Phân Tích Thực Trạng Thu Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Thành Phố Đồng Hới, Tỉnh Quảng Bình

Phân tích thực trạng thu chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, cung cấp cái nhìn tổng quan về tài chính địa phương.

• Tác giả: Phan Hải Long
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thanh An
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế hoạch – Đầu tư
• Đề tài: Phân Tích Thực Trạng Thu, Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Thành Phố Đồng Hới, Tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đồng Hới

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN I: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.2. Phương pháp điều tra, khảo sát
• 2.4.3. Phương pháp thống kê mô tả và phương pháp so sánh
• 3. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
• 4. PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG
• 4.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 4.1.1. Khái niệm về ngân sách nhà nước và thu, chi ngân sách nhà nước
• 5. MỤC LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân tích ngân sách nhà nước tại Đồng Hới Quảng Bình

Phân tích ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình là một nhiệm vụ quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả quản lý tài chính công. Ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ điều hành kinh tế mà còn phản ánh tình hình phát triển xã hội. Việc nghiên cứu thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước giúp nhận diện các vấn đề tồn tại và đề xuất giải pháp cải thiện.

1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước và vai trò của nó

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội.

1.2. Tình hình ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Thành phố Đồng Hới đã có những bước tiến trong việc quản lý ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

II. Vấn đề và thách thức trong phân tích ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Mặc dù ngân sách nhà nước tại Đồng Hới đã có những cải thiện, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các thách thức này bao gồm tình trạng thất thu thuế, quản lý chi tiêu chưa hiệu quả và sự thiếu minh bạch trong các khoản chi.

2.1. Thất thu thuế và nguyên nhân

Thất thu thuế là một trong những vấn đề lớn nhất mà ngân sách nhà nước tại Đồng Hới đang phải đối mặt. Nguyên nhân chủ yếu là do quản lý chưa chặt chẽ và thiếu sự giám sát.

2.2. Chi tiêu ngân sách không hiệu quả

Chi tiêu ngân sách tại Đồng Hới còn nhiều lãng phí và không đúng mục đích. Việc này ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

III. Phương pháp phân tích ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Để phân tích ngân sách nhà nước tại Đồng Hới, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các phương pháp này bao gồm thu thập số liệu, khảo sát thực tế và phân tích thống kê.

3.1. Phương pháp thu thập số liệu

Số liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố và các báo cáo kinh tế - xã hội.

3.2. Phương pháp khảo sát và phân tích

Khảo sát ý kiến của các chuyên gia và cán bộ quản lý để có cái nhìn tổng quan về thực trạng ngân sách nhà nước tại Đồng Hới.

IV. Kết quả phân tích ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Kết quả phân tích cho thấy ngân sách nhà nước tại Đồng Hới có xu hướng tăng trưởng, nhưng vẫn cần cải thiện về hiệu quả sử dụng. Các chỉ tiêu thu, chi ngân sách cần được theo dõi chặt chẽ hơn.

4.1. Tình hình thu ngân sách nhà nước

Tình hình thu ngân sách nhà nước tại Đồng Hới đã có sự tăng trưởng qua các năm, nhưng vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra.

4.2. Tình hình chi ngân sách nhà nước

Chi ngân sách nhà nước tại Đồng Hới cần được quản lý chặt chẽ hơn để đảm bảo sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

V. Giải pháp nâng cao hiệu quả ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Để nâng cao hiệu quả ngân sách nhà nước tại Đồng Hới, cần thực hiện một số giải pháp như cải cách quản lý thuế, tăng cường giám sát chi tiêu và nâng cao năng lực cán bộ.

5.1. Cải cách quản lý thuế

Cần có các biện pháp mạnh mẽ để chống thất thu thuế, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế.

5.2. Tăng cường giám sát chi tiêu

Cần thiết lập các cơ chế giám sát chặt chẽ hơn đối với các khoản chi ngân sách để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

VI. Kết luận và định hướng tương lai cho ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Kết luận cho thấy ngân sách nhà nước tại Đồng Hới cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả thu, chi ngân sách.

6.1. Định hướng phát triển ngân sách nhà nước

Cần có các chính sách phát triển ngân sách nhà nước bền vững, đảm bảo cân đối thu chi và thúc đẩy phát triển kinh tế.

