Đặng Bảo Tuấn Phân Tích Hiệu Quả Quản Lý Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định Trên Bệnh Nhân Nội Trú ...

"Phân tích hiệu quả quản lý tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa Hà Đông, luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I của Đặng Bảo Tuấn."

• Tác giả: Đặng Bảo Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thành Hải
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân tích hiệu quả quản lý tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. TỔNG QUAN VỀ TƯƠNG TÁC THUỐC
• 1.1. Định nghĩa tương tác thuốc
• 1.2. Phân loại tương tác thuốc
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến tương tác thuốc
• 1.4. Dịch tễ tương tác thuốc
• 1.5. Ý nghĩa của tương tác thuốc
• 1.6. Tổng quan về quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng
• 1.7. Phát hiện tương tác thuốc
• 1.8. Phân tích - biện giải tương tác thuốc. Xử trí/quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng
• 1.9. Can thiệp của dược sĩ lâm sàng trong quản lý tương tác thuốc
• 1.10. Tổng quan về một số nghiên cứu về quản lý về tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng
• 1.10.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.10.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BỆNH VIỆN ĐA KHOA HÀ ĐÔNG VÀ HOẠT ĐỘNG DƯỢC LÂM SÀNG TẠI BỆNH VIỆN
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu 1: Thực trạng tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông từ ngày 1/1/2021 đến 31/08/2021
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ bệnh án điện tử nội trú từ 1/1/2021 đến 31/08/2021 được xuất dữ liệu từ phần mềm quản lý bệnh viện ở dạng excel hoặc file XML
• 3.1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.3. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mục tiêu 2: Hiệu quả của các can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông
• 3.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.3. Chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.3. Quy ước và căn cứ để rà soát tương tác thuốc
• 3.4. Xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khảo sát thực trạng tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông từ 01/01/2021 đến 31/08/2021
• 4.1.1. Đặc điểm bệnh nhân điều trị nội trú có tương tác thuốc chống chỉ định
• 4.1.2. Đặc điểm các cặp tương tác thuốc chống chỉ định xuất hiện trên bệnh nhân điều trị nội trú
• 4.2. Hiệu quả của các can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc bất lợi trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa Hà Đông
• 4.2.1. Hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định theo danh mục TTT CCĐ tại bệnh viện năm 2021
• 4.2.2. Hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định theo danh mục TTT CCĐ đã cập nhật từ quyết định 5948/QĐ-BYT tại bệnh viện năm 2022
• 4.3. Ưu nhược điểm và hạn chế nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Hiệu Quả Quản Lý Tương Tác Thuốc

Quản lý tương tác thuốc là một phần quan trọng trong thực hành lâm sàng, đặc biệt tại các bệnh viện đa khoa như Bệnh viện Đa khoa Hà Đông. Việc phân tích hiệu quả quản lý tương tác thuốc không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân. Tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, việc này càng trở nên cần thiết khi số lượng bệnh nhân điều trị nội trú ngày càng tăng.

1.1. Định Nghĩa Tương Tác Thuốc Trong Quản Lý

Tương tác thuốc được định nghĩa là sự thay đổi tác dụng dược lý hoặc độc tính của thuốc khi sử dụng đồng thời với thuốc khác. Việc hiểu rõ về định nghĩa này giúp các bác sĩ và dược sĩ lâm sàng có thể phát hiện và quản lý hiệu quả các tương tác thuốc bất lợi.

1.2. Ý Nghĩa Của Quản Lý Tương Tác Thuốc

Quản lý tương tác thuốc có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe bệnh nhân. Nó giúp giảm thiểu nguy cơ xảy ra các phản ứng có hại, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm chi phí y tế.

II. Vấn Đề Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định Tại Bệnh Viện Đa Khoa Hà Đông

Tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, vấn đề tương tác thuốc chống chỉ định đang trở thành một thách thức lớn. Sự gia tăng số lượng bệnh nhân điều trị nội trú cùng với việc sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau đã dẫn đến tình trạng này. Việc không phát hiện kịp thời các tương tác thuốc có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho bệnh nhân.

2.1. Tình Hình Tương Tác Thuốc Chống Chỉ Định

Tình hình tương tác thuốc chống chỉ định tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông cho thấy tỷ lệ cao các trường hợp không được phát hiện kịp thời. Điều này có thể dẫn đến các phản ứng bất lợi nghiêm trọng cho bệnh nhân.

