CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1.6 Ý nghĩa thực tế và tính mới của đề tài Tính mới trong đề tài nghiên cứu là xem xét mối tương quan giữa trách nhiệm của hội đồng quản trị đến hiệu quả hoạt động của các công ty thủy sản. Đề tài vẫn còn có ít được quan tâm và nghiên cứu tại Việt Nam. Từ kết quả nghiên cứu thấy được thực trạng về trách nhiệm của hội đồng quản trị của các công ty thủy sản để đưa ra các giải pháp để hoàn thiện và đúng theo thông lệ quốc tế. Ý nghĩa của nghiên cứu như là một công cụ chuẩn đoán trong việc nhận diện khoảng cách, các điểm yếu cần khắc phục từ đó nâng cao các tiêu chuẩn QTCT trong các công ty thủy sản và các doanh nghiệp đang niêm yết trên SGDCK.
4 GVHD: NGUYỄN ĐÌNH KHÔI SVTH: TRẦN THẢNH THƠI CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN 2.1 Tìm hiểu về quản trị công ty 2.1 Quản trị công ty Định nghĩa Quản trị cộng ty hiện hữu phần nhiều phụ thuộc vào các tác giả, thể chế cũng như quốc gia hay truyền thống pháp lý. Theo Tổ chức Tài chính Quốc Tế (IFC), Quản trị công ty là “ những cơ cấu và những quá trình để định hướng và kiểm soát công ty”. Đối với tài liệu mang tên “Các nguyên tắc Quản trị Công ty” của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD – Organization for Economic Cooperation and Development), “Quản trị công ty là những biện pháp nội bộ để điều hành và kiểm soát công ty [.], liên quan tới các mối quan hệ giữa Ban giám đốc, Hội đồng quản trị và các cổ đông của một công ty với các bên có quyền lợi liên quan. Quản trị công ty cũng tạo ra một cơ cấu để đề ra các mục tiêu của công ty và xác định các phương tiện để đạt được những mục tiêu đó, cũng như để giám sát kết quả hoạt động của công ty.
Quản trị công ty chỉ được cho là có hiệu quả khi khích lệ được Ban giám đốc và Hội đồng quản trị theo đuổi các mục tiêu vì lợi ích của công ty và của các cổ đông, cũng như phải tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát hoạt động của công ty một cách hiệu quả, từ đó khuyến khích công ty sử dụng các nguồn lực một cách tốt hơn.” Theo lý thuyết đại diện, QTCT được định nghĩa là “mối quan hệ giữa những người đứng đầu, chẳng hạn như các cổ đông và các đại diện như các giám đốc điều hành công ty hay quản lý công ty ” (Mallin, 2004). Như vậy , các định nghĩa đều có một số điểm chung và có thể tóm lại như sau: - Quản trị công ty là một hệ thống các mối quan hệ, được xác định bởi các cơ cấu và các quy trình. - Những mối quan hệ này nhiều khi liên quan tới các bên có các lợi ích khác nhau, đôi khi là những lợi ích xung đột. - Tất cả các bên đều liên quan tới việc định hướng và kiểm soát công ty.
- Tất cả những điều này đều nhằm phân chia quyền lợi và trách nhiệm một cách phù hợp – và qua đó làm gia tăng giá trị lâu dài của các cổ đông. Hệ thống quản trị công ty cơ bản và các mối quan hệ giữa những thể chế quản trị trong công ty được thể hiện trong Hình 2. 5 GVHD: NGUYỄN ĐÌNH KHÔI SVTH: TRẦN THẢNH THƠI CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN (Nguồn: IFC, tháng 3/2004) Hình 2. Hệ thống Quản trị công ty Mặt khác, quản trị công ty tập trung vào những mối quan hệ giữa công ty với các bên có quyền lợi liên quan.
Các bên có quyền lợi liên quan là những cá nhân hay tổ chức có các quyền lợi trong công ty, các quyền lợi ấy có thể xuất phát từ những quy định của luật pháp, của hợp đồng hay xuất phát từ các mối quan hệ xã hội hay địa lý. Các bên có quyền lợi liên quan không chỉ có các nhà đầu tư mà còn bao gồm các nhân viên, các chủ nợ, các nhà cung cấp, các khách hàng, các cơ quan pháp luật, các cơ quan chức năng của nhà nước và các cộng đồng địa phương nơi công ty hoạt động.2 Vai trò và lợi ích của Quản trị công ty Công ty thực hiện tốt việc quản trị công ty thường có khả năng tiếp cận dễ dàng hơn tới các nguồn vốn giá rẻ và thường đạt được hiệu quả hoạt động cao hơn so với các công ty khác. Công ty này sẽ giảm thiểu nhiều rủi ro, đội ngũ nhân viên làm việc tích cực và có năng lực, do công ty thực hiện tốt biện pháp quản trị công ty. Từ đó, sẽ đạt được nhiều kết quả tốt trong quá trình phát triển của công ty.
Những công ty thực hiện tốt việc quản trị công ty sẽ đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế quốc dân và cho xã hội. Những công ty này thường là những công ty vững mạnh có thể tạo ra của cải vật chất và các giá trị khác cho các cổ đông, người lao động, cộng đồng và quốc gia. Các công ty thực hiện những biện pháp Quản trị công ty hiệu quả như vậy thường thấp dẫn hơn trong mắt của các nhá đầu tư, những người sẵn sàng cung cấp vốn cho công ty với chi phí thấp. Trái lại, những công ty có hệ thống quản trị công ty yếu kém sẽ dẫn đến việc người lao động bị mất công ăn việc làm, mất tiền trợ cấp và thậm chí có thể còn làm giảm niềm tin của các bên liên quan và nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.