6.2. Tầm nhìn cho ngân sách nhà nước tại Đồng Hới

Tầm nhìn cho ngân sách nhà nước tại Đồng Hới là xây dựng một hệ thống tài chính công minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngân sách nhà nước giữ vị trí chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia, là điều kiện vật chất trực tiếp bảo đảm cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng của Nhà nước. Trên phạm vi toàn quốc năm 2020, theo số liệu của Bộ Tài chính được tác giả trích dẫn, dự toán thu ngân sách nhà nước là 1.539 nghìn tỷ đồng, quyết toán thu đạt 1.349,85 nghìn tỷ đồng (bằng 87,7% dự toán); dự toán chi ngân sách là 1.773,76 nghìn tỷ đồng và thực hiện đạt 1.787,95 nghìn tỷ đồng (vượt 0,8% dự toán). Bối cảnh lạm phát, khủng hoảng kinh tế, thiên tai và đại dịch Covid-19 đã tạo ra những tác động tiêu cực, gây xáo trộn và dẫn đến tình trạng mất cân đối thu, chi ngân sách.

Thành phố Đồng Hới là đô thị loại II, đóng vai trò là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và khoa học kỹ thuật của tỉnh Quảng Bình. Trong giai đoạn 2016-2020, kinh tế thành phố đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 15%/năm; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2020 đạt 16.305 tỷ đồng (tăng 1,9 lần so với năm 2015); tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2015-2020 đạt hơn 22.400 tỷ đồng; GDP bình quân đầu người năm 2019 đạt 6.850 USD (khoảng 150 triệu đồng). Dù công tác tài chính - ngân sách đã đạt nhiều kết quả như thành phố tự cân đối được ngân sách và tổng thu trên địa bàn tăng trưởng qua các năm, thực tiễn quản lý vẫn bộc lộ những hạn chế:

• Tình trạng thất thu thuế ở một số lĩnh vực vẫn tiếp diễn.
• Công tác quản lý đối với hộ cá nhân kinh doanh tại một số địa bàn còn sót lọt, nợ thuế của cá nhân kinh doanh còn ở mức cao.
• Công tác tuyên truyền, vận động thực thi chính sách thuế chưa đạt hiệu quả mong muốn.
• Tình trạng phân bổ vốn dàn trải, lãng phí trong sử dụng nguồn chi ngân sách vẫn tồn tại.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài tập trung giải quyết các mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình; từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về ngân sách nhà nước và thu, chi ngân sách nhà nước.
   • Phân tích thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới.
   • Đánh giá hiệu quả công tác thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới.
   • Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.
• Phạm vi thời gian: Phân tích dữ liệu thực trạng giai đoạn 2018–2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên các căn cứ pháp lý và lý luận tài chính công:

• Khung pháp lý và khái niệm: Áp dụng Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (Khoản 14 Điều 4 về khái niệm Ngân sách nhà nước; Khoản 1 Điều 5 về các khoản thu NSNN; Khoản 2 Điều 5 về các khoản chi NSNN). Hệ thống hóa quy định về phân cấp ngân sách thành ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
• Khung lý thuyết:
  • Khái quát 5 đặc điểm của NSNN (tính pháp lý gắn với quyền lực nhà nước, quyền sở hữu nhà nước, tính chất kế hoạch dự toán, vị trí trung tâm trong hệ thống tài chính quốc gia, và tính giai cấp).
  • 4 chức năng cơ bản của NSNN: Ổn định kinh tế vĩ mô; phân bổ nguồn lực; phân phối lại thu nhập; điều chỉnh nền kinh tế.
  • 3 vai trò chủ yếu: Huy động nguồn lực thực hiện nhiệm vụ nhà nước; công cụ kích thích kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội.
  • Chu trình ngân sách gồm 4 bước: Lập ngân sách; Phê chuẩn ngân sách; Chấp hành ngân sách; Quyết toán, kiểm toán và đánh giá ngân sách.
  • Phân tích bức tranh thực tiễn thu, chi NSNN Việt Nam giai đoạn 2010–2019 dựa trên công trình của các tác giả Ngô Doãn Vịnh và Nguyễn Ngô Việt Hoàng (2021) kết hợp số liệu Tổng cục Thống kê.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo tổng kết, biểu mẫu quyết toán từ Phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố Đồng Hới, Niên giám Thống kê thành phố Đồng Hới, Ủy ban Nhân dân thành phố, Nghị quyết Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Hới, Kho bạc Nhà nước tỉnh Quảng Bình, Sở Tài chính tỉnh Quảng Bình và Tổng cục Thống kê.
• Phương pháp điều tra, khảo sát sơ cấp: Phát phiếu điều tra lấy ý kiến chuyên môn từ 34 cán bộ, công chức và chuyên viên công tác trực tiếp trong lĩnh vực quản lý ngân sách, gồm:
  • 10 chuyên viên, viên chức, cán bộ quản lý thuộc Phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố Đồng Hới;
  • 12 cán bộ, chuyên viên thuộc Kho bạc Nhà nước tỉnh Quảng Bình;
  • 12 cán bộ, chuyên viên thuộc Sở Tài chính tỉnh Quảng Bình.
• Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng thống kê mô tả (tính giá trị bình quân, đánh giá mức độ hài lòng của cán bộ chuyên trách) và phương pháp so sánh (tính toán mức độ biến động tuyệt đối và biến động tương đối giữa các năm 2018, 2019, 2020) để làm rõ xu hướng vận động của các chỉ tiêu tài khóa.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về thu, chi ngân sách nhà nước

