Chương 1 TỎNG QUAN 1. Các nghiên cứu liên quan đến sự hài lòng trong công việc 1. Các nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu Teck-Hong và Waheed (2011) đã tiến hành khảo sát với cán bộ công chức bán hàng tại Malaysia. Mô hình nghiên cứu sự hài lòng trong công việc phụ thuộc vào 11 nhân tổ là tiền lương và thưởng, mối quan hệ với đồng nghiệp, công việc ôn định, điều kiện làm việc, thành đạt, thăng tiến, bản chất công việc, sự công nhận, phát triển nghề nghiệp, chính sách công ty.
Kết quả phân tích đã chứng minh rằng động lực quan trọng nhất là điều kiện làm việc và sự công nhận. Mchmood và các cộng sự (2012) nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng công việc của người lao động trong ngành dịch vụ ở Pakistan với cỡ mẫu là 324. Các biến độc lập được lựa chọn là: Lương và phúc lợi, Thăng tiến, Điều kiện làm việc, Quyền tự chủ. Kết quả cho thấy các biến độc lập như tiền lương và phúc lợi, thăng tiến, điều kiện làm việc và quyên tự chủ ảnh hưởng đến sự hài lòng công việc của người lao động.
Trong đó, yếu tố môi trường làm việc chiếm ưu thế trong việc làm hài lòng người lao động. Nghiên cứu của Onukwube (2012) nhằm mục đích xác định mức độ hài lòng công việc của cán bộ, công chức, viên chức các công ty tư vấn ở Lagos, Nigeria thông qua chi số mô tả công việc (JDI) dé thu thập dữ liệu. Có tổng cộng 100 câu hỏi đã được thu thập và sử dụng cho nghiên cứu này. Kết quả của nghiên cứu chỉ ra sự hài lòng công việc dựa trên năm khía cạnh: lương, sự thăng tiến, người quản lý, đồng nghiệp và tính chất công việc.
Ethica Taijeen (2013) nghiên cứu các yêu té ảnh hưởng đến sự hai lòng công việc của ngành công nghiệp viễn thông tại Bangladesh. “Mô hình nghiên cứu về sự hải lòng của người lao động trong công việc bao gồm các yếu tố: điều kiện làm việc, tự do hoặc tự chủ, đảm bảo công việc, mỗi quan hệ với cấp trên, mối quan hệ với đồng nghiệp, tiền lương, cơ hội thăng tiến nghề nghiệp. Kết quả cho thấy, nhìn chung các yếu tô dẫn đến sự hài lòng cao nhất là điều kiện làm việc, đảm bảo công việc, mối quan hệ với đồng nghiệp và tiền lương. Các yếu tố dẫn đến sự hài lòng thấp nhất là tự do, mối quan hệ với cấp trên và thăng tiến”.
Nghiên cứu của Beheshta Alemi (2014) nghiên cứu sự hài lòng công việc trong lĩnh vực giáo dục cua Alemi dược tiến hành năm 2014 với sự tham gia của 132 giáo viên của 4 tinh lân cận ở khu vực phía Nam Afghanistan. Nghiên cứu này dựa vào công cụ đo lường như chỉ số mô tả công việc JDI (Job Descriptive Index), bảng câu hỏi khảo sát sự hài lòng đối với công việc JSS (Job Satisfaction Survey), bảng câu hỏi hài lòng MSQ (Minnesota Satisfaction Questionnaire) và một số thay đối của chính tác giả nghiên cứu dé thiết kế và đo lường sự hài lòng công việc. Kết quả nghiên cứu đưa ra 6 nhân tố ảnh hưởng sự hài lòng công việc: tính chất công việc, lãnh đạo, sự thăng tiến, đồng nghiệp, lương và điều kiện làm việc. Đồng thời, nghiên cứu cũng cho thấy các không có sự khác nhau về mức độ hài lòng giữa các giảng viên theo đặc điểm nhân khâu học như độ tuổi, giới tính, thời gian công tác, trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân.
