Chương 1 : Giới thiệu Chương 2 : Cơ sở lý thuyết và tong quan nghiên cứu Chương 3 : Thực trạng tình hình xuất khẩu thủy sản ở Việt Nam Chương 4 : Mô hình ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến XKTS Việt Nam sang thị trường ASEAN +3 Chương 5 : Đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm day mạnh XKTS Việt Nam sang thị trường ASEAN +3 CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ LÝ THUYET VÀ TONG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Khái niệm về xuất khẩu Xuất khâu được hiểu nôm na là một trong những hoạt động ngoại thương giữa các quốc gia với nhau trên thế giới chủ yếu là buôn bán hàng hóa và dịch vụ nhằm khai thác lợi thé của quốc gia với các quốc gia khác. Có nhiều cách hiểu khác nhau theo những cách nhìn nhận khác nhau. Theo Điều 28, mục 1, chương 2 luật Thương mại Việt Nam năm 2005, xuất khâu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thé Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.
Từ điển Bách khoa Hà Nội, xuất khâu là việc bán hàng hoặc dịch vụ ra thị trường nước ngoài; gồm hai loại hình: Xuất khẩu hàng hóa (còn gọi là xuất khẩu hữu hình), xuất khâu dịch vụ (xuất khâu vô hình). Theo tài nguyên giáo dục mở Việt Nam, xuất khâu là việc bán hàng hoá hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán. Cơ sở của hoạt động xuất khẩu là hoạt động mua ban trao đôi hàng hoá (bao gồm cả hàng hoá hữu hình và hàng hoá vô hình) trong nước. Khi sản xuất phát triển và trao đối hàng hoá giữa các quốc gia có lợi, hoạt động này mở rộng phạm vi ra ngoài biên giới của quốc gia hoặc thị trường nội địa và khu chế xuất ở trong nước.
Như vậy, xuất khẩu là một hoạt động cơ bản của hoạt động ngoại thương, nó xuất hiện từ lâu đời và ngày càng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng và chiều sâu. Hình thức cơ bản ban đầu của nó là hoạt động trao đồi hàng hóa giữa các quốc gia, cho đến nay nó đã phát triển ở trình độ ngày càng cao và được thể hiện thông qua nhiều hình thức tổ chức thương mại khu vực và quốc tế. Hoạt động xuất khâu ngày nay diễn ra trên phạm vi toàn cau, trong tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế, không chỉ là hàng hóa hữu hình mà cả hàng hóa vô hình với tỷ trọng ngày càng lớn. Trong hoạt động ngoại thương, xuất khâu là hoạt động mang hàng hóa hoặc dịch vụ bắt kỳ ra khỏi lãnh thổ hoặc đưa vào khu vực đặc biệt trên lãnh thé Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật; là hoạt động đưa hàng hóa và dịch vụ từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm thu lợi nhuận.
Dưới góc độ kinh doanh thì xuất khâu là việc bán hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ với nhau nhằm thu lợi nhuận. Còn dưới góc độ phi kinh doanh thì xuất khẩu chỉ là việc lưu chuyên hang hóa và dịch vụ qua biên giới quốc gia mỗi nước. Có nhiều khái niệm khác nhau về xuất khẩu, chuyên đề tiếp cận khái niệm xuất khẩu dưới góc độ kinh doanh thì xuất khâu là việc bán hàng hóa từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm thu lợi nhuận. Cũng theo khái niệm này,có thé rút ra ba đặc điểm cơ bản của xuất khẩu như sau: Thứ nhất, xuất khâu vượt qua phạm vi quốc gia, liên quan đến các thương nhân nước ngoài nên nó liên quan đến các vấn đề về luật pháp thương mại, phong tục tập quán, văn hóa kinh doanh, ngôn ngữ của các nước, .; Thứ hai, xuất khâu gắn liền với việc sử dụng các đồng tiền quốc gia khác nhau nên nó liên quan đến vấn đề thanh toán quốc tế và tỷ giá hối đoái.
Như vậy, hoạt động xuất khâu hàng hóa giữa hai hay nhiều quốc gia với nhau chịu ảnh hưởng bởi ba nhóm các yếu tô chủ yếu đó 1a: (i) nhóm các yếu tố liên quan đến QGXK; (ii) nhóm các yếu tố liên quan đến QGNK và (iii) nhóm các yếu tô khác có liên quan đến hoạt động XKHH giữa QGXK và QGNK 2. Các loại hình xuất khẩu Tất cả các hàng hóa, dịch vụ xuất khâu của quốc gia này sang quốc gia khác thường được biết tới là một trong các hình thức xuất khẩu phổ biến sau : Thứ nhất, xuất khâu trực tiếp là hình thức hai bên mua bán hàng sẽ trực tiếp ký kết hợp đồng ngoại thương. Hợp đồng ký kết giữa hai bên phải phù hợp với luật lệ của quốc gia cũng như thông lệ mua bán quốc tế. Hình thức xuất khẩu trực tiếp thích hợp đối với gần như mọi loại hình doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp lớn muốn quảng bá thương hiệu, giúp họ chủ động được hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mình.
