Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên Năm 2020

Phân tích danh mục thuốc là một phần quan trọng trong quản lý dược tại các cơ sở y tế. 99 trang · Trường Đại Học Dược Hà Nội · 2022.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Huy
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Xuân Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ Tỉnh Hưng Yên Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. LỜI CẢM ƠN
• 1.2. MỤC LỤC
• 1.3. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• 1.4. DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1.5. DANH MỤC CÁC HÌNH
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 3. MỘT SỐ VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 4. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỬ DỤNG THUỐC
• 4.1. Phương pháp phân tích ABC
• 4.1.1. Khái niệm phân tích ABC
• 4.1.2. Vai trò và ý nghĩa của phân tích ABC
• 4.1.3. Ưu nhược điểm chính
• 4.2. Phương pháp phân tích VEN
• 4.2.1. Khái niệm phân tích VEN
• 4.2.2. Ý nghĩa của phương pháp phân tích VEN
• 4.2.3. Ưu nhược điểm chính
• 4.3. Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN
• 4.4. Phương pháp phân tích nhóm điều trị
• 4.4.1. Khái niệm
• 4.4.2. Ý nghĩa của phương pháp phân tích nhóm điều trị
• 5. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THUỐC TẠI CÁC BỆNH VIỆN TUYẾN HUYỆN Ở VIỆT NAM
• 5.1. Cơ cấu và giá trị tiền thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý
• 5.2. Tình hình sử dụng thuốc sản xuất trong nước, thuốc nhập khẩu
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• 2. DANH MỤC CÁC BẢNG
• 3. DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ

Phân tích danh mục thuốc là một phần quan trọng trong quản lý dược tại các cơ sở y tế. Tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ, việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn đảm bảo sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả. Năm 2020, Trung tâm đã thực hiện phân tích danh mục thuốc nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị của bệnh nhân và tối ưu hóa chi phí thuốc. Việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong bệnh viện.

1.1. Ý Nghĩa Của Phân Tích Danh Mục Thuốc

Phân tích danh mục thuốc giúp xác định các loại thuốc cần thiết cho việc điều trị, từ đó đảm bảo cung ứng thuốc kịp thời và hiệu quả. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

1.2. Tình Hình Sử Dụng Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế

Tình hình sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ năm 2020 cho thấy sự đa dạng trong danh mục thuốc. Các loại thuốc được sử dụng chủ yếu bao gồm thuốc điều trị ký sinh trùng, thuốc tim mạch và thuốc kháng sinh. Việc phân tích này giúp nhận diện các vấn đề trong sử dụng thuốc và đưa ra giải pháp cải thiện.

II. Vấn Đề Trong Quản Lý Danh Mục Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ

Một trong những thách thức lớn trong quản lý danh mục thuốc là việc đảm bảo chất lượng và an toàn của thuốc. Năm 2020, Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ đã gặp phải một số vấn đề như thiếu thuốc thiết yếu, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng và sự lạm dụng thuốc kháng sinh. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị mà còn gây ra gánh nặng tài chính cho bệnh nhân.

2.1. Thiếu Thuốc Thiết Yếu

Thiếu thuốc thiết yếu là một vấn đề nghiêm trọng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ. Việc này dẫn đến tình trạng bệnh nhân không được điều trị kịp thời, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của họ.

2.2. Lạm Dụng Thuốc Kháng Sinh

Lạm dụng thuốc kháng sinh đã trở thành một vấn đề đáng lo ngại trong điều trị tại Trung tâm. Việc sử dụng không hợp lý thuốc kháng sinh không chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc mà còn gây ra các tác dụng phụ không mong muốn cho bệnh nhân.

III. Phương Pháp Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ

Để phân tích danh mục thuốc, Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ đã áp dụng các phương pháp như phân tích ABC và phân tích VEN. Những phương pháp này giúp xác định các loại thuốc cần ưu tiên trong việc mua sắm và sử dụng, từ đó tối ưu hóa ngân sách thuốc và nâng cao hiệu quả điều trị.

3.1. Phân Tích ABC

Phân tích ABC giúp xác định các loại thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong chi phí mua thuốc. Phương pháp này cho phép Trung tâm tập trung vào những thuốc quan trọng nhất, từ đó quản lý ngân sách hiệu quả hơn.

