Chương 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn về nằng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Chương 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3 : Đánh giá về năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần may Sông Hồng Chương 4 : Một số giải pháp cơ bản nâng cao năng lực cạnh tranh cho công ty cổ phần may Sông Hồng 3 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu - Tác giảNguyễn Hữu Thắng, 2008. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.
Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia. Cuốn sách phân tích những vấn đề lý luận và thực trạng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, đề ra một số quan điểm và phƣơng hƣớng, các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Những giải pháp mà cuốn sách đƣa ra có 4 nội dung lớn, đó là: Nâng cao năng lực hoạt động của các doanh nghiệp; Sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của doanh nghiệp; Cải thiện môi trƣờng và điều kiện kinh doanh đối với doanh nghiệp; Phát triển các định chế hỗ trợ doanh nghiệp. Trong mỗi giải pháp chính là các giải pháp cụ thể, chi tiết hơn nữa.
- Tác giả Nguyễn Thế Nghĩa, 2007. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong hội nhập kinh tế quốc tế. Tạp chí Cộng sản điện tử, số 23 (143). Tác giả cho rằng năng lực cạnh tranh là sức mạnh của doanh nghiệp đƣợc thể hiện trên thƣơng trƣờng.
Sự tồn tại và sức sống của một doanh nghiệp thể hiện trƣớc hết ở năng lực cạnh tranh. Để từng bƣớc vƣơn lên giành thế chủ động trong quá trình hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh chính là tiêu chí phấn đấu của các doanh nghiệp Việt Nam. Tác giả đã khái quát tình hình phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam, từ đó đƣa ra những giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam. - Tác giả Nguyễn Anh Tuấn, 2006.
Giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh hàng may mặc của Việt Nam trên thị trường EU. Luận án Tiến sĩ, Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân. Luận án đƣa ra những lý luận chung về khả năng cạnh tranh của hàng may, thị trƣờng EU đối với hàng may mặc xuất 4 khẩu của Việt Nam và nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên thị trƣờng EU. Kinh nghiệm của một số quốc gia về nâng cao khả năng cạnh tranh.
Tác giả đƣa ra những tiêu chí cơ bản cho việc đánh giá khả năng cạnh tranh của hàng may mặc trên thị trƣờng EU ở cấp sản phẩm. Từ hệ thống số liệu, tƣ liệu phong phú, có nguồn gốc rõ ràng, có độ tin cậy cao, luận án đã phân tích thực trạng xuất khẩu hàng may mặc và khả năng cạnh tranh hàng may mặc của Việt Nam trên thị trƣờng EU. Tuy nhiên, luận án chỉ phân tích khả năng cạnh tranh của sản phẩm may mặc chứ chƣa đi vào phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp may mặc. Để từ đó đƣa ra đƣợc những phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng may mặc của Việt Nam trên thị trƣờng EU tốt hơn.
-Tác giả Dƣơng Đình Giám, 2001. Phương hướng và các biện pháp chủ yếu nhằm phát triển ngành công nghiệp dệt may trong quá trình công nghiệp hóa, hiện địa hóa ở Việt Nam. Luận án tiến sỹ, Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân. Tác giả đã khái quát những vấn đề cơ bản về công nghiệp dệt may và những nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển công nghiệp dệt may trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Đánh giá thực trạng phát triển ngành công nghiệp dệt may Việt Nam. Từ đó, đƣa ra phƣơng hƣớng và các biện pháp chủ yếu nhằm phát triển ngành công nghiệp dệt may trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. - Tác giả Vũ Thị Thu Hiền, 2008. Nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty cổ phần dệt may Hà Nội.
Luận văn thạc sỹ, Trƣờng Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã hệ thống hóa, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp. Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh, những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh, các đối thủ chính và sản phẩm cùng loại hiện có trên thị trƣờng của Tổng công ty cổ phần dệt 5 may Hà Nội (Hanosimex). Từ đó đánh giá khả năng cạnh tranh của công ty và nêu các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty cổ phần dệt may Hà Nội.
- Tác giả Trần Thị Mến, 2012. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần may Sơn Hà. Luận văn thạc sỹ, Trƣờng Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã trình bày cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh, vận dụng lý luận về năng lực cạnh tranh và chiến lƣợc cạnh tranh vào thực tiễn.
Phân tích thực trạng hoạt động của công ty cổ phần may Sơn Hà, phân tích và đánh giá năng lực cạnh tranh hiện tại của công ty. Đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần may Sơn Hà trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. - Tác giả Nguyễn Thị Cẩm Loan, 2012. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần May Phương Đông đến năm 2020.
