Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Dự Định Sử Dụng Internet Trên Điện Thoại Di Động Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến dự định sử dụng internet trên điện thoại di động tại thành phố Hồ Chí Minh trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Lê Hữu Luân
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Quang Huân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Dự Định Sử Dụng Internet Trên Điện Thoại Di Động Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: DẪN NHẬP VÀ GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Đối tượng khảo sát
• 1.3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. GIỚI THIỆU
• 2.2. CÁC THẾ HỆ MẠNG DI ĐỘNG VÀ INTERNET DI ĐỘNG
• 2.2.1. Các thế hệ mạng di động
• 2.2.2. Thiết bị di động
• 2.2.3. Internet trên di động - MI (Mobile Internet)
• 2.3. LÝ THUYẾT CHẤP NHẬN CÔNG NGHỆ
• 2.3.1. Thuyết Hành Động Hợp lý - Theory of Reasoned Action (TRA)
• 2.3.2. Thuyết Hành vi theo kế hoạch - Theory of Planned Behavior (TPB)
• 2.3.3. Mô hình Chấp nhận Công nghệ - Technology Acceptance Model (TAM)
• 2.4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG MÔ HÌNH LÝ THUYẾT, VÀ GIẢ THUYẾT
• 2.4.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.4.2. Mô hình lý thuyết
• 2.4.3. Các khái niệm và giả thuyết
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.2. Qui trình nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Kế hoạch phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. THÔNG TIN MẪU NGHIÊN CỨU
• 4.2. ĐÁNH GIÁ THANG ĐO BẰNG HỆ SỐ TIN CẬY CRONBACH ALPHA
• 4.3. ĐÁNH GIÁ THANG ĐO BẰNG PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA
• 4.4. PHÂN TÍCH HỒI QUI BỘI
• 4.5. SO SÁNH VỚI MỘT SỐ NGHIÊN CỨU KHÁC
• 4.6. PHÂN TÍCH CẢM NHẬN CỦA KHÁCH HÀNG VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN DỰ ĐỊNH SỬ DỤNG
• 4.7. PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC BIẾN ĐỊNH TÍNH ĐẾN CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG VÀ DỰ ĐỊNH SỬ DỤNG
• 4.8. Hiện trạng sử dụng
• 5. CHƯƠNG 5: Ý NGHĨA VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. HÀM Ý ÁP DỤNG CHO DOANH NGHIỆP
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Dàn bài thảo luận nhóm
• Phụ lục 2: Bảng câu hỏi khảo sát
• Phụ lục 3: Phân tích độ tin cậy
• Phụ lục 4: Phân tích nhân tố EFA
• Phụ lục 5: Phân tích hồi qui bội
• Phụ lục 6: Phân tích ảnh hưởng của thu nhập

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sử Dụng Internet Trên Điện Thoại Di Động

Việc sử dụng internet trên điện thoại di động tại TP. Hồ Chí Minh đang ngày càng trở nên phổ biến. Nghiên cứu này nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ này. Các yếu tố như thói quen sử dụng internet, tác động của mạng xã hội, và điện thoại di động là những điểm chính cần được xem xét. Sự phát triển của công nghệ và hạ tầng internet cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy việc sử dụng dịch vụ này.

1.1. Tình Hình Sử Dụng Internet Trên Điện Thoại Di Động

Tại TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ người dùng internet trên điện thoại di động đang gia tăng nhanh chóng. Theo báo cáo, thời gian sử dụng internet trên điện thoại di động đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, với nhiều người sử dụng cho các mục đích khác nhau như giải trí, học tập và làm việc.

1.2. Các Nhân Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Việc Sử Dụng

Các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng internet trên điện thoại di động bao gồm giá cả dịch vụ internet, tính năng điện thoại, và độ tuổi người dùng. Những yếu tố này có thể tác động mạnh mẽ đến quyết định sử dụng dịch vụ của người tiêu dùng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Sử Dụng Internet Di Động

Mặc dù việc sử dụng internet trên điện thoại di động đang gia tăng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như hạ tầng internet, giá cước dịch vụ, và tình hình phát triển công nghệ là những yếu tố cần được giải quyết. Việc thiếu hụt hạ tầng internet tại một số khu vực cũng gây khó khăn cho người dùng trong việc truy cập dịch vụ.

2.1. Hạ Tầng Internet Tại TP. Hồ Chí Minh

Hạ tầng internet tại TP. Hồ Chí Minh đang phát triển nhưng vẫn chưa đồng bộ. Nhiều khu vực vẫn gặp khó khăn trong việc kết nối internet, ảnh hưởng đến thói quen sử dụng internet của người dân.

2.2. Giá Cước Dịch Vụ Internet

Giá cước dịch vụ internet di động tại Việt Nam vẫn còn cao so với thu nhập bình quân. Điều này ảnh hưởng đến đối tượng sử dụng và tình hình phát triển công nghệ trong lĩnh vực này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng internet trên điện thoại di động. Các khảo sát được thực hiện với đối tượng là người dùng tại TP. Hồ Chí Minh nhằm thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát

Khảo sát được thực hiện thông qua bảng hỏi trực tuyến, nhằm thu thập ý kiến từ người dùng về thói quen sử dụng internet và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng dịch vụ.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng và dự định sử dụng internet trên điện thoại di động.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sử Dụng Internet Di Động

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng internet trên điện thoại di động. Các yếu tố như tính năng điện thoại, giá cước dịch vụ, và tác động của mạng xã hội đều có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định sử dụng dịch vụ của người tiêu dùng.

4.1. Tác Động Của Mạng Xã Hội

Mạng xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thói quen sử dụng internet. Người dùng thường xuyên truy cập mạng xã hội để kết nối và chia sẻ thông tin, từ đó gia tăng thời gian sử dụng internet trên điện thoại di động.

4.2. Tính Năng Điện Thoại

Tính năng của điện thoại di động cũng ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng internet. Những điện thoại có tính năng tốt, hỗ trợ nhiều ứng dụng sẽ thu hút người dùng hơn, từ đó gia tăng thời gian sử dụng.

V. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng internet trên điện thoại di động tại TP. Hồ Chí Minh đang chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố khác nhau. Để phát triển dịch vụ này trong tương lai, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện hạ tầng internet và giảm giá cước dịch vụ.

5.1. Giải Pháp Cải Thiện Hạ Tầng

Cần đầu tư vào hạ tầng internet để đảm bảo mọi khu vực đều có thể truy cập dịch vụ. Điều này sẽ giúp tăng cường thói quen sử dụng internet của người dân.

5.2. Giảm Giá Cước Dịch Vụ

Giảm giá cước dịch vụ internet di động sẽ giúp nhiều người dùng hơn có thể tiếp cận dịch vụ, từ đó thúc đẩy sự phát triển của internet di động tại TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông năm 2010, Việt Nam có hơn 98,2 triệu thuê bao di động, tăng 31,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, doanh thu bình quân trên mỗi thuê bao (ARPU) di động lại có xu hướng giảm, từ 6,5 đô la Mỹ năm 2007 xuống còn khoảng 5 đô la Mỹ năm 2010, và dự báo sẽ giảm tiếp xuống còn 3,51 đô la Mỹ vào năm 2015. Trong bối cảnh thị trường viễn thông di động đang dần bão hòa, việc phát triển dịch vụ internet trên điện thoại di động (Mobile Internet - MI) được xem là một giải pháp quan trọng nhằm tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường.

Tại thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế - xã hội lớn nhất cả nước, tỷ lệ sử dụng internet và mức chi tiêu bình quân cho internet đều cao nhất cả nước. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng dịch vụ MI vẫn còn khiêm tốn, chỉ chiếm khoảng 16% thuê bao di động vào năm 2010. Điều này đặt ra câu hỏi về các nhân tố ảnh hưởng đến dự định sử dụng dịch vụ MI tại địa phương này.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nhân tố tác động đến dự định sử dụng internet trên điện thoại di động tại thành phố Hồ Chí Minh, phân tích sự khác biệt theo các đặc điểm nhân khẩu học như giới tính, thu nhập và hiện trạng sử dụng dịch vụ, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ MI phù hợp. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập từ năm 2010 đến 2011, nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản trị doanh nghiệp viễn thông và các nhà hoạch định chính sách.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính về hành vi và chấp nhận công nghệ:

• Thuyết Hành Động Hợp Lý (Theory of Reasoned Action - TRA): Giải thích hành vi của cá nhân dựa trên dự định hành vi, chịu ảnh hưởng bởi thái độ và chuẩn mực xã hội.
• Thuyết Hành Vi Theo Kế Hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB): Mở rộng TRA bằng cách bổ sung yếu tố kiểm soát hành vi cảm nhận, như nguồn lực và khả năng thực hiện hành vi.
• Mô hình Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM): Tập trung vào hai niềm tin chính là cảm nhận tính hữu dụng và cảm nhận tính dễ sử dụng, ảnh hưởng đến dự định sử dụng công nghệ.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Cảm nhận hữu dụng (Perceived Usefulness - PU): Mức độ cá nhân tin rằng sử dụng dịch vụ MI sẽ nâng cao hiệu quả công việc hoặc cuộc sống.
• Cảm nhận dễ sử dụng (Perceived Ease of Use - PEU): Mức độ cá nhân cảm thấy dịch vụ MI dễ dàng sử dụng, không gây khó khăn.
• Hiệu ứng xã hội (Social Influence - IMEI): Tác động của môi trường xung quanh và hình ảnh cá nhân đến dự định sử dụng.
• Tốc độ và cước phí (Speed & Price - SP): Mức độ chấp nhận về tốc độ truy cập và chi phí dịch vụ.
• Điều kiện thuận lợi về nguồn lực (Facilitating Conditions - FR): Khả năng tài chính và thiết bị hỗ trợ để sử dụng dịch vụ MI.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn:

1. Nghiên cứu sơ bộ (định tính): Thảo luận nhóm tập trung với 9 người nhằm khám phá, điều chỉnh và bổ sung các biến quan sát cho thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến dự định sử dụng dịch vụ MI.

2. Nghiên cứu chính thức (định lượng): Khảo sát trực tuyến và phát phiếu khảo sát trực tiếp tại thành phố Hồ Chí Minh, thu thập tổng cộng 154 mẫu hợp lệ. Mẫu được chọn theo phương pháp thuận tiện kết hợp kỹ thuật “snowball” để tăng số lượng người tham gia.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS với các phương pháp:

• Cronbach alpha: Đánh giá độ tin cậy của thang đo, tất cả các thang đo đều đạt hệ số trên 0.8, đảm bảo độ tin cậy cao.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Xác định cấu trúc nhân tố, với hệ số KMO = 0.82 và mức ý nghĩa sig = 0.000, cho thấy dữ liệu phù hợp để phân tích nhân tố. Năm nhân tố chính được trích xuất giải thích 78,38% biến thiên dữ liệu.
• Phân tích hồi quy bội: Kiểm định ảnh hưởng của các nhân tố đến dự định sử dụng dịch vụ MI, mô hình hồi quy có hệ số điều chỉnh R² = 0.529, nghĩa là giải thích được 52,9% sự biến thiên của dự định sử dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu ứng xã hội (IMEI) là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đến dự định sử dụng dịch vụ MI, với hệ số Beta chuẩn hóa cao nhất, cho thấy sự tác động tích cực của hình ảnh cá nhân và môi trường xung quanh đến quyết định sử dụng dịch vụ.

2. Điều kiện thuận lợi về nguồn lực (FR) cũng có ảnh hưởng tích cực và đáng kể, phản ánh rằng khả năng tài chính và thiết bị hỗ trợ là yếu tố quan trọng thúc đẩy dự định sử dụng.

3. Cảm nhận hữu dụng (PU) đóng vai trò quan trọng, người dùng có xu hướng dự định sử dụng dịch vụ khi họ tin rằng MI mang lại lợi ích thiết thực cho công việc và giải trí.

4. Tốc độ và cước phí (SP) được đánh giá là yếu tố ảnh hưởng tích cực, người dùng chấp nhận dịch vụ khi tốc độ truy cập không chậm hơn các hình thức internet khác và chi phí hợp lý.

5. Cảm nhận dễ sử dụng (PEU) không có ảnh hưởng đáng kể trong mô hình hồi quy, có thể do người dùng đã quen với công nghệ hoặc các yếu tố khác chi phối quyết định sử dụng nhiều hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hiệu ứng xã hội là nhân tố quan trọng nhất, phù hợp với các nghiên cứu trong lĩnh vực chấp nhận công nghệ, khi mà sự ảnh hưởng từ bạn bè, đồng nghiệp và gia đình tạo động lực mạnh mẽ cho người dùng mới. Điều kiện thuận lợi về nguồn lực cũng là yếu tố không thể bỏ qua, đặc biệt trong bối cảnh chi phí thiết bị và dịch vụ vẫn còn là rào cản với một bộ phận người dùng.

Cảm nhận hữu dụng và tốc độ, cước phí hợp lý là những yếu tố truyền thống trong mô hình TAM và các nghiên cứu về dịch vụ viễn thông, khẳng định tầm quan trọng của việc cung cấp dịch vụ có chất lượng và giá cả cạnh tranh. Việc cảm nhận dễ sử dụng không ảnh hưởng đáng kể có thể do dịch vụ MI đã trở nên phổ biến và quen thuộc với người dùng tại thành phố Hồ Chí Minh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố (Beta chuẩn hóa) đến dự định sử dụng, hoặc bảng tổng hợp kết quả phân tích hồi quy với các hệ số và mức ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chiến lược truyền thông và xây dựng hình ảnh dịch vụ MI: Các doanh nghiệp cần tập trung vào việc tạo dựng hình ảnh tích cực cho người dùng thông qua các chiến dịch marketing nhằm tận dụng hiệu ứng xã hội, khuyến khích người dùng hiện tại giới thiệu dịch vụ cho người khác. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng.

2. Cải thiện điều kiện thuận lợi về nguồn lực: Đề xuất các gói cước linh hoạt, hỗ trợ tài chính hoặc khuyến mãi thiết bị di động có khả năng truy cập internet, giúp người dùng dễ dàng tiếp cận dịch vụ hơn. Chủ thể thực hiện: nhà mạng và các đối tác bán lẻ. Thời gian: 12 tháng.

3. Nâng cao chất lượng dịch vụ với tốc độ truy cập ổn định và giá cả cạnh tranh: Đầu tư hạ tầng mạng để đảm bảo tốc độ truy cập không thua kém các hình thức internet khác, đồng thời duy trì mức giá hợp lý để thu hút người dùng. Thời gian: 12-24 tháng.

4. Phát triển các ứng dụng và nội dung hữu ích trên nền tảng MI: Tăng cường các dịch vụ giá trị gia tăng phục vụ công việc và giải trí nhằm nâng cao cảm nhận hữu dụng của người dùng. Chủ thể: nhà cung cấp dịch vụ và các nhà phát triển nội dung. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản trị doanh nghiệp viễn thông: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ MI, tối ưu hóa các yếu tố ảnh hưởng đến dự định sử dụng, từ đó tăng trưởng doanh thu và thị phần.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý: Thông tin về mức độ sử dụng và các rào cản giúp định hướng chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng và dịch vụ internet di động, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên trong lĩnh vực quản trị kinh doanh và công nghệ thông tin: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng lý thuyết chấp nhận công nghệ trong bối cảnh dịch vụ viễn thông di động tại Việt Nam.

4. Các nhà phát triển sản phẩm và dịch vụ số: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi người dùng giúp thiết kế sản phẩm phù hợp, nâng cao trải nghiệm và tăng tỷ lệ chấp nhận dịch vụ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hiệu ứng xã hội lại quan trọng trong việc sử dụng dịch vụ MI?
   Hiệu ứng xã hội phản ánh sự ảnh hưởng của môi trường xung quanh như bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đến quyết định sử dụng dịch vụ. Khi người dùng cảm thấy được xã hội công nhận hoặc khuyến khích, họ có xu hướng sử dụng dịch vụ hơn.

2. Điều kiện thuận lợi về nguồn lực bao gồm những gì?
   Bao gồm khả năng tài chính để chi trả cước phí, khả năng mua thiết bị hỗ trợ truy cập internet di động và sự sẵn sàng sử dụng dịch vụ khi có điều kiện.

3. Tại sao cảm nhận dễ sử dụng không ảnh hưởng đáng kể đến dự định sử dụng?
   Có thể do người dùng tại thành phố Hồ Chí Minh đã quen với công nghệ và dịch vụ MI, nên yếu tố này không còn là rào cản lớn trong quyết định sử dụng.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp viễn thông tăng cường cảm nhận hữu dụng của dịch vụ MI?
   Bằng cách phát triển các ứng dụng và dịch vụ giá trị gia tăng phục vụ nhu cầu công việc và giải trí, giúp người dùng nhận thấy lợi ích thiết thực khi sử dụng dịch vụ.

5. Tốc độ và cước phí ảnh hưởng như thế nào đến quyết định sử dụng dịch vụ?
   Người dùng ưu tiên dịch vụ có tốc độ truy cập nhanh, ổn định và chi phí hợp lý so với các hình thức internet khác, điều này giúp tăng khả năng chấp nhận và sử dụng dịch vụ MI.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định năm nhân tố chính ảnh hưởng đến dự định sử dụng dịch vụ internet trên điện thoại di động tại thành phố Hồ Chí Minh, trong đó hiệu ứng xã hội có ảnh hưởng mạnh nhất.
• Mô hình hồi quy giải thích được 52,9% sự biến thiên của dự định sử dụng, cho thấy tính phù hợp và thực tiễn của nghiên cứu.
• Kết quả nghiên cứu góp phần phát triển lý thuyết chấp nhận công nghệ trong lĩnh vực viễn thông di động tại Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường truyền thông, cải thiện điều kiện nguồn lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển nội dung giá trị gia tăng.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu ra các khu vực khác và cập nhật dữ liệu theo xu hướng công nghệ mới.

Hành động ngay hôm nay: Các doanh nghiệp viễn thông và nhà quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược phát triển dịch vụ MI, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường viễn thông di động tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------- LÊ HỮU LUÂN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN DỰ ĐỊNH SỬ DỤNG INTERNET TRÊN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------- LÊ HỮU LUÂN CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN DỰ ĐỊNH SỬ DỤNG INTERNET TRÊN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành : Quản trị Kinh doanh Mã số : 60.05 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGÔ QUANG HUÂN I LỜI CẢM ƠN Trƣớc tiên, tôi xin chân thành gởi lời cảm ơn đến Quý Thầy Cô trong khoa Quản Trị Kinh Doanh của trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đã trang bị cho tôi nhiều kiến thức quý báu trong thời gian qua. Tôi xin chân thành gởi lời cảm ơn TS Ngô Quang Huân, ngƣời hƣớng dẫn khoa học của luận văn, đã tận tình hƣớng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn đến những ngƣời bạn, những đồng nghiệp của tôi cũng nhƣ đồng nghiệp của vợ tôi đã nhiệt tình hỗ trợ, góp ý và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu. Đồng thời, cho tôi xin gửi đến lời cảm ơn với tất cả những ngƣời đã tham gia khảo sát. Sau cùng, xin cảm ơn Bố, Má, Vợ và các con đã tạo động lực mạnh mẽ và điều kiện thuận lợi cho Con/Chồng/Ba trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Xin gởi lời cảm ơn chân thành đến tất cả mọi ngƣời. Tác giả: Lê Hữu Luân I LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ “Các nhân tố ảnh hƣởng đến dự định sử dụng internet trên điện thoại di động tại thành phố Hồ Chí Minh” là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập và nghiêm túc. Các số liệu trong luận văn đƣợc thu thập từ thực tế có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, đƣợc xử lý trung thực và khách quan Tác giả: Lê Hữu Luân 3 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Doanh thu bình quân trên mỗi thuê bao (ARPU) di động – US$ Bảng 3.1 Mã hóa các thang đo dự định sử dụng internet trên di động Bảng 4.1 Mẫu phân bố theo phân loại đối tƣợng phỏng vấn Bảng 4.2 Kết quả Cronbach alpha Bảng 4.3 KMO and Bartlett's Test Bảng 4.4 Kết quả phân tích nhân tố EFA Bảng 4.5 Cronbach alpha của nhân tố hiệu ứng xã hội Bảng 4.6 Giả thuyết nghiên cứu sau phân tích EFA Bảng 4.7 Kết quả kiểm định giả thuyết Bảng 4.8 Thống kê mô tả Bảng 4.9 Kết quả một số nghiên cứu khác p<.10 Kết quả T-test với giới tính Bảng 4.11 Kết quả T-test với hiện trạng sử dụng dịch vụ 4 DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ Hình 1.1 Thị phần (thuê bao) di động tại Việt Nam Hình 1.2 Tỷ lệ sử dụng internet tại các thành phố lớn Hình 1.3 Mức chi tiêu bình quân đầu ngƣời/tháng cho internet tại các thành phố lớn Hình 2.1: Thuyết hành động hợp lý Hình 2.2: Thuyết hành vi có kế hoạch Hình 2.3: Mô hình chấp nhận công nghệ Hình 2.4: Mô hình nghiên cứu Hình 3.1: Qui trình nghiên cứu Hình 4.1 Mô hình nghiên cứu sau phân tích EFA Hình 4.2 Kết quả kiểm định mô hình lý thuyết Hình 4.3 Biểu đồ điểm trung bình biến quan sát Hình 4.4 Biểu đồ điểm trung bình biến quan sát theo hiện trạng 5 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.I LỜI CAM ĐOAN.II DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. III DANH MỤC HÌNH VÀ ĐỒ THỊ.IV MỤC LỤC. V CHƢƠNG 1: DẪN NHẬP VÀ GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.1 Đối tƣợng nghiên cứu:.2 Đối tƣợng khảo sát.3 Phạm vi nghiêu cứu.4 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.5 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.6 KẾT CẤU ĐỀ TÀI.8 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.2 CÁC THẾ HỆ MẠNG DI ĐỘNG VÀ INTERNET DI ĐỘNG.1 Các thế hệ mạng di động.2 Thiết bị di động.3 Internet trên di động - MI (Mobile Internet).3 LÝ THUYẾT CHẤP NHẬN CÔNG NGHỆ.1 Thuyết Hành Động Hợp lý - Theory of Reasoned Action (TRA).2 Thuyết Hành vi theo kế hoạch - Theory of Planned Behavior (TPB).3 Mô hình Chấp nhận Công nghệ - Technology Acceptance Model (TAM).4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, XÂY DỰNG MÔ HÌNH LÝ THUYẾT, VÀ GIẢ THUYẾT .1Câu hỏi nghiên cứu.2 Mô hình lý thuyết:.3 Các khái niệm và giả thuyết:.5 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. 24 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.2 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU.1 Qui trình nghiên cứu.2 Phƣơng pháp nghiên cứu.3 Kế hoạch phân tích dữ liệu:. 32 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.2 THÔNG TIN MẪU NGHIÊN CỨU.3 ĐÁNH GIÁ THANG ĐO BẰNG HỆ SỐ TIN CẬY CRONBACH ALPHA.4 ĐÁNH GIÁ THANG ĐO BẰNG PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA.5 PHÂN TÍCH HỒI QUI BỘI.6 SO SÁNH VỚI MỘT SỐ NGHIÊN CỨU KHÁC.7 PHÂN TÍCH CẢM NHẬN CỦA KHÁCH HÀNG VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN DỰ ĐỊNH SỬ DỤNG.8 PHÂN TÍCH ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC BIẾN ĐỊNH TÍNH ĐẾN CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG VÀ DỰ ĐỊNH SỬ DỤNG.3 Hiện trạng sử dụng.52 CHƢƠNG 5: Ý NGHĨA VÀ KẾT LUẬN.3 HÀM Ý ÁP DỤNG CHO DOANH NGHIỆP.4 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.56 Tài liệu tham khảo. 57 Phụ lục 1: Dàn bài thảo luận nhóm.IX Phụ lục 2: Bảng câu hỏi khảo sát.XIII Phụ lục 3: Phân tích độ tin cậy.XVI Phụ lục 4: Phân tích nhân tố EFA. XX Phụ lục 5: Phân tích hồi qui bội. XXIV Phụ lục 6: Phân tích ảnh hƣởng của thu nhập.XXVII 1 CHƢƠNG 1: DẪN NHẬP VÀ GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Theo Sách trắng Công nghệ Thông tin và Truyền thông của Bộ Thông tin và Truyền thông (2010) công bố thì tính đến đầu năm 2010 Việt Nam có hơn 98,2 triệu thuê bao di động tăng 31,1% so với cùng kỳ năm trƣớc. Đặc biệt, mức độ cạnh tranh trong thị trƣờng di động ngày càng khốc liệt với 7 nhà mạng chính thức cung cấp dịch vụ là VinaPhone, MobiFone, Viettel, S- Fone, E-Mobile, Vietnam Mobile, G-Tel (Beeline) và hai nhà cung cấp mạng di động ảo là Đông Dƣơng Telecom, VTC đã đƣợc cấp phép chuẩn bị cung cấp dịch vụ. Thị phần (thuê bao) di động tập trung vào phần lớn các doanh nghiệp VinaPhone, MobiFone, Viettel ( xem hình ) Nguồn: BTTTT 2010 [1] Hình 1.1 Thị phần (thuê bao) di động tại Việt Nam 2 Theo một báo cáo của Công ty nghiên cứu thị trƣờng BMI (2011) vừa đƣa ra trong quí 1 năm 2011, doanh thu bình quân trên mỗi thuê bao di động (ARPU) tại Việt Nam đang sụt giảm rất nhanh trong những năm qua. Nguyên nhân chủ yếu là do các nhà cung cấp chạy đua giảm giá bằng cách khuyến mãi, thị trƣờng chủ yếu phụ thuộc vào các số thuê bao trả trƣớc, giá cƣớc viễn thông cũng đã giảm tới 15% (từ tháng 7-2010), và quan trọng là thị trƣờng viễn thông di động đang tiến tới ngƣỡng bão hòa.1: Doanh thu bình quân trên mỗi thuê bao (ARPU) di động – US$ Nguồn: BMI [6] Năm ngoái, chỉ số ARPU của Việt Nam chỉ đạt 5 đô la Mỹ, giảm so với 5,52 đô la của năm 2009. Trong khi đó, chỉ số này trong các năm 2008 và 2007 tƣơng ứng là 6 đô la và 6,5 đô la. Với những con số nêu trên, BMI dự báo rằng chỉ số ARPU có thể sẽ giảm mạnh nữa và còn 3,51 đô la vào năm 2015. Điều nghịch lý ở đây là trong các năm gần đây mức lạm phát của Việt Nam hầu nhƣ ở mức hai con số, làm cho vật giá đều tăng. Việc này làm cho chi phí đầu vào của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cũng tăng theo. Trong khi đó, đi ngƣợc với xu hƣớng tăng giá của thị trƣờng thi giá dịch vụ viễn thông lại đi xuống. Do đó, thúc đẩy tăng trƣởng ARPU hiện đang là thách thức với mọi doanh nghiệp di động. Vì vậy, đối với doanh nghiệp di động việc có thêm dịch vụ internet trên di động, gọi tắt là MI (Mobile Internet), để cung cấp cho khách hàng hứa hẹn sẽ tăng trƣởng ARPU. 3 Cùng với sự tiến bộ của công nghệ, internet ngày càng phát triển, cung cấp một cách dễ dàng và hiệu quả để chuyển tiếp thông tin và dịch vụ đến hàng triệu ngƣời dùng. Với sự ra đời của dịch vụ MI đã giúp ngƣời dùng internet không bị giới hạn về không gian và thời gian, có thể truy nhập internet tại bất cứ nơi nào và bất cứ đâu. Giúp cho ngƣời dùng internet có thể nhận và gửi thông tin hay sử dụng những dịch vụ trên internet thuận lợi hơn những hình thức truy nhập khác. Ngoài ra, cũng với sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học công nghệ, điện thoại di động có khả năng truy nhập internet đang dịch chuyển từ loại hàng hóa xa xỉ thành hàng hóa thông thƣờng có mức giá phù hợp, chấp nhận đƣợc. Tại Việt Nam, với đặc thù rừng, núi, biển, đảo phức tạp nên việc triển khai internet gặp rất nhiều khó khăn và chi phí lớn khi thi công mạng cáp truyền dẫn mạng internet. Do đó, với sự ra đời của dịch vụ MI góp phần đẩy nhanh triển khai internet tại các khu vực này, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Hiện nay, tại thị trƣờng Việt Nam có hai hình thức kết nối internet di động, 2G và 3G (xin xem thêm mục 2.1), đối với 2G thì tất cả 7 doanh nghiệp đều đang cung cấp, còn đối với 3G chỉ có 5 doanh nghiệp có giấy phép sau cuộc thi tuyển để dành 4 giấy phép cungc ấp 3G và trúng tuyển là Vinaphone, Mobiphone, Viettel, EVN và Hanoi Telecom. Mặc dù dịch vụ MI xuất hiện tại Việt Nam đã lâu và đƣợc đánh giá cao về tính di động, vƣợt trội so với nhiều hình thức truy nhập internet khác, hứa hẹn một sự lan tỏa nhanh chóng thay thế cho hình thức truy nhập khác. Tuy nhiên, trong thực tế tốc độ triển khai không đƣợc nhƣ kỳ vọng. Theo Bộ Thông tin và Truyền thông (2010) công bố, tính đến tháng 4/2010 Việt Nam chỉ có 7 triệu thuê bao 3G (tƣơng ứng khoảng 7% thuê bao di động) có phát 4 sinh lƣu lƣợng. Cũng trong một báo cáo nghiên cứu thị trƣờng internet Việt Nam của Yahoo (2010), trong năm 2009 tỷ lệ sử dụng dịch vụ MI tại Việt Nam chỉ chiếm 9% thuê bao di động, và năm 2010 là 16%. Mặc dù tốc độ tăng là gần gấp đôi nhƣng vẫn chỉ chiếm ở mức tỷ lệ quá khiêm tốn so với kế hoạch ban đầu mà các doanh nghiệp khai thác đã kỳ vọng từ tính năng di động ƣu việt mà dịch vụ mang lại. Vì vậy, việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến dự định sử dụng dịch vụ internet trên di động tại Việt Nam là cần thiết.