3.2. Phân Tích VEN

Phân tích VEN phân loại thuốc thành ba nhóm: thuốc sống còn, thuốc thiết yếu và thuốc không thiết yếu. Phương pháp này giúp Trung tâm xác định ưu tiên trong việc mua sắm thuốc, đảm bảo cung ứng thuốc kịp thời cho bệnh nhân.

IV. Kết Quả Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ Năm 2020

Kết quả phân tích danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ năm 2020 cho thấy sự phân bổ không đồng đều giữa các nhóm thuốc. Các thuốc điều trị ký sinh trùng và kháng sinh chiếm tỷ lệ cao trong danh mục, trong khi đó các thuốc thiết yếu khác lại thiếu hụt. Điều này cho thấy cần có sự điều chỉnh trong việc xây dựng danh mục thuốc để đáp ứng nhu cầu điều trị của bệnh nhân.

4.1. Cơ Cấu Danh Mục Thuốc

Cơ cấu danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ năm 2020 cho thấy sự chiếm ưu thế của các thuốc điều trị ký sinh trùng và kháng sinh. Việc này cần được xem xét lại để đảm bảo sự cân bằng trong danh mục thuốc.

4.2. Đề Xuất Cải Thiện Danh Mục Thuốc

Để cải thiện danh mục thuốc, Trung tâm cần xem xét lại các loại thuốc đang sử dụng, đồng thời tăng cường nhập khẩu các thuốc thiết yếu và đảm bảo chất lượng thuốc. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu chi phí cho bệnh nhân.

V. Kết Luận Về Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Mỹ

Phân tích danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ năm 2020 đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục trong việc sử dụng thuốc. Việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý, đảm bảo chất lượng và an toàn là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân. Trong tương lai, Trung tâm cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý thuốc và áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại để đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Danh Mục Thuốc

Tương lai của quản lý danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ phụ thuộc vào việc áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại và cải thiện quy trình quản lý thuốc. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Quản Lý Thuốc

Đề xuất chính sách quản lý thuốc cần tập trung vào việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý, đảm bảo chất lượng và an toàn. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong bệnh viện để nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý kinh tế dược và tối ưu hóa danh mục thuốc là nhiệm vụ then chốt nhằm nâng cao chất lượng điều trị và kiểm soát ngân sách tại các cơ sở y tế tuyến cơ sở. Tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên – một bệnh viện hạng ba với quy mô 90 giường kế hoạch và 120 giường thực kê, áp lực đáp ứng thuốc phục vụ hơn 83.900 lượt khám chữa bệnh mỗi năm đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đánh giá tính khoa học và tính kinh tế của danh mục thuốc hiện hành. Việc sử dụng thuốc chưa thực sự tối ưu có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực tài chính của quỹ Bảo hiểm Y tế và làm gia tăng gánh nặng chi phí cho người bệnh.

Đề tài được thực hiện nhằm đạt hai mục tiêu cụ thể: Thứ nhất, mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ năm 2020 theo nguồn gốc xuất xứ, nhóm tác dụng dược lý, dạng bào chế và tên thương mại. Thứ hai, phân tích danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp ABC, VEN và ma trận phối hợp ABC/VEN, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị hoàn thiện danh mục thuốc cho các năm tiếp theo.

Nghiên cứu bao phủ toàn bộ 415 khoản mục thuốc đã sử dụng trong giai đoạn từ ngày 01/01/2020 đến ngày 31/12/2020 với tổng giá trị thanh toán thực tế đạt 15,914 tỷ đồng. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống chỉ số định lượng trực quan, giúp cơ sở y tế kiểm soát chặt chẽ 79,95% chi phí tiền thuốc tập trung ở nhóm A, đồng thời làm cơ sở thực tiễn để nâng cao tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước và tối ưu hóa nguồn quỹ khám chữa bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý chuỗi cung ứng dược phẩm bệnh viện, nguyên lý Pareto và các hướng dẫn quản trị danh mục thuốc của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng Tổ chức Khoa học Quản lý Sức khỏe (MSH). Khung lý thuyết cốt lõi bao gồm bốn khái niệm và mô hình chính:

• Phân tích ABC: Kỹ thuật phân loại thuốc dựa trên mối tương quan giữa số lượng tiêu thụ và chi phí tài chính hàng năm theo nguyên tắc Pareto. Danh mục được chia thành ba hạng: Hạng A chiếm khoảng 70% đến 80% ngân sách nhưng chỉ chiếm 10% đến 20% tổng số khoản mục; Hạng B chiếm khoảng 15% đến 20% ngân sách với 10% đến 20% số khoản mục; Hạng C chiếm từ 5% đến 10% ngân sách nhưng chiếm từ 60% đến 80% tổng số khoản mục.
• Phân tích VEN: Phương pháp xác định mức độ ưu tiên lâm sàng của thuốc dựa trên tính chất bệnh tật và hiệu quả điều trị, phân chia thuốc thành 3 nhóm: Thuốc sống còn (Vital - V) dùng trong cấp cứu hoặc bệnh hiểm nghèo; Thuốc thiết yếu (Essential - E) dùng cho các bệnh phổ biến trong mô hình bệnh tật; Thuốc không thiết yếu (Non-essential - N) dùng cho bệnh nhẹ hoặc thuốc có hiệu quả điều trị chưa được chứng minh vượt trội.
• Ma trận kết hợp ABC/VEN: Sự giao thoa giữa hai ma trận giúp nhà quản lý xác định các thuốc có chi phí cao nhưng mức độ ưu tiên điều trị thấp (nhóm AN, BN) để xem xét cắt giảm hoặc loại bỏ.
• Phân tích nhóm điều trị: Đánh giá cơ cấu thuốc theo 27 nhóm tác dụng dược lý quy định tại Thông tư 30/2018/TT-BYT và 11 nhóm chế phẩm y học cổ truyền theo Thông tư 05/2015/TT-BYT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang, thu thập số liệu hồi cứu từ ngày 01/01/2020 đến 31/12/2020. Nguồn dữ liệu được trích xuất trực tiếp từ phần mềm quản lý bệnh viện (HIS) và hệ thống báo cáo xuất nhập tồn, sổ theo dõi cấp phát tại Khoa Dược Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu toàn thể bao gồm 415 khoản mục thuốc (gồm 378 khoản mục thuốc hóa dược và 37 khoản mục chế phẩm y học cổ truyền). Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ, lấy toàn bộ các thuốc phát sinh sử dụng thực tế trong năm 2020 nhằm đảm bảo bao phủ 100% chi phí điều trị và phản ánh toàn diện thực trạng sử dụng thuốc.
• Phương pháp xử lý và phân tích: Dữ liệu được tổng hợp và chuẩn hóa trên phần mềm Microsoft Excel. Tiến trình phân tích ABC thực hiện theo quy trình chuẩn 7 bước: tính giá trị sử dụng cho từng sản phẩm, tính tỷ lệ phần trăm đóng góp, sắp xếp giảm dần, tính tỷ lệ phần trăm tích lũy và phân hạng A, B, C. Phân loại VEN được đối chiếu dựa trên bảng danh mục VEN do Hội đồng Thuốc và Điều trị đơn vị phê duyệt.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phương pháp phân tích ABC/VEN kết hợp xử lý số liệu tự động là công cụ tiêu chuẩn quốc tế giúp lượng hóa chính xác dòng tiền, phát hiện nhanh các bất cập trong kê đơn mà không làm gián đoạn quy trình khám chữa bệnh thường quy. Toàn bộ quá trình phân tích và tổng hợp số liệu của đề tài được triển khai từ tháng 01/2022 đến tháng 05/2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu 415 khoản mục thuốc với tổng giá trị tiêu thụ 15,914 tỷ đồng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ năm 2020 đã làm rõ các đặc điểm cơ cấu:

• Cơ cấu chủng loại và chi phí: Thuốc hóa dược chiếm vị trí chủ đạo với 378 khoản mục (chiếm 91,08% tổng số khoản mục) và đạt giá trị sử dụng 13,372 tỷ đồng (tương đương 85,24% tổng giá trị). Chế phẩm y học cổ truyền có 37 khoản mục (chiếm 8,92%) với giá trị tiêu thụ 2,542 tỷ đồng (chiếm 14,76% tổng giá trị).
• Cơ cấu theo nhóm tác dụng dược lý: Nhóm thuốc hormon và tác động vào hệ nội tiết chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất với 6,177 tỷ đồng (chiếm 40,42% tổng giá trị sử dụng) dù chỉ có 40 khoản mục (9,64%). Trong nhóm này, thuốc hạ đường huyết và insulin chiếm áp đảo với 29 khoản mục, chiếm tới 98,38% giá trị của cả nhóm. Đứng thứ hai là nhóm thuốc tim mạch với 62 khoản mục (14,94%) và giá trị tiêu thụ đạt 4,701 tỷ đồng (29,32%), trong đó thuốc điều trị tăng huyết áp chiếm 51,61% số khoản mục và 78,65% chi phí của nhóm tim mạch. Nhóm thuốc kháng sinh và chống nhiễm khuẩn có số lượng nhiều nhất với 92 khoản mục (22,17%) nhưng giá trị sử dụng chỉ chiếm 1,916 tỷ đồng (7,68%).
• Cơ cấu nguồn gốc xuất xứ và tên thương mại: Thuốc sản xuất trong nước chiếm 191 khoản mục hóa dược (46,02%) nhưng giá trị sử dụng chỉ đạt 3,476 tỷ đồng (19,80%). Ngược lại, thuốc nhập khẩu có 187 khoản mục (45,06%) nhưng chiếm tới hơn 80% tổng giá trị thuốc hóa dược (khoảng 9,896 tỷ đồng). Thuốc generic chiếm tỷ lệ vượt trội với 357 khoản mục (94,44%) tương đương 89,10% giá trị sử dụng; thuốc biệt dược gốc có 21 khoản mục (5,56%) chiếm 10,90% chi phí. Về đường dùng, thuốc đường uống chiếm 273 khoản mục (65,78%) và chiếm 80,36% giá trị sử dụng; đường tiêm chiếm 17,85% chi phí.
• Phân tích ma trận ABC: Danh mục thuốc hạng A gồm 51 khoản mục (chiếm 12,29% tổng danh mục) nhưng chiếm tới 79,95% tổng chi phí sử dụng (12,239 tỷ đồng). Hạng B gồm 78 khoản mục (18,80%) chiếm 14,96% chi phí. Hạng C có số lượng lớn nhất với 286 khoản mục (68,92%) nhưng chỉ chiếm 5,04% tổng kinh phí (801,247 triệu đồng).

Thảo luận kết quả

Cơ cấu chi phí thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ thể hiện sự phù hợp rõ nét với mô hình bệnh tật thực tế tại địa phương trong năm 2020. Dữ liệu thống kê cho thấy hai chương bệnh có tần suất khám cao nhất tại đơn vị là bệnh nội tiết, dinh dưỡng và chuyển hóa (Chương IV với 22.414 lượt, chiếm 26,70%) cùng bệnh của hệ tuần hoàn (Chương IX với 21.873 lượt, chiếm 26,05%). Tổng lượt khám của hai nhóm này chiếm tới 52,75% mô hình bệnh tật, hoàn toàn lý giải vì sao nhóm thuốc nội tiết và tim mạch chiếm tới 69,74% tổng giá trị tiền thuốc của toàn đơn vị.

Sự phân bổ này có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ tròn so sánh tỷ trọng bệnh tật với cơ cấu ngân sách thuốc, qua đó chứng minh danh mục thuốc đáp ứng đúng trọng tâm điều trị các bệnh mãn tính của người dân trên địa bàn. Bên cạnh đó, việc thuốc đường uống chiếm 80,36% giá trị và thuốc đơn thành phần chiếm 74,94% số khoản mục (53,77% giá trị) hoàn toàn phù hợp với các quy định tại Thông tư 23/2011/TT-BYT và khuyến cáo của Bộ Y tế về tính an toàn, tiện dụng trong điều trị ngoại trú.

