doanh nghiệp những lợi ích thiết thực sau: Giảm thiểu đƣợc các rủi ro đối với hàng hóa trong quá trình vận chuyển. Ngƣời giao nhận thƣờng có nhiều kinh nghiệm và kiến thức trong thuê phƣơng tiện, nhất là tàu biển do họ thƣờng xuyên tiếp xúc với các hãng tàu nên họ biết rõ hãng tàu nào có uy tín, cƣớc phí hợp lý, lịch tàu cụ thể. Tiết kiệm đƣợc thời gian và chi phí phát sinh cho chủ hàng. Sử dụng dịch vụ giao nhận một mặt tạo điều kiện giảm nhân sự cho doanh nghiệp, nhất là khi việc giao nhận là không thƣờng xuyên.
Mặc khác do chuyên môn trong lĩnh vực này nên ngƣời giao nhận thƣờng tiến hành các công đoạn một cách nhanh chóng nhất, tránh hiện tƣợng chậm trễ trong khi thực hiện hợp đồng xuất nhập khẩu. Trong trƣờng hợp hàng hóa phải chuyển tải dọc đƣờng thì ngƣời giao nhận đảm nhận trách nhiệm này, giúp cho doanh nghiệp không cần phải có ngƣời đại diện tại nƣớc chuyển tải cũng nhƣ đảm bảo sao cho hàng hóa bị tổn thất ít nhất nếu có trong quá trình chuyển tải hàng hóa. Ngƣời giao nhận có thể thay mặt doanh nghiệp (nếu đƣợc ủy quyền) để làm các thủ tục khiếu nại với ngƣời vận chuyển hoặc cơ quan bảo hiểm khi xảy ra tổn thất hàng hóa. 7 Ngƣời giao nhận cũng có thể giúp doanh nghiệp ghi chứng từ hợp lý cũng nhƣ áp mã thuế (nếu hàng hóa thuộc loại chịu thuế) sao cho số thuế mà doanh nghiệp phải nộp là hợp lý và ở mức tối thiểu.
Có thể nói sự phát triển của dịch vụ giao nhận ngày càng lớn rộng là do sự tiện lợi của dịch vụ này mang lại. Qua đó ta thấy tầm quan trọng của giao nhận trong xuất nhập khẩu, làm cho sản phẩm đến tay người tiêu dùng nhanh và giá cả thấp hơn.