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm, phân loại nguồn thu (thuế, phí, lệ phí, tiền cấp quyền, bán tài sản...) và nhiệm vụ chi (chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, chi trả nợ, chi dự trữ...). Phân tích số liệu toàn quốc giai đoạn 2010–2019 chỉ ra:

• Tỷ lệ động viên thu ngân sách giai đoạn 2011–2019 đạt bình quân khoảng 24,85% GDP; cơ cấu thu chuyển biến mạnh khi tỷ trọng thu nội địa tăng từ 64,7% (năm 2010) lên 82,1% (năm 2019). Tỷ trọng thu từ doanh nghiệp nhà nước sụt giảm từ 18,7% xuống 10,6%, trong khi thu từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng lên mức 13,6%–13,9%.
• Chi ngân sách quốc gia luôn cao hơn thu (tỷ lệ chi/thu là 109,6% năm 2010, tăng lên 125% năm 2015 và 113,1% năm 2019). Chi thường xuyên chiếm áp đảo (từ 62,8% đến 67,6% tổng thu ngân sách). Tỷ trọng chi sự nghiệp giáo dục - đào tạo tăng từ 11,89% lên 14%, trong khi chi khoa học - công nghệ ở mức rất thấp (0,63% lên 0,74%).
• Hiệu quả đầu tư vốn ngân sách còn hạn chế: Tỷ lệ đóng góp của vốn đầu tư NSNN vào gia tăng GDP dao động từ 12,6% đến 13,6%; 1 đồng vốn NSNN lôi kéo được 3,62 đồng vốn tư nhân năm 2011 và 4,14 đồng năm 2019.

Từ bức tranh vĩ mô, tác giả rút ra các bài học kinh nghiệm cho TP Đồng Hới: Cần tập trung các biện pháp nuôi dưỡng nguồn thu bền vững; khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai thông qua đấu thầu, đấu giá công khai; tăng cường phối hợp liên ngành (tài chính, thuế, hải quan, quản lý thị trường); cơ cấu lại chi ngân sách theo hướng tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên và siết chặt kỷ luật tài chính.

Chương 2: Phân tích thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới

Chương này đi sâu vào cơ cấu kinh tế - xã hội, tổ chức bộ máy và số liệu tài chính của thành phố Đồng Hới:

