CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA CÔNG TY 1. Hiệu quả hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh Trên thế giới hiện nay, nền kinh tế mỗi quốc gia đang phát triển theo những xu hướng khác nhau, từ sự phát triển kinh tế theo chiều rộng sang phát triển kinh tế theo chiều sâu. Phát triển kinh tế theo chiều rộng là sự tăng trưởng kinh tế nhờ vào việc huy động, tăng các yếu tố đầu vào của mọi nguồn lực sản xuất như: vốn, bổ sung lao động, tài nguyên thiên nhiên và kỹ thuật, mở mang thêm nhiều ngành nghề, xây dựng thêm nhiều xí nghiệp, tạo ra nhiều mặt hàng mới.
Còn phát triển theo chiều sâu thực hiện tăng trưởng kinh tế bằng việc tăng cường chuyên môn hóa và hợp tác hóa, nâng cao cường độ sử dụng các nguồn lực, chú trọng việc sử dụng các nguồn lực, chất lượng sản phẩm dịch vụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Kinh doanh là hoạt động của một cá nhân hoặc tổ chức thông qua việc thực hiện một loạt các hoạt động như: quản trị, tiếp thị, tài chính, kế toán. cuối cùng là tiêu thụ dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích lợi nhuận. Trong nền kinh tế thị trường, hiệu quả hoạt động kinh doanh được các doanh nghiệp chọn làm mục tiêu hàng đầu vì nó là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển, đạt được lợi nhuận tối đa.
Do đó, trong quá trình hoạt động, đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động đề ra được các phương án và các giải pháp để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Nâng cao hiệu quả kinh doanh là thước đo ngày càng trở nên quan trọng của sự tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh và để hiểu rõ hơn, ta xem xét nó dựa trên các khía cạnh đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh: SVTH: Hồng Thị Tuyết Anh – Lớp: K47B KHĐT 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Trương Tấn Quân Về thời gian: Hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải là hiệu quả đạt được trong từng thời kỳ, giai đoạn và không được làm giảm sút trong những chu kỳ kinh doanh tiếp theo.
Điều đó đòi hỏi bản thân các doanh nghiệp không được vì lợi ích trước mắt mà bỏ đi lợi ích lâu dài. Về mặt không gian: Hiệu quả hoạt động kinh doanh chỉ được coi là đạt được một cách toàn diện khi toàn bộ hoạt động của các bộ phận đều mang lại hiệu quả cao, không ảnh hưởng đến hiệu quả chung và trở thành mục tiêu phấn đấu của toàn công ty; hơn thế là sự thể hiện ở vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, mức độ bao phủ thị trường của doanh nghiệp. Về mặt định lượng: Hiệu quả hoạt động kinh doanh biểu thị mối tương quan giữa kết quả mà doanh nghiệp thu được với chi phí bỏ ra hoạt động kinh doanh để thu được kết quả đó, hiệu quả kinh doanh chỉ đạt được khi kết quả cao hơn chi phí bỏ ra, và mức chênh lệch này càng lớn thì hiệu quả đạt được càng cao và ngược lại. Về mặt định tính: Hiệu quả hoạt động kinh doanh biểu hiện trình độ quản lý các nguồn lực, các ngành sản xuất, phù hợp với phương thức kinh doanh, chiến lược và kế hoạch kinh doanh; cũng chính là những nỗ lực đóng góp của doanh nghiệp gắn với việc đáp ứng các mục tiêu và yêu cầu của doanh nghiệp, toàn xã hội.
Ngoài ra, còn biểu hiện về mặt xã hội, hiệu quả kinh doanh phản ánh qua địa vị, uy tín của doanh nghiệp trên thị trường, vấn đề môi trường, tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, giải quyết thất nghiệp. Tóm lại, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế, biểu hiện tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh đồng thời các mặt của hoạt động kinh doanh như: kết quả kinh doanh, trình độ quản lý sử dụng các yếu tố đầu vào. để đạt mục tiêu cuối cùng của mọi doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận, phản ánh mối quan hệ giữa kết quả mang lại so với chi phí đã bỏ ra để đạt được kết quả đó trong từng thời kỳ. Bản chất của hiệu quả hoạt động kinh doanh SVTH: Hồng Thị Tuyết Anh – Lớp: K47B KHĐT 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Trương Tấn Quân Hai mặt của vấn đề đánh giá hiệu quả là nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực vào HĐKD và tiết kiệm chi phí các nguồn lực đó để đạt được mục đích hoạt động kinh doanh tối đa chính là lợi nhuận. Đây là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả hoạt động kinh doanh gắn liền với hai quy luật tương ứng của nền sản xuất xã hội là quy luật tăng năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian. Do vậy thực chất bản chất của hiệu quả HĐKD của doanh nghiệp là đạt được kết quả kinh tế tối đa với chi phí nhất định. Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính chất cạnh tranh nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội đặt ra yêu cầu phải khai thác, tận dụng triệt để và tiết kiệm các nguồn lực, để đạt được mục tiêu kinh doanh buộc phải chú trọng các điều kiện nội tại phát huy năng lực, hiệu quả của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm tất cả chi phí.
