Luận văn thạc sĩ ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings của Lâm Thị Lan Phương

Nghiên cứu sâu về ứng dụng mô hình quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) tại PVI Holdings. Phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp tối ưu hóa hiệu quả.

• Tác giả: Lâm Thị Lan Phương
• Người hướng dẫn: PGS TS Trần Thị Thanh Tú
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản trị các Tổ chức tài chính
• Đề tài: Ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá lý do tại sao Quản trị Rủi ro Doanh nghiệp ERM là chiến lược cốt lõi tại PVI Holdings

Trong bối cảnh thị trường tài chính và bảo hiểm ngày càng biến động, việc quản lý rủi ro không còn là một hoạt động đơn lẻ mà đã trở thành một phần không thể tách rời của chiến lược kinh doanh. Các doanh nghiệp cần một tầm nhìn toàn diện để nhận diện, đánh giá và ứng phó với mọi loại rủi ro, từ rủi ro tín dụng, thị trường đến rủi ro hoạt động và chiến lược. Chính vì lẽ đó, quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) đã nổi lên như một giải pháp tối ưu, giúp các tổ chức như PVI Holdings không chỉ bảo vệ tài sản mà còn tạo ra giá trị bền vững. Luận văn này đi sâu vào phân tích bản chất thay đổi của rủi ro và sự phát triển của mô hình ERM, nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng tăng của ERM trong việc kiến tạo giá trị thực sự cho các công ty bảo hiểm. Từ đó, đề tài cũng xác định những bước đi then chốt mà PVI Holdings và các công ty bảo hiểm khác cần thực hiện để chuyển đổi thành công trong quản trị rủi ro chiến lược, đặc biệt theo định hướng của Giám đốc quản trị rủi ro (CRO).

1.1. Tầm quan trọng của Quản trị Rủi ro Doanh nghiệp ERM trong ngành bảo hiểm

Ngành bảo hiểm hoạt động trong môi trường đầy rẫy bất định, từ biến động thị trường tài chính đến các sự kiện thiên tai không lường trước. Việc thiếu một khung quản trị rủi ro toàn diện có thể dẫn đến những tổn thất nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thanh toán và uy tín của doanh nghiệp. Quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) cung cấp một cách tiếp cận có hệ thống, giúp các công ty bảo hiểm tích hợp quản lý rủi ro vào mọi cấp độ hoạt động, từ hoạch định chiến lược đến vận hành hàng ngày. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ mà còn tối ưu hóa nguồn lực, cải thiện quá trình ra quyết định và nâng cao khả năng cạnh tranh. ERM biến rủi ro từ mối đe dọa thành cơ hội, cho phép các công ty như PVI Holdings khai thác tối đa tiềm năng tăng trưởng trong bối cảnh thách thức.

1.2. Luận văn ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings Một cái nhìn tổng quan

Nghiên cứu về ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings không chỉ là một công trình học thuật mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Luận văn tập trung vào việc đánh giá thực trạng triển khai ERM tại một trong những doanh nghiệp bảo hiểm hàng đầu Việt Nam. Bằng cách phân tích các yếu tố nội tại và bên ngoài ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro, luận văn cung cấp cái nhìn chi tiết về cách PVI Holdings đã và đang thích ứng với các chuẩn mực quốc tế và đặc thù của thị trường Việt Nam. Mục tiêu là chỉ ra những thành công, hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) của PVI Holdings, từ đó đóng góp vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và ngành bảo hiểm nói chung.

II. PVI Holdings đối mặt với những Rủi ro nào và Thách thức khi Ứng dụng ERM ra sao

Hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm đầy phức tạp, PVI Holdings không ngừng đối mặt với nhiều loại rủi ro đa dạng, từ những rủi ro nghiệp vụ đặc thù của ngành đến các rủi ro tài chính vĩ mô. Việc nhận diện chính xác và quản lý hiệu quả những rủi ro này là yếu tố sống còn để duy trì sự ổn định và tăng trưởng. Tuy nhiên, quá trình triển khai một mô hình ERM toàn diện không hề đơn giản, đặc biệt đối với một tổ chức lớn như PVI Holdings. Công ty phải vượt qua nhiều thách thức từ việc tích hợp dữ liệu, thay đổi văn hóa doanh nghiệp đến việc đảm bảo đủ nguồn lực chuyên môn. Sự thành công của ứng dụng ERM tại PVI Holdings phụ thuộc vào khả năng nhận thức và xử lý những rào cản này một cách khéo léo và chiến lược.

2.1. Nhận diện các rủi ro tài chính và nghiệp vụ đặc thù của PVI Holdings

PVI Holdings, với tư cách là một doanh nghiệp bảo hiểm lớn, phải quản lý một danh mục rủi ro phức tạp. Các rủi ro tài chính bao gồm rủi ro thị trường (biến động lãi suất, tỷ giá hối đoái, giá cổ phiếu), rủi ro tín dụng (khả năng mất khả năng thanh toán của các đối tác đầu tư) và rủi ro thanh khoản. Bên cạnh đó, các rủi ro nghiệp vụ đặc thù của ngành bảo hiểm như rủi ro bảo lãnh phát hành (underwriting risk), rủi ro dự phòng, và rủi ro tái bảo hiểm cũng đóng vai trò quan trọng. Theo phân tích, công ty cần đặc biệt tập trung vào kiểm soát tốt các rủi ro nghiệp vụ này để đảm bảo hiệu quả hoạt động và sự bền vững. Việc nhận diện rõ ràng từng loại rủi ro giúp PVI Holdings xây dựng các chiến lược quản lý phù hợp, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực đến kết quả kinh doanh.