• Tổ chức bộ máy: Phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố Đồng Hới có 10 biên chế (1 Trưởng phòng, 1 Phó trưởng phòng, 7 chuyên viên, 1 viên chức biệt phái) với hai bộ phận chức năng: Bộ phận Kế hoạch – Đầu tư và Bộ phận Ngân sách, đảm nhiệm 19 nhiệm vụ và quyền hạn được quy định.
• Thực trạng lập dự toán thu, chi (2018–2020):
  • Dự toán thu: Dự toán tổng thu NSNN tăng từ 1.000 triệu đồng (2018) lên 1.972 triệu đồng (2019) và đạt 1.681 triệu đồng (2020). Trong dự toán thu nội địa, thu tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng vượt trội (năm 2018 chiếm 59,49% với 724.000 triệu đồng; năm 2019 chiếm 45,31% với 802.000 triệu đồng; năm 2020 chiếm 47,81% với 870.000 triệu đồng). Dự toán thu khu vực ngoài quốc doanh chiếm từ 6,32% đến 8,13%.
  • Dự toán chi: Dự toán tổng chi ngân sách tăng từ 1.964 triệu đồng (2018) lên 1.022 triệu đồng (2019) và 1.059 triệu đồng (2020). Dự toán chi đầu tư phát triển tăng từ 357.814 triệu đồng (2018) lên 398.787 triệu đồng (2020). Dự toán chi thường xuyên tăng liên tục từ 498.353 triệu đồng (2018) lên 539.673 triệu đồng (2019) và đạt 618.156 triệu đồng (2020). Trong chi thường xuyên, chi sự nghiệp giáo dục và đào tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất (khoảng 39,64% đến 41,54%), chi quản lý nhà nước chiếm 13,79% đến 18,09%.
• Thực trạng quyết toán thu, chi:
  • Quyết toán thu: Tổng thu ngân sách tăng từ 1.430 triệu đồng (2018) lên 1.748 triệu đồng (2019, tăng 34,16%) và đạt 1.854 triệu đồng (2020, tăng 10,52%). Tuy nhiên, khoản thu trực tiếp trên địa bàn giảm từ 970.670 triệu đồng (2019) xuống 772.219 triệu đồng (2020), do thu nội địa sụt giảm 21% (từ 966.251 triệu đồng xuống 763.864 triệu đồng) dưới tác động của dịch Covid-19. Khoản thu tiền sử dụng đất đóng vai trò chủ chốt, đạt 301.076 triệu đồng năm 2018 (chiếm 49,36% thu nội địa), tăng lên 558.414 triệu đồng năm 2019 (57,79%) và giảm xuống 418.241 triệu đồng năm 2020 (54,75%).
  • Thu kết dư và thu chuyển nguồn: Thu kết dư ngân sách tăng liên tục từ 151.358 triệu đồng (2018) lên 318.723 triệu đồng (2020). Đáng chú ý, thu chuyển nguồn tăng vọt từ 78.323 triệu đồng năm 2018 lên 129.996 triệu đồng năm 2019 và đạt 274.820 triệu đồng năm 2020 (tăng 111,41% so với 2019), bộc lộ việc chấp hành và hoàn thành nhiệm vụ chi cuối năm còn nhiều vướng mắc.
• Đánh giá hiệu quả từ cán bộ chuyên trách: Khảo sát 34 chuyên gia cho thấy đánh giá về mức độ hài lòng chung, hiệu lực kiểm tra, giám sát công tác quyết toán và tính phù hợp của các danh mục thu, chi ngân sách tại địa phương.

Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới

Chương này đề xuất hệ thống giải pháp xuất phát từ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố:

• Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả thu ngân sách:
  • Đẩy mạnh phát triển sản xuất, kinh doanh toàn diện trên địa bàn nhằm tạo dựng nguồn thu mới.
  • Thực hiện quyết liệt các biện pháp chống thất thu, xử lý nghiêm nợ đọng thuế, đặc biệt là khu vực hộ cá nhân kinh doanh.
  • Củng cố, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ ngành thuế, tài chính.
  • Tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất việc chấp hành Luật Ngân sách Nhà nước và các chế độ tài chính.
  • Phối hợp chặt chẽ với cơ quan báo chí, truyền thông địa phương (Báo Quảng Bình, Đài Phát thanh – Truyền hình Quảng Bình) để đẩy mạnh tuyên truyền nghĩa vụ thuế.
• Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả chi ngân sách:
  • Hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý chi ngân sách hợp lý giữa cấp thành phố và cấp xã, phường.
  • Tái cơ cấu chi ngân sách theo hướng nâng dần tỷ trọng chi đầu tư phát triển, giảm dần chi thường xuyên gắn với lộ trình tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập.
  • Đổi mới toàn diện công tác lập, thẩm định và phê duyệt dự toán chi ngân sách sát với yêu cầu thực tiễn.
  • Hoàn thiện công tác kế toán, kiểm soát chi và quyết toán ngân sách qua hệ thống thông tin TABMIS và Kho bạc.
  • Nâng cao hiệu lực công tác kiểm toán, thanh tra việc lập và chấp hành dự toán chi, tránh dàn trải và thất thoát vốn đầu tư công.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã làm rõ bức tranh tài chính công cấp thành phố thuộc tỉnh giai đoạn 2018–2020 thông qua hệ thống dữ liệu thực tế:

