Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG DU LỊCH NINH BÌNH 1. Một số khái niệm liên quan 1. Định nghĩa và quan điểm về du lịch Một trong những định nghĩa sớm nhất về du lịch được nhà kinh tế học người Áo Hermann Von Schullard đưa ra vào năm 1910, người đã định nghĩa nó là, "tổng số các nhà khai thác, chủ yếu có tính chất kinh tế, liên quan trực tiếp đến việc nhập cảnh, lưu trú và di chuyển của người nước ngoài trong và bên ngoài một quốc gia, thành phố hoặc một khu vực nhất định." Hunziker và Krapf (1941), đã định nghĩa du lịch là "tổng thể của các hiện tượng và mối quan hệ nảy sinh từ việc đi lại và lưu trú của những người không cư trú, trong chừng mực chúng không dẫn đến việc thường trú và không liên quan đến bất kỳ hoạt động kiếm tiền nào." Hiệp hội Du lịch Anh (1976) định nghĩa nó là "Du lịch là sự di chuyển tạm thời, ngắn hạn của con người đến điểm đến bên ngoài những nơi họ thường sống và làm việc và các hoạt động của họ trong thời gian lưu trú tại mỗi điểm đến. Nó bao gồm các hoạt động di chuyển cho mọi mục đích." Hiệp hội các chuyên gia khoa học quốc tế về du lịch (1981) đã định nghĩa Du lịch là các hoạt động cụ thể được lựa chọn theo sự lựa chọn và thực hiện bên ngoài môi trường gia đình.
Du lịch là tập hợp các hoạt động, dịch vụ và ngành mang lại trải nghiệm du lịch bao gồm vận chuyển, lưu trú, cơ sở ăn uống, cửa hàng bán lẻ, cơ sở kinh doanh giải trí và các dịch vụ khách sạn được cung cấp cho các cá nhân hoặc nhóm đi du lịch xa nhà.Tổng hợp các hiện tượng và mối quan hệ nảy sinh từ sự tương tác của khách du lịch, nhà cung cấp kinh doanh, chính quyền chủ nhà và cộng đồng chủ nhà 11 Tieu luan trong quá trình thu hút và thù địch những khách du lịch này và những du khách khác(Macintosh và Goeldner). Theo Tổ Chức Du Lịch Thế Giới (World Tourism Organization: UNWTO) đã định nghĩa Du lịch bao gồm các hoạt động của những người đi đến và ở lại những nơi bên ngoài môi trường thông thường của họ trong thời gian không quá một năm liên tục cho các mục đích giải trí, kinh doanh và các mục đích khác. Còn theo Điều 3 trong Luật Du lịch Việt Nam (2017), thì du lịch được hiểu là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác. Theo Điều 3 trong Luật Du lịch Việt Nam (2017), thì hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan đến du lịch.
Hoạt động của ngành du lịch dựa trên mối quan hệ qua lại của ba yếu tố cơ bản: Khách du lịch, tài nguyên du lịch và kinh doanh du lịch. Ba yếu tố trên có mối quan hệ mật thiết với nhau và có tác động qua lại với nhau. Nếu tồn tại độc lập và riêng biệt thì ba yếu tố trên không thể tạo ra các sản phẩm du lịch. Sự kết hợp ba yếu tố trên sẽ tạo ra môi trường du lịch – nơi có hoạt động kinh doanh du lịch và có các dịch vụ phục vụ cho khách du lịch.
Định nghĩa về khách du lịch Căn cứ vào nội hàm của khái niệm du lịch, khách du lịch có thể được xác định dựa vào các hoạt động của họ, du khách là những người có các các hoạt động liên quan đến một kỳ nghỉ xa và rời khỏi nơi cư trú thường xuyên ít nhất một đêm (Leiper, 1979). Theo một cách hiểu khác, khách du lịch là người tiêu dùng tại các điểm đến du lịch bằng các hoạt động sử dụng các tài nguyên nơi mà họ đến tham quan. Tất cả 12 Tieu luan các hoạt động của du khách đều loại trừ hoạt động kiếm tiền tại nơi đến. Có thể được định nghĩa là một người đi ra khỏi khu vực dân cư bình thường của họ trong thời gian tạm thời ít nhất một đêm, trong phạm vi hành vi của họ liên quan đến việc tìm kiếm trải nghiệm giải trí từ những tương tác với các đặc điểm hoặc đặc điểm của những địa điểm anh ta chọn đến thăm" (Leiper, 2004) Theo Điều 3 trong Luật Du lịch Việt Nam (2017), thì khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc để nhận thu nhập ở nơi đến.
Theo Điều 10 trong Luật Du lịch Việt Nam 2017, thì khách du lịch bao gồm khách du lịch nội địa, khách du lịch quốc tế đến Việt Nam và khách du lịch ra nước ngoài. Định nghĩa về điểm đến du lịch Điểm đến du lịch là các địa điểm có mục đích chính cho phép công chúng tiếp cận để giải trí, sở thích hoặc giáo dục” (Ủy ban Du lịch Canada, 1998, trang 3). Năm hạng mục chính đã được thành lập: Điểm thu hút di sản: tập trung vào việc bảo tồn và trưng bày các đối tượng, địa điểm và kỳ quan thiên nhiên có giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục (ví dụ: bảo tàng, phòng trưng bày nghệ thuật, di tích lịch sử, vườn thực vật, vườn thú, công viên thiên nhiên, khu bảo tồn) Điểm tham quan vui chơi / giải trí: duy trì và cung cấp quyền truy cập vào các cơ sở vui chơi hoặc giải trí (ví dụ: mái vòm; công viên giải trí, chủ đề và nước) Điểm tham quan giải trí: duy trì và cung cấp quyền truy cập vào các cơ sở ngoài trời hoặc trong nhà, nơi mọi người có thể tham gia các hoạt động thể thao và giải trí (ví dụ: sân gôn, cơ sở trượt tuyết, bến du thuyền, trung tâm chơi bowling) Điểm thu hút thương mại: hoạt động bán lẻ kinh doanh quà tặng, hàng thủ công và đồ lưu niệm tích cực tiếp thị cho khách du lịch (ví dụ: các cửa hàng thủ công được liệt kê trong sách hướng dẫn du lịch) 13 Tieu luan Điểm du lịch công nghiệp: chủ yếu kinh doanh nông nghiệp, lâm nghiệp và sản xuất các sản phẩm tích cực tiếp thị cho khách du lịch (ví dụ: nhà máy rượu, trại sản xuất cá giống, nhà máy) Điểm tham quan du lịch, thường được gọi là điểm thu hút khách, là một địa điểm tham quan thường được khách du lịch ghé thăm. Một đặc điểm vật lý hoặc văn hóa của một địa điểm cụ thể mà khách du lịch hoặc khách du lịch nhận thấy có khả năng đáp ứng một hoặc nhiều nhu cầu cụ thể liên quan đến giải trí của họ.
Các đặc điểm đó có thể là xung quanh tự nhiên (ví dụ: khí hậu, văn hóa, thảm thực vật hoặc phong cảnh) hoặc chúng có thể là vị trí cụ thể, chẳng hạn như một buổi biểu diễn nhà hát, bảo tàng hoặc thác nước. Ví dụ như Van Raaij (1986) xem điểm đến như một sản phẩm du lịch được cấu thành bởi các đặc điểm tự nhiên như khí hậu, cảnh quan, các công trình kiến trúc văn hóa-lịch sử. và các yếu tố do con người tạo nên như các khách sạn, điều kiện giao thông vận tải, cơ sở vật chất kỹ thuật, các hoạt động vui chơi giải trí. Tóm lại, từ góc độ khoa học về du lịch, khái niệm điểm đến du lịch trở thành đối tượng nghiên cứu gắn với sự chuyển động của dòng du khách cũng như ý nghĩa và sự tác động của dòng du khách đối với điểm đến.
Nghiên cứu này tiếp cận khái niệm điểm đến du lịch như là một sản phẩm du lịch gồm cả yếu tố hữu hình như biên 14 Tieu luan giới địa lý, điểm thu hút, cơ sở hạ tầng, lẫn vô hình như thương hiệu, danh tiếng của điểm đến Điểm đến cũng được xem là một vùng địa lý được xác định bởi khách du lịch, nơi có các cơ sở vật chất kỹ thuật và các dịch vụ đáp ứng nhu cầu của du khách (Cooper, Fletcher, Gilbert, Shepherd, & Wahhill, 2004). Đồng quan điểm đó, Nguyễn Văn Mạnh (2007) cho rằng điểm đến du lịch là một địa điểm mà chúng ta có thể cảm nhận được bằng đường biên giới về địa lý, đường biên giới về chính trị hay đường biên giới về kinh tế có tài nguyên du lịch hấp dẫn, có khả năng thu hút và đáp ứng được nhu cầu của khách du lịch Đứng ở góc độ của những người làm kinh doanh, một số các nhà nghiên cứu khác lại có cách nhìn nhận điểm đến du lịch như một sản phẩm hay một thương hiệu mang tính tổng hợp gồm nhiều nhân tố cấu thành như điều kiện thời tiết khí hậu, cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất hay kiến trúc thượng tầng, các dịch vụ, đặc điểm tự nhiên và văn hóa nhằm mang lại một trải nghiệm cho du khách ( (Kozak, 2002); (Beerli & Martin, 2004); (Yoon & Uysal, 2005); Mike and Caster, 2007). Ví dụ như (Van Raaij,1986) xem điểm đến như một sản phẩm du lịch được cấu thành bởi các đặc điểm tự nhiên như khí hậu, cảnh quan, các công trình kiến trúc văn hóa-lịch sử. và các nhân tố do con người tạo nên như các khách sạn, điều kiện giao thông vận tải, cơ sở vật chất kỹ thuật, các hoạt động vui chơi giải trí.
Theo quan điểm chiến lược, điểm đến được xem như một thương hiệu cần được quản lý và phát triển (Beerli and Martin, 2004). Các sản phẩm du lịch được mua trước khi chúng được sử dụng tại các điểm đến. Vì thế, sự lựa chọn điểm đến của khách du lịch phụ thuộc vào mức độ nổi tiếng hay uy tín của thương hiệu điểm đến. Thông tin kịp thời, chính xác về thương hiệu và thích hợp với nhu cầu của du khách góp phần tạo nên sự hài lòng của du khách cũng như tăng tính cạnh tranh của điểm đến ((Buhalis, 1998); (Kiralova & Pavliceka, 2015)).
Đồng quan điểm khi xem điểm đến như một sản phẩm hay một thương hiệu, 15 Tieu luan (Mike & Caster, 2007) cho rằng một điểm đến du lịch là sự tổng hợp của 6 thành tố nhằm thu hút du khách. Bao gồm: Các điểm thu hút khách, trang thiết bị tiện nghi, khả năng tiếp cận, nguồn nhân lực, hình ảnh và nét đặc trưng, giá cả.