MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với tiền đề là bài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu, phân tích và ứng dụng mô hình Drop-Shipping tại Việt Nam”, nay với mong muốn đƣợc tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực kinh doanh này, tác giả quyết định lựa chọn đề tài “Phân tích Marketing mix trong mô hình kinh doanh Drop-Shipping của Shopee tại thị trường Việt Nam”. Hiện nay trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, có hằng hà các mô hình kinh doanh từ truyền thống đến hiện đại, một trong những mô hình đó là mô hình kinh doanh Drop-Shipping (DS). Với những thông tin nghiên cứu đƣợc từ bài nghiên cứu trƣớc, tác giả nhận thấy rằng mô hình kinh doanh này đang ngày một phát triển tại thị trƣờng Việt Nam.
Bằng những phƣơng thức công nghệ hiện đại nhƣ internet kết hợp với chiếc điện thoại thông minh hay một chiếc máy tính cầm tay, chúng ta có thể trở thành một nhà bán lẻ mà sản phẩm của chúng ta có thể đến đƣợc với ngƣời tiêu dùng trên toàn thế giới. Theo “Báo cáo chỉ số Thƣơng mại điện tử (EBI) 2017” của Bộ Thƣơng mại điện tử Việt Nam, hình thức thƣơng mại điện tử đƣợc áp dụng ở nhiều lĩnh vực nhƣ xuất nhập khẩu, du lịch, giao dịch cá nhân, marketing, bán hàng đa kênh… Tại thị trƣờng Việt Nam hiện nay có rất nhiều công ty đang áp dụng mô hình DS này tại thị trƣờng thƣơng mại điện tử ví dụ nhƣ là Lazada; Shopee;… Tác giả quyết định lựa chọn Shopee làm đối tƣợng nghiên cứu chính. Bởi vì: o Tuy chỉ mới ra mắt tại thị trƣờng Việt Nam vào ngày 8/8/2016, nhƣng Shopee đã chứng minh đƣợc vị thế của mình trên thị trƣờng thƣơng mại điện tử chỉ trong vòng 2 năm. o Theo số liệu thu đƣợc từ iprice.vn, vào quý 2 năm 2017, Shopee đã đƣợc xuất hiện ở vị trí số 8 trong bảng thống kê số lƣợng ngƣời truy cập vào website của các trang e-commerce với con số lên đến hơn 7 triệu lƣợt truy cập.
Và đƣơng nhiên, ngƣời nắm giữ vị trí đầu bảng VIII xếp hạng này là “ông hoàng” Lazada với con số đạt ngƣỡng 41 triệu lƣợt truy cập trong 3 tháng. o Tuy vậy, vào quý 3 năm 2018, Shopee đã lần đầu vƣơn lên vị trí số một ở chỉ số lƣợt truy cập website mỗi tháng tại Việt Nam với trung bình hơn 34.5 triệu lƣợt trong 3 tháng vừa qua. Nền tảng này cũng đứng đầu ở chỉ số xếp hạng ứng dụng di động trên cả 2 hệ điều hành Android và IOS. o Bám sát Shopee là Lazada với hơn 30.2 triệu lƣợt truy cập mỗi tháng trong quý III.
Đặc biệt, đây là lần đầu tiên kể từ quý II/2017, Lazada đánh mất vị trí đầu bảng ở chỉ số này. Ứng dụng di động của Lazada cũng chỉ xếp thứ 2 sau đối thủ. Hình 1 Xếp hạng các trang thương mại điện tử Việt Nam có lượt truy cập mỗi tháng lớn nhất trong quý III/2018. Bên cạnh đó, từ nghiên cứu trƣớc, nhóm thực hiện đã rút ra đƣợc 03 bất cập chính dẫn đến sự chƣa phát triển của mô hình kinh doanh này tại thị trƣờng Việt Nam: IX o Mô hình kinh doanh thật sự chƣa đƣợc biết đến nhiều: Tuy mô hình kinh doanh này khá phổ biến trên thế giới nhƣng tại thị trƣờng Việt Nam vẫn chƣa đƣợc biết đến.