Chỉ tiêu quyết toán thu ngân sách	Năm 2018 (triệu đồng)	Năm 2019 (triệu đồng)	Năm 2020 (triệu đồng)	So sánh 2019/2018 (%)	So sánh 2020/2019 (%)
Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn	614.913	970.670	772.219	+57,85	-20,44
Trong đó: Thu nội địa	609.993	966.251	763.864	+58,40	-20,95
Trong đó: Thu tiền sử dụng đất	301.076	558.414	418.241	+85,47	-25,10
Thu kết dư ngân sách	151.358	167.843	318.723	+10,89	+89,89
Thu chuyển nguồn	78.323	129.996	274.820	+65,97	+111,41

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo Phòng Tài chính – Kế hoạch TP Đồng Hới trong văn bản khóa luận

Đóng góp của khóa luận:

• Đánh giá cụ thể cơ cấu thu của địa phương và chỉ ra sự phụ thuộc lớn vào nguồn thu tiền sử dụng đất (chiếm trên dưới 50% tổng thu nội địa). Tác giả đã cảnh báo đây là nguồn thu không bền vững do quỹ đất có hạn.
• Phản ánh rõ nét tác động tiêu cực của dịch Covid-19 làm suy giảm thu nội địa năm 2020 (-21%).
• Chỉ ra hiện tượng thu chuyển nguồn tăng đột biến qua từng năm (từ 78.323 triệu đồng lên 274.820 triệu đồng), thể hiện sự chậm trễ trong tiến độ giải ngân và điều hành nhiệm vụ chi cuối năm.
• Kết hợp đồng bộ dữ liệu thứ cấp với dữ liệu điều tra thực nghiệm từ 34 cán bộ trực tiếp làm công tác tài chính, giúp nâng cao tính thực tiễn của các kiến nghị chính sách.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi thời gian nghiên cứu dừng lại ở giai đoạn 2018–2020, là thời điểm chịu ảnh hưởng bất thường của đại dịch Covid-19, dẫn đến một số chỉ tiêu năm 2020 có biến động đột biến, chưa phản ánh trọn vẹn xu hướng dài hạn.
  • Mẫu khảo sát sơ cấp mới dừng lại ở quy mô khiêm tốn (34 cán bộ, công chức thuộc 3 cơ quan tài chính công) mà chưa mở rộng khảo sát đối với người nộp thuế (các doanh nghiệp, hộ cá nhân kinh doanh trên địa bàn).
  • Nghiên cứu chưa đi sâu phân tích cơ cấu thu chi cụ thể theo từng đơn vị hành chính xã, phường trực thuộc thành phố Đồng Hới.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng chuỗi số liệu sau năm 2020 để đánh giá mức độ phục hồi tài chính công của thành phố trong giai đoạn bình thường mới.
  • Mở rộng đối tượng khảo sát sang các chủ thể sản xuất, kinh doanh nhằm thu thập đánh giá đa chiều về thủ tục thuế và môi trường đầu tư.
  • Phân tích chi tiết bài toán tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập và hiệu quả phân bổ ngân sách xã, phường.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên chuyên ngành Kế hoạch – Đầu tư, Tài chính – Ngân hàng, Quản lý công và Kinh tế phát triển cần tài liệu tham khảo phương pháp tiếp cận và phân tích số liệu tài khóa địa phương.
  • Cán bộ, chuyên viên công tác tại Phòng Tài chính – Kế hoạch, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình xử lý và hệ thống hóa bảng biểu về lập dự toán và quyết toán thu, chi theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
  • Thiết kế bảng hỏi và phương pháp điều tra cán bộ công chức quản lý tài chính công tại các cơ quan chuyên môn (Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước, Phòng Tài chính – Kế hoạch).
  • Các phân tích thực tế về thu tiền sử dụng đất, thu chuyển nguồn và cân đối ngân sách cấp huyện.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn thu nội địa của thành phố Đồng Hới giai đoạn 2018–2020 phụ thuộc chủ yếu vào khoản thu nào?

