CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN I. KHÁI QUÁT VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Khái niệm phân tích hoạt động kinh doanh Phân tích hoạt động kinh doanh là môn học nghiên cứu quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm các hoạt động cụ thể như: hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính. Bằng những phương pháp riêng kết hợp với những phương pháp kĩ thuật khác nhằm đến việc phân tích, đánh giá tình hình kinh doanh và những nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh, phát hiện những qui luật của các mặt hoạt động trong một doanh nghiệp dựa vào các dữ liệu trong lịch sử, làm cơ sở cho các quyết định hiện tại, những dự báo và hoạch định chính sách cho tương lai.
Đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh Đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh suy đến cùng là kết quả kinh doanh. Nội dung phân tích chính là quá trình tìm cách lượng hóa những yếu tố đã tác động đến kết quả kinh doanh. Đó là những yếu tố của quá trình cung cấp, sản xuất, tiêu thụ và mua bán hàng hóa thuộc các lĩnh vực sản xuất, thương mại và dịch vụ. Sự cần thiết khách quan của phân tích hoạt động kinh doanh Phân tích hoạt động kinh doanh có vai trò quan trọng, nó có tác dụng: - Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh thông qua những chỉ tiêu kinh tế đã xây dựng.
- Giúp doanh nghiệp nhìn nhận đúng đắn khả năng, sức mạnh và hạn chế của doanh nghiệp. - Phát hiện khả năng tiềm tàng chưa được phát hiện. - Kết quả của phân tích hoạt động kinh doanh là cơ sở quan trọng để ra quyết định quản trị trong ngắn hạn và dài hạn. - Giúp dự báo, đề phòng và hạn chế những rủi ro trong kinh doanh.
SVTH: Phạm Thị Bạch Huệ Lớp QTKD-TH K28 Trang 4 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS Thái Văn Đại 4. Mục đích và nhiệm vụ của phân tích hoạt động kinh doanh Mục đích cuối cùng của phân tích hoạt động kinh doanh là đúc kết quá trình kinh doanh và kết quả kinh doanh, tức sự việc đã xảy ra ở quá khứ, thành qui luật để nhận thức hiện tại và nhắm đến tương lai cho tất cả các mặt hoạt động của một doanh nghiệp. Nhiệm vụ cụ thể của phân tích hoạt động kinh doanh là: - Đánh giá kết quả thực hiện được so với kế hoạch hoặc so với tình hình thực hiện kì trước, các doanh nghiệp tiêu biểu cùng ngành hoặc chỉ tiêu trung bình ngành và các thông số thị trường. - Phân tích những yếu tố nội tại và khách quan đã ảnh hưởng đến tình hình thực hiện kế hoạch.
- Phân tích hiệu quả các phương án kinh doanh hiện tại và các dự án đầu tư dài hạn. - Lập báo cáo kết quả phân tích, thuyết minh và đề xuất biện pháp quản trị. Các báo cáo được thể hiện bằng lời văn, bằng biểu bảng và bằng các loại đồ thị hình thuyết phục. CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH KINH DOANH 1.
Phương pháp chi tiết Đây là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong phân tích hoạt động kinh doanh. Mọi kết quả hoạt động kinh doanh đều cần thiết và có thể chi tiết theo các hướng khác nhau. Thông thường phương pháp phân tích được thực hiện như sau: - Chi tiết theo các bộ phận cấu thành chỉ tiêu. - Chi tiết theo thời gian.
- Chi tiết theo địa điểm và phạm vi kinh doanh. Phương pháp so sánh Là phương pháp nhằm xác định xu hướng, mức độ biến động của chỉ tiêu bằng cách dựa trên việc so sánh với một chỉ tiêu cơ sở ( chỉ tiêu gốc). Đây là phương pháp đơn giản và được sử dụng rộng rãi trong phân tích hoạt động kinh doanh cũng như trong phân tích và dự báo các chỉ tiêu kinh tế xã hội. Có hai phương pháp so sánh: SVTH: Phạm Thị Bạch Huệ Lớp QTKD-TH K28 Trang 5 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS Thái Văn Đại - Phương pháp số tuyệt đối: là hiệu số của hai chỉ tiêu, chỉ tiêu kì phân tích và chỉ tiêu kì cơ sở.
Chẳng hạn như so sánh giữa kết quả của thực hiện và kế hoạch hoặc giữa kết quả thực hiện kì này và kết quả kì trước. - Phương pháp số tương đối: là tỉ lệ phần trăm (%) của chỉ tiêu kì phân tích với chỉ tiêu cơ sở để thể hiện mức độ hoàn thành hoặc tỉ lệ của số chênh lệch tuyệt đối so với chỉ tiêu gốc để nói lên tốc độ tăng trưởng. Phương pháp thay thế liên hoàn Là phương pháp xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến sự biến động của chỉ tiêu phân tích bằng cách thay thế lần lượt các nhân tố và cố định các nhân tố khác trong các lần thay thế đó. Có hai trường hợp thay thế, thay thế các nhân tố quan hệ dạng tích số và các nhân tố quan hệ dạng thương số.
Chú ý thiết lập mối quan hệ giữa các nhân tố với chỉ tiêu phân tích và sắp xếp các nhân tố theo trình tự từ nhân tố lượng đến nhân tố chất. - Nhân tố số lượng: phản ánh qui mô sản xuất và kết quả kinh doanh, như: số lượng lao động, số lượng vật tư, số lượng sản phẩm hàng hoá sản xuất, doanh thu bán hàng. - Nhân tố chất lượng: phản ánh hiệu suất kinh doanh, như: giá thành đơn vị sản phẩm, lãi suất, hiệu quả sử dụng vốn. Phân tích kết quả kinh doanh theo hướng tác động của các nhân tố số lượng và chất lượng vừa giúp ích cho việc đánh giá kinh doanh, chất lượng kinh doanh, vừa có tác dụng trong việc xây dựng trình tự và thay thế các nhân tố khi tính toán mức độ ảnh hưởng từng nhân tố đến kết quả kinh doanh.