Bên cạnh đó việc mua hàng qua các hình thức trực tuyến cũng chƣa thật sự gây tiếng vang lớn tại thị trƣờng Việt Nam. Chƣa có một DN nào tạo ra đƣợc một lƣợng doanh thu đủ lớn để thu hút khách hàng của họ. o Khách hàng tuy đã từng thực hiện giao dịch hàng hóa thông qua mô hình Drop Shipping nhƣng vẫn không biết nó là gì: Vấn đề này là do sự rộng rãi của mô hình vẫn chƣa đủ lớn. Các DN chƣa thật sự cho khách hàng của họ thấy đƣợc mô hình mình đang kinh doanh là gì.
Bên cạnh đó vẫn chƣa có một DN nào thuần túy sử dụng mô hình này để kinh doanh. o Sự tin tƣởng của khách hàng đã từng sử dụng mô hình là chƣa đủ: Vì là một hình thức mua hàng online, nên vấn đề của mua hàng trực tuyến vẫn luôn tồn tại nhƣ: hàng lỗi, vận chuyển chậm và đƣơng nhiên nó sẽ gây ra sự không hài lòng của khách hàng về mô hình. Chúng ta có thể thấy đƣợc rằng, yếu tố quan trọng dẫn đến sự chƣa phát triển một cách bùng nổ này là do các DN chƣa thật sự tiếp cận đƣợc khách hàng, khách hàng vẫn chƣa thực sự hiểu rõ về mô hình kinh doanh này cũng nhƣ hình thức mà nó đã và đang sử dụng. Với bấy nhiêu lý do, tác giả quyết định sẽ nghiên cứu về các hình thức marketing của công ty sử dụng mô hình DS tại thị trƣờng Việt Nam, tiêu biểu là Shopee.
Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Phân tích đƣợc marketing mix của Shopee hiện nay. Mục tiêu cụ thể Phân tích đƣợc thực trạng marketing của Shopee. Phân tích đƣợc những bất cập của marketing 4P của Shopee.
Câu hỏi nghiên cứu Tình hình kinh doanh thƣơng mại điện tử trên thế giới và Việt Nam nhƣ thế nào? Các chiến dịch marketing của Shopee? Ƣu điểm và nhƣợc điểm của chiến dịch marketing của Shopee? Những giải pháp nào cần đƣợc thực hiện để phát triển mô hình DS tại thị trƣờng Việt Nam? 4. Đối tượng phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Luận văn nghiên cứu về chiến lƣợc marketing 4P của Shopee dành cho ngƣời tiêu dùng các mặt hàng đƣợc bán trên sàn giao dịch. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận văn tập trung phân tích các chiến lƣợc marketing mà Shopee sử dụng để tìm ra đƣợc các bất cập và khắc phục.
Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực hiện dựa trên các thông tin từ các bài viết trên internet về marketing của Shopee tại thị trƣờng Việt Nam. Phạm vi thời gian: Số liệu phân tích đƣợc lựa chọn trong giai đoạn 2016 đến nay. Khách thể nghiên cứu: o Chiến dịch marketing của Shopee. o Khách hàng sử dụng dịch vụ DS của Shopee.
Phương pháp nghiên cứu 5. Phƣơng pháp điều tra, khảo sát Khảo sát sự có mặt của đối tƣợng drop – shipping trên một diện rộng (thị trƣờng Việt Nam) để nghiên cứu các quy luật phân bố cũng nhƣ các đặc điểm về mặt định tính và định lƣợng của nó. Chuẩn bị điều tra: chọn mẫu, chọn địa bàn khảo sát, lựa chọn thời gian khảo sát, thiết kế phiếu hỏi và khảo sát định tính. XI Tiến hành điều tra: Nhóm lập bảng câu hỏi để tiến hành điều tra các ý kiến về mô hình kinh doanh hiện đại đối với DN và khách hàng của DN bằng cách phỏng vấn trực tiếp DN và cho khách hàng điền phiếu khảo sát.