Theo văn bản khóa luận, thu nội địa của thành phố Đồng Hới phụ thuộc chủ yếu vào khoản thu tiền sử dụng đất. Cụ thể, khoản thu này chiếm 49,36% thu nội địa năm 2018 (301.076 triệu đồng), tăng lên 57,79% năm 2019 (558.414 triệu đồng) và chiếm 54,75% năm 2020 (418.241 triệu đồng). Tác giả nhận định đây là khoản thu không bền vững do quỹ đất có hạn.

2. Trong dự toán chi thường xuyên của thành phố, lĩnh vực nào chiếm tỷ trọng lớn nhất?

Lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dự toán chi thường xuyên là chi sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Năm 2018, khoản chi này chiếm 40,07% (199.724 triệu đồng); năm 2019 chiếm 39,64% (213.969 triệu đồng); năm 2020 chiếm 41,54% (256.753 triệu đồng) trong tổng dự toán chi thường xuyên của thành phố.

3. Nghiên cứu thực nghiệm trong đề tài được tiến hành với quy mô mẫu khảo sát như thế nào?

Nghiên cứu tiến hành điều tra sơ cấp với tổng số 34 phiếu khảo sát phát ra cho 34 cán bộ, công chức làm công tác ngân sách, bao gồm: 10 cán bộ tại Phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố Đồng Hới, 12 cán bộ tại Kho bạc Nhà nước tỉnh Quảng Bình và 12 cán bộ tại Sở Tài chính tỉnh Quảng Bình.

4. Vì sao tổng thu ngân sách trên địa bàn thành phố Đồng Hới năm 2020 sụt giảm so với năm 2019?

Năm 2020, tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 772.219 triệu đồng, giảm so với mức 970.670 triệu đồng năm 2019. Nguyên nhân chính do ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch Covid-19 tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, khiến khoản thu nội địa giảm 21% (từ 966.251 triệu đồng xuống 763.864 triệu đồng), kéo theo sự sụt giảm chung của nguồn thu trên địa bàn.

5. Cơ cấu nhân sự và tổ chức bộ máy của Phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố Đồng Hới gồm những gì?

Cơ quan này có 10 biên chế, bao gồm 1 Trưởng phòng (bà Bùi Thị Ái Vân), 1 Phó trưởng phòng (ông Lê Đức Trọng), 7 chuyên viên và 1 viên chức biệt phái. Bộ máy được chia làm hai bộ phận chuyên môn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ là Bộ phận Kế hoạch – Đầu tư và Bộ phận Ngân sách.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Hải Long đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác thu, chi ngân sách nhà nước tại thành phố Đồng Hới trong giai đoạn 2018–2020 bằng chuỗi dữ liệu thực tế và điều tra khảo sát chuyên gia. Kết quả nghiên cứu chỉ ra những thành tựu trong việc tự cân đối ngân sách, đồng thời nêu bật những thách thức cốt lõi như tính thiếu bền vững của nguồn thu từ đất, ảnh hưởng của dịch bệnh và tỷ lệ thu chuyển nguồn lớn. Hệ thống giải pháp được đề xuất cung cấp tài liệu tham khảo thiết thực cho công tác hoạch định và quản lý tài chính công tại các đô thị cấp tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Khái niệm về ngân sách nhà nước và thu, chi ngân sách nhà nước Trong hệ thống tài chính, ngân sách nhà nước (NSNN) là bộ phận chủ đạo, là điều kiện vật chất quan trọng để nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của mình. Mặt khác, nó còn là công cụ quan trọng để nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế - xã hội (KTXH).

Theo Khoản 14 Điều 4 Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, khái niệm ngân sách nhà nước được hiểu như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Ngân sách nhà nước gồm 2 loại, đó là: Ngân sách địa phương: là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương. Ngân sách trung ương: là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ương. Khoản 1 Điều 5 Luật Ngân sách Nhà nước 2015 nêu rõ: Thu ngân sách nhà nước bao gồm: Toàn bộ các khoản thu từ thuế, lệ phí; Toàn bộ các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện, trường hợp được khoán chi phí hoạt động thì được khấu trừ; Các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước thực hiện nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật; Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân ở ngoài nước cho Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương; Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

5 Như vậy, thực chất thu ngân sách nhà nước là việc nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ ngân sách nhà nước nhằm thỏa mãn các nhu cầu chi tiêu của nhà nước. Cơ cấu thu ngân sách nhà nước là nội dung các khoản thu ngân sách nhà nước và tỷ trọng từng khoản thu trong tổng thu ngân sách nhà nước. Khoản 2 Điều 5 Luật Ngân sách Nhà nước 2015 nêu rõ: Chi ngân sách nhà nước bao gồm: Chi đầu tư phát triển; Chi dự trữ quốc gia; Chi thường xuyên; Chi trả nợ lãi; Chi viện trợ; Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Như vậy, chi ngân sách nhà nước là việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định.