Vì vậy, yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với chi phí tối thiểu hoặc ngược lại đạt kết quả nhất định với chi phí tối thiểu. Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm chi phí tạo ra nguồn lực và chi phí sử dụng nguồn lực, đồng thời bao gồm cả chi phí cơ hội. Chi phí cơ hội là giá trị của sự hy sinh công việc lựa chọn nào đó đã bỏ qua hay là giá trị của sự hy sinh công việc kinh doanh khác để thực hiện hạot động kinh doanh này, chi phí cơ hội phải được bổ sung vào chi phí kế toán và loại ra khỏi lợi nhuận kế toán để thấy rõ lợi ích kinh tế thực sự. Cách tính như vậy sẽ khuyến khích các nhà kinh doanh lựa chọn phương hướng kinh doanh tốt nhất, các mặt hàng kinh doanh có hiệu quả hơn.
Từ những điều trên càng khẳng định bản chất của hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ và năng lực quản lý đảm bảo thực hiện có kết quả cao những nhiệm vụ kinh tế - xã hội đặt ra với chi phí thấp nhất. Sự cần thiết việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh Nâng cao hiệu quả HĐKD là cơ sở nền tảng để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, đồng thời nó cũng đóng góp vào sự phát triển, tăng trưởng của nền kinh tế quốc gia. Vì vậy, nâng cao hiệu quả HĐKD là yếu tố quan trọng, điều kiện tiên quyết đối với mọi doanh nghiệp và toàn xã hội, vì những lý do sau: SVTH: Hồng Thị Tuyết Anh – Lớp: K47B KHĐT 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Trương Tấn Quân - Các nguồn lực xã hội là một phạm trù khan hiếm.
Mọi doanh nghiệp đều phải cân nhắc kỹ lưỡng các phương án kinh doanh, xem xét phương án nào có hiệu quả hơn để sử dụng các nguồn lực đầu vào một cách tiết kiệm nhất tránh sự lãng phí dẫn đến HĐKD không có hiệu quả cao. - Cơ chế thị trường mở cửa và hội nhập, sự cạnh tranh của các doanh nghiệp ngày càng khốc liệt. Để có thể đứng vững và phát triển trong môi trường cạnh tranh như vậy, các doanh nghiệp phải tìm mọi cách nâng cao hiệu quả HĐKD nhằm có được vị thế, ưu thế trong cạnh tranh thị trường. - Việc Việt Nam đang tích cực tham gia vào các tổ chức thương mại trên thế giới khiến cho sức ép từ các doanh nghiệp nước ngoài tăng cao.
Do vậy, nâng cao hiệu quả HĐKD là vấn đề tất yếu khách quan gắn liền với sự sống còn của các doanh nghiệp. - Nâng cao hiệu quả HĐKD chính là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trong doanh nghiệp nói riêng và người dân nói chung. Khi người lao động có thu nhập cao, họ sẽ có điều kiện để chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần cho bản thân và gia đình, mặt khác nhờ có thu nhập cao mà người lao động sẽ hăng say làm việc hơn làm cho hiệu quả lao động ngày càng tăng. Điều đó sẽ giúp cho doanh nghiệp ngày càng nâng cao được hiệu quả HĐKD.
Tóm lại, nâng cao hiệu quả HĐKD không chỉ là điều kiện sống còn của doanh nghiệp mà còn có tầm ảnh hưởng quan trọng đến nền kinh tế của mỗi quốc gia. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp liên quan đến tất cả các mặt hoạt động kinh doanh, nên chịu tác động của nhiều nhân tố khác nhau. Muốn đưa ra các biện pháp nâng hiệu quả kinh doanh trước hết doanh nghiệp phải xác định được nhân tố nào tác động đến kinh doanh và tác động đến hiệu quả kinh doanh, nếu không làm được điều này thì doanh nghiệp không thể biết được hiệu quả kinh doanh hình thành từ đâu và cái gì sẽ quyết định nó. Xác định nhân tố ảnh hưởng, ảnh hưởng như thế nào và mức độ, xu hướng tác động ra sao là nhiệm vụ của bất cứ nhà kinh doanh nào.
SVTH: Hồng Thị Tuyết Anh – Lớp: K47B KHĐT 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Trương Tấn Quân Chúng ta có thể chia làm hai nhóm chính: Nhân tố thuộc về doanh nghiệp và nhân tố ngoài doanh nghiệp. Vấn đề đặt ra là phải thấy được vai trò tác động của từng nhân tố tác động lên các yếu tố một cách hợp lý, có hiệu quả, làm cho doanh nghiệp ngày càng phát triển tốt hơn, phát huy tốt hơn các nhân tố tích cực và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các nhân tố bên trong doanh nghiệp Một doanh nghiệp muốn hoạt động được thì phải có một hệ thống cơ sở vật chất và con người, đây chính là nhân tố thuộc về bản thân doanh nghiệp.
Trong hoạt động của doanh nghiệp thì mỗi nhân tố đóng một vai trò khác nhau để hệ thống hoạt động hiệu quả, nếu thiếu một trong các nhân tố đó thì hoạt động kém hiệu quả hoặc ngưng hoạt động.