Tuy nhiên, thảo luận cũng chỉ ra điểm hạn chế cần khắc phục: Tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước tính theo giá trị mới đạt 19,80%, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 76,62% của các bệnh viện tuyến huyện trên cả nước theo báo cáo của Cục Quản lý Dược. Ngoài ra, trong nhóm kháng sinh beta-lactam (chiếm 88,10% giá trị nhóm kháng sinh), nhóm Cephalosporin thế hệ 3 chiếm tới 60,14% giá trị sử dụng. Việc phụ thuộc nhiều vào kháng sinh thế hệ mới tiềm ẩn nguy cơ gia tăng đề kháng kháng sinh và làm tăng chi phí điều trị không cần thiết.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện danh mục thuốc, nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo an toàn điều trị cho giai đoạn 2023–2025, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần phối hợp với Khoa Dược rà soát danh mục trúng thầu, ưu tiên lựa chọn các thuốc generic sản xuất trong nước đạt tiêu chuẩn tương đương sinh học để thay thế các thuốc nhập khẩu cùng hoạt chất trong nhóm điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giá trị thuốc nội từ 19,80% lên tối thiểu 45% đến 50% trong vòng 12 tháng tới.
2. Kiểm soát và tái cơ cấu nhóm thuốc theo ma trận ABC/VEN: Khoa Dược định kỳ hàng quý lập bảng phân tích ma trận ABC/VEN; kiên quyết loại bỏ hoặc cắt giảm số lượng các mặt hàng thuộc phân nhóm AN và BN (thuốc không thiết yếu nhưng chiếm chi phí cao). Thay thế bằng các thuốc nhóm E có chi phí hợp lý hơn nhằm tiết giảm từ 10% đến 15% tổng chi phí thuốc không cần thiết trong năm 2023.
3. Tăng cường quản lý và giám sát sử dụng kháng sinh: Ban Giám đốc chỉ đạo thành lập Tổ Dược lâm sàng chuyên trách, ban hành hướng dẫn sử dụng kháng sinh nội bộ. Giám sát chặt chẽ việc kê đơn nhóm Cephalosporin thế hệ 3 (hiện chiếm 60,14% chi phí beta-lactam), chuyển dịch chỉ định sang Cephalosporin thế hệ 1 và thế hệ 2 cho các nhiễm khuẩn thông thường, phấn đấu giảm 20% chi phí kháng sinh phổ rộng sau 6 tháng áp dụng.
4. Chuẩn hóa công tác dự trù và quản lý tồn kho theo phân hạng ABC: Phòng Kế hoạch Nghiệp vụ và Khoa Dược áp dụng nguyên tắc quản trị tinh gọn: Đối với 51 khoản mục thuốc hạng A (chiếm 79,95% chi phí), thực hiện mua sắm chia nhỏ thành nhiều đợt để duy trì tồn kho ở mức tối thiểu; đối với 286 khoản mục hạng C, tiến hành nhập hàng theo định kỳ dài hạn để giảm chi phí đặt hàng, hoàn thiện hệ thống cảnh báo hạn dùng tự động trước quý IV năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Hội đồng Thuốc và Điều trị cùng Ban Giám đốc các bệnh viện tuyến huyện: Cung cấp phương pháp luận và dữ liệu tham chiếu điển hình để đánh giá mức độ phù hợp giữa danh mục thuốc và mô hình bệnh tật 90–150 giường bệnh, hỗ trợ ra quyết định xây dựng danh mục đấu thầu sát thực tế.
2. Dược sĩ phụ trách quản lý cung ứng và Dược sĩ lâm sàng: Cung cấp quy trình chi tiết 7 bước phân tích ABC/VEN và kỹ thuật xử lý ma trận trên Excel, giúp dược sĩ vận dụng trực tiếp vào việc kiểm soát chi phí thuốc tại đơn vị công tác.
3. Học viên sau đại học, Dược sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II và Thạc sĩ ngành Tổ chức Quản lý Dược: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc một đề tài nghiên cứu cắt ngang, hệ thống biến số nghiên cứu quản lý dược và kỹ thuật phân tích số liệu dược bệnh viện.
4. Cán bộ giám định Bảo hiểm Xã hội và cơ quan quản lý y tế địa phương: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về cơ cấu chi trả thuốc generic, tỷ lệ thuốc nội và thuốc ngoại tuyến huyện, phục vụ công tác thanh tra, giám sát quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Câu hỏi thường gặp

Phân tích ABC/VEN mang lại lợi ích thiết thực gì cho công tác quản lý thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ?

Phương pháp này giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị nhận diện rõ ràng 51 khoản mục thuốc hạng A đang kiểm soát tới 79,95% ngân sách (tương đương 12,239 tỷ đồng). Từ đó, nhà quản lý tập trung đàm phán giá, tối ưu lượng tồn kho và cắt giảm các thuốc nhóm AN để tránh thất thoát ngân sách.

