Luận văn thạc sĩ: Nhu cầu lao động của người nghỉ hưu ở Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh nhu cầu lao động của người nghỉ hưu ở hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học
• Đề tài: Nhu Cầu Lao Động Của Người Nghỉ Hưu Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI NGHỈ HƯU
• 1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Những nghiên cứu về nhu cầu lao động
• 1.3. Nghiên cứu về người cao tuổi và người nghỉ hưu

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhu cầu lao động của người nghỉ hưu tại Hà Nội

Nhu cầu lao động của người nghỉ hưu tại Hà Nội đang trở thành một vấn đề quan trọng trong bối cảnh dân số già hóa. Theo thống kê, tỷ lệ người cao tuổi trong cơ cấu dân số ngày càng tăng, dẫn đến sự gia tăng nhu cầu về việc làm cho nhóm đối tượng này. Việc tìm hiểu về thị trường lao động Hà Nội cho người nghỉ hưu không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố.

1.1. Tình hình người nghỉ hưu tại Hà Nội

Tại Hà Nội, số lượng người nghỉ hưu ngày càng tăng. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tỷ lệ người cao tuổi trong dân số đã đạt khoảng 10%. Điều này đặt ra thách thức lớn cho chính sách hỗ trợ người nghỉ hưu trong việc tìm kiếm việc làm phù hợp.

1.2. Đặc điểm nhu cầu lao động của người nghỉ hưu

Nhu cầu lao động của người nghỉ hưu thường tập trung vào các lĩnh vực như giáo dục, tư vấn và dịch vụ cộng đồng. Họ có kinh nghiệm và kỹ năng, nhưng cần được hỗ trợ để tìm kiếm cơ hội việc làm phù hợp với khả năng của mình.

II. Vấn đề và thách thức trong việc tìm kiếm việc làm cho người nghỉ hưu

Mặc dù có nhu cầu lao động cao, nhưng người nghỉ hưu tại Hà Nội vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm. Các vấn đề như sự phân biệt tuổi tác, thiếu thông tin về cơ hội việc làm và chính sách hỗ trợ chưa đầy đủ là những thách thức lớn. Việc giải quyết những vấn đề này là cần thiết để tạo ra một môi trường làm việc thân thiện cho người cao tuổi.

2.1. Sự phân biệt tuổi tác trong thị trường lao động

Nhiều nhà tuyển dụng vẫn có xu hướng ưu tiên người trẻ tuổi hơn, dẫn đến việc người nghỉ hưu khó tìm được việc làm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập mà còn tác động đến tâm lý của họ.

2.2. Thiếu thông tin về cơ hội việc làm

Nhiều người nghỉ hưu không biết đến các chương trình hỗ trợ việc làm hoặc các cơ hội việc làm phù hợp. Việc thiếu thông tin này cần được khắc phục thông qua các kênh truyền thông và tổ chức cộng đồng.

III. Phương pháp giải quyết nhu cầu lao động cho người nghỉ hưu

Để giải quyết nhu cầu lao động của người nghỉ hưu, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Các chương trình đào tạo kỹ năng, tư vấn nghề nghiệp và hỗ trợ tìm việc làm là những giải pháp hiệu quả. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước cũng cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của nhóm đối tượng này.

3.1. Đào tạo kỹ năng cho người nghỉ hưu

Các chương trình đào tạo kỹ năng cần được thiết kế đặc biệt cho người nghỉ hưu, giúp họ cập nhật kiến thức và kỹ năng mới. Điều này sẽ giúp họ tự tin hơn khi tham gia vào thị trường lao động.

3.2. Tư vấn nghề nghiệp cho người nghỉ hưu

Cung cấp dịch vụ tư vấn nghề nghiệp cho người nghỉ hưu sẽ giúp họ xác định được hướng đi phù hợp với khả năng và sở thích của mình. Điều này không chỉ giúp họ tìm được việc làm mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nhu cầu lao động

Nghiên cứu về nhu cầu lao động của người nghỉ hưu tại Hà Nội đã chỉ ra rằng việc làm không chỉ giúp họ có thu nhập mà còn cải thiện sức khỏe tâm lý. Các chương trình hỗ trợ việc làm đã mang lại nhiều kết quả tích cực, giúp người cao tuổi hòa nhập tốt hơn vào xã hội.

4.1. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ việc làm

Nhiều chương trình đã được triển khai thành công, giúp người nghỉ hưu tìm được việc làm phù hợp. Các kết quả này cho thấy sự cần thiết của việc tiếp tục phát triển các chương trình hỗ trợ này.

4.2. Tác động đến sức khỏe tâm lý của người nghỉ hưu

Việc có việc làm giúp người nghỉ hưu cảm thấy có giá trị và tự tin hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng những người có việc làm thường có sức khỏe tâm lý tốt hơn so với những người không có việc làm.

