Chương 1.1 Cơ sở lý luận hoạt động kinh doanh của nhà thuốc 1.1 Vị trí, tầm quan trọng của dược phẩm và hành nghề dược tư nhân ở nước ta Từ trước đến nay sức khỏe con người luôn được đặt ở vị trí hàng đầu, việc sử dụng thuốc trong phòng bệnh, chữa bệnh và tăng cường sức khỏe đã trở thành một nhu cầu tất yếu quan trọng đối với đời sống nhân dân. Trên đà phát triển của ngành dược, nhiều loại thuốc mới đã được nghiên cứu và triển khai, nhiều loại dịch bệnh, bệnh nan y đã dần được khắc phục. Ngày nay, thuốc đã trở thành một vũ khí quan trọng không thể thiếu trong cuộc đấu tranh của con người nhằm phòng chống bệnh tật, tăng cường sức khỏe và kéo dài tuổi thọ. Nghiên cứu, sản xuất các loại thuốc mới đã trở thành một lĩnh vực đặc biệt, áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật tiên tiến mới nhất nhằm mục đích tìm ra các liệu pháp chống lại sự phát triển của bệnh tật có xu hướng ngày càng phức tạp và nguy hiểm.
Đặc biệt trong những năm gần đây vai trò của thuốc trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe đã được các nhà hoạch định chính sách y tế quan tâm, cộng đồng nhân dân chú ý. Bên cạnh đó, vấn đề đảm bảo thuốc chăm sóc bảo vệ sức khỏe của nhân dân là chiến lược của quốc gia. Nhằm đảm bảo nguồn thuốc cho nhu cầu phòng bệnh, chữa bệnh, phát triển ngành dược, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 68/QĐ-TTg ngày 10 tháng 01 năm 2014 về việc “Phê duyệt chiến lược Quốc gia phát triển ngành dược Việt Nam giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030” [8]. Đối với hành nghề dược tư nhân ở nước ta, các hệ thống phân phối thuốc tư nhân đã góp phần tích cực vào việc cung ứng thuốc phòng và chữa bệnh, thuận tiện cho người bệnh trong việc mua thuốc, chấm dứt tình trạng khan hiếm thuốc như trước đây.
Hiện nay số lượng, chủng loại thuốc ngày càng đa dạng, phong phú, người thầy thuốc được lựa chọn thuốc, người dân cũng có thể mua thuốc để tự điều trị cho mình. 1 Hoạt động của hành nghề dược tư nhân đã tạo luồng sinh khí mới trong ngành Y tế, tạo lòng tin của dân đối với Đảng và Nhà nước. HNDTN phát triển đã chứng minh được đường lối chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới là đúng đắn. Căn cứ Điều 32 của Luật Dược số 105/2016/QH13 của Quốc hội quy định việc kinh doanh dược [18].
Cơ sở bản lẻ thuốc bao gồm các hình thức sau: - Nhà thuốc - Quầy thuốc - Tủ thuốc của trạm y tế xã - Cơ sở chuyên bán lẻ dược liệu, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền. Vai trò của nhà thuốc tư nhân Ở Việt Nam, cũng như nhiều nước đang phát triển, các nhà thuốc thường là nơi lựa chọn đầu tiên của người dân về việc cung cấp dịch vụ và thông tin để tìm kiếm dịch vụ chăm sóc y tế cho những vấn đề sức khỏe thông thường. Các nhà thuốc này thường là nơi đầu tiên người dân tiếp cận khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe, đóng một vai trò quan trọng trong việc cung ứng các loại thuốc cũng như đưa ra lời khuyên và tư vấn về vấn đề sức khỏe. Qua tìm hiểu vai trò của nhân viên và các dịch vụ nhà thuốc cho thấy đôi khi các nhân viên nhà thuốc có thể đóng một vai trò kép như cả bác sĩ và dược sĩ trong thực hành hàng ngày của họ ở nhà thuốc.