Vì sao chi phí thuốc điều trị nội tiết và tim mạch lại chiếm tới gần 70% tổng chi phí tiền thuốc năm 2020?

Tỷ trọng chi phí này hoàn toàn phù hợp với thực tế điều trị tại địa phương khi có tới 22.414 lượt khám bệnh nội tiết (chiếm 26,70%) và 21.873 lượt khám tim mạch (chiếm 26,05%). Bệnh nhân mãn tính cần dùng thuốc thường xuyên, khiến nhu cầu thuốc hạ đường huyết và hạ huyết áp tăng cao.

Tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước tại trung tâm đạt bao nhiêu và cần cải thiện ra sao?

Thuốc hóa dược sản xuất trong nước mới chỉ đạt 19,80% về giá trị sử dụng dù chiếm 46,02% số khoản mục. Để đạt mục tiêu chung của ngành y tế tuyến huyện, trung tâm cần chủ động thay thế các biệt dược nhập khẩu bằng thuốc generic sản xuất trong nước có chứng minh tương đương sinh học.

Cơ cấu sử dụng thuốc generic đạt 94,44% mang lại ý nghĩa gì cho đơn vị?

Tỷ lệ sử dụng thuốc generic đạt 94,44% về số khoản mục và 89,10% về giá trị cho thấy Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ đã thực hiện rất tốt chủ trương tiết giảm chi phí y tế. Việc hạn chế thuốc biệt dược gốc (chỉ chiếm 10,90% kinh phí) giúp giảm đáng kể gánh nặng đồng chi trả cho người tham gia bảo hiểm y tế.

Nghiên cứu có cảnh báo gì về tình hình sử dụng thuốc kháng sinh tại bệnh viện?

Trong nhóm kháng sinh beta-lactam, Cephalosporin thế hệ 3 chiếm tới 60,14% chi phí tiêu thụ, trong khi Cephalosporin thế hệ 1 chỉ chiếm 3,71%. Tình trạng ưu tiên sử dụng kháng sinh thế hệ cao cần được kiểm soát chặt chẽ thông qua phác đồ điều trị để hạn chế nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích toàn diện 415 khoản mục thuốc với tổng giá trị tiêu thụ 15,914 tỷ đồng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ trong năm 2020.
• Xác định cơ cấu chi phí bám sát mô hình bệnh tật, trong đó nhóm thuốc nội tiết chiếm 40,42% và nhóm tim mạch chiếm 29,32% giá trị sử dụng.
• Phân loại chính xác 51 khoản mục thuốc hạng A kiểm soát 79,95% kinh phí, tạo tiền đề xây dựng ma trận ABC/VEN tối ưu hóa danh mục.
• Ghi nhận tỷ lệ sử dụng thuốc generic đạt 89,10% giá trị, đồng thời chỉ ra điểm nghẽn khi giá trị thuốc sản xuất trong nước mới đạt 19,80%.
• Cung cấp hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và lộ trình thực thi giai đoạn 2023–2025 nhằm nâng cao hiệu quả quản trị dược tuyến cơ sở.

Đề tài là công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, có giá trị ứng dụng thực tiễn sâu sắc trong công tác tổ chức và quản lý dược bệnh viện. Các cơ sở y tế tuyến huyện có thể áp dụng ngay mô hình phân tích và bộ giải pháp từ luận văn để tái cấu trúc danh mục thuốc, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và bảo toàn nguồn quỹ y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn thể xã hội. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Nhà nước. Thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, đảm bảo cung ứng đủ thuốc có chất lượng, sử dụng thuốc hợp lý, an toàn hiệu quả là nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước, của Ngành y tế và của toàn xã hội. Việc sử dụng thuốc tại bệnh viện là nhiệm vụ hết sức quan trọng cần được quan tâm nhằm mục đích nâng cao hiệu quả điều trị cho người bệnh.