Luận văn thạc sỹ, Trƣờng Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh. Luận văn đã xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp. Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần may Phƣơng Đông. Từ đó đƣa ra đƣợc nguyên nhân để làm cơ sở đƣa ra các giải pháp chiến lƣợc nâng cao năng lực cạnh tranh cho công ty cổ phần may Phƣơng Đông đến năm 2020.
Ngoài ra còn có nhiều các bài viết khác của các tác giả đăng tải trên tạp chí, báo, trang wed,… trong nƣớc và quốc tế có liên quan đến ngành dệt may Việt Nam. Tuy nhiên, chƣa có công trình khoa học dƣới dạng luận văn, báo cáo NCKH về đề tài này đƣợc công bố. Vì vậy tác giả thấy đề tài này mang tính thời sự và cần thiết, nhất là dƣới góc độ kinh tế chính trị. Trên đây là những công trình nghiên cứu có phạm vi và đối tƣợng gần nhất với đề tài nghiên cứu: “Phân tích năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần may Sông Hồng”.
Cơ sở lý luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm về cạnh tranh “Cạnh tranh” là một phạm trù kinh tế cơ bản, là một khái niệm đƣợc sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau và có nhiều cách quan niệm khác nhau dƣới các góc độ khác nhau: (i) Các nhà kinh tế học thuộc trƣờng phái tƣ sản cổ điển cho rằng: Cạnh tranh là một quá trình bao gồm các hành vi phản ứng. Quá trình này tạo ra cho mỗi thành viên trong thị trƣờng một địa điểm hoạt động nhất định và mang lại cho mỗi thành viên một phần xứng đáng so với khả năng của mình.
(ii) Khi nghiên cứu về cạnh tranh, K. Marx [9] cho rằng:“Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu lợi nhận siêu ngạch”. (iii) Kinh tế học của P. Samuelson [15] định nghĩa: “Cạnh tranh là sự tranh giành thị trường để tiêu thụ sản phẩm giữa các nhà doanh nghiệp”.
(iv) Từ điển rút gọn về kinh doanh [1] định nghĩa: “Cạnh tranh là sự ganh đua, kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình”, tức là nâng cao vị thế của ngƣời này và làm giảm vị thế của ngƣời khác. (v) Theo giáo sƣ Michael E. Porter [13], trƣờng Kinh doanh, đại học Havard Hoa Kì thì cạnh tranh là giành lấy thị phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có.
Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hoán lợi nhuận trong doanh nghiệp theo hƣớng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi. Ở góc độ thƣơng mại, cạnh tranh là một trận chiến giữa các doanh nghiệp và các ngành kinh doanh nhằm chiếm đƣợc sự chấp nhận và lòng 7 trung thành của khách hàng. Hệ thống doanh nghiệp tự do đảm bảo cho các ngành có thể tự mình đƣa ra các quyết định về mặt hàng cần sản xuất, phƣơng thức sản xuất, và tự định giá cho sản phẩm hay dịch vụ. (vi) Theo Từđiển Bách khoa Việt nam [8] (tập 1) “Cạnh tranh (trong kinh doanh) là hoạt động tranh đua giữa những ngƣời sản xuất hàng hoá, giữa các thƣơng nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trƣờng, chi phối quan hệ cung cầu, nhằm dành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ thị trƣờng có lợi nhất”.
Từ những khái niệm và quan điểm khác nhau trên có thể rút ra nhƣ sau: Cạnh tranh là sự tranh đua giữa những cá nhân, tập thể, đơn vị kinh tế có chức năng như nhau thông qua các hành động, nỗ lực và các biện pháp để giành phần thắng trong cuộc đua, để thỏa mãn các mục tiêu của mình. Các mục tiêu này có thể là thị phần, lợi nhuận, danh tiếng… Tuy nhiên, không phải tất cả các hành vi cạnh tranh là lành mạnh, và nó giúp cho các chủ thể tham gia đạt đƣợc tất cả những gì mình mong muốn. Trong thực tế, để có lợi thế trong kinh doanh các chủ thể tham gia đã sử dụng những hành vi cạnh tranh không lành mạnh để làm tổn hại đến đối thủ tham gia cạnh tranh với mình. Giống nhƣ bất kỳ sự vật hiện tƣợng nào khác, cạnh tranh cũng luôn tồn tại hai mặt của một vấn đề : mặt tích cực và mặt tiêu cực.
Ở khía cạnh tích cực, cạnh tranh là nhân tố quan trọng góp phần phân bổ các nguồn lực có hạn của xã hội một cách hiệu quả, trên cơ sởđó giúp nền kinh tế tạo lập một cơ cấu kinh tế hợp lý và hoạt động có hiệu quả.