Điều này có nghĩa là họ vừa có thể kê đơn thuốc cho khách hàng như là một bác sĩ đồng thời vừa cung ứng các loại thuốc như một dược sĩ. Dược sĩ có thể tham gia vào các giai đoạn khác nhau của việc bán thuốc hoặc tư vấn thuốc. Tuy nhiên, dược sĩ vẫn chịu trách nhiệm về mặt pháp lý đối với từng loại thuốc được phân phối và cung ứng. Dược sĩ được hỗ trợ bởi nhân viên bán hàng (dược sĩ cao đẳng hay trung học).
Hoạt động của nhân viên bán hàng bao gồm việc bán thuốc không kê đơn cũng như tư vấn cho bệnh nhân về bệnh, cách sử dụng thuốc và lối sống lành mạnh nhằm nâng cao thể trạng và 2 sức khỏe. Họ cũng có thể được tham gia vào việc tiếp nhận đơn thuốc và hỗ trợ cung ứng thuốc theo đơn. Đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, có hiệu quả là một trong hai mục tiêu cơ bản của chính sách Quốc Gia về thuốc “Thực hành tốt nhà thuốc” (Viết tắt GPP) là văn bản chứa đựng các nguyên tắc, tiêu chuẩn cơ bản trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc của dược sĩ và nhân sự dược trên cơ sở tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn ở mức cao hơn và những yêu cầu pháp lý tối thiểu. “Thực hành tốt nhà thuốc” phải đảm bảo thực hiện các nguyên tắc sau: Đặt lợi ích của người bệnh và sức khỏe của cộng đồng lên trên hết, cung cấp thuốc đảm bảo chất lượng kèm theo thông tin về thuốc, tư vấn thích hợp cho người sử dụng và theo dõi việc sử dụng thuốc của họ, tham gia vào hoạt động tự điều trị, bao gồm cung cấp thuốc và tư vấn dùng thuốc tự điều trị triệu chứng của các bệnh đơn giản, góp phần đẩy mạnh việc kê đơn phù hợp, kinh tế và việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả.
Tại Việt Nam, nhân viên nhà thuốc thường cung cấp thuốc cho khách hàng sau khi nghe họ miêu tả trạng thái bệnh. Phần lớn nhân viên nhà thuốc bán thuốc mà không có đơn của bác sĩ. Tuy nhiên, không phải lúc nào họ cũng cung cấp những thông tin chính xác do không đủ kiến thức đúng và không có những xét nghiệm cần thiết. Như vậy, nếu được củng cố, trang bị thêm kiến thức và kỹ năng thì nhân viên nhà thuốc có thể góp phần nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp trọng cộng đồng.
Quy định về cơ chế bán lẻ thuốc Thông tư số 46/2011/TT-BYT ngày 21/12/2011 và mới nhất là Thông tư số 02/2018/TT-BYT ngày 22/01/2018 đã khái niệm: “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc – GPP là bộ nguyên tắc, tiêu chuẩn trong hành nghề tại cơ sở bán lẻ thuốc nhằm đảm bảo cung ứng, bán lẻ thuốc trực tiếp đến người sử dụng thuốc 3 và khuyến khích việc sử dụng thuốc một cách an toàn và có hiệu quả cho người sử dụng thuốc” [2], [7]. Trong thông tư cũng đã bổ sung và sửa đổi một số nội dung cụ thể về nhân sự; cơ sở vật chất – trang thiết bị; hồ sơ sổ sách, tài liệu chuyên môn và các hoạt động chuyên môn. Tiêu chuẩn về hoạt động: Thực hiện việc ghi chép, lưu trữ và bảo quản hồ sơ tối thiểu 1 năm tính từ thời điểm thuốc hết hạn dùng; không được thực hiện bất kỳ hành vi nào với mục đích quảng cáo, lôi kéo khách hàng; đảm bảo việc mua thuốc, kiểm soát chất lượng, bán thuốc không kê đơn/kê đơn, theo dõi chất lượng thuốc, bảo quản thuốc, giải quyết các trường hợp thu hồi thuốc hay khiếu nại về thuốc;. Với các nguyên tắc đặt lợi ích của người bệnh lên hàng đầu, lựa chọn thuốc tốt, đào tạo nhân viên, đào tạo lại, cập nhật kiến thức chuyên môn và các văn bản quy phạm pháp luật, từng bước nâng cao dịch vụ, tạo ra sự khác biệt của nhà thuốc GPP.
