mở đầu là Freud.Freud, con người tích cực hoạt động là do sự thúc đẩy bởi bản năng di truyền từ tổ tiên sinh vật để lại. Trong đó đầu tiên phải nói tới là bản năng tình dục và bản năng tự vệ. Tuy nhiên trong xã hội tồn tại rất nhiều những quy định, những chuẩn mực, những giới hạn cụ thể nên các bản năng đó không được bộc lộ một cách tự do như trong giới sinh vật, mà chúng bị kiểm duyệt, bị ức chế và bị dồn nén xuống dưới tầng ý thức. Trong quá trình con người hành động, những bản năng này tự trong tiềm thức vẫn tiếp tục điều khiển hành vi của con người.
Như vậy theo quan điểm của S.Freud nhu cầu của con người được coi như một sức mạnh sinh học, tương tự với các bản năng sinh vật, cũng có những tính chất mù quáng và vô ý thức. Dựa trên những quan điểm này, quan điểm Freud mới ra đời nhấn mạnh sự phụ thuộc của cá nhân vào hoàn cảnh. Hoàn cảnh quy định cho cá nhân những phẩm chất quan trọng nhất, những phẩm chất đó trở thành những hình thức của tính tích cực của nhân cách. Theo các nhà phân tâm mới nhu cầu của con người được hình thành do sự tác động của môi trường sống.
Chính vì vậy, họ cũng không giải thích được những nguyên nhân xuất phát gây ra hoạt động của con người trước hoàn cảnh đã được sinh ra như thế nào trong mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau giữa cá nhân với hoàn cảnh. Đây chính là điểm hạn chế lớn nhất trong quan điểm của phân tâm học về nhu cầu.Maslow (1908-1970) - nhà tâm lý học Mỹ cũng cho rằng nhu cầu là động lực thúc đẩy hành vi của con người mạnh mẽ nhất. Tính xã hội nằm trong nhu cầu của con người, tính người mà nhu cầu và các rung động của con 23 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.duong người được hình thành và phát triển trong quá trình phát sinh chủng loại. Các nhu cầu dựa trên cơ sở di truyền nhất định.
ở điểm này học thuyết về nhu cầu của Maslow giống với học thuyết phân tâm của S. Maslow đã hình dung nhu cầu và sự phát triển của con người theo một chuỗi liên tiếp như một chiếc thang. Ông đã đem các loại nhu cầu khác nhau của con người căn cứ theo tính đòi hỏi và thứ tự phát sinh trước sau của chúng để chia thành năm bậc và sắp xếp theo thứ bậc từ thấp đến cao: Nhu cầu sinh lí (basic needs), nhu cầu an toàn (social needs), nhu cầu thương yêu (safety needs), nhu cầu tôn trọng (esteem needs), nhu cầu tù thể hiện (self-actualizing needs). Theo ông, mỗi nhu cầu của con người trong toàn bộ hệ thống nhu cầu phải được thoả mãn trong mối tương quan với môi trường để cá nhân đó phát triển khả năng cao nhất của mình.
Việc người đó có thể thoả mãn được các nhu cầu ở từng bậc của hệ thống thứ bậc nhu cầu hay không phụ thuộc khá nhiều vào môi trường bên ngoài.Maslow đã hiệu chỉnh thành 8 bậc nhu cầu của con người, bao gồm: 1/ Nhu cầu cơ bản (basic needs), 2/ Nhu cầu an toàn (safety needs), 3/ Nhu cầu xã hội (social needs), 4/ Nhu cầu được quý trọng (esteem needs), 5/ Nhu cầu về nhận thức (cognitive needs), 6/ Nhu cầu về thẩm mỹ (aesthetic needs), 7/ Nhu cầu thể hiện mình (self – actualizing needs), 8/ Sự siêu nghiệm (transcendence). Tuy nhiên, trong thực tế tháp nhu cầu gồm 5 cấp bậc vẫn được sử dụng nhiều hơn trong các lĩnh vực của cuộc sống trong đó có cả tham vấn. Mỗi nhu cầu của con người trong hệ thống thứ bậc phải được thoả mãn trong mối tương quan với môi trường để cá thể phát triển khả năng cao nhất của mình. Nhu cầu tham vấn thuộc nhu cầu bậc cao của con người và nó cũng cần được thoả mãn để mỗi cá nhân phát triển một cách tốt nhất.