Việc sử dụng thuốc thiếu hiệu quả và bất hợp lý trong bệnh viện là nguyên nhân làm tăng đáng kể chi phí cho người bệnh và tăng khả năng kháng thuốc trong quá trình điều trị, giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe và uy tín của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, hơn nữa còn ảnh hưởng không nhỏ đến việc đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả. Để khắc phục tình trạng đó, tại các đơn vị Y tế có giường bệnh Hội đồng thuốc và điều trị có vai trò quan trọng trong việc xây dựng danh mục thuốc, lựa chọn danh mục thuốc sử dụng giúp cho việc cung ứng thuốc được chủ động, dễ dàng đảm bảo hợp lý, kịp thời. Đối với mỗi bệnh viện, một hệ thống danh mục thuốc có hiệu quả sẽ đem lại lợi ích rất lớn trong công tác khám, chữa bệnh. Từ đó giúp cho việc sử dụng thuốc cho người bệnh được hiệu quả nhất.

Trung tâm y tế huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên là đơn vị Y tế có giường bệnh hạng ba, trực thuộc Sở Y tế Hưng Yên. Với quy mô 90 giường bệnh, Trung tâm đã có nhiều đóng góp vào sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân huyện Yên Mỹ và các huyện lân cận. Yêu cầu đặt ra cho các cơ sở y tế nói chung và Trung tâm y tế huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên nói riêng là phải xây dựng một danh mục thuốc hợp lý, đảm bảo chất lượng, an toàn, hiệu quả đồng thời phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh của Trung tâm, bên cạnh đó ở trung tâm y tế huyện Yên Mỹ 1 tỉnh Hưng Yên chưa có đề tài nào về phân tích danh mục thuốc. Vì vậy vấn đề đặt ra là danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện xây dựng đã hợp lý chưa? Danh mục thuốc có đáp ứng nhu cầu điều trị hay không? Có vấn đề gì cần cải thiện trong danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện? Để giải đáp những thắc mắc trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên năm 2020” với các mục tiêu sau: 1.

Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên năm 2020. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên năm 2020 theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN. Từ đó đưa ra một số giải pháp xây dựng danh mục thuốc hợp lý và sử dụng thuốc có hiệu quả phục vụ bệnh nhân tại trung tâm Y tế huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên cho những năm tiếp theo. Một số văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài Luật Dược số 105/2016/QH13 của Quốc hội nước CHXH chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 06/4/2016.

Trong Luật Dược có một số điều qui định sử dụng thuốc sản xuất trong nước thay thể thuốc nhập khẩu [3]. Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08 tháng 05 năm 2017 của Chính Phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật dược [4]. Thông tư số 22/2011/TT-BYT ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế quy định tổ chức và hoạt động của Khoa Dược Bệnh viện [6]. Thông tư số 23/2011/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 10/6/2011 Hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh [8].

Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 08/08/2013 của Bộ Y tế Quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và điều trị trong bệnh viện [7]. Thông tư số 05/2015/TT- BYT Ngày 17/3/2015 của Bộ Y tế ban hành danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và các vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế [11]. Công văn số 3794/BHXH-DVT của Bảo hiểm xã hội Việt Nam thống nhất tỷ lệ sử dụng Biệt Dược gốc tại các tuyến điều trị theo chỉ đạo của Chính phủ [14]. Thông tư số 30/2018/TT-BYT ngày 30/10/2018 về danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành [10].

Thông tư số 15/2019/TT-BYT ngày 11/7/2019 của Bộ Y tế quy định về việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập [5]. Một số phương pháp phân tích sử dụng thuốc Theo tổ chức Y tế thế giới, có 3 phương pháp chính để làm rõ các vấn đề 3 sử dụng thuốc tại bệnh viện mà HĐT&ĐT nên thường xuyên sử dụng, đó là: - Thu thập thông tin ở mức độ cá thể: những dữ liệu này được thu thập từ người không kê đơn để có thể xác định được những vấn đề xung quanh liên quan đến sử dụng thuốc. Tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là thường không có đủ thông tin để có thể điều chỉnh thuốc sử dụng phù hợp với chẩn đoán. - Các phương pháp định tính: như tập trung thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu vấn đề và bộ câu hỏi sẽ là những công cụ hữu ích để xác định nguyên nhân của vấn đề sử dụng thuốc.

