Chương 1: Quản lý nhà nƣớc và phân cấp quản lý nhà nƣớc về xây dựng Chương 2: Thực trạng phân cấp quản lý nhà nƣớc về xây dựng. Chương 3: Phƣơng hƣớng, giải pháp, lộ trình thực hiện phân cấp quản lý nhà nƣớc về xây dựng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VÀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ XÂY DỰNG 1. Quản lý nhà nƣớc về xây dựng 1. Khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng Quản lý nhà nước là một lĩnh vực quản lý đặc biệt, gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước, theo nghĩa rộng thì quản lý nhà nước được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước, theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành được đặc trưng bởi các yếu tố có tính tổ chức, được thực hiện trên cơ sở pháp luật và thi hành pháp luật, được bảo đảm thực hiện bởi hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước.
Xây dựng là một ngành kinh tế- kỹ thuật có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, có những đặc điểm khác biệt so với các ngành, lĩnh vực khác bởi nó luôn gắn liền với đất đai, vốn đầu tư chiếm tỷ trọng lớn, có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhà nước, quyền, nghĩa vụ của mọi người dân trong xã hội. Các chính sách về phát triển đô thị, quản lý quy hoạch xây dựng, kiến trúc đô thị, đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật, khu đô thị mới, cấp giấy phép xây dựng… được triển khai sâu rộng trong cuộc sống góp phần thay đổi diện mạo đô thị và nông thôn Việt Nam. Nhiều lĩnh vực hoạt động xây dựng như khảo sát, thiết kế công trình, thi công xây dựng đã có bước trưởng thành lớn, có thể thiết kế được những công LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình có quy lớn, hiện đại, nhanh chóng tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Hoạt động xây dựng là hoạt động lập quy hoạch xây dựng, lập và quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thi công xây dựng công trình, giám sát thi công xây dựng công trình, lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng và các hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình nhằm tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường.
Xây dựng có liên quan đến lợi ích Nhà nước và lợi ích công cộng nên bất cứ một quốc gia nào từ các nước đang phát triển đến các nước phát triển cũng phải chú trọng, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Qua đó mới phân định rõ được quản lý nhà nước và quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm công trình được xây dựng có chất lượng, an toàn, phù hợp với quy hoạch, kiến trúc và tiết kiệm, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính trong quản lý xây dựng. Luật Xây dựng và những cơ chế, chính sách về hoạt động xây dựng đã được ban hành, tách bạch chức năng quản lý của Nhà nước và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như: phân cấp mạnh và quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể, quy định về điều kiện, năng lực, trình độ chuyên môn, nghề nghiệp của tổ chức và cá nhân hoạt động xây dựng. Mục tiêu của quản lý nhà nước về xây dựng là bảo đảm trật tự kỷ cương, phát huy tính năng động, sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương, bảo đảm sự quản lý tập trung, thống nhất và thông suốt của Chính phủ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước phục vụ tốt hơn nhu cầu và lợi ích LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở từng địa phương trong điều kiện chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX đã chỉ rõ: “Xây dựng đồng bộ và từng bước hiện đại hoá hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, điện lực, thông tin, thuỷ lợi, cấp thoát nước… Phát triển mạng lưới đô thị phân bố hợp lý trên các vùng. Hiện đại hóa dần các thành phố lớn, thúc đẩy quá trình đô thị hoá nông thôn. Không tập trung quá nhiều cơ sở công nghiệp và dân cư vào các đô thị lớn… Tăng cường công tác lập quy hoạch và quản lý đô thị, nâng cao thẩm mỹ kiến trúc”[42]. Luật Xây dựng được Quốc hội khoá XI, kỳ họp thứ tư thông qua ngày 26/11/2003 đã quy định tại Điều 112 như sau: “Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về xây dựng trong phạm vi cả nước” [6, tr.
Theo Điều 146 của Luật Nhà ở được Quốc hội khoá XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 thì: “Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về nhà ở” và “cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở ở trung ương chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về nhà ở” [4, tr. Như vậy, khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng có thể được hiểu như sau: Quản lý nhà nước về xây dựng là hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương tiến hành trên các lĩnh vực: Đầu tư xây dựng; vật liệu xây dựng; nhà ở và công sở; kiến trúc, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng nông thôn; hạ tầng kỹ thuật đô thị để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ do Nhà nước trao quyền nhằm quản lý hoạt động xây dựng của tất cả các tổ chức, cá nhân trong nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam. Nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về xây dựng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Điều 111 của Luật Xây dựng, nội dung quản lý nhà nước về xây dựng bao gồm: 1. Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển các hoạt động xây dựng.
Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động xây dựng. Ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng. Quản lý chất lượng, lưu trữ hồ sơ công trình xây dựng. Cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động xây dựng theo quy định của pháp luật.
Hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong hoạt động xây dựng. Tổ chức chỉ đạo nghiên cứu khoa học và công nghệ trong hoạt động xây dựng. Đào tạo nguồn nhân lực cho hoạt động xây dựng. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hoạt động xây dựng [6, tr.
Theo Điều 134 của Luật Nhà ở thì nội dung quản lý nhà nước về nhà ở bao gồm: 1. Xây dựng và chỉ đạo thực hiện định hướng, chương trình, quy hoạch và kế hoạch phát triển nhà ở. Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở và tổ chức thực hiện các văn bản đó. Ban hành tiêu chuẩn nhà ở và quản lý chất lượng nhà ở theo tiêu chuẩn nhà ở.
Công nhận quyền sở hữu nhà ở. Cho phép hoặc đình chỉ việc xây dựng, cải tạo nhà ở. Quản lý hồ sơ nhà ở. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Điều tra, thống kê, xây dựng dữ liệu về nhà ở. Nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nhà ở. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ yêu cầu phát triển và quản lý nhà ở. Quản lý hoạt động môi giới nhà ở.
Quản lý các hoạt động dịch vụ công về nhà ở. Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong lĩnh vực nhà ở [4, tr. Như vậy, quản lý nhà nước về xây dựng gồm 4 nội dung chủ yếu sau: - Hoạch định chính sách, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; - Tổ chức bộ máy quản lý, công tác cán bộ và chính sách đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công tác quản lý; - Quản lý các hoạt động cấp, thu hồi giấy phép; - Kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm, quản lý trật tự xây dựng giữ vững kỷ cương phép nước, đưa hoạt động xây dựng vào nề nếp. Tuy các nội dung về quản lý nhà nước đã thể hiện rõ trong Luật Xây dựng, Luật Nhà ở nhưng ở mỗi cấp quản lý khác nhau thì cấn nhấn mạnh các nội dung khác nhau.
Cụ thể: Bộ Xây dựng được Chính phủ giao thay mặt Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về xây dựng, trong đó cần tập trung vào công tác xây dựng và hoạch định chính sách phát triển ngành; soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật trình Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành, ban hành Quyết định, chỉ thị, thông tư; kiểm tra, thanh tra và thẩm định một số dự án theo thẩm quyền. Sở Xây dựng là cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương giúp Uỷ ban nhân dân thực hiện chức năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quản lý nhà nước về các lĩnh vực xây dựng trên địa bàn tỉnh, thành phố cần tập trung vào các nội dung quản lý chủ yếu sau: - Xây dựng quy hoạch phát triển, kế hoạch dài hạn, 5 năm và hàng năm, các chương trình, dự án, công trình xây dựng quan trọng thuộc các lĩnh vực quản lý của Sở phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, quy hoạch vùng và quy hoạch phát triển ngành, chuyên ngành cả nước; - Trình Ủy ban nhân dân tỉnh quy định việc phân công, phân cấp và ủy quyền quản lý đầu tư xây dựng, phân cấp quản lý chất lượng công trình, quản lý quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn thuộc thẩm quyền quản lý của tỉnh. - Cấp, thu hồi các loại chứng chỉ, giấy phép xây dựng theo ủy quyền; hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp huyện, xã trong việc cấp, thu hồi giấy phép xây dựng thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp huyện, xã. - Thực hiện kiểm tra, thanh tra xây dựng.
Riêng Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh có Sở Quy hoạch– Kiến trúc thì cần tập trung vào các nội dung quản lý nhà nước chủ yếu sau: - Soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật pháp luật về quy hoạch xây dựng và kiến trúc, cảnh quan.