Phương pháp chênh lệch Là một phương pháp đặc biệt của phương pháp thay thế liên hoàn, tuân thủ đầy đủ các bước của phương pháp thay thế liên hoàn, dễ hơn phương pháp thay thế liên hoàn ở chỗ chỉ việc nhóm các số hạn và tính chênh lệch các nhân tố sẽ cho ta mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đó đến chỉ tiêu. - Ảnh hưởng của = Chênh lệch của * Trị số của nhân tố chất nhân tố số lượng nhân tố số lượng lượng ở kì gốc ∆f ( x ) = ( x1 − x0) y 0 SVTH: Phạm Thị Bạch Huệ Lớp QTKD-TH K28 Trang 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS Thái Văn Đại - Ảnh hưởng của = Chênh lệch của * Trị số của nhân tố số nhân tố chất lượng nhân tố chất lượng lượng ở kì phân tích ∆f ( y ) = ( y − y ) x1 1 0 Tổng các nhân tố nhờ phép cộng đại số ∆f ( xy ) = ∆f ( x ) + ∆f ( y ) Phân tích sự ảnh hưởng của số lượng sản phẩm bán ra và giá bán trung bình đến tổng doanh thu bán hàng Ta gọi: DT: tổng doanh thu bán hàng ∆DT: thay đổi của tổng doanh thu ∆DTQ: thay đổi của tổng doanh thu do ảnh hưởng của số lượng ∆DTP: thay đổi của tổng doanh thu do ảnh hưởng của giá bán Q0: lượng bán ra kì gốc Q1: lượng bán ra kì thực hiện P0: giá bán kì gốc P1: giá bán kì thực hiện III. KHÁI QUÁT VỀ DOANH THU, CHI PHÍ VÀ LỢI NHUẬN 1. Doanh thu Doanh thu là chỉ tiêu tài chính quan trọng của doanh nghiệp, chỉ tiêu này không những có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp mà còn có ý nghĩa đối với nền kinh tế quốc dân.
Doanh thu của Công ty gồm có: - Doanh thu về bán hàng: Doanh thu về bán sản phẩm hàng hóa thuộc hoạt động sản xuất kinh doanh chính và doanh thu về cung cấp dịch vụ cho khách hàng theo chức năng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Những nhân tố ảnh hưởng đến doanh thu bán hàng: Khối lượng sản phẩm tiêu thụ: Khối lượng sản phẩm tiêu thụ càng cao thì doanh thu bán hàng càng cao và ngược lại khối lượng sản phẩm tiêu thụ càng thấp thì doanh thu bán hàng càng thấp. Khối lượng sản phẩm tiêu thụ không chỉ phụ thuộc vào số lượng sản phẩm được sản xuất ra mà còn tùy thuộc vào tình hình tổ chức tiêu thụ sản phẩm như kí kết hợp đồng, quảng cáo, tiếp thị. SVTH: Phạm Thị Bạch Huệ Lớp QTKD-TH K28 Trang 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS Thái Văn Đại Kết cấu mặt hàng: Khi sản xuất có khi có những mặt hàng tương đối đơn giản, chi phí tương đối thấp nhưng giá bán lại tương đối cao.
Ngược lại cũng có những mặt hàng sản xuất phức tạp, chi phí sản xuất cao nhưng giá bán lại thấp. Do đó việc thay đổi kết cấu mặt hàng sản xuất cũng ảnh hưởng đến doanh thu bán hàng. Chất lượng sản phẩm: Sản phẩm có chất lượng cao thì giá bán tương đối cao. Nâng cao chất lượng hàng hóa và chất lượng cung cấp dịch vụ sẽ làm tăng thêm giá trị sản phẩm, tạo điều kiện tiêu thụ dễ dàng, nhanh chóng gia tăng doanh số bán.
Giá bán sản phẩm: Trong trường hợp các yếu tố khác không đổi, việc thay đổi giá bán có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu bán hàng. Khi định giá sản phẩm doanh nghiệp phải cân nhắc sao cho giá bán bù đắp được chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, chi phí quản lí và các chi phí khác và có lợi nhuận để thực hiện tái đầu tư. - Doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh: là toàn bộ số tiền bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ sau khi trừ đi các khoản giảm trừ (chiết khấu hàng bán, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu) và được khách hàng chấp nhận thanh toán. n R = ∑ P ∗Q j =1 j j Trong đó: R: doanh thu Q: khối lượng hàng hóa P: đơn giá hàng hóa j: mặt hàng hoặc tên công việc n: loại hàng hóa, dịch vụ - Doanh thu từ hoạt động tài chính: là các khoản thu nhập từ hoạt động tài chính của Công ty như góp vốn cổ phần, cho thuê tài sản.
- Doanh thu từ hoạt động khác: bao gồm các khoản thu nhập không thường xuyên khác ngoài các khoản trên. SVTH: Phạm Thị Bạch Huệ Lớp QTKD-TH K28 Trang 8 Luận văn tốt nghiệp GVHD: ThS Thái Văn Đại 2. Chi phí Chi phí nói chung là sự hao phí thể hiện bằng tiền trong quá trình kinh doanh với mong muốn mang về một sản phẩm, dịch vụ hoàn thành hoặc một kết quả kinh doanh nhất định.