Nhà thuốc GPP phải có nguồn thuốc được mua tại các cơ sở kinh doanh thuốc hợp pháp. Có hồ sơ theo dõi, lựa chọn các nhà cung cấp có uy tín, đảm bảo chất lượng thuốc trong quá trình kinh doanh; Người bán lẻ cung cấp các thuốc phù hợp, kiểm tra, đối chiếu thuốc bán ra về nhãn thuốc, cảm quan về chất lượng , số lượng , chủng loại thuốc. Đối với trường hợp thuốc bán lẻ không đựng trong bao bì ngoài của thuốc thì nhà thuốc GPP phải ghi rõ: tên thuốc; dạng bào chế; nồng độ, hàm lượng thuốc; trường hợp không có đơn thuốc đi kèm phải ghi thêm liều dùng, số lần dùng và cách dùng. Các cơ sở bản lẻ thuốc cần thực hiện theo lộ trình nguyên tắc thực hành tốt nhà thuốc (GPP); đảm bảo tư vấn, hướng dẫn nhân dân sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả là mục tiêu cơ bản của chính sách Quốc gia về thuốc của Việt Nam.
Mọi nguồn thuốc sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu, đến được tay 4 người tiêu dùng hầu hết đều trực tiếp thông qua hoạt động của các cơ sở bán lẻ thuốc (nhà thuốc, quầy thuốc, đại lý thuốc). Việc xây dựng Nhà thuốc đạt GPP không chỉ đảm bảo lợi ích cho bệnh nhân mà còn giúp nâng uy tín cho Nhà thuốc và góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ ngành dược phẩm nước nhà. “ Thực hành tốt nhà thuốc” (Good Pharmacy Practice, viết tắt: GPP) là văn bản đưa ra các nguyên tắc, tiêu chuẩn cơ bản trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc của dược sĩ nhân sự dựa trên cơ sở tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức và chuyên môn ở mức cao hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu [2]. Với các nguyên tắc đặt lợi ích người bệnh lên hàng đầu, lựa chọn thuốc tốt, đào tạo nhân viên, đào tạo lại liên tục giúp cập nhật kiến thức chuyên môn, các văn bản quy phạm pháp luật để từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo ra sự khác biệt của nhà thuốc GPP.
Phân tích hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm Phân tích kinh doanh (Business Analysis) là thuật ngữ sử dụng để chỉ quá trình nghiên cứu toàn bộ hoạt động của một doanh nghiệp với mục đích sinh lợi. Nói cách khác, phân tích kinh doanh là việc phân chia các hoạt động, quá trình và kết quả kinh doanh ra thành các bộ phận cấu thành rồi dùng các phương pháp liên hệ, so sánh, đối chiếu và tổng hợp lại nhằm rút ra bản chất, tính quy luật và xu hướng vận động, phát triển của hiện tượng nghiên cứu; tính toán, truyền đạt và xác định yếu cầu cho việc thay đổi quá trình kinh doanh, chính sách kinh doanh và hệ thống thông tin [9]. Hoạt động kinh doanh là hoạt động tạo ra doanh thu và lợi nhuận chủ yếu cho cơ sở kinh doanh.
Với mục đích mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư. 5 Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực có sẵn của nhà đầu tư để đạt được kết quả cao nhất trong kinh doanh với mức chi phí thấp nhất.