- Các phương pháp tổng hợp dữ liệu: phương pháp này liên quan đến các dữ liệu tổng hợp mà không phải trên từng cá thể, và dữ liệu có thể thu thập dễ dàng. Phương pháp xác định liều DDD, phân tích ABC và phân tích VEN…Những phương pháp này sẽ được sử dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc. Trong số các phương pháp trên, phân tích danh mục thuốc gồm phân tích ABC và phân tích VEN là giải pháp hữu ích và cần được áp dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc. Phương pháp phân tích này sẽ trở thành công cụ cho HĐT&ĐT quản lý danh mục thuốc [1][7].

Để phân tích DMT được sử dụng tại bệnh viện thường sử dụng các phương pháp sau: 1. Phương pháp phân tích ABC - Khái niệm phân tích ABC Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn nhất trong chi phí dành cho mua thuốc bệnh viện [7]. Phân tích ABC là phương pháp tiếp cận hiệu quả để quản lý thuốc dựa trên nguyên lý Pareto “số ít sống còn và số nhiều ít có ý nghĩa”. Theo nguyên lý Pareto: 10% theo chủng loại của thuốc sử dụng 70% ngân sách thuốc (nhóm A).

Nhóm tiếp theo: 20% theo chủng loại sử dụng 20% ngân sách (nhóm B), nhóm 4 còn lại (nhóm C): 70% theo chủng loại nhưng chỉ sử dụng 10% ngân sách. - Vai trò và ý nghĩa của phân tích ABC Phân tích ABC có thể cho thấy những thuốc nhóm A có chi phí cao, các thuốc này có thể được thay thế bởi các thuốc rẻ hơn; trong mua hàng, dùng để xác định tần suất mua hàng: mua thuốc nhóm A nên thường xuyên hơn, với số lượng nhỏ hơn, dẫn đến hàng tồn kho thấp hơn, bất kỳ giảm giá của các loại thuốc nhóm A có thể dẫn đến tiết kiệm đáng kể ngân sách. Do nhóm A chiếm tỷ trọng ngân sách lớn nên việc tìm kiếm nguồn chi phí thấp hơn cho nhóm A như tìm ra dạng liều hoặc nhà cung ứng rẻ hơn rất quan trọng. Phân tích ABC lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện những bất cập, chưa hợp lý trong sử dụng thuốc, bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật.

Xác định phương thức mua các thuốc không có trong danh mục thuốc thiết yếu của bệnh viện. - Ưu nhược điểm chính Ưu điểm: giúp xác định xem phần lớn ngân sách được chi trả cho những thuốc nào. Nhược điểm: không cung cấp được đầy đủ thông tin để so sánh những thuốc có hiệu lực khác nhau. Phương pháp phân tích VEN - Khái niệm phân tích VEN Phân tích VEN là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn [7].

Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 03 nhóm cụ thể sau: + Thuốc V (Vital drugs): Là thuốc sống còn dùng trong trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện. + Thuốc E (Essential drugs): Là dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật 5 của bệnh viện. + Thuốc N (Non-Essential drugs): Là dùng trong các trường hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều trị còn chưa được khẳng định rõ ràng hoặc giá thành không tương ứng với lợi ích lâm sàng của thuốc. Tài liệu của Tổ chức quản lý khoa học trong lĩnh vực sức khỏe (Management Sciences for Health – MSH) đã đưa ra hướng dẫn về phân loại các thuốc nhóm V, E, N như bảng 1.

Hướng dẫn phân loại thuốc nhóm V, E, N Tính chất của thuốc cần phân loại Nhóm V Nhóm E Nhóm N Tần suất bệnh % bệnh nhân mắc trong dân số >5% 1-5% <1% Số bệnh nhân trung bình mỗi ngày >5 1-5 1 tại một cơ sở y tế trung bình Độ nặng của bệnh Đe dọa tính mạng Có Có thể Hiếm khi Gây dị tật Có Có thể Hiếm khi Tác dụng điều trị của thuốc Phòng bệnh nghiệm trọng Có Không Không Chữa bệnh nghiêm trọng Có Có Không Chữa bệnh nhẹ/ triệu chứng tự hồi Không Có thể Có phục được Chứng minh được về hiệu lực tác dụng Luôn luôn Luôn luôn Có thể Chưa chứng minh về hiệu lực tác dụng Không Hiếm khi Có thể bao giờ - Ý nghĩa của phương pháp phân tích VEN Phân tích VEN là một phương pháp đặc biệt giúp cho nhà quản lý bệnh viện đưa ra ưu tiên mua sắm và dự trữ thuốc.