Xử lý kết quả điều tra: đƣợc tiến hành bằng phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết: phân tích tƣ liệu, tổng hợp và phân loại tƣ liệu và tiến hành xử lý số liệu bằng phƣơng pháp thống kê, phân tích, so sánh … theo những biến số độc lập để rút ra những thuộc tính chung của các tập hợp mẫu nhằm hình thành luận cứ cho các giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp thống kê mô tả Sau khi đã khảo sát các đối tƣơng trên, nhóm sẽ tiến hành các phƣơng pháp liên quan đến việc thu thập số liệu, tóm tắt, trình bày, tính toán và mô tả các đặc trƣng khác nhau để phản ánh một cách tổng quát đối tƣợng mà nhóm đang nghiên cứu là kinh doanh hiện đại. Phƣơng pháp phân tích Phân tích lý thuyết thành những mặt, những bộ phận, những mối quan hệ theo lịch sử thời gian để nhận thức, phát hiện và khai thác các khía cạnh khác nhau của lý thuyết từ đó chọn lọc những thông tin cần thiết phục vụ cho đề tài nghiên cứu thông qua: Phân tích nguồn tài liệu (tạp chí và báo cáo khoa học, tác phẩm khoa học, tài liệu lƣu trữ thông tin đại chúng). Mỗi nguồn có giá trị riêng biệt.
Phân tích tác giả (tác giả trong hay ngoài ngành, tác giả trong cuộc hay ngoài cuộc, tác giả trong nƣớc hay ngoài nƣớc, tác giả đƣơng thời hay quá cố). Mỗi tác giả có một cái nhìn riêng biệt trƣớc đối tƣợng. Phân tích nội dung (theo cấu trúc logic của nội dung). Phƣơng pháp tổng hợp Sau khi đã phân tích, tiến hành quan kết những mặt, những bộ phận, những mối quan hệ thông tin từ các lý thuyết đã thu thập đƣợc thành một chỉnh thể để tạo ra một hệ thống lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về chủ đề nghiên cứu.
XII Bổ sung tài liệu, sau khi phân tích phát hiện thiếu hoặc sai lệch. Lựa chọn tài liệu chỉ chọn những thứ cần, đủ để xây dựng luận cứ. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Trên cơ sở phân tích, đánh giá về thực trạng tình hình kinh doanh cũng nhƣ các chiến lƣợc marketing của các công ty sử dụng mô hình DS tại thị trƣờng Việt Nam, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển các chiến lƣợc marketing trong thời gian sắp tới. Kết quả nghiên cứu luận văn là cơ sở để các công ty sử dụng mô hình DS tại thị trƣờng Việt Nam có cái nhìn tổng quát về tình hình phát triển của mảng marketing, đồng thời cân nhắc để đƣa những giải pháp luận văn đề xuất để tiếp cận đƣợc khách hàng tốt hơn.
Kết cấu của đề tài Chƣơng 1: Cơ sở lý thuyết về marketing và DropShipping – Trong chƣơng này chủ yếu đƣa ra đƣợc những kiến thức về marketing và DS. Chƣơng 2: Thực trạng kinh doanh theo mô hình dropshipping của Shopee tại thị trường Việt Nam - Chƣơng này nêu lên đƣợc tình hình kinh doanh của các DN trên thế giới cũng nhƣ Việt Nam sử dụng mô hình kinh doanh này. Bên cạnh đó còn đƣa ra đƣợc sự biến tấu của mô hình tại Việt Nam. Chƣơng 2 tập trung phân tích marketing của Shopee theo 4P (product, Price, Place, Promotion) Chƣơng 3: Các giải pháp cải thiện, khắc phục – Chƣơng cuối tập trung giải quyết các bất cập đã nêu ở chƣơng trên, đƣa ra các giải pháp cho các DN sử dụng mô hình kinh doanh này.
XIII CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MARKETING VÀ DROPSHIPPING 1. Khái niệm marketing 1. Khái niệm Marketing hoặc tiếp thị là việc nhận dạng ra đƣợc những gì mà con ngƣời và xã hội cần. Một sản phẩm nếu đƣợc tạo ra mà không ai có nhu cầu dùng và mua thì sẽ không bán ra đƣợc, từ đó sẽ không sinh lãi.
Mà nếu vậy, thì sản xuất sẽ trở thành không sinh lợi.