24 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tháp nhu cầu của Maslow Nhu cầu hoàn thiện Nhu cầu được tôn trọng Nhu cầu giao lưu tình cảm Nhu cầu an toàn Nhu cầu thể chất Ở đây chúng tôi phân tích 5 thứ bậc nhu cầu của Maslow gắn với đặc điểm tâm lý của trẻ vị thành niên phạm pháp. Nhu cầu thể chất theo Maslow còn được gọi là nhu cầu của cơ thể hoặc nhu cầu sinh lý, bao gồm các nhu cầu như ăn, uống, ngủ, không khí để thở, tính dục, các nhu cầu làm cho con người thoải mái,… Đây là những nhu cầu cơ bản nhất và mạnh mẽ nhất của con người. Trong hình kim tự tháp, chúng ta thấy những nhu cầu này được xếp vào bậc thấp nhất (bậc cơ bản nhất).
Maslow cho rằng, những nhu cầu ở mức độ cao hơn sẽ không xuất hiện trừ khi những nhu cầu cơ bản được thoả mãn và những nhu cầu cơ bản sẽ chế ngự, hối thúc, giục giã con người hành động khi nó chưa đạt được. Chúng ta có thể kiểm chứng điều này đối với đa số các trường hợp, khi cơ thể không khỏe mạnh, đói khát hoặc bệnh tật, các nhu cầu khác thường chỉ còn là thứ yếu. Theo Maslow, cùng với việc đáp ứng các nhu cầu cơ bản, con người cũng có nhu cầu về sự an toàn. Nhu cầu an toàn thể hiện trong cả thể chất lẫn 25 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.duong tinh thần.
Con người mong muốn được bảo vệ cho sự sống còn của mình trong những trường hợp khẩn cấp, nguy khốn đến tính mạng như chiến tranh, thiên tai, gặp thú dữ,…hay trẻ con thường hay biểu lộ cảm giác thiếu an toàn khi bứt rứt, khóc đòi cha mẹ, muốn được vỗ về. Nhu cầu này cũng được khẳng định qua các mong muốn về sự ổn định trong cuộc sống, được sinh hoạt trong các khu phố an ninh, sống trong xã hội có pháp luật,…Nhiều người tìm đến sự che chở bởi các niềm tin tôn giáo cũng là do nhu cầu này, đây chính là việc tìm kiếm sự an toàn về mặt tinh thần. Đối với trẻ vị thành niên tại một số trường giáo dưỡng, việc các em không được đáp ứng đầy đủ sự bảo vệ an toàn như sự quan tâm của gia đình, có nhà ở, được đi học, được chăm sóc sức khỏe… sẽ là nguyên nhân thúc đẩy các em lang thang ngoài đường, tham gia vào các nhóm xã hội tiêu cực dẫn đến tình trạng bị đưa vào trường giáo dưỡng. Ngoài ra, việc các em cần sự bảo vệ từ những người xung quanh, từ phía xã hội là một nhu cầu chính đáng bởi lẽ trong trường giáo dưỡng, sự thống lĩnh, phân biệt giữa các trẻ vẫn diễn ra một cách phổ biến.
Điều này sẽ tạo nên tâm lý bất ổn, thiếu an toàn ở các em. Nhu cầu xã hội còn được gọi là nhu cầu mong muốn thuộc về một bộ phận, một tổ chức nào đó hay ai đó. Nhu cầu xuất phát từ tình cảm, tình yêu thương, thể hiện quá trình giao tiếp nhằm tìm kiếm kết bạn, làm việc nhóm hay tham gia vào một cộng đồng với những hoạt động chung nào đó,… Maslow nhấn mạnh rằng nếu nhu cầu này không được thoả mãn hay đáp ứng, nó có thể gây ra các bệnh trầm trọng về tinh thần. Nhiều nghiên cứu gần đây cũng cho thấy, những người sống cô lập, không giao tiếp hay tách mình ra khỏi nhóm thường mắc các bệnh về tiêu hóa, thần kinh, hô hấp hơn những người sống hòa nhập với cộng đồng, tập thể.