2.2. Nguyên Nhân Dẫn Đến Tương Tác Thuốc

Nguyên nhân dẫn đến tương tác thuốc chống chỉ định bao gồm việc kê đơn không chính xác, thiếu thông tin về thuốc và sự phối hợp giữa các bác sĩ điều trị. Việc thiếu sót trong quản lý thông tin thuốc cũng góp phần làm gia tăng tình trạng này.

III. Phương Pháp Quản Lý Tương Tác Thuốc Hiệu Quả Tại Bệnh Viện

Để quản lý hiệu quả tương tác thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng phần mềm hỗ trợ kê đơn và cảnh báo tương tác thuốc là một trong những giải pháp quan trọng.

3.1. Sử Dụng Phần Mềm Cảnh Báo Tương Tác Thuốc

Phần mềm cảnh báo tương tác thuốc giúp bác sĩ phát hiện sớm các tương tác bất lợi. Việc tích hợp phần mềm này vào quy trình kê đơn sẽ nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Y Tế Về Quản Lý Tương Tác Thuốc

Đào tạo nhân viên y tế về quản lý tương tác thuốc là cần thiết. Việc này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng của bác sĩ và dược sĩ trong việc phát hiện và xử lý các tương tác thuốc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Quản Lý Tương Tác Thuốc Tại Bệnh Viện

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp quản lý tương tác thuốc đã mang lại hiệu quả tích cực. Tỷ lệ phát hiện và xử lý các tương tác thuốc chống chỉ định đã tăng lên đáng kể.

4.1. Tỷ Lệ Phát Hiện Tương Tác Thuốc

Tỷ lệ phát hiện tương tác thuốc chống chỉ định đã tăng lên 30% sau khi áp dụng các biện pháp quản lý mới. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc cải thiện quy trình quản lý thuốc.

4.2. Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Điều Trị

Việc quản lý hiệu quả tương tác thuốc đã giúp nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Số lượng phản ứng bất lợi đã giảm đáng kể, từ đó cải thiện sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.

V. Kết Luận Về Quản Lý Tương Tác Thuốc Tại Bệnh Viện Đa Khoa Hà Đông

Quản lý tương tác thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông cần được chú trọng hơn nữa. Việc áp dụng các biện pháp khoa học và công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Tương Tác Thuốc

Tương lai của quản lý tương tác thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện quy trình làm việc. Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân và nâng cao chất lượng điều trị.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện quản lý tương tác thuốc bao gồm việc tăng cường đào tạo nhân viên y tế, áp dụng công nghệ thông tin và cải thiện quy trình kê đơn. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuốc tại bệnh viện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI ` ĐẶNG BẢO TUẤN PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ QUẢN LÝ TƢƠNG TÁC THUỐC CHỐNG CHỈ ĐỊNH TRÊN BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA HÀ ĐÔNG LUẬN VĂN DƢỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH DƯỢC LÝ DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ : CK 60720405 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thành Hải Nơi thực hiện: Trường ĐH Dược Hà Nội Bệnh viện đa khoa Hà Đông HÀ NỘI, NĂM 2022 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và sự kính trọng của tôi tới PGS. Nguyễn Thành Hải – Giảng viên bộ môn Dược lâm sàng, Trường Đại học Dược Hà Nội. Người thầy đã tận tình chỉ bảo, động viên và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Thầy Hiệu trưởng, Ban giám hiệu, Phòng Sau đại học, Bộ môn Dược lâm sàng, và các Thầy Cô trường Đại học Dược Hà Nội, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi được học tập và hoàn thành đề tài Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám Đốc, Khoa Dược, Phòng công nghệ thông tin và các bác sĩ tại Bệnh viện đa khoa Hà Đông đã tạo mọi điều kiên thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Cuối cùng, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 29 tháng 4 năm 2022 Học viên Đặng Bảo Tuấn MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN . DANH MỤC CÁC BẢNG . DANH MỤC CÁC HÌNH . Tổng quan về tương tác thuốc . Định nghĩa tương tác thuốc . Phân loại tương tác thuốc . Các yếu tố ảnh hưởng đến tương tác thuốc . Dịch tễ tương tác thuốc . Ý nghĩa của tương tác thuốc . Tổng quan về quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng . Phát hiện tương tác thuốc . Phân tích - biện giải tương tác thuốc. Xử trí/quản lý tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng . Can thiệp của dược sĩ lâm sàng trong quản lý tương tác thuốc . Tổng quan về một số nghiên cứu về quản lý về tương tác thuốc trong thực hành lâm sàng. Nghiên cứu trên thế giới. Nghiên cứu ở Việt Nam . Giới thiệu chung về Bệnh viện đa khoa Hà Đông và hoạt động dược lâm sàng tại Bệnh viện . ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu 1: Thực trạng tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông từ ngày 1/1/2021 đến 31/08/2021 . Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ bệnh án điện tử nội trú từ 1/1/2021 đến 31/08/2021 được xuất dữ liệu từ phần mềm quản lý bệnh viện ở dạng excel hoặc file XML. Phương pháp nghiên cứu: . Quy trình nghiên cứu . Mục tiêu 2: Hiệu quả của các can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông . Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Chỉ tiêu nghiên cứu . Quy ước và căn cứ để rà soát tương tác thuốc . Xử lý số liệu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Khảo sát thực trạng tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông từ 01/01/2021 đến 31/08/2021 . Đặc điểm bệnh nhân điều trị nội trú có tương tác thuốc chống chỉ định . Đặc điểm các cặp tương tác thuốc chống chỉ định xuất hiện trên bệnh nhân điều trị nội trú . Hiệu quả của các can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc bất lợi trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa Hà Đông . Hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định theo danh mục TTT CCĐ tại bệnh viện năm 2021 . Hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định theo danh mục TTT CCĐ đã cập nhật từ quyết định 5948/QĐ-BYT tại bệnh viện năm 2022 . Thực trạng tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông từ ngày 1/1/2021 đến 31/08/2021 . Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm bệnh nhân điều trị nội trú có tương tác thuốc chống chỉ định . Đặc điểm các cặp tương tác thuốc chống chỉ định xuất hiện trên bệnh nhân điều trị nội trú . Hiệu quả của các can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông. Hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định theo danh mục TTT CCĐ tại bệnh viện năm 2021 . Hiệu quả của can thiệp dược lâm sàng trong phòng tránh tương tác thuốc chống chỉ định theo danh mục TTT CCĐ đã cập nhật từ quyết định 5948/QĐ-BYT tại bệnh viện năm 2022 . Ưu nhược điểm và hạn chế nghiên cứu.54 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . 56 TÀI LIỆU THAM KHẢO . DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ACE Ức chế enzym chuyển angiotensin (Angiotensin coverting enzyme) ARBs Thuốc chẹn thụ thể angiotensin II (Angiotensin II receptor blockers) BN Bệnh nhân BNF British National Formulary CCBs Thuốc chẹn kênh Canxi (Calcium channel blocker) CCĐ Chống chỉ định CDSS Hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng (Clinical decision support system) CSDL Cơ sở dữ liệu DDI Tương tác thuốc - thuốc (Drug-drug interactions) DIF Drug Interaction Facts DRP Các vấn đề liên quan tới thuốc (Drug-related problems) DSLS Dược sĩ lâm sàng eMC Compendium Electronic Medicines HDSD Hướng dẫn sử dụng HIS Phần mềm quản lý thông tin bệnh viện (Hospital Information System) MM Drug interactions- Micromedex Solutions Thuốc chống viêm không steroid NSAIDs (Non-steroidal anti-inflammatory drugs) NT Nghiêm trọng STT Số thứ tự TT Tương tác TTT Tương tác thuốc DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Một số cơ sở dữ liệu tra cứu tương tác thuốc thường dùng . Một số nghiên cứu trên thế giới về hiệu quả can thiệp của dược sĩ lâm sàng liên quan tới phát hiện và quản lý tương tác thuốc . Phân loại các cặp tương tác thuốc sau khi thống nhất 2 danh mục . Đặc điểm chung của bệnh nhân . Tỷ lệ nhóm tuổi của bệnh nhân điều trị Nội trú có TTT CCĐ . Đặc điểm của các cặp TTT CCĐ xuất hiện trên đơn nội trú . Tần suất các cặp TTT CCĐ xuất hiện trên đơn . Tỷ lệ khoa/phòng xuất hiện TTT rà soát thông qua phần mềm. Đặc điểm người bệnh và bệnh án qua các giai đoạn can thiệp . Tần suất xuất hiện từng cặp TTT CCĐ qua từng giai đoạn . Số lượt tương tác thuốc CCĐ theo danh mục TTT CCĐ cập nhật trong 3 tháng cuối năm 2021 . Đặc điểm chung của bệnh nhân và y lệnh . Quản lý cặp TT CCĐ trong thực hành lâm sàng . Số lượt tương tác thuốc CCĐ can thiệp thông qua phần mềm giám sát và hoạt động của dược sĩ lâm sàng .42 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Giao diện phần mềm tầm soát tương tác thuốc Navicat . Sơ đồ tầm soát đơn thuốc có TTT CCĐ trên bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Hà Đông năm 2021 . File excel thể hiện kết quả tầm soát các cặp TTT CCĐ . Sơ đồ tóm tắt quá trình can thiệp dược lâm sàng phòng tránh TTT bất lợi trên bệnh nhân điều trị nội trú . Sơ đồ kết quả tầm soát TTT CCĐ trên bệnh nhân điều trị nội trú . Tỷ lệ xuất hiện TTT CCĐ theo từng khoa điều trị nội trú . Tần suất xuất hiện các cặp TTT chống chỉ định qua từng giai đoạn . Số lượt TTT CCĐ xuất hiện theo từng tháng trước và sau can thiệp . Cửa sổ cập nhật thông tin tương tác thuốc trên hoạt chất . Giao diện phần mềm cảnh báo kê đơn phát hiện TTT CCĐ. Báo cáo giám sát cảnh báo TTT trên phần mềm HIS .54 ĐẶT VẤN ĐỀ Trong thực hành lâm sàng việc phối hợp nhiều loại thuốc với nhau là khó tránh khỏi nhất là trong điều kiện đa bệnh lý, đa triệu chứng. Khi phối hợp các thuốc có thể làm xuất hiện các tương tác thuốc bất lợi đây chính là nguyên nhân làm giảm hiệu quả điều trị, tăng cường tác dụng phụ của thuốc, thay đổi kết quả xét nghiệm, dẫn đến thất bại điều trị, thậm chí có thể gây tử vong cho bệnh nhân [42]. Ngoài ra, tương tác thuốc bất lợi cũng có thể gây ảnh hưởng đến kinh tế, do kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị [34, 44]. Việc sàng lọc, phát hiện, đánh giá và quản lý tương tác thuốc bất lợi đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tối đa nguy cơ tương tác thuốc gây ra. Hiện nay, nhiều bệnh viện trên thế giới đã triển khai các công cụ rà soát kê đơn điện tử tích hợp trực tiếp vào phần mềm bệnh án/kê đơn điện tử nhằm cảnh báo các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc nghiêm trọng, trong đó có các cặp tương tác thuốc bất lợi cần lưu ý khi thực hiện kê đơn thuốc. Nghiên cứu của Moura (2012) đã chỉ ra tỷ lệ tương tác thuốc nghiêm trọng giảm 81% khi có sự tư vấn của dược sĩ lâm sàng kết hợp với phần mềm cảnh báo tương tác thuốc [39]. Do đó, nếu phát hiện sớm các cặp tương tác chống chỉ định/nghiêm trọng kết hợp với hoạt động dược lâm sàng sẽ giúp quản lý tương tác thuốc bất lợi có hiệu quả hơn tại bệnh viện. Tại Việt Nam, việc tích hợp công cụ này vào phần mềm kê đơn/bệnh án điện tử vẫn còn nhỏ lẻ trên từng bệnh viện do có nhiều vấn đề vướng mắc như thuật toán tìm kiếm và tốc độ xử lý dữ liệu khi rà soát; cơ sở phần mềm kê đơn/bệnh án điện tử được sử dụng trong các bệnh viện là do các nhà viết phần mềm khác nhau. Mặt khác thực tế tại nhiều bệnh viện, danh mục các cặp tương tác thuốc bất lợi theo lý thuyết thường rất nhiều thông tin, số lượng cặp TTT bất lợi rất lớn, việc bác sĩ phải nhớ tất cả thông tin trong danh mục là việc khá khó khăn, từ đó có thể dẫn đến quên, vẫn kê TTT CCĐ trong đơn. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu cài toàn bộ danh mục TTT bất lợi lên phần mềm kê đơn sẽ làm tốc độ xử lý cảnh báo TTT bị chậm lại, nhiều thông tin không cần thiết dẫn đến người kê đơn dễ chủ động tắt hệ thống cảnh báo tương tác thuốc trước khi thực hiện kê đơn.