Một vài cấp độ và lợi ích cụ thể của quản trị công ty hiệu quả được thể hiện trong Hình 2. 6 GVHD: NGUYỄN ĐÌNH KHÔI SVTH: TRẦN THẢNH THƠI CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN (Nguồn: IFC, tháng 3/2004) Hình 2.2: Các cấp độ và lợi ích tiềm năng của Quản trị công ty hiệu quả. Một số vai trò chủ đạo của quản trị công ty : i. Thúc đẩy hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh doanh Việc cải tiến các cách thức quản trị công ty sẽ mang lại một hệ thống giải trình tốt hơn, giảm thiểu rủi ro liên quan đến các vụ gian lận hoặc các giao dịch nhằm mục đích vụ lợi của các cán bộ quản lý.
Tinh thần trách nhiệm cao kết hợp với việc quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ hiệu quả có thể giúp cho công ty sớm phát hiện các vấn đề trước khi chúng phát sinh và dẫn đến một cuộc khủng hoảng. Quản trị công ty sẽ giúp cải thiện hiệu quả công việc quản lý và giám sát ban giám đốc điều hành, chẳng hạn bằng cách xây dựng hệ thống lương thưởng dựa trên các kết quả tài chính của công ty. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi không chỉ cho việc xây dựng quy hoạch bổ nhiệm cán bộ và kế thừa một cách hiệu quả, mà còn cho việc duy trì phát triển về lâu dài của các công ty. Việc áp dụng những cách thức quản trị công ty hiệu quả cũng sẽ góp phần cải thiện quá trình ra quyết định.
Chẳng hạn các thành viên ban giám đốc, các thành viên HĐQT và các cổ đông sẽ có thể đưa ra những quyết định chính xác, kịp thời và có đầy đủ thông tin hơn khi cơ cấu quản trị công ty cho phép họ hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của mình, cũng như khi các quá trình liên lạc được điều chỉnh một cách hiệu quả. Điều này sẽ giúp hiệu quả của các hoạt động tài chính và kinh doanh của công ty được nâng cao một cách đáng kể ở mọi cấp độ. Quản trị công ty hiệu quả sẽ giúp tổ chức tốt hơn toàn bộ các quy trình kinh doanh của công ty và điều này sẽ dẫn đến hiệu suất hoạt động tăng cao hơn và chi phí vốn 7 GVHD: NGUYỄN ĐÌNH KHÔI SVTH: TRẦN THẢNH THƠI CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN thấp hơn, góp phần nâng cao doanh số và lợi nhuận cùng với sự giảm thiểu trong chi phí và nhu cầu về vốn. Một hệ thống quản trị công ty hiệu quả cần phải đảm bảo việc tuân thủ pháp luật, các tiêu chuẩn, các quy chế, quyền lợi và nghĩa vụ của tất cả các đối tượng liên quan.
Hơn nữa, hệ thống QTCT hiệu quả còn giúp công ty tránh phát sinh chi phí cao liên quan đến những khiếu kiện của các cổ đông và những tranh chấp khác bắt nguồn từ sự gian lận, xung đột lợi ích, tham nhũng, hối lộ và giao dịch nội bộ. Một hệ thống quản trị công ty hiệu quả sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong việc giải quyết những xung đột liên quan tới công ty, ví dụ xung đột giữa các cổ đông nhỏ lẻ với các cổ đông nắm quyền kiểm soát, giữa các cán bộ quản lý với các cổ đông và giữa các cổ đông với các bên có quyền lợi liên quan. Đồng thời bản thân các cán bộ của công ty sẽ có thể giảm thiểu được rủi ro liên quan đến trách nhiệm đền bù của từng cá nhân. Nâng cao khả năng tiếp cận vốn Các cách thức quản trị công ty có thể quyết định việc công ty dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn nhiều hay ít.
Những công ty có hệ thống QTCT tốt thường gây được cảm tình với các cổ đông và các nhà đầu tư, tạo dựng được niềm tin lớn hơn của công chúng và việc công ty có khả năng sinh lời mà không xâm phạm tới quyền lợi của các cổ đông. Việc quản trị công ty một cách có hiệu quả phải dựa trên những nguyên tắc về sự minh bạch, dễ tiếp cận, kịp thời, đầy đủ và chính xác của thông tin ở mọi cấp độ. Với việc nâng cao tính minh bạch trong công ty, các nhà đầu tư sẽ được hưởng lợi khi họ có cơ hội được cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh và các số liệu tài chính của công ty. Thậm chí dù những thông tin được công bố mang tính tiêu cực đi chăng nữa, các cổ đông cũng sẽ được hưởng lợi do họ có cơ hội để giảm thiểu rủi ro.
Một xu thế mới xuất hiện gần đây là các nhà đầu tư họ xem các biện pháp quản trị công ty như là một tiêu chí quan trọng trong việc đưa ra quyết định đầu tư. Cơ cấu quản trị công ty càng hiệu quả thì ta càng có thể tin chắc rằng các tài sản của công ty sẽ được sử dụng phục vụ cho lợi ích của các cổ đông chứ không phải phụ vụ cho lợi ích riêng của các cán bộ quản lý.