Bản chất chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào ngân sách nhà nước và đưa chúng đến mục đích sử dụng. Do đó, chi ngân sách nhà nước là những việc cụ thể không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng của nhà nước. Đặc điểm của ngân sách nhà nước Theo trang thông tin điện tử luanvan2s.com, ngân sách nhà nước gồm có 5 đặc điểm sau đây: Thứ nhất, việc tạo lập và sử dụng ngân sách nhà nước phải gắn liền với quyền lực kinh tế – chính trị của nhà nước, được nhà nước tiến hành trên cơ sở pháp luật. Ngân sách nhà nước vừa là một bộ luật tài chính đặc biệt cũng vừa là bộ luật do Quốc hội quyết định và thông qua hằng năm, mang tính chất áp đặt và bắt buộc các chủ thể kinh tế – xã hội có liên quan phải tuân theo.

Thứ hai, ngân sách nhà nước gắn chặt với sở hữu nhà nước, chứa đựng lợi ích chung của công cộng. Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quyết định đến các khoản thu – chi của Ngân sách nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của nhà nước. Thứ ba, ngân sách nhà nước có vai trò là một bản dự toán thu chi liên quan đến chính sách mà Chính phủ phải thực hiện trong năm tài khóa tiếp theo. Chính vì 6 như vậy, việc thông qua ngân sách nhà nước là một sự kiện chính trị quan trọng thể hiện sự nhất trí trong Quốc hội về chính sách của Nhà nước.

Thứ tư, ngân sách nhà nước là bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia. Hệ thống tài chính quốc gia bao gồm: tài chính nhà nước, tài chính doanh nghiệp, trung gian tài chính và tài chính cá nhân hoặc hộ gia đình. Thứ năm, ngân sách nhà nước gắn liền với tính giai cấp. Quyền quyết định các khoản thu – chi của ngân sách chủ yếu là do người đứng đầu một nước quyết định.

Hiện nay, ngân sách nhà nước được dự toán, thảo luận và phê chuẩn bởi cơ quan pháp quyền, quyền quyết định là của toàn dân được thực hiện thông qua Quốc hội. Chức năng của ngân sách nhà nước Chức năng của ngân sách nhà nước thể hiện chủ yếu qua 04 mặt như sau: Thứ nhất, ngân sách nhà nước là một công cụ ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chống lạm phát và giảm thất nghiệp. Thứ hai, ngân sách nhà nước có chức năng phân bổ nguồn lực trong xã hội Để tạo lập và sử dụng các nguồn lực có hiệu quả, thông qua các biện pháp thu, chi và quản lý ngân sách nhà nước, nhà nước thực hiện phân bổ nguồn lực vào những lĩnh vực địa bàn then chốt, có nhiều rủi ro, cần khuyến khích hoặc hạn chế phát triển; đồng thời có thể thu hút, lôi kéo sự tham gia phân bổ nguồn lực của các thành phần kinh tế và khu vực tư nhân. Thứ ba, ngân sách nhà nước có chức năng phân phối lại thu nhập trong xã hội Nhà nước thực hiện quá trình phân phối và phân phối lại thu nhập dưới hình thức tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp nhằm hạn chế bớt sự phân hoá xã hội, sự bất bình đẳng về thu nhập đảm bảo sự công bằng, hợp lý, làm cho nguồn thu nhập của xã hội được sử dụng một cách kịp thời hiệu quả.