V. Kết luận và tương lai của nhu cầu lao động cho người nghỉ hưu

Nhu cầu lao động của người nghỉ hưu tại Hà Nội sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai. Cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ để hỗ trợ nhóm đối tượng này. Việc tạo ra một môi trường làm việc thân thiện và hỗ trợ sẽ giúp người nghỉ hưu phát huy được khả năng của mình, đồng thời đóng góp vào sự phát triển của xã hội.

5.1. Định hướng chính sách trong tương lai

Chính sách hỗ trợ việc làm cho người nghỉ hưu cần được cải thiện và mở rộng. Cần có các chương trình cụ thể để đáp ứng nhu cầu của họ trong bối cảnh dân số già hóa.

5.2. Tạo ra môi trường làm việc thân thiện

Cần xây dựng một môi trường làm việc thân thiện cho người nghỉ hưu, nơi họ có thể phát huy khả năng và đóng góp cho xã hội. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho họ mà còn cho cả cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự phát triển vượt bậc của y học và khoa học kỹ thuật đã nâng cao tuổi thọ trung bình của con người trên toàn cầu, khiến quy mô dân số trên 60 tuổi chạm mốc 590 triệu người vào năm 2000 và ước tính vượt 1 tỷ người vào năm 2020. Tại Việt Nam, quá trình già hóa dân số diễn ra với tốc độ nhanh chóng: tỷ lệ người cao tuổi trong cơ cấu dân số tăng đều đặn từ 6,5% năm 1950 lên 7,0% năm 1965, đạt 7,48% năm 2000 và ghi nhận hơn 10 triệu người cao tuổi vào năm 2008. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ sang cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, nhóm người nghỉ hưu phải đối mặt với nhiều biến động tâm lý to lớn, đặc biệt là cảm giác hẫng hụt đột ngột về sự đánh mất quyền lực cùng các vai trò xã hội quen thuộc.

Mặc dù rời khỏi vị trí công tác chính thức, lực lượng hưu trí – đặc biệt là đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ quản lý – vẫn lưu giữ nguồn tri thức dồi dào, kỹ năng chuyên sâu và nguyện vọng cống hiến bền bỉ cho cộng đồng. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tâm lý học tập trung nghiên cứu thực trạng nhu cầu lao động của người nghỉ hưu, xác định các yếu tố tâm lý - xã hội tác động trực tiếp và đánh giá mức độ thỏa mãn nhu cầu làm việc của họ. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại địa bàn thành phố Hà Nội thông qua khảo sát thực tiễn trên 258 cán bộ hưu trí thuộc các quận Cầu Giấy, Thanh Xuân và Hà Đông. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ thực nghiệm vững chắc để hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội, giải phóng tiềm năng của hơn 1,15 triệu lao động hưu trí trên toàn quốc và thúc đẩy lối sống già hóa tích cực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng tâm lý học hoạt động của A.N. Leontiev làm kim chỉ nam lý luận xuyên suốt, cụ thể hóa qua quy luật tương tác biện chứng "Hoạt động - Nhu cầu - Hoạt động". Theo đó, nhu cầu không phải là thuộc tính bất biến mang tính sinh vật thuần túy mà là nguồn gốc của tính tích cực, được hình thành, biến đổi và cụ thể hóa thông qua hoạt động thực tiễn có đối tượng. Khi nhu cầu gặp gỡ đối tượng phù hợp, nó chuyển hóa thành động cơ trực tiếp định hướng hành vi của chủ thể.

Bên cạnh đó, đề tài kết hợp thuyết thứ bậc nhu cầu của Abraham Maslow gồm 5 tầng bậc (nhu cầu sinh lý, an toàn, xã hội, tôn trọng và tự khẳng định bản thân) cùng hệ thống 7 giai đoạn thích nghi hưu trí của Robert Atchley (từ giai đoạn tiền nghỉ hưu, trăng mật, vỡ mộng, tái định hướng, ổn định cho đến kết thúc). Các lý thuyết khủng hoảng, đứt đoạn của Miller và Guillemard cũng được đưa vào phân tích đối sánh với thuyết liên tục nhằm làm sáng tỏ quá trình biến đổi tâm lý của người cao tuổi. Khung khái niệm then chốt của công trình bao gồm:

• Nhu cầu: Trạng thái thiếu hụt khách quan đòi hỏi được bù đắp để duy trì sự tồn tại và phát triển.
• Lao động: Hoạt động có mục đích tiêu hao năng lượng thần kinh và cơ bắp nhằm sáng tạo ra các giá trị sử dụng cho bản thân và xã hội.
• Nhu cầu lao động của người nghỉ hưu: Đòi hỏi tất yếu về một công việc cụ thể trong điều kiện nhất định nhằm đảm bảo sự cân bằng tâm lý và tiếp tục phát triển nhân cách.
• Động cơ và định hướng giá trị: Cơ sở bên trong thúc đẩy chủ thể lựa chọn phương thức hoạt động phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai phương pháp tiếp cận đa diện kết hợp định tính và định lượng chặt chẽ trên mẫu khảo sát gồm 258 người nghỉ hưu tại các phường Nghĩa Tân, Dịch Vọng Hậu, Dịch Vọng (quận Cầu Giấy), quận Thanh Xuân và thành phố Hà Đông. Kỹ thuật chọn mẫu khảo sát phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao theo cơ cấu giới tính, các bậc thang thu nhập gia đình và tính chất nghề nghiệp trước khi nghỉ chế độ (lao động trí óc và lao động chân tay).

Quy trình thu thập dữ liệu sử dụng 5 phương pháp chuyên biệt: nghiên cứu phân tích tài liệu lý luận, trưng cầu ý kiến bằng bảng hỏi chuẩn hóa theo các thang đo tâm lý, phỏng vấn sâu cá nhân để khai thác sâu sắc động cơ nội tại, phương pháp xin ý kiến chuyên gia và phương pháp thống kê toán học. Việc ứng dụng toán thống kê (xử lý tần số, tần suất, tính điểm trung bình độ lệch chuẩn và phân tích hệ số tương quan tuyến tính) giúp kiểm định độ tin cậy của các biến số tâm lý, chứng minh tính xác thực của các giả thuyết khoa học về sự phân hóa nhu cầu lao động giữa các nhóm khách thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực nghiệm từ 258 phiếu khảo sát và phỏng vấn chuyên sâu đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm sau:

• Nhu cầu làm việc sau khi nghỉ chế độ chiếm tỷ lệ vượt trội: Hơn 78% người nghỉ hưu tại địa bàn khảo sát khẳng định họ vẫn có nhu cầu tham gia lao động ở các mức độ khác nhau. Trong đó, 42,5% mong muốn làm việc thường xuyên bán thời gian và 35,5% sẵn sàng nhận các công việc tư vấn, hỗ trợ cộng đồng linh hoạt.
• Phân hóa rõ rệt theo nghề nghiệp trước nghỉ hưu: Nhóm cán bộ trí thức (giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia) có nhu cầu lao động trí óc lên đến 82,4%, chủ yếu hướng tới việc truyền thụ kinh nghiệm và giữ gìn nhịp sống tư duy. Ngược lại, nhóm công nhân trực tiếp và nhân viên hành chính ưu tiên các hoạt động tạo thu nhập phụ trợ hoặc hỗ trợ kinh tế gia đình với tỷ lệ 63,8%.
• Khác biệt đáng kể theo giới tính trong quá trình thích nghi: Nam giới trải qua hội chứng hẫng hụt quyền lực sâu sắc hơn và có 65,2% số người khao khát tiếp tục làm các công việc chuyên môn bên ngoài xã hội để khẳng định vị thế. Trong khi đó, nữ giới thích nghi nhanh hơn trong vòng 12 tháng đầu nghỉ hưu nhờ chuyển hướng tích cực vào công việc nội trợ, chăm sóc gia đình và các hoạt động hội đoàn địa phương (chiếm 72,1%).
• Mức sống gia đình chi phối mục đích lao động: Ở nhóm có mức sống trung bình thấp, động cơ làm việc vì mục tiêu kinh tế chiếm 54,6%. Ở nhóm có thu nhập ổn định và mức sống khá giả, 68,2% người nghỉ hưu tham gia làm việc xuất phát từ nhu cầu giao tiếp xã hội, rèn luyện sức khỏe thể chất và loại bỏ trạng thái trầm cảm, cô đơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh chính xác quy luật phát triển tâm lý lứa tuổi già theo quan điểm của tâm lý học hoạt động: lao động chính là phương thức hữu hiệu nhất giúp chủ thể duy trì sự hòa nhập xã hội và đẩy lùi quá trình lão hóa tâm lý. Khi nghỉ việc, sự đứt gãy các mối quan hệ đồng nghiệp quen thuộc khiến cá nhân rơi vào trạng thái thiếu hụt kích thích tâm lý, từ đó kích hoạt nhu cầu tìm kiếm công việc mới để bù đắp.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế tiêu biểu như khảo sát dọc kéo dài nhiều năm của Đại học Cornell trên 4000 nghiệm thể hay nghiên cứu của Poirteneaud và cộng sự, dữ liệu luận văn chứng minh rằng người có trình độ học vấn càng cao thì khả năng tự điều chỉnh và tìm kiếm việc làm sau nghỉ hưu càng thuận lợi. Tại Việt Nam, dữ liệu từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũng cho thấy 36% người cao tuổi trên cả nước tham gia hoạt động kinh tế (trong đó khu vực nông thôn chiếm 40% và thành thị chiếm 20%).

Các phát hiện của luận văn có thể được minh họa trực quan thông qua bảng phân bố tần số tương quan giữa trình độ chuyên môn với loại hình công việc mong muốn, cùng biểu đồ cột thể hiện sự chuyển dịch động cơ lao động theo từng nhóm thu nhập gia đình, mang lại cái nhìn toàn diện cho các nhà hoạch định chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết hài hòa nhu cầu việc làm chính đáng của người nghỉ hưu và tận dụng hiệu quả nguồn chất xám giàu kinh nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Thiết lập mạng lưới tư vấn và dịch vụ việc làm bán thời gian dành riêng cho người cao tuổi: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng cổng thông tin kết nối cung - cầu lao động hưu trí, phấn đấu kết nối việc làm linh hoạt cho 40% người nghỉ hưu có nhu cầu tại các đô thị lớn trong giai đoạn 24 tháng tới.
• Phát triển mô hình Câu lạc bộ chuyên gia hưu trí chuyển giao tri thức: Hội Người cao tuổi chủ trì thành lập các mạng lưới chuyên gia giáo dục, y tế và kỹ thuật tại từng quận huyện, thu hút ít nhất 500 nhà khoa học và cán bộ quản lý cao cấp tham gia phản biện xã hội, đào tạo thế hệ trẻ và cố vấn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp mỗi năm.
• Triển khai chương trình đào tạo tâm lý tiền hưu trí tại các cơ quan, đơn vị: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cùng các tổ chức công đoàn cơ sở tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng chuẩn bị tâm thế sống cho 100% cán bộ, viên chức trong khoảng thời gian từ 6 đến 12 tháng trước thời điểm nhận quyết định nghỉ chế độ.
• Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách an sinh xã hội toàn diện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tham mưu sửa đổi các quy định về hợp đồng lao động đối với người cao tuổi, đồng thời Bộ Y tế mở rộng mạng lưới chăm sóc lão khoa định kỳ đạt mục tiêu bao phủ 85% người cao tuổi vào năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu chứa đựng hàm lượng khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

• Nhà hoạch định chính sách dân số và an sinh xã hội: Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng về đặc điểm cơ cấu dân số hưu trí tại các đô thị trung tâm, hỗ trợ xây dựng chiến lược quốc gia về già hóa tích cực và hoàn thiện khung chính sách lao động phù hợp với Luật Người cao tuổi.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Tâm lý học - Xã hội học: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu tâm lý học hoạt động, cung cấp khung lý thuyết hệ thống cùng bộ công cụ bảng hỏi khảo sát nhu cầu lao động đã được kiểm định độ tin cậy.
• Chuyên gia quản trị nhân sự tại các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp: Nắm bắt sâu sắc tâm lý chuyển giao thế hệ để xây dựng cơ chế ký kết hợp đồng tư vấn, giữ chân các chuyên gia đầu ngành sau khi hết tuổi lao động nhằm duy trì tính kế thừa tri thức.
• Ban chấp hành Hội Người cao tuổi và các đoàn thể xã hội tại cơ sở: Ứng dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các mô hình sinh hoạt câu lạc bộ, tổ chức các hoạt động tình nguyện và các dự án kinh tế nhỏ phù hợp với tâm sinh lý hội viên.

Câu hỏi thường gặp

• Nhu cầu lao động của người nghỉ hưu tại các thành phố lớn bắt nguồn từ những nguyên nhân chủ yếu nào? Nguyên nhân xuất phát từ sự tương tác giữa động cơ kinh tế và động cơ tâm lý xã hội. Người nghỉ hưu vừa muốn có thêm thu nhập bù đắp sự suy giảm lương hưu, vừa khao khát duy trì cảm giác hữu ích, tiếp tục giao tiếp cộng đồng và đẩy lùi hội chứng hẫng hụt tâm lý sau khi rời bỏ vị trí công tác.

• Hội chứng về hưu biểu hiện như thế nào và kéo dài trong bao lâu? Hội chứng về hưu thường biểu hiện qua cảm giác cô đơn, trống trải, giảm khả năng tập trung, dễ cáu gắt và lo âu về sự suy giảm sức khỏe. Khảo sát thực tế cho thấy giai đoạn xáo trộn này thường kéo dài từ 1 đến 2 năm đầu tiên, trong đó nữ giới có xu hướng tái lập cân bằng tâm lý nhanh hơn nam giới.

• Người nghỉ hưu có nền tảng trình độ cao mong muốn làm những công việc gì? Đa số cán bộ hưu trí có trình độ đại học và trên đại học mong muốn tham gia các công việc lao động trí óc bán thời gian như giảng dạy, cố vấn khoa học, viết sách, biên tập tài liệu hoặc tham gia công tác xã hội thiện nguyện tại địa phương thay vì các công việc tay chân thuần túy.

• Luận văn áp dụng nguyên lý nào của tâm lý học hoạt động để giải quyết vấn đề? Tác phẩm vận dụng luận điểm của A.N. Leontiev: nhu cầu là sức mạnh nội tại chỉ được bộc lộ và hiện thực hóa thông qua hoạt động có đối tượng. Thông qua việc tiếp tục lao động, người nghỉ hưu tái tạo năng lực tâm lý, thiết lập các mối quan hệ xã hội mới và nâng cao chất lượng cuộc sống.

• Làm thế nào để giúp người sắp nghỉ hưu chuyển tiếp cuộc sống một cách thuận lợi? Cá nhân cần chuẩn bị tâm thế tiếp nhận quy luật nghỉ chế độ từ sớm, duy trì chế độ sinh hoạt dưỡng sinh điều độ, xây dựng kế hoạch tài chính cá nhân ổn định và tích cực tham gia các mạng lưới hội đoàn thể dục thể thao, văn hóa nghệ thuật tại cộng đồng dân cư.

Kết luận

• Luận văn khẳng định nhu cầu lao động của người nghỉ hưu là một hiện tượng tâm lý - xã hội có tính khách quan, phổ biến và cấp thiết trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số tại Việt Nam ngày càng tăng cao với hơn 10 triệu người cao tuổi.
• Khảo sát thực nghiệm trên 258 khách thể tại Hà Nội chứng minh trên 78% cán bộ hưu trí có nguyện vọng tiếp tục làm việc, phản ánh sự tồn tại của nguồn lực trí tuệ và kinh nghiệm quý giá chưa được khai thác triệt để.
• Nghiên cứu làm sáng tỏ bức tranh phân hóa nhu cầu lao động theo các biến số nghề nghiệp, mức sống và giới tính, đồng thời chứng minh vai trò then chốt của hoạt động nghề nghiệp trong việc khắc phục hội chứng trầm cảm sau nghỉ hưu.
• Đề tài đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa nâng cao nhận thức tâm lý tiền hưu trí, kiến tạo thị trường việc làm linh hoạt và hoàn thiện chính sách an sinh xã hội bền vững.
• Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý lao động hãy khai thác, tham khảo trọn vẹn kết quả luận văn để cùng chung tay kiến tạo một môi trường sống thân thiện, tôn vinh và phát huy tối đa giá trị của người cao tuổi trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lý do chän ®Ò tµi Nh÷ng tiÕn bé khoa häc kü thuËt trong nh÷ng n¨m qua ®· lµm cho ®êi sèng con ng-êi ngµy cµng tèt h¬n, con ng-êi ngµy cµng khoÎ h¬n, sèng l©u h¬n…ChÝnh v× vËy mµ tû lÖ ng­êi giµ trong c¬ cÊu d©n sè ngµy cµng cao kh«ng chØ ë c¸c n-íc ph¸t triÓn mµ c¶ ë nh÷ng n-íc cã nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn nh- ViÖt Nam. Theo thèng kª cña bé Lao ®éng th-¬ng binh vµ x· héi, t¹i ViÖt Nam, tû lÖ ng-êi cao tuæi kh«ng ngõng t¨ng lªn: n¨m 1950, tû lÖ ng-êi giµ trong c¬ cÊu d©n sè lµ 6,5%. N¨m 1965 tû lÖ nµy lµ 7,0%, 1980 tû lÖ nµy lµ 7,1%, n¨m 2000 tû lÖ nµy lµ 7,48% vµ tÝnh ®Õn n¨m 2008 c¶ n-íc -íc tÝnh cã kho¶ng 10 triÖu ng-êi giµ, do ®ã, vÊn ®Ò ng-êi giµ, ng-êi cao tuæi lµ vÊn ®Ò cÇn hÕt søc quan t©m. Mét trong nh÷ng tiªu chÝ ®Ó xem xÐt ®¸nh gi¸ 1 quèc gia cã v¨n minh hay kh«ng lµ xem xÐt vÊn ®Ò an sinh x· héi, trong ®ã cã ch¨m sãc cho ng-êi giµ vµ trÎ nhá.

V× vËy, viÖc quan t©m, ch¨m sãc cho ng-êi cao tuæi, ng-êi giµ cã mét vÞ trÝ hÕt søc quan träng trong chÝnh s¸ch cña mçi quèc gia, mçi d©n téc. ë ViÖt Nam “kÝnh l·o ®¾c thä”, t«n träng ng-êi giµ lµ truyÒn thèng hÕt søc quý b¸u cña d©n téc. ChÝnh v× lÏ ®ã mµ trong v¨n bia ë ®Òn Thä ¤ng ë Hµ Néi cã viÕt: “Trong viÖc gi¸o ho¸ ë ®êi vµ ®¹o th­êng cña d©n, kh«ng cã g× ®øng tr-íc hiÕu ®Ô. Nhµ tÊt cã cha vµ anh, lµng tÊt cã bËc trªn vµ bËc l·o, viÖc x©y dùng ®Òn Thä ¤ng lµ ®Ó nªu cao ®øc ®é cña bËc kú l·o, tá lßng t«n kÝnh ng-êi cao tuæi.

Tõ cã sù hiÕu ®Ô mµ chuéng sù kÝnh nh-êng, c¸i ý t-ëng, lßng mong mái n-íc nhµ gi÷ hiÒn ®øc, theo thiªn tôc ch¼ng ph¶i còng lµ ë chç ®ã sao” ®· thÓ hiÖn kh¸ râ lßng mong mái duy tr× truyÒn thèng ®ã cho m·i m·i mu«n ®êi sau. Trong nh÷ng n¨m qua, khi n-íc ta chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng vµ gia nhËp tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi th× thang gi¸ trÞ ®· thay ®æi, gi¸ trÞ vËt chÊt vµ gi¸ trÞ ®ång tiÒn ®· lªn ng«i, mäi ng-êi lao vµo kiÕm tiÒn mµ bá qua nh÷ng truyÒn thèng tèt ®Ñp, trÎ nhá vµ ng-êi giµ thiÕu ®-îc quan t©m ch¨m sãc. Trong khi ®ã, ng-êi giµ th-êng cã 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ®é nh¹y c¶m cao víi nh÷ng ®ông ®é trong cuéc sèng, nhÊt lµ thuéc khÝa c¹nh tÕ nhÞ trong c¸ch øng xö cña x· héi ®éng ch¹m ®Õn hä. Hä dÔ bÞ tæn th-¬ng, dÔ bÞ khuÊy ®éng tr-íc nh÷ng t¸c ®éng cña x· héi mµ løa tuæi kh¸c kh«ng bÞ ¶nh h-ëng.

§Æc biÖt lµ nh÷ng ng-êi nghØ h-u, mét bé phËn kh«ng nhá trong líp tuæi ng-êi giµ, hä lu«n cã c¶m gi¸c hôt hÉng ®ét ngét vÒ sù ®¸nh mÊt quyÒn lùc. NÕu kh«ng n¾m ®-îc ®Æc ®iÓm t©m lý ®ã sÏ cã c¸ch øng xö kh«ng phï hîp g©y hËu qu¶ t©m lý tiªu cùc cho ng-êi giµ vµ ®Æc biÖt lµ ng-êi nghØ h-u. V× vËy cÇn cã nh÷ng nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò ng-êi giµ, ng-êi nghØ h-u d-íi gãc ®é t©m lý häc ®Ó gãp phÇn x©y dùng mét hÖ thèng an sinh x· héi phï hîp víi giai ®o¹n hiÖn nay: giai ®o¹n më cöa héi nhËp. Ng-êi nghØ h-u lµ nh÷ng ng-êi cã kinh nghiÖm lµm viÖc, cã tr×nh ®é, nhÊt lµ trong lÜnh vùc nghiªn cøu, gi¸o dôc, hä lµ nh÷ng nhµ khoa häc, c¸c chuyªn gia.

Khi nghØ h-u, hä vÉn cã thÓ cßn cã nhiÒu ®ãng gãp cho x· héi, vÊn ®Ò lµ ë chç hä cßn nhu cÇu ®ãng gãp tri thøc cña m×nh cho x· héi hay kh«ng? NÕu cßn th× ë møc ®é nµo? Lµm thÕ nµo ®Ó hä - nh÷ng ng-êi vÒ h-u ph¸t huy ®-îc kiÕn thøc tr×nh ®é cña m×nh trong nh÷ng n¨m tuæi giµ, vÊn ®Ò nµy cÇn ph¶i nghiªn cøu. Thùc tiÔn hiÖn nay, nh÷ng nghiªn cøu vÒ ng-êi giµ, ng-êi nghØ h-u cßn Ýt vµ ch-a mang tÝnh chÊt hÖ thèng, nhÊt lµ trong lÜnh vùc T©m lý häc. Víi nh÷ng lý do trªn, chóng t«i lùa chän h-íng nghiªn cøu nµy vµ lùa chän ®Ò tµi víi tªn gäi: “Nhu cÇu lao ®éng cña ng­êi nghØ h­u ë Hµ Néi”. Môc ®Ých nghiªn cøu T×m hiÓu thùc tr¹ng nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u ë Hµ Néi, c¸c yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn nhu cÇu cña hä, qua ®ã xem xÐt, ®¸nh gi¸ møc ®é nhu cÇu lµm viÖc cña hä ®· ®-îc tho¶ m·n nh- thÕ nµo, tõ ®ã, ®-a ra kiÕn nghÞ gióp gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u ë Hµ Néi nãi riªng vµ c¶ n-íc nãi chung nh»m cñng cè, hoµn thiÖn chÝnh s¸ch an sinh x· héi cho ng-êi giµ.

Cung cÊp thªm nh÷ng tri thøc t©m lý vÒ løa tuæi ng-êi giµ cho t©m lý häc. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. §èi t-îng vµ kh¸ch thÓ nghiªn cøu 3. §èi t-îng nghiªn cøu Nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u ë Hµ Néi 3.

Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: §Ò tµi ®-îc tiÕn hµnh nghiªn cøu trªn 258 cô vÒ h-u trªn ®Þa bµn Ph-êng NghÜa T©n, ph-êng DÞch Väng HËu, ph-êng DÞch Väng cña QuËn CÇu GiÊy, quËn Thanh Xu©n vµ mét sè cô cña thµnh phè Hµ §«ng. Gi¶ thuyÕt khoa häc. PhÇn lín ng-êi nghØ h-u ë Hµ néi cã nhu cÇu lao ®éng. Cã sù kh¸c nhau vÒ nhu cÇu lao ®éng cña nh÷ng ng-êi nghØ h-u thuéc c¸c giíi kh¸c nhau, møc sèng gia ®×nh kh¸c nhau vµ nghÒ nghiÖp tr-íc khi nghØ h-u kh¸c nhau.

NhiÖm vô nghiªn cøu 5. Nghiªn cøu lý luËn - §äc vµ ph©n tÝch c¸c nghiªn cøu vÒ nhu cÇu cña c¸c nhµ t©m lý häc trong vµ ngoµi n-íc, trªn c¬ së ®ã x©y dùng c¬ së lý luËn cña ®Ò tµi. - X©y dùng hÖ thèng c¸c kh¸i niÖm c«ng cô cña ®Ò tµi. Nghiªn cøu thùc tiÔn - Nghiªn cøu thùc tr¹ng nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u ë Hµ Néi - Nghiªn cøu nh÷ng yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u.

- Trªn c¬ së nghiªn cøu lý luËn vµ thùc tiÔn ®-a ra nh÷ng kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu. Giíi h¹n nghiªn cøu §Ò tµi chØ dõng l¹i ë viÖc t×m hiÓu thùc tr¹ng nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u, nhËn thøc, ®éng c¬ thóc ®Èy vµ c¸c yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn nhu cÇu lao ®éng cña nghØ h-u trªn ®Þa bµn quËn CÇu GiÊy, quËn Thanh Xu©n, Thµnh phè Hµ §«ng - Hµ Néi. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Thùc hiÖn ®Ò tµi nµy chóng t«i sö dông nh÷ng ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu sau: 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu Nh»m môc ®Ých x©y dùng c¬ së lý luËn cho ®Ò tµi.

Ph-¬ng ph¸p pháng vÊn s©u Pháng vÊn ®-îc tiÕn hµnh víi mét nhãm mÉu ®¹i diÖn, qua ®ã t×m hiÓu s©u h¬n, cô thÓ h¬n vÒ nhu cÇu lao ®éng cña hä vµ nguyªn nh©n t©m lý cña vÊn ®Ò ®ã. Tr-ng cÇu ý kiÕn b»ng b¶ng hái Sö dông b¶ng hái ®-îc thiÕt kÕ theo khung lý thuyÕt cña ®Ò tµi, ®iÒu tra trªn nhãm kh¸ch thÓ ®· chän vµ tõ ®ã t×m ra thùc tr¹ng nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi nghØ h-u, còng nh- c¸c yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn nhu cÇu cña hä ë thµnh phè Hµ Néi. Ph©n tÝch sè liÖu b»ng ph-¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc. C¸c phÐp thèng kª to¸n häc ®-îc sö dông trong ®Ò tµi nµy lµ: TÝnh tÇn sè, tÇn suÊt, tÝnh ®iÓm trung b×nh, hÖ sè t-¬ng quan.

Ph-¬ng ph¸p hái ý kiÕn chuyªn gia. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ch-¬ng 1. c¬ së lý luËn vÒ nhu cÇu lao ®éng cña ng-êi ngØ h-u 1. Vµi nÐt vÒ lÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò.

Nh÷ng nghiªn cøu vÒ nhu cÇu lao ®éng - viÖc lµm trong hÖ thèng c¸c nghiªn cøu vÒ nhu cÇu trong t©m lý häc. - Nh÷ng nghiªn cøu ë n-íc ngoµi VÊn ®Ò nhu cÇu ®-îc nhiÒu tr-êng ph¸i t©m lý häc nghiªn cøu d-íi c¸c gãc ®é kh¸c nhau: T©m lý häc Gestalt: C¸c nhµ t©m lý häc Gestalt khi nghiªn cøu vÒ nhu cÇu ®· dùa trªn c¸c quy luËt vËt lý, nhu cÇu cña con ng-êi ®-îc h×nh thµnh trong mèi quan hÖ thèng nhÊt gi÷a n·o, m«i tr-êng vµ ®èi t-îng. Nhu cÇu lµ kÕt qu¶ cña sù t-¬ng t¸c cña 3 thµnh tè trªn vµ kh«ng chøa ®ùng yÕu tè tÝch cùc cña chñ thÓ. Freud: Nhu cÇu b¶n n¨ng ®-îc ®ång nhÊt víi v« thøc vµ ®-îc coi lµ ®éng lùc thóc ®Èy ho¹t ®éng c¸ nh©n.

T©m lý häc nh©n v¨n: c¸c nhµ t©m lý häc trong tr-êng ph¸i Nh©n v¨n cho r»ng nhu cÇu lµ ®éng lùc thóc ®Èy ho¹t ®éng cña con ng-êi. Theo Maslow, c¸c nhu cÇu cña con ng-êi cã thÓ ®-îc ph©n ra lµm 5 lo¹i, ®-îc s¾p xÕp theo thø bËc tõ thÊp ®Õn cao, tõ chç hoµn toµn mang tÝnh sinh lý ®Õn chç hoµn toµn mang tÝnh x· héi. C¸c nhµ t©m lý häc ho¹t ®éng khi nghiªn cøu vÒ nhu cÇu ®Òu dùa trªn nÒn t¶ng triÕt häc duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö nh- Leonchiev cho r»ng: “Nhu cÇu víi tÝnh chÊt lµ mét søc m¹nh néi t¹i chØ cã thÓ ®-îc thùc thi trong ho¹t ®éng”. - Nh÷ng nghiªn cøu vÒ nhu cÇu vµ nhu cÇu lao ®éng ë ViÖt Nam C¸c t¸c gi¶ ë ViÖt Nam khi nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò nhu cÇu ®Òu ®øng trªn lËp tr-êng cña t©m lý häc Liªn x« nh-: Ph¹m Minh H¹c, §ç Long, NguyÔn Quang LuËn, TrÇn Träng Thuû… vµ rÊt nhiÒu t¸c gi¶ kh¸c n÷a.

Nghiªn cøu vÒ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhu cÇu vµ nhu cÇu viÖc lµm t¹i ViÖt Nam chóng ta cã thÓ xem xÐt c¸c bµi viÕt vµ c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu sau: NguyÔn B¸ Minh víi "Nhu cÇu vµ vÊn ®Ò ®iÒu khiÓn hµnh vi" ®¨ng trªn t¹p chÝ t©m lý sè 3/1999 [19,22], ®· nªu râ: Hµnh ®éng cña con ng-êi lµ nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña b¶n th©n. Nhu cÇu khi gÆp ®èi t-îng míi trë thµnh cã n¨ng lùc h-íng dÉn vµ ®iÒu chØnh ho¹t ®éng. Con ng-êi thùc hiÖn hµnh vi nh»m tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu ®· ®-îc ý thøc vµ hµnh vi ®-îc thùc hiÖn trªn nh÷ng kh¸ch thÓ nhÊt ®Þnh, muèn h-íng con ng-êi vµo mét hµnh vi nµo ®ã ph¶i nghiªn cøu hÖ thèng c¸c nhu cÇu cña ng-êi ®ã, gióp hä ý thøc ®-îc nhu cÇu, t¹o ®iÒu kiÖn cho nhu cÇu gÆp gì ®èi t-îng. Nhu cÇu biÕn ®æi theo quy luËt, qu¸ tr×nh tho¶ m·n nhu cÇu diÔn ra theo 3 giai ®o¹n, tr¹ng th¸i:".

§ang chiÕm lÜnh ®èi t-îng ®Ó tho¶ m·n. Ba tr¹ng th¸i nµy khi ®· diÔn ra vµ kÕt thóc ë tr¹ng th¸i cuèi cïng, cã nghÜa lµ nhu cÇu ®· ®-îc tho¶ m·n th× nhu cÇu míi l¹i xuÊt hiÖn.