Chúng ta cũng biết rõ 26 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.duong rằng, không một ai có thể tồn tại ngoài các mối quan hệ xã hội, nơi mà ta đang tồn tại. Trong các trường giáo dưỡng, do có sự "va chạm" của nhiều nhân cách phức tạp cùng với tâm lý bất ổn, hoang mang,. nhiều trẻ thường cô lập mình trong "một thế giới riêng", các em có nhu cầu giao tiếp nhưng không có kỹ năng giao tiếp, điều này tạo nên rào cản tâm lý nhất định giữa các em. Do đó, trong công tác quản lý, giáo dục trẻ em phạm pháp ở trường giáo dưỡng cần đưa các em vào những hoạt động tập thể chung để các em có thể "giao tiếp" với nhau, làm việc theo nhóm, đồng thời các em chia sẻ những tâm tư, nguyện vọng và đồng cảm với những hoàn cảnh của nhau.
Nhu cầu tự trọng là nhu cầu thể hiện bậc cao trong hệ thống nhu cầu của Maslow. Nhu cầu tự trọng thể hiện 2 cấp độ: nhu cầu được người khác quý mến, nể trọng thông qua các thành quả của bản thân và nhu cầu cảm nhận, quý trọng chính bản thân mình. Sự đáp ứng và đạt được nhu cầu này có thể khiến cho một đứa trẻ học tập tích cực hơn, một người trưởng thành cảm thấy tự do hơn. Chúng ta thường thấy trong công việc hoặc cuộc sống, khi một đứa trẻ được khích lệ, khen thưởng về thành quả lao động của mình, nó sẵn sàng làm việc hăng say hơn, hiệu quả hơn.
Kinh nghiệm giáo dục trẻ phạm pháp tại các trường giáo dưỡng cũng chỉ ra rằng: các hành động chỉ trích, quát mắng. các em chỉ dẫn đến những hậu quả tồi tệ hơn về mặt giáo dục tâm lý. Nhà sư phạm Makarenko trong suốt cuộc đời dạy dỗ trẻ em hư, khi được hỏi bí quyết nào để sửa trị các em, ông nói: “Tôi chỉ đúc kết trong một công thức ngắn gọn: Tôn trọng và yêu cầu cao”. Bản chất tâm lý con người ai cũng muốn được tôn trọng nhưng chỉ tôn trọng mà không yêu cầu là không ổn.
Khi được tôn trọng là đã cho con người ở đúng vị trí “Người” nhất của mình. Do vậy, cần có trách nhiệm buộc phải sống và hành xử đúng đắn với sự tôn trọng đó.” Trích theo [38, tr. 45] 27 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.duong Trong hệ thống các thang bậc nhu cầu, nhu cầu tự thể hiện mình được xếp đặt ở mức độ cao nhất. Maslow mô tả nhu cầu này là: “Self - actualization as a person's need to be and do that which the person was “born to do” (nhu cầu của một cá nhân mong muốn được là chính mình, được làm những cái mà mình “sinh ra để làm”).
Nói cách khác, đây chính là nhu cầu được sử dụng hết tiềm năng bản thân để tự khẳng định mình, là việc tìm kiếm các cách thức mà năng lực, trí tuệ của mình được phát huy và cảm thấy hài lòng về nó. Nhu cầu này cũng chính là mục tiêu cao nhất mà công tác giáo dục trẻ em ở trường giáo dưỡng hướng đến. Có nhiều em là những đứa trẻ trưởng thành từ những gia đình nề nếp, có giáo dục nhưng vì những lý do khác nhau dẫn các em đến với con đường phạm tội.