Thông qua công cụ thuế và công cụ chi tiêu, Nhà nước sẽ thực hiện được các mục tiêu trên. Thứ tư, ngân sách nhà nước có chức năng điều chỉnh kinh tế Chính sách ngân sách nhà nước là một bộ phận không thể tách rời của chính sách kinh tế - xã hội. Khi nền kinh tế suy thoái, người ta thường khuyến cáo dùng 7 chính sách tài khoá kích cầu bằng cách giảm thuế hoặc tăng chi tiêu công, từ đó làm tăng khối lượng sản xuất xã hội. Khi nền kinh tế phát triển bình thường, trong điều kiện mở cửa thì chính sách tài khoá kích thích sẽ tạo nên phản ứng dây chuyền: chính sách tài khoá kích thích nới lỏng với mục đích tăng tổng cầu, mức lãi suất trong nước tăng, giá đồng nội tệ tăng, thuần xuất khẩu giảm, tổng cầu giảm.

Như vậy, trước mắt chính sách tài khoá có thể kích thích tổng cầu có tác động đến tăng trưởng kinh tế, nhưng về lâu dài lại kìm hãm chính quá trình tăng trưởng. Đòi hỏi các nhà hoạch địch chính sách tài chính nói chung và chính sách tài khoá nói riêng phải tính đến việc sử dụng công cụ ngân sách nhà nước một cách thích hợp trong quá trình điều chỉnh nền kinh tế. Bốn chức năng nói trên có mối quan hệ rất gắn bó, phản ánh được bản chất hoạt động của ngân sách nhà nước trong quá trình tạo lập, khai thác động viên, phân bổ, tổ chức huy động các nguồn vốn cũng như tham gia kiểm soát, điều chỉnh kinh tế vĩ mô (hocluat. Vai trò của ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước có những vai trò như sau: Thứ nhất, ngân sách nhà nước là công cụ huy động các nguồn lực tài chính để thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước.

- Nhà nước sử dụng quỹ ngân sách để đảm bảo phát triển kinh tế. - Đảm bảo an ninh, quốc phòng. Thứ hai, ngân sách nhà nước là công cụ kích thích nền kinh tế phát triển. - Ngân sách nhà nước cung ứng vốn cho nền kinh tế.

- Ngân sách nhà nước là công cụ mà Nhà nước sử dụng để điều tiết giá cả thị trường và chống lạm phát thông qua trợ giá, thành lập các quỹ cho vay ưu đãi,… - Ngân sách nhà nước đảm bảo tái đầu tư cho nền kinh tế. Thứ ba, ngân sách nhà nước đảm bảo các chính sách về mặt xã hội cho người dân. 8 - Nhà nước sử dụng tiền từ quỹ ngân sách để xây dựng các công trình phúc lợi công cộng. - Đảm bảo các chính sách về mặt xã hội cho những đối tượng chính sách,… (hocluat.

Các bước cơ bản của việc sử dụng ngân sách nhà nước Theo Cổng thông tin điện tử Sở Tài chính tỉnh Sơn La, có 4 bước trong chu trình ngân sách: - Bước 1: Lập ngân sách là quá trình xây dựng bản dự toán thu, chi là gì, ngân sách với cơ cấu chi tiết theo luật định. Dự toán ngân sách bao gồm cả việc phân bố ngân sách cho các cơ quan, đơn vị trực thuộc. - Bước 2: Phê chuẩn ngân sách là quá trình các cơ quan có thẩm quyền để xem xét, thẩm tra, thảo luận và đi đến quyết định phê duyệt dự toán ngân sách. - Bước 3: Chấp hành ngân sách là quá trình thực hiện các nội dung đã nêu trong dự toán ngân sách.

- Bước 4: Quyết toán, kiểm toán và đánh giá ngân sách là khâu cuối cùng trong chu trình ngân sách, nhằm tổng kết, đánh giá việc thực hiện ngân sách cũng như các chính sách ngân sách của năm ngân sách đã qua. Thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm thu, chi ngân sách nhà nước cho thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình 1. Thực trạng thu, chi ngân sách nhà nước ở Việt Nam 9 Bảng 1. Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu của Việt Nam giai đoạn 2010-2019 Tốc độ tăng Chỉ tiêu Đơn vị 2010 2015 2019 b/q năm 2011- 2019 1.484 1,15 người Nhân khẩu thành 1.816 2,7 thị người 2.

Lao động từ 15 1.767 1,13 tuổi người 3. GDP, giá hiện 1.000 Tỷ GDP, giá 2010 2. GDP/người, giá Triệu 24.6 - hiện hành đồng 5. Năng suất lao Triệu 24.7 5,1 động, giá 2010 đồng 6.

Kim ngạch xuất Tỷ USD 72.