Thứ hai, xuất khẩu gián tiếp hay ủy thác là hình thức bên có hàng sẽ ủy thác cho một đơn vị khác gọi là bên nhận ủy thác dé tiễn hành xuất khẩu trên danh nghĩa của bên nhận ủy thác.Để thực hiện hình thức này, doanh nghiệp nhận ủy thác cần ký kết hợp đồng xuất khâu ủy thác với đơn vị trong nước. Bên nhận ủy thác sẽ ký kết hợp đồng xuất khâu, giao hàng và thanh toán đối với đơn vị nước ngoài và cuối cùng là nhận phí ủy thác xuất khẩu từ chủ hàng đã ủy thác xuất khâu. Thông thường, các doanh nghiệp chưa có đủ thông tin cần thiết về thị trường nước ngoài, hay có quy mô kinh doanh còn nhỏ, nguồn lực hạn chế hoặc chịu nhiều rào cản từ phía nhà nước sẽ áp dụng hình thức xuất khẩu này. Thứ ba, gia công giá rẻ là hình thức công ty trong nước nhập tư liệu sản xuất từ nước ngoài về dé sản xuất hàng hóa theo yêu cầu của bên đặt hàng.
Hình thức này phát triển rộng rãi ở những quốc gia có nguồn lao động giá rẻ như : 7 Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ.Điều này giúp giải quyết vấn đề cấp bách là việc làm cho nền kinh tế, Việt Nam là nước gia công hàng xuất khẩu với các mặt hàng da dày, dệt may,điện tử. Vai trò của xuất khẩu Thứ nhất, xuất khẩu đóng góp vai trò tích cực vào tăng trưởng kinh tế vì đây là kênh mang lại nguồn ngoại tệ lớn nhất cho đất nước. Bên cạnh đó cũng giúp cá nhân các doanh nghiệp mở rộng quy mô tiêu thụ, tiếp cận người tiêu dùng nước ngoài. Từ đó thúc đây kinh tế phát triển.
Thứ hai, xuất khâu góp phần nâng cao chất lượng sản phâm, khi các nền kinh tế hội nhập sâu rộng trong nền kinh tế toàn cầu ,hàng hóa nhập xuất khâu của một nước luôn gặp phải hàng rào thuế quan và phi thuế quan cũng như sự cạnh tranh của các hàng hóa xuất khẩu khác nên bản thân hàng hóa cần không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, tối thiêu hóa giá thành đó là cách hàng hóa xuất khẩu của một quốc gia đứng vững trên thị trường tiêu thụ toàn cầu. Thứ ba, xuất khẩu đóng góp chuyền dịch cơ cấu kinh tế sang nền kinh tế hướng ngoại, hàng hóa của chúng ta sẽ trở thành hàng hóa của thế giới nếu chúng xuất khâu và được nhiều quốc gia tiêu thụ. Từ khi từ bỏ nền kinh tế kế hoạch, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng đến sản xuất và xuất khâu sang thị trường nước ngoài và điều này hợp xu thế phát triển của thế giới và khu vực. Thứ tư, xuất khâu góp phần giải quyết công ăn việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống nhân dân.
Xuất khẩu thu hút hàng triệu lao động làm việc với thu nhập trên trung bình đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiêu của người lao động. Thứ năm, xuất khâu là tiền đề mở rộng và thúc đây quan hệ kinh tế đối ngoại. Trong nền kinh tế thé giới các hoạt động như xuất khẩu,đầu tư, vận tải quốc tế.Đều là những hoạt động mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, trong đó xuất khẩu có vai trò lớn nhất vì hoạt động này ra đời trước và co ảnh hưởng đến các hoạt động còn lại. Một số mô hình lý thuyết về phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu Việt Nam 2.
Lý thuyết lợi thế so sánh David Ricardo và chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA) Ricardo đưa ra một số giả thiết nhằm đơn giản hóa việc phân tích mô hình mậu dịch quốc tế như sau: Chỉ có hai quốc gia, hai loại sản phẩm, một yếu tô sản xuất là lao động giá trị hàng hóa tinh theo lao động, chi phí sản xuất không đổi, chi phí vận chuyên bang không, lao động có thé tự do di chuyển trong một quốc 8 gia nhưng không thể di chuyên giữa các quốc gia, mậu dịch tự do không có thuế quan. Ricardo đã chứng minh rằng thậm chí trong trường hợp mà quốc gia không có lợi thế tuyệt đối trong sản xuất bat kỳ sản phâm nào thì mau dịch vẫn mang lại lợi ích cho cả hai phía. Cho đến khi nào còn tồn tại sự khác biệt trong tương quan giá cả giữa hai nước thì mỗi nước đều có lợi thế so sánh, nghĩa là, nếu có xảy ra mau dịch mỗi nước đều có thé tìm ra một loại hàng hóa mà sản xuất nó sẽ có lợi hơn so với sản xuất các hàng hóa khác. Chính hàng hóa này sẽ được xuất khẩu dé đổi lay nhập khẩu các hàng hóa khác.
Theo quy luật lợi thế so sánh của Ricardo, QGXK sẽ có lợi nếu xuất khâu các sản phẩm có lợi thé so sánh. Trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay, trên thị trường thế giới tồn tại đồng thời nhiều QGXK, nhiều QGNK nên lý thuyết lợi thế so sánh David Ricardo được vận dụng để tính chỉ số lợi số so sánh hiện hữu (Revealed Comparative Advantage - RCA) giữa các QGXK cùng có lợi thế xuất khẩu về một ngành hàng. Chỉ số RCA của một ngành được tính toán bằng cách so sánh tỷ trọng xuất khâu ngành hàng đó trong cơ cau xuất khẩu của một nước và tỷ trọng này trong cơ cấu xuất khẩu của thế giới (Nguyễn Xuân Thiên, 2014, trang 89 — 90). Chỉ số RCA phản ánh một cách tương đối mức độ chuyên môn hóa trong xuất khâu của một ngành hàng trong mối quan hệ với mức độ chuyên môn hóa tương ứng của thế giới trong một khoảng thời gian nhất định thường là một năm.