Riêng yếu tố khu vực công tác (nông thôn và thành thị) ảnh hưởng đến mức độ hài lòng công việc giữa các giảng viên cụ thể là đối với lãnh đạo và điều kiện làm việc. Các nghiên cứu trong nước Nghiên cứu của Trần Kim Dung (2005) được thực hiện vào năm 2005 đăng trên tạp chí phát triển khoa học công nghệ, của đại học Quốc gia TP.HCM về “Do lường mức độ thỏa mãn đối với công việc trong điều kiện Việt Nam”; Nghiên cứu thực hiện kiểm định thang đo Chỉ số mô tả công việc (JDI) và đo lường ảnh hưởng của mức độ thỏa mãn với các yếu tố thành phan của công việc đến mức độ thỏa mãn chung trong công việc ở Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng mẫu khảo sát đối với 448 cán bộ, công chức, viên chức đang làm việc toàn thời gian trên địa bàn TP.HCM, kết quả cho thấy rằng Chỉ số mô tả công việc được điều chỉnh trong điều kiện Việt Nam bao gồm 07 thành phan: (1) bản chất công việc, (2) cơ hội dao tạo — thăng tiến, (3) lãnh đạo, (4) đồng nghiệp, (5) tiền lương và (6) phúc lợi và (7) điều kiện làm việc. Trong đó, chỉ có hai yếu tổ có ảnh hưởng mạnh nhất và có ý nghĩa thống kê đến mức độ thỏa mãn chung là thỏa mãn với bản chất công việc và thỏa mãn với cơ hội đào tạo — thăng tiến (Trần Kim Dung, 2005).
Nghiên cứu của Nguyễn Hòa (2013): “Sự hài lòng công việc của cán bộ công chức cơ quan hành chính sự nghiệp quận Ngũ Hành Sơn”. Tác giả xác định 6 nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đối với mức độ hài lòng của cán bộ công chức tại quận đó là: (1) tiền lương và phúc lợi, (2) công việc, (3) quan hệ đồng nghiệp, (4) đào tạo và thăng tiến, (5) môi trường, (6) đánh giá thành tích. Trong đó, yếu tố tiền lương và phúc lợi có ảnh hưởng lớn nhất đến mức độ hài lòng của cán bộ công chức, tiếp đó là yếu t6 công việc và cuối cùng là 2 yếu tố môi trường làm việc và đánh giá thành tích. Nghiên cứu Hoàng Thị Hồng Lộc và Nguyễn Quốc Nghi (2014), xây dựng một khung lý thuyết phục vụ cho mục đích khám phá các nhân tố chính ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của cán bộ công chức ở khu vực công (công chức, viên chức) tại Việt Nam.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, 5 nhóm biến trong mô hình kinh tế lượng và được đo lường thông qua 26 biến thành phần”. Mô hình lý thuyết này có giá trị áp dụng đôi với các tổ chức trong khu vực công tại Việt Nam. Nghiên cứu của Châu Văn Toàn (2014) sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng để xác định sự thỏa mãn công việc của công chức khối văn phòng tại Thành phố Hồ Chi Minh và các nhân tố ảnh hưởng đến sự thỏa mãn nay. Kết qua phân tích hồi quy cho thấy 6 nhân tố gồm sự thỏa mãn đối với thu nhập, đào tạo thăng tiến, cấp trên, đặc điểm công việc, phúc lợi cơ bản và phúc lợi tăng thêm, có tác động đến sự thỏa mãn công việc của công chức văn phòng ở Thành phố Hồ Chi Minh.
Trần Thị Xuân Mai (2015) với đề tài “Các yếu tô ánh hường đến sự hai lòng trong công việc của cán bộ, công chức, viên chức tại Ủy Ban Nhân Dân huyện Trà On, tinh Vĩnh Long”. Kết qua cho thấy có 6 yếu tố ảnh hưởng đến sự hai lòng trong công việc của cán bộ, công chức: (1) công việc ồn định, (2) Văn hoá tô chức, (3) Lãnh đạo trực tiếp, (4) Đào tạo và phát triển, (5) Hồ trợ từ đồng nghiệp, (6) Thu nhập”. Nghiên cứu của Lê Thanh Nhuận và Lê Cự Linh (2016), cho thấy công chức y tế chưa thực sự hài lòng đối với công việc, tỷ lệ hài lòng từng yếu tô đạt thấp. Có 7 yếu tô chính có ảnh hưởng đến mức độ hai lòng của công chức y tế tuyến cơ sở, đó là: Mối quan hệ với lãnh đạo (52,1%); Mối quan hệ với đồng nghiệp (67,6%); Lương và phúc lợi (32,4%); Học tập, phát triển và khăng định (52,5%); Môi trường tương tác của cơ quan (53,5%); Kiến thức, kỹ năng và kết quả công việc (50,0%); Cơ sở vật chất (39,4%).
Nghiên cứu của Võ Thị Ngọc Quyên (2016): “Sự hài lòng đối với công việc của cán bộ công chức viên chức Sở Công thương thành phố Đà Nẵng” cho thấy bảy yếu tố ảnh hưởng đến sự hai lòng bao gồm: (1) Tinh chất công việc, (2) Cơ hội đào tạo và thăng tiến, (3) Tiền lương và phúc lợi, (4) Lãnh đạo, (5) Đồng nghiệp, (6) Điều kiện làm việc, (7) Đánh giá thành tích. Nghiên cứu Trương Minh Đức (2017), khi nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc đã sử dụng các yếu tố “nhu cầu” trong tháp Maslow đê xây dựng thang đo cho các biến độc lập là: (1) Nhu cầu sinh học cơ ban; (2) Nhu cầu an toản; (3) Nhu cầu quan hệ xã hội; Nhu cầu được tôn trong; (5) Nhu cau tu thé hién ban than”. Nghiên cứu của Đỗ Thị Xuân Hà (2019) về các yếu tố anh hưởng đến sự hai lòng trong công việc của cán bộ công chức cấp phường — khảo sát tại quận Binh Thạnh, Thành phố Hồ Chi Minh, dựa trên Chỉ số mô tả công việc (IDI) của Trần Kim Dung (2005), sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 180 cán bộ công chức làm việc tại 20 phường thuộc quận Bình Thạnh, TP.
Kết quả cho thấy có 6 yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc, chủ yếu là công việc, cơ hội đào tạo, lãnh đạo, đồng nghiệp, thu nhập và điều kiện làm việc. Nghiên cứu đề xuất giải pháp cải thiện sự hài lòng công việc của cán bộ công chức, nhắm tăng cường năng suat lao động và cam kêt với tô chức. Nghiên cứu Nguyễn Thị Thu Trang (2019) “đã thực hiện nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới việc động viên cán bộ công chức tại Công ty Dịch vụ công ích quận 10, thành phố Hồ Chí Minh. Bài viết sử dụng lý thuyết động viên đề phân tích và lượng hóa các nhân tố ảnh hưởng tới việc động viên cán bộ công chức.
Kết quả nghiên cứu cho thay trong 8 nhân tố được xác định chi có bốn nhân tô ảnh hướng có ý nghĩa đến động viên của cán bộ công chức, bao gồm: lương bồng và đãi ngộ tài chính, cơ hội dao tao và phát triển, phong cách lãnh đạo, mối quan hệ với đồng nghiệp”. Nghiên cứu của Pham Thị Thanh Trang (2020) nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn bó của cán bộ, công chức, viên, người lao động thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Bà Rịa, đề xuất biến phụ thuộc là Sự gắn bó; Biến độc lập bao gồm 6 biến: Bản chất công việc, Thu nhập và phúc lợi, Môi trường làm việc, lãnh đạo, đồng nghiệp, cơ hội đào tạo va thăng tiến.