2.2. Những thách thức khi triển khai mô hình ERM toàn diện tại doanh nghiệp bảo hiểm

Triển khai một mô hình ERM toàn diện tại một doanh nghiệp bảo hiểm như PVI Holdings đặt ra nhiều thách thức đáng kể. Một trong những rào cản chính là sự thiếu hụt nguồn nhân lực có kinh nghiệm, đặc biệt là ở cấp quản lý bậc trung, như luận văn đã chỉ ra. Việc tích hợp hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) vào các quy trình kinh doanh hiện có đòi hỏi sự thay đổi văn hóa và nhận thức về rủi ro trong toàn tổ chức. Ngoài ra, việc thu thập, chuẩn hóa và phân tích dữ liệu rủi ro từ nhiều nguồn khác nhau cũng là một thách thức lớn. Các công ty bảo hiểm cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo để đảm bảo hệ thống ERM hoạt động hiệu quả, liên tục cập nhật và phù hợp với sự phát triển của doanh nghiệp và thị trường.

III. Phương pháp tiếp cận hiệu quả Khám phá Mô hình Quản trị Rủi ro ERM hiện đại

Để đối phó với những rủi ro ngày càng phức tạp, các tổ chức tài chính và bảo hiểm đã phát triển và áp dụng các khung quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) tiên tiến. Các chuẩn mực quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các phương pháp này, cung cấp hướng dẫn và cấu trúc để các doanh nghiệp có thể xây dựng một hệ thống ERM toàn diện và hiệu quả. Việc hiểu rõ các nguyên tắc cơ bản và các cấu phần của những mô hình này là cần thiết để triển khai ERM thành công. Từ việc xác định bối cảnh đến đánh giá và xử lý rủi ro, mỗi bước trong quy trình ERM đều có ý nghĩa chiến lược, giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu kinh doanh. Việc áp dụng đúng các chuẩn mực và mô hình sẽ giúp PVI Holdings tối ưu hóa công tác quản trị rủi ro, nâng cao năng lực ứng phó và tạo ra giá trị bền vững.

3.1. Các chuẩn mực quốc tế về quản trị rủi ro doanh nghiệp COSO ERM và ISO 31000

Trên thế giới, có hơn 80 chuẩn mực và hướng dẫn về quản trị rủi ro doanh nghiệp. Hai trong số các tiêu chuẩn phổ biến nhất, được áp dụng rộng rãi cho các lĩnh vực khác nhau, bao gồm COSO ERM-2004 và ISO 31000:2009. COSO ERM-2004 tập trung vào một khung quản trị rủi ro doanh nghiệp tích hợp, với mục tiêu chính là cải thiện hiệu suất hoạt động thông qua việc kết hợp các mục tiêu chiến lược, rủi ro, điều hành và quản trị. Nó cung cấp các khái niệm then chốt cơ bản và một khung quản trị rủi ro toàn diện với 17 cấu phần. Trong khi đó, ISO 31000:2009 cung cấp các nguyên tắc và hướng dẫn chung về quản trị rủi ro, tập trung vào bản chất và cách thức thực hiện quy trình quản lý rủi ro một cách hệ thống. Cả hai chuẩn mực đều là nền tảng vững chắc cho việc xây dựng và phát triển mô hình ERM tại các doanh nghiệp như PVI Holdings.

3.2. Cơ sở lý luận và cấu phần của mô hình ERM hiệu quả

Một mô hình ERM hiệu quả được xây dựng dựa trên các cơ sở lý luận vững chắc và bao gồm nhiều cấu phần tương tác. Các cấu phần chính thường bao gồm: thiết lập bối cảnh (xác định phạm vi, mục tiêu và các yếu tố bên trong/bên ngoài); nhận diện rủi ro (phát hiện các rủi ro tiềm ẩn); phân tích và đánh giá rủi ro (định lượng khả năng xảy ra và tác động); xử lý rủi ro (lựa chọn chiến lược ứng phó như né tránh, giảm thiểu, chia sẻ hoặc chấp nhận); giám sát và soát xét (theo dõi liên tục hiệu quả của các biện pháp); và truyền thông và tham vấn (đảm bảo thông tin rủi ro được chia sẻ rõ ràng). Việc tích hợp các yếu tố này giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện về rủi ro, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược sáng suốt, tạo dựng lợi thế cạnh tranh và tăng cường khả năng phục hồi trước những biến động.

IV. PVI Holdings Đã Ứng dụng Mô hình Quản trị Rủi ro ERM như thế nào trong thực tiễn

Việc chuyển đổi từ tuân thủ các quy định sang một hệ thống quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) chiến lược là một bước tiến quan trọng đối với PVI Holdings. Công ty đã chủ động nắm bắt cơ hội từ năm 2019 để bắt đầu quá trình này, theo định hướng của Giám đốc quản trị rủi ro (CRO), nhằm xây dựng một mô hình ERM phù hợp nhất với đặc thù kinh doanh của mình. Thực trạng ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings cho thấy một cách tiếp cận có hệ thống, dựa trên các chuẩn mực quốc tế và được hỗ trợ bởi năng lực nội tại mạnh mẽ. Việc triển khai này không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà đã đi vào thực tiễn hoạt động, góp phần củng cố vị thế của PVI trên thị trường bảo hiểm. Tuy nhiên, cũng có những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để tối ưu hóa hiệu quả.

4.1. Thực trạng ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings Cách tiếp cận và nền tảng

Ứng dụng quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings được thực hiện trên nền tảng ISO 31000, bao gồm các giai đoạn then chốt: thiết lập bối cảnh, nhận diện rủi ro, phân tích, đánh giá rủi ro và xử lý rủi ro. Về tổ chức, PVI Holdings nhận được sự hỗ trợ đáng kể về đào tạo, kỹ thuật và thị trường từ đối tác chiến lược HDI Global SE. Công ty có thế mạnh vượt trội về năng lực tái bảo hiểm, là doanh nghiệp bảo hiểm duy nhất tại Việt Nam có hợp đồng năng lượng với thị trường London, đồng thời nhận được sự hỗ trợ lớn từ các nhà tái bảo hiểm quốc tế uy tín như Lloyds, Swiss Re, Munich Re, Allianz, AIG. Đội ngũ nhân sự trẻ, được đào tạo bài bản từ các trường chuyên ngành tài chính, bảo hiểm uy tín trên thế giới (CII, MII, ANZIF, CIMA, ACCA, CPA,...) cũng là một lợi thế, tiên phong trong đổi mới tư duy và cách làm. PVI cũng đã xây dựng được hệ thống kiểm soát rủi ro vững chắc qua nhiều năm kinh nghiệm vận hành.

4.2. Đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro và những điểm cần cải thiện tại PVI Holdings

Hoạt động quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, tạo dựng được một hệ thống đồng bộ và toàn diện. Năng lực tài chính mạnh mẽ, cùng với sự hỗ trợ từ đối tác chiến lược và các nhà tái bảo hiểm quốc tế, đã giúp PVI Holdings củng cố khả năng đối phó với các rủi ro lớn. Tuy nhiên, luận văn cũng chỉ ra một số điểm cần cải thiện. Cụ thể, nguồn nhân sự quản lý bậc trung của doanh nghiệp còn thiếu, đây là một thách thức đối với việc triển khai và vận hành mô hình ERM một cách nhất quán. Việc tiếp tục đầu tư vào đào tạo và phát triển đội ngũ, đặc biệt ở các vị trí quản lý, sẽ giúp PVI Holdings nâng cao hơn nữa hiệu quả quản trị rủi ro, đảm bảo sự bền vững và khả năng thích ứng linh hoạt trước những thay đổi của thị trường.

V. Kết luận và Tương lai phát triển của ERM Cơ hội chiến lược cho PVI Holdings

Quá trình ứng dụng mô hình quản trị rủi ro ERM tại PVI Holdings là một minh chứng cho sự chủ động và tầm nhìn chiến lược của công ty trong việc đối phó với môi trường kinh doanh đầy biến động. Việc xây dựng một hệ thống ERM vững chắc không chỉ giúp PVI giảm thiểu tổn thất mà còn mở ra những cơ hội mới để tối ưu hóa hiệu suất và tạo ra giá trị gia tăng. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai ERM tại PVI không chỉ hữu ích cho chính công ty mà còn cung cấp những thông tin quý báu cho các doanh nghiệp bảo hiểm khác tại Việt Nam. Để duy trì vị thế dẫn đầu, PVI Holdings cần tiếp tục hoàn thiện và phát triển mô hình ERM, đồng thời đón đầu các xu hướng mới trong quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) trên phạm vi toàn cầu.

5.1. Những khuyến nghị để tối ưu ứng dụng ERM tại PVI Holdings

Để tối ưu hóa ứng dụng ERM tại PVI Holdings, cần tập trung vào một số khuyến nghị chiến lược. Đầu tiên, tiếp tục đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ quản lý bậc trung, thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro. Thứ hai, nâng cao mức độ tích hợp của mô hình ERM vào quá trình ra quyết định chiến lược và vận hành hàng ngày, đảm bảo rằng rủi ro được xem xét ở mọi cấp độ. Thứ ba, tăng cường hệ thống công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu để hỗ trợ nhận diện, đánh giá và giám sát rủi ro một cách chính xác và kịp thời. Những cải tiến này sẽ giúp PVI Holdings chuyển đổi từ một hệ thống tuân thủ sang một hệ thống ERM tạo ra giá trị thực sự.

5.2. Xu hướng phát triển quản trị rủi ro doanh nghiệp ERM trong ngành bảo hiểm Việt Nam

Trong tương lai, quản trị rủi ro doanh nghiệp (ERM) trong ngành bảo hiểm Việt Nam dự kiến sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, theo kịp các chuẩn mực quốc tế. Xu hướng chính bao gồm việc áp dụng các công nghệ tiên tiến như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Học máy (Machine Learning) để phân tích rủi ro, dự báo các sự kiện bất lợi và tối ưu hóa các chiến lược ứng phó. Ngoài ra, sự gia tăng của rủi ro mạng (cyber risk) và rủi ro khí hậu cũng đòi hỏi các doanh nghiệp bảo hiểm phải tích hợp những loại rủi ro mới này vào khung ERM của mình. PVI Holdings cần chủ động nắm bắt những xu hướng này, không ngừng đổi mới và nâng cao năng lực quản trị rủi ro để duy trì lợi thế cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2018, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm bình quân trên 12% mỗi năm, đi kèm với những biến động khó lường từ môi trường kinh tế vĩ mô và rủi ro tổn thất quy mô lớn. Hoạt động kinh doanh bảo hiểm vốn mang tính đặc thù cao khi doanh thu được ghi nhận trước nhưng chi phí bồi thường phát sinh sau, khiến doanh nghiệp luôn đối diện với các nguy cơ bất đối xứng thông tin, gian lận trục lợi và tổn thất danh mục đầu tư. Trong bối cảnh phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn chưa xây dựng được hệ thống quản trị rủi ro toàn diện theo chuẩn mực quốc tế, việc triển khai Khung quản trị rủi ro doanh nghiệp (Enterprise Risk Management - ERM) trở thành yêu cầu sống còn.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị các Tổ chức tài chính của tác giả Lâm Thị Lan Phương, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Thị Thanh Tú tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (2020), tập trung giải quyết bài toán cấp thiết này. Đề tài xác định mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận về ERM, phân tích toàn diện thực trạng áp dụng hệ thống quản trị rủi ro tại Công ty Cổ phần PVI (PVI Holdings) thông qua bộ chỉ số tài chính và bồi thường giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro đến năm 2025.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện toàn diện tại PVI Holdings và các đơn vị thành viên, phân tích sâu dữ liệu tài chính với doanh thu hoạt động kinh doanh đạt mốc 8.590 tỷ đồng vào năm 2018. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp giải pháp duy trì tỷ lệ thu hồi công nợ thực thu đạt mức 92%, kiểm soát tỷ lệ bồi thường giữ lại dưới 50%, và tối ưu hóa lợi nhuận trước thuế bình quân trên 700 tỷ đồng mỗi năm cho doanh nghiệp dẫn đầu thị trường bảo hiểm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết vững chắc dựa trên sự tích hợp giữa các chuẩn mực quốc tế tiên tiến và đặc thù ngành tài chính - bảo hiểm:

• Khung quản trị rủi ro COSO ERM (2004 và 2017): Mô hình tích hợp gồm 5 cấu phần gắn liền với 20 nguyên tắc quản trị trong toàn bộ vòng đời kinh doanh, bao gồm quản trị và văn hóa, thiết lập chiến lược và mục tiêu, triển khai hoạt động, đánh giá rủi ro và điều chỉnh liên tục. COSO ERM giúp doanh nghiệp chuyển dịch từ cách tiếp cận quản lý rủi ro phân tán sang góc nhìn hợp nhất toàn diện.
• Tiêu chuẩn quốc tế ISO 31000:2009 (tương đương TCVN ISO 31000:2011): Khung nguyên tắc chuẩn hóa quy trình 5 bước khép kín gồm: Thiết lập bối cảnh, nhận diện rủi ro, phân tích rủi ro, đánh giá mức độ rủi ro và xử lý rủi ro, kết hợp cơ chế giám sát và báo cáo định kỳ.
• Mô hình Ba vòng bảo vệ (Three Lines of Defense): Cấu trúc phân định trách nhiệm rõ ràng với Vòng 1 là các đơn vị kinh doanh trực tiếp nhận diện rủi ro; Vòng 2 là bộ phận quản lý rủi ro và tuân thủ chuyên trách; Vòng 3 là kiểm toán nội bộ độc lập báo cáo trực tiếp lên Hội đồng Quản trị.

Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: Rủi ro thuần túy (nguy cơ tổn thất không có cơ hội sinh lời), rủi ro suy tính (tồn tại song song nguy cơ mất mát và cơ hội tạo lợi nhuận), khẩu vị rủi ro, cùng hai nhóm kỹ thuật nền tảng là kiểm soát rủi ro (né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu) và tài trợ rủi ro (tự bảo hiểm, chuyển dịch rủi ro qua tái bảo hiểm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên và các báo cáo nghiệp vụ nội bộ của PVI Holdings giai đoạn 2016-2018. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 100% danh mục gồm 11 nhóm nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ chính của PVI Holdings (bảo hiểm tài sản, thân tàu, hàng hóa, con người, xe cơ giới, hàng không, cháy nổ, trách nhiệm, tín dụng, thiệt hại kinh doanh và nông nghiệp). Tác giả lựa chọn phương pháp chọn mẫu có chủ đích toàn diện nhằm phản ánh đầy đủ bức tranh rủi ro mà không bỏ sót các nghiệp vụ có tỷ lệ tổn thất cao.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Sử dụng kỹ thuật quan sát, phân tích nội dung, đối chiếu quy trình quản trị thực tế của doanh nghiệp với các tiêu chuẩn của ISO 31000 và COSO ERM.
• Phương pháp định lượng: Áp dụng phương pháp so sánh tuyệt đối (xác định mức chênh lệch giá trị qua từng năm) và so sánh tương đối (phân tích tỷ lệ phần trăm tăng trưởng, tỷ lệ bồi thường trên doanh thu, tỷ lệ bồi thường giữ lại).

Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, giúp lượng hóa chính xác mức độ tổn thất của từng nghiệp vụ bảo hiểm và đánh giá hiệu quả thực chất của các giải pháp chuyển giao rủi ro trong chuỗi thời gian 3 năm liên tiếp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng tại PVI Holdings giai đoạn 2016-2018 mang lại những phát hiện quan trọng:

1. Quy mô doanh thu tăng trưởng ổn định nhưng có sự dịch chuyển cơ cấu lợi nhuận: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2016 đạt 8.000 tỷ đồng (trong đó doanh thu phí bảo hiểm gốc đạt 6.500 tỷ đồng và nhận tái bảo hiểm đạt 816 tỷ đồng, chiếm 98% tổng doanh thu). Đến năm 2018, tổng doanh thu đạt 8.590 tỷ đồng, tăng 18,8% so với năm 2016 và 15% so với năm 2017. Sự tăng trưởng đột biến năm 2018 có đóng góp lớn từ hoạt động đầu tư tài chính và dự án bất động sản Tây Hồ Tây với doanh thu xấp xỉ 1.000 tỷ đồng. Tỷ lệ doanh thu thực thu trên doanh thu bán hàng luôn giữ vững ở mức 92% qua các năm, cho thấy công tác kiểm soát nợ xấu và thu hồi phí bảo hiểm đạt hiệu quả rất cao.
2. Tỷ lệ bồi thường tập trung rủi ro cao ở các nghiệp vụ cốt lõi: Nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới duy trì tỷ lệ bồi thường cao qua các năm, lần lượt là 64% (2016), 62% (2017) và 59% (2018), chiếm tỷ trọng bồi thường lớn nhất toàn hệ thống (gần 38% tổng số tiền bồi thường năm 2016). Nghiệp vụ bảo hiểm con người có tỷ lệ bồi thường dao động từ 56% đến 65%. Đáng chú ý, năm 2018 ghi nhận sự biến động bất thường khi nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu và P&I có tỷ lệ bồi thường vọt lên 112% (chi bồi thường 755 tỷ đồng trên doanh thu 674 tỷ đồng), và bảo hiểm nông nghiệp có tỷ lệ bồi thường đột biến lên tới 396%.
3. Hiệu quả tái bảo hiểm và chuyển giao rủi ro được cải thiện rõ rệt: Năm 2016, chi bồi thường bảo hiểm gốc là 2.565 tỷ đồng. Tỷ lệ bồi thường bảo hiểm trên doanh thu hoạt động bảo hiểm đạt 0,42, thấp hơn tỷ lệ bồi thường giữ lại trên doanh thu giữ lại là 0,49, phản ánh công tác thu xếp tái bảo hiểm thời điểm này chưa đạt mức tối ưu. Tuy nhiên, đến năm 2018, nhờ nâng cao năng lực thẩm định và hợp tác chặt chẽ với các nhà tái bảo hiểm quốc tế, tỷ lệ bồi thường giữ lại đã được kiểm soát tốt hơn, giúp lợi nhuận kế toán trước thuế duy trì mức 745 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng tỷ lệ bồi thường cao ở mảng xe cơ giới và bảo hiểm con người xuất phát từ tần suất rủi ro giao thông cao, chi phí sửa chữa y tế gia tăng và áp lực cạnh tranh gay gắt khiến quy trình thẩm định ban đầu đôi khi bị nới lỏng. Sự biến động đột biến của bảo hiểm thân tàu và nông nghiệp trong năm 2018 phản ánh tính chất nghiêm trọng của các rủi ro thiên tai, thời tiết cực đoan và tai nạn hàng hải quy mô lớn.

Các phát hiện này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Chartis Research (2017) và Kowalska (2018), khẳng định rằng việc vận hành ERM không chỉ đơn thuần là kiểm soát tuân thủ mà là công cụ bảo vệ giá trị doanh nghiệp trước các cú sốc tổn thất. Toàn bộ chuỗi dữ liệu thực chứng trong nghiên cứu được trực quan hóa hiệu quả qua hệ thống biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu doanh thu - bồi thường 11 nghiệp vụ, đồ thị đường xu hướng thể hiện biến động tỷ lệ bồi thường giữ lại và bảng ma trận đánh giá rủi ro theo chuẩn ISO 31000, giúp ban điều hành xác định rõ mức độ ưu tiên xử lý tổn thất cho từng nhóm sản phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tại PVI Holdings định hướng đến năm 2025, luận văn đưa ra 5 nhóm giải pháp đồng bộ:

1. Chuẩn hóa quy trình nhận diện và sàng lọc rủi ro đầu vào: Khối Nghiệp vụ Bảo hiểm cần thiết lập quy tắc thẩm định rủi ro phân tầng, áp dụng công nghệ chấm điểm rủi ro tự động cho khách hàng xe cơ giới và bảo hiểm sức khỏe. Mục tiêu hành động: Giảm tỷ lệ bồi thường nghiệp vụ xe cơ giới xuống dưới 55% và bảo hiểm con người xuống dưới 50% trong giai đoạn 2021-2023.
2. Nâng cấp mô hình đo lường và xác lập hạn mức khẩu vị rủi ro: Ban Quản trị Rủi ro phối hợp cùng Khối Tái bảo hiểm xây dựng lại ma trận hạn mức giữ lại ròng cho từng nhóm nghiệp vụ, đặc biệt siết chặt hạn mức với rủi ro thân tàu và nông nghiệp. Mục tiêu hành động: Đảm bảo tỷ lệ bồi thường thuộc trách nhiệm giữ lại trên doanh thu giữ lại không vượt quá 45% trước quý 4 năm 2022.
3. Củng cố và vận hành thực chất mô hình Ba vòng bảo vệ: Ban Tổng Giám đốc chỉ đạo nâng cao tính độc lập của Bộ phận Kiểm soát nội bộ (Vòng 3), đồng thời tổ chức đào tạo chứng chỉ quốc tế (như CII, ANZIF, ACCA) cho 100% cán bộ quản lý rủi ro chủ chốt. Mục tiêu hành động: Hoàn thiện 100% cẩm nang hướng dẫn kiểm soát rủi ro cho tất cả phòng ban chức năng trước năm 2024.
4. Đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và tự động hóa ERM: Khối Công nghệ thông tin chủ trì xây dựng hệ thống phần mềm quản trị rủi ro tích hợp trực tiếp vào phần mềm lõi bảo hiểm (Core Insurance), tự động phát cảnh báo sớm khi các chỉ số bồi thường vượt ngưỡng an toàn. Mục tiêu hành động: Rút ngắn 40% thời gian lập báo cáo rủi ro định kỳ trước năm 2025.
5. Kiến nghị hoàn thiện cơ chế chính sách ngành: Cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm cùng Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cần sớm ban hành bộ quy chuẩn hướng dẫn áp dụng ERM bắt buộc và lộ trình triển khai biên khả năng thanh toán Solvency II cho 100% doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Hội đồng Quản trị, Ban Điều hành, Giám đốc Quản trị rủi ro (CRO) và Giám đốc Tài chính (CFO): Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn xác để thiết kế cơ cấu tổ chức ERM, vận hành mô hình Ba vòng bảo vệ và hoạch định chiến lược kinh doanh cân bằng giữa lợi nhuận và an toàn vốn.
• Chuyên viên thẩm định bảo hiểm, quản lý bồi thường và cán bộ kiểm soát nội bộ: Cung cấp bộ công cụ phân tích thực tiễn, phương pháp phân loại rủi ro thuần túy - suy tính và kinh nghiệm kiểm soát tổn thất trên 11 nhóm nghiệp vụ bảo hiểm thực tế.
• Cơ quan quản lý nhà nước và các nhà hoạch định chính sách bảo hiểm: Nắm bắt các vướng mắc thực tiễn từ doanh nghiệp dẫn đầu thị trường để xây dựng hành lang pháp lý, tiêu chuẩn an toàn vốn và cơ chế giám sát rủi ro hệ thống phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Bảo hiểm: Làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp kết hợp giữa tiêu chuẩn ISO 31000, khung COSO ERM và kỹ thuật phân tích số liệu tài chính trong các tổ chức tài chính tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình ERM mang lại lợi ích khác biệt gì so với quản lý rủi ro truyền thống tại doanh nghiệp bảo hiểm?

Quản trị rủi ro truyền thống thường diễn ra riêng lẻ tại từng phòng ban, chỉ tập trung xử lý sự vụ khi tổn thất đã phát sinh. Ngược lại, ERM tiếp cận toàn diện trên quy mô toàn doanh nghiệp, tích hợp rủi ro vào chiến lược kinh doanh và gắn liền với khẩu vị rủi ro. Thực tế tại PVI Holdings cho thấy ERM giúp bảo toàn nguồn vốn, duy trì lợi nhuận trước thuế trên 700 tỷ đồng và giữ vững tỷ lệ thực thu đạt 92%.

Mô hình Ba vòng bảo vệ tại PVI Holdings được phân định trách nhiệm như thế nào?

Mô hình gồm ba cấp độ rõ ràng: Vòng 1 là các đơn vị kinh doanh và hỗ trợ trực tiếp phát hiện, xử lý rủi ro hàng ngày; Vòng 2 là bộ phận quản lý rủi ro và tuân thủ chịu trách nhiệm giám sát, xây dựng khung chính sách chung; Vòng 3 là kiểm toán nội bộ độc lập thực hiện kiểm tra định kỳ và báo cáo trực tiếp lên Hội đồng Quản trị nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu lực của hệ thống.

Vì sao tỷ lệ bồi thường nghiệp vụ xe cơ giới của PVI Holdings giai đoạn 2016-2018 luôn ở mức cao?

Số liệu giai đoạn 2016-2018 cho thấy tỷ lệ bồi thường xe cơ giới dao động từ 59% đến 64%, chiếm gần 38% tổng chi bồi thường năm 2016. Nguyên nhân chủ yếu do mật độ tai nạn giao thông cao, chi phí vật tư sửa chữa tăng nhanh và hiện tượng trục lợi bảo hiểm diễn biến phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp phải áp dụng công nghệ thẩm định dữ liệu lớn để kiểm soát chặt chẽ.

Doanh nghiệp xử lý các rủi ro bồi thường quy mô lớn trong lĩnh vực hàng hải và năng lượng bằng cách nào?

Đối với các rủi ro có giá trị tổn thất khổng lồ như bảo hiểm tàu biển (tỷ lệ bồi thường vọt lên 112% năm 2018) hay bảo hiểm năng lượng, PVI Holdings áp dụng kỹ thuật tài trợ rủi ro thông qua tái bảo hiểm quốc tế. Doanh nghiệp chuyển nhượng phần lớn trách nhiệm vượt mức giữ lại sang thị trường quốc tế như Lloyd's London, Munich Re và đối tác chiến lược HDI Global SE để phân tán nguy cơ phá sản.

Điều kiện tiên quyết để một doanh nghiệp tài chính triển khai thành công tiêu chuẩn ISO 31000 và COSO ERM là gì?

Thành công của ERM đòi hỏi sự cam kết tuyệt đối từ Hội đồng Quản trị và Ban Tổng Giám đốc trong việc định hình văn hóa rủi ro, xây dựng cơ cấu tổ chức Ba vòng bảo vệ rõ ràng, đầu tư hệ thống công nghệ thông tin tự động hóa việc thu thập dữ liệu và sở hữu đội ngũ nhân sự có chứng chỉ chuyên môn quốc tế đủ năng lực phân tích định lượng rủi ro.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro doanh nghiệp theo các chuẩn mực quốc tế COSO ERM 2017 và ISO 31000:2009 trong lĩnh vực tài chính - bảo hiểm.
• Phân tích bức tranh tài chính PVI Holdings giai đoạn 2016-2018 với doanh thu vượt 8.590 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế trên 740 tỷ đồng và tỷ lệ thu hồi phí thực thu đạt mức cao 92%.
• Chỉ rõ thực trạng bồi thường trên 11 nhóm nghiệp vụ, chỉ ra rủi ro tập trung cao tại mảng xe cơ giới (59-64%), bảo hiểm con người (56-65%) và sự đột biến của bảo hiểm thân tàu (112% năm 2018).
• Đánh giá tính hiệu quả của cấu trúc tổ chức ERM và cơ chế vận hành mô hình Ba vòng bảo vệ gắn liền với năng lực tái bảo hiểm quốc tế.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp chiến lược và kiến nghị chính sách nhằm tối ưu hóa công tác quản trị rủi ro hướng đến mục tiêu phát triển bền vững năm 2025.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một mô hình ứng dụng ERM thực chứng, kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết chuẩn mực và dữ liệu kinh doanh thực tế tại doanh nghiệp bảo hiểm hàng đầu Việt Nam. Trong các giai đoạn tiếp theo đến năm 2025, các nghiên cứu mở rộng cần tiếp tục đi sâu vào việc xây dựng khung kiểm tra sức chịu tải vốn (stress testing) theo chuẩn Solvency II. Quý độc giả, các nhà quản lý doanh nghiệp và các chuyên gia học thuật quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn để xây dựng khung quản trị rủi ro vững chắc cho tổ chức của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH QUẢN TRỊ RỦI RO ERM 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu về quản trị rủi ro và mô hình quản trị rủi ro trong tổ chức tài chính Đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp nói chung, và quản trị rủi ro trong tài chính, ngân hàng và bảo hiểm nói riêng, điển hình phải kể đến như sau: Các nghiên cứu trong nước: Đối với đề tài quản trị rủi ro, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu đề cập tới công tác quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; có thể kể đến một số công trình đã công bố như sau: Tác giả Đỗ Mạnh Cường (2017) - trong đề tài “ Quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh hệ thống sân bóng đá của Công ty Cổ phần Đầu tư F-League tại Hà Nội”, trên cơ sở lý thuyết về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp, thực trạng công tác quản trị rủi ro tại doanh nghiệp, tác giả chỉ ra nguyên nhân, hạn chế và đề xuất các biện pháp quản trị rủi ro trong lĩnh vực kinh doanh sân bóng đá. Nghiên cứu của tác giả Đinh Văn Đức (2009) - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh về “Quản trị rủi ro trong hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam” lại đưa ra các mối nguy cơ rủi ro mà doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể đối mặt, từ đó giúp các doanh nghiệp này hiểu được lợi ích của việc quản trị rủi ro và có những lựa chọn quản trị thích hợp. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu tác giả thu được từ việc phỏng vấn trực tiếp 100 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động để đánh giá mức độ quan tâm của các doanh nghiệp cũng như chứng minh cho thực trạng về quản trị rủi ro trong hoạt động của doanh nghiệp để đưa ra các đề xuất, biện pháp quản trị thích hợp.

Tác giả Lê Thị Hồng Phượng (2012) với đề tài “Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại công ty TNHH Hoàng Vũ” đã hệ thống hóa một số lý luận về rủi ro như rủi ro trong kinh doanh, các đặc trưng của rủi ro, quá trình của quản trị rủi ro, các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tại doanh nghiệp trong lĩnh vực thép không rỉ. 3 Các nghiên cứu về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp: nghiên cứu nước ngoài điển hình gần đây phải kể đến: Kowalska I. Comparative analysis in the fuel sector and energy sector on the basis of Central-European companies listed on the Warsaw Stock Exchange”. Tác giả đã đánh giá hiệu quả triển khai hệ thống ERM được thực hiện trong bối cảnh tiếp xúc với kết quả tài chính và giá trị doanh nghiệp trước rủi ro.

Đánh giá được thực hiện trong bối cảnh kết quả tài chính, một hệ thống đánh giá hiệu quả gồm bốn giai đoạn được sử dụng bao gồm: ghi lại kết quả tài chính là lãi hoặc lỗ, phần trăm thay đổi trong kết quả tài chính ròng theo từng năm, lợi nhuận của tổng tài sản và khả năng sinh lời của vốn tự có. Nghiên cứu này kết luận việc triển khai các hệ thống ERM ở bất kỳ doanh nghiệp nào được nghiên cứu luôn chuyển thành sự ổn định rõ ràng về kết quả tài chính và giá trị doanh nghiệp. Nghiên cứu của Ojeka S. O và cộng sự (2019) trong bài viết “Chief financial officer roles and enterprise risk management: An empirical based study” đã nêu lên ảnh hưởng của CFO đối với việc thực hiện các sáng kiến ERM trong một mẫu của các tổ chức tài chính Nigeria (giữa 2013-2017).

Các tác giả đã phát triển ba yếu tố riêng biệt đại diện cho vai trò CFO là sức mạnh CFO, kinh nghiệm CFO và kiến thức CFO bằng cách sử dụng bao thanh toán thành phần chính. Giống như công việc trước đây, chúng tôi đo lường các thành phần ERM đồng thời để nắm bắt phạm vi của hệ thống ERM tinh vi. Phát hiện của các tác giả cho thấy rằng sự tham gia của CFO trong việc triển khai ERM vẫn ở mức tối thiểu trong khi CRO chỉ chịu trách nhiệm thực hiện ERM, điều này có thể làm giảm hiệu quả lợi ích chi phí. Các tác giả đã kết luận việc triển khai ERM vẫn không hiệu quả để giảm thiểu rủi ro, trong đó sự tham gia của CFO vào sáng kiến ERM bị hạn chế.

Sau đó, tác giả cũng kết luận rằng các CFO nên được phép đóng góp mạnh mẽ vào một số khía cạnh cụ thể của các sáng kiến ERM, cụ thể là xác định và phân tích các chỉ số rủi ro chính, ý nghĩa tài chính của rủi ro và tích hợp ERM vào các hoạt động tài chính truyền thống. 4 Các nghiên cứu về quản trị rủi ro trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và bảo hiểm: Các nghiên cứu tại nước ngoài có liên quan nhất đến đề tài này là công bố của Chartis Research năm 2017: “The Case for Enterprise Risk Management in Insurance - Manage risk, change your business, create value, achieve your objectives”. Chartis Research là nhà cung cấp nghiên cứu và phân tích hàng đầu trên thị trường toàn cầu về quản trị rủi ro. Mục tiêu của họ là hỗ trợ các doanh nghiệp khi họ thúc đẩy hiệu quả kinh doanh thông qua quản lý rủi ro, quản trị và tuân thủ doanh nghiệp được cải thiện và giúp khách hàng đưa ra quyết định kinh doanh và công nghệ thông tin bằng cách cung cấp phân tích chuyên sâu và tư vấn hành động về hầu hết tất cả các khía cạnh của công nghệ quản trị rủi ro.

Các lĩnh vực chuyên môn bao gồm: • Rủi ro tín dụng • Rủi ro hoạt động và quản trị, rủi ro và tuân thủ (GRC) • Rủi ro thị trường • Quản lý tài sản và trách nhiệm pháp lý (ALM) và rủi ro thanh khoản • Rủi ro kinh doanh hàng hóa và năng lượng • Tội phạm tài chính bao gồm: giám sát thương nhân, chống gian lận và chống rửa tiền • Quản lý rủi ro mạng • Rủi ro bảo hiểm • Các yêu cầu pháp lý bao gồm Basel 2 và 3, Dodd-Frank, MiFID II và Khả năng thanh toán II (Solvency II) Nguyễn Quang Thu (2008) với cuốn sách “Quản trị rủi ro và bảo hiểm trong doanh nghiệp” đã tổng hợp và phân tích về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp, cũng như vấn đề bảo hiểm trong doanh nghiệp. Một tập hợp những nghiên cứu về quản trị rủi ro trong lĩnh vực ngân hàng được trình bày trong Kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc gia về “Áp dụng Basel II trong quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam: cơ hội - thách thức và lộ 5 trình thực hiện”, đây là những nghiên cứu có tính thời sự, đặc biệt tập trung vào Basel II trong lĩnh vực ngân hàng thương mại, là tài liệu hữu ích tuy nhiên chỉ tập trung vào lĩnh vực ngân hàng chứ chưa đề cập đến lĩnh vực bảo hiểm. Các nghiên cứu kể trên đều chỉ ra ERM cũng có thể được mô tả như là một phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro để quản trị doanh nghiệp, tích hợp các khái niệm về kiểm soát nội bộ, hoạch định chiến lược. ERM được phát triển để đáp ứng nhu cầu những người muốn hiểu được các rủi ro mà doanh nghiệp đang phải đối mặt để đảm bảo quản trị rủi ro một cách thích hợp nhất.

Các nghiên cứu tại Việt Nam tập trung phân tích đánh giá rủi ro trong doanh nghiệp ở tầm vĩ mô. Đối với tầm vi mô, thì chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện và sâu sắc về việc đánh giá rủi ro trong hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần PVI (PVI Holdings), để có cái nhìn tổng quát nhất trong công tác quản trị rủi ro tại công ty. Chính vì vậy, đề tài này là một trong những công trình nghiên cứu đầu tiên về lĩnh vực ứng dụng ERM tại PVI Holdings. Rủi ro trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 1.

Khái niệm rủi ro trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Theo quan điểm truyền thống: rủi ro là vấn đề không được chờ đợi trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Rủi ