CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Cơ sở lý luận về phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh và công ty cổ phần 1. Khái quát về công ty cổ phần 1. Khái niệm về công ty cổ phần Khái niệm về công ty cổ phần: “Công ty cổ phần là một doanh nghiệp.
Trong đó, các thành viên cùng góp vốn, cùng hưởng lợi nhuận, cùng chịu lỗ tương ứng với phần góp vốn và chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi phần góp vốn của mình. Đặc điểm công ty cổ phần[6] Công ty cổ phần có những đặc điểm cơ bản sau đây: - Là một doanh nghiệp tổ chức kinh doanh, có tư cách pháp nhân, tồn tại riêng biệt và độc lập với chủ sở hữu của nó. Công ty cổ phần được thành lập theo pháp luật, được Nhà nước phê duyệt điều lệ hoạt động, có con dấu riêng, có quyền ký kết các hợp đồng kinh tế với các tổ chức và các cá nhân khác trong và ngoài nước, chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. - Trong nền kinh tế thị trường, công ty cổ phần được tự ấn định mục tiêu và xác định các phương tiện sử dụng để thực hiện các mục tiêu đó, tự xác định tính chất của sản phẩm mà công ty sẽ sản xuất ra, lựa chọn nhà cung cấp nguyên vật liệu và khách hàng, tự thương lượng về giá cả mà công ty sẽ trả hoặc nhận, tự tìm kiếm vốn mà công ty cần huy động.
Các công ty này được tự do phát triển mọi hoạt động sản xuất kinh doanh theo pháp luật quy định, đa dạng hóa thay đổi, thậm chí đình chỉ hoạt động theo ý của công ty mà không phải tham khảo bất cứ thẩm quyền nào. - Về tài sản (vốn) trong các công ty cổ phần được hình thành từ những nguồn: Vốn điều lệ, vốn tự có, vốn vay. - Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã góp. Trong trường hợp công ty không đủ tài 5 sản để thanh toán các khoản nợ cho khách hàng thì cổ đông không chịu trách nhiệm về các khoản nợ này.
Khái quát về hiệu quả hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh Phân tích hoạt động kinh doanh là quá trình nghiên cứu để đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả hoạt động kinh doanh; các nguồn tiềm năng cần khai thác ở doanh nghiệp, trên cơ sở đó đề ra các phương án và giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Như vậy, phân tích hoạt động kinh doanh là quá trình nhận biết bản chất và sự tác động của các mặt của hoạt động kinh doanh, là quá trình nhận thức và cải tạo hoạt động kinh doanh một cách tự giác và có ý thức, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp và phù hợp với yêu cầu của các quy luật kinh tế khách quan nhằm mang lại hiệu quả kinh doanh cao.[2] “Hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn vật lực, tài chính của doanh nghiệp để đạt được hiệu quả cao nhất. Bản chất về hiệu quả hoạt động kinh doanh Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp để đạt được kết quả cao nhất trong kinh doanh với chi phí thấp nhất.
Hiệu quả kinh doanh càng cao, doanh nghiệp càng có điều kiện để mở mang và phát triển kinh tế; càng có điều kiện đầu tư, mua sắm máy móc, thiết bị, phương tiện hiện đại cho kinh doanh, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật và quy trình công nghệ mới, cải thiện và nâng cao đời sống người lao động, thực hiện tốt nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước.[1] Hiệu quả kinh doanh là hiệu quả về cả mặt thời gian và không gian. Về mặt thời gian, hiệu quả kinh doanh không chỉ đạt hiệu quả kinh doanh ở chu kỳ kinh doanh hiện tại mà phải phát huy ở các chu kỳ kinh doanh tiếp theo, không được làm giảm sút hiệu quả kinh doanh qua các chu kỳ kinh doanh tiếp theo. Để làm được điều này doanh nghiệp phải đặt lợi ích lâu dài lên hàng đầu như không vì tối đa hóa chi phí sản xuất mà nhập nguyên liệu đầu vào kém chất lượng hay là không đầu tư hệ thống xử lý nước thải v. Về không gian, hiệu quả kinh doanh được công nhận 6 khi toàn bộ hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp mang lại hiệu quả kinh doanh, bộ phận này không làm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của bộ phận khác hay hiệu quả hoạt động của toàn bộ doanh nghiệp.
Sự cần thiết của phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh Việc phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh rất hữu ích với nhiều đối tượng khác nhau, cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Đối với đối tượng bên ngoài doanh nghiệp[4] - Đối với các nhà đầu tư: Thông qua các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh, hiệu quả sử dụng vốn, lợi nhuận, cổ tức v. để tiếp thêm sức mạnh đưa ra các quyết định đầu tư thêm, hay rút vốn nhằm thu lợi nhuận cao nhất và đảm bảo an toàn cho vốn đầu tư. - Đối với các đối tượng cho vay: Thông qua các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh để có cơ sở khoa học đưa ra các quyết định cho vay ngắn hạn, dài hạn, nhiều hay ít vốn nhằm thu hồi được vốn và lãi, đảm bảo an toàn cho các công ty cho vay.
- Với các cơ quan chức năng của Nhà nước: Thông qua các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh, để kiểm tra tình hình thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với ngân sách Nhà nước, thực hiện luật kinh doanh v. Đối với bên trong doanh nghiệp: Thông qua các chỉ tiêu phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh cung cấp cho nhà quản trị, nhân viên của doanh nghiệp nắm được thực chất hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như thế nào, từ đó đưa ra chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai. Nâng cao hiệu quả kinh doanh[5]: Là một trong những biện pháp cực kỳ quan trọng của các doanh nghiệp để thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng cao một cách bền vững. Do vậy, phân tích hiệu quả kinh doanh là một nội dung cơ bản của phân tích tài chính nhằm góp phần cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển không ngừng.
Mặt khác, hiệu quả kinh doanh còn là chỉ tiêu đánh giá kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp, góp phần tăng thêm sức cạnh tranh cho các doanh nghiệp trên thị trường. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp chịu sự tác động của rất nhiều các nhân tố ảnh hưởng khác nhau. Để đạt được hiệu quả kinh doanh cao thì đòi hỏi doanh nghiệp phải có các chiến lược và quyết định chính xác trong việc tổ chức, quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh. Do đó, cần phải nghiên cứu một cách toàn diện và hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp có thể được chia thành hai nhóm đó là nhóm các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp và các nhân tố bên trong doanh nghiệp.[7] Mục tiêu của quá trình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh nhằm mục đích lựa chọn và đưa ra các phương án kinh doanh phù hợp.[7] Các nhân tố bên trong doanh nghiệp[9] Yếu tố vốn: Không một doanh nghiệp nào có thể tiến hành các hoạt động kinh doanh mà không có vốn. Vốn có ý nghĩa vô cùng quan trọng, quyết định trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vốn trong doanh nghiệp được hình thành từ 2 nguồn chính: Vốn tự có và vốn vay. Con người: Con người là nhân tố quyết định cho mọi hoạt động trong doanh nghiệp.
Trong thời đại ngày nay, hàm lượng chất xám sản phẩm ngày càng cao thì trình độ chuyên môn của người lao động có ảnh hưởng rất lớn tới kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Nhất là cán bộ quản lý, họ là những lao động gián tiếp tạo ra sản phẩm nhưng lại rất quan trọng bởi họ là những người điều hành và định hướng cho doanh nghiệp, quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Trên thực tế, mỗi một doanh nghiệp có một cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý khác nhau, trình độ chuyên môn của nhân viên cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của công ty. Nhân viên có tay nghề cao sẽ làm ra sản phẩm đạt chất lượng cao, tiết kiệm thời gian và nguyên vật liệu, làm tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Vì vậy, trong nhân tố con người trình độ chuyên môn có ý nghĩa quyết định tới hiệu quả hoạt động kinh doanh. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải có kế hoạch tỉ mỉ từ khâu tuyển dụng tới việc đào tạo bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cho người lao động, nhất là đội ngũ cán bộ quản lý. 8 Quản trị doanh nghiệp: Nhân tố này đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Quản trị doanh nghiệp chú trọng đến việc xác định cho doanh nghiệp một hướng đi đúng đắn trong một môi trường kinh doanh ngày càng biến động.
Chất lượng của chiến lược kinh doanh là nhân tố đầu tiên và quan trọng nhất quyết định sự thành công hay thất bại của một doanh nghiệp. Đội ngũ các nhà quản trị mà đặc biệt là các nhà quản trị cao cấp lãnh đạo doanh nghiệp bằng phẩm chất và tài năng của mình có vai trò quan trọng bậc nhất, ảnh hưởng có tính chất quyết định đến sự thành đạt của một doanh nghiệp. Kết quả và hiệu quả hoạt động của quản trị doanh nghiệp đều phụ thuộc rất lớn vào trình độ chuyên môn của đội ngũ các nhà quản trị cũng như cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp, việc xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, cá nhân và thiết lập các mối quan hệ giữa các bộ phận trong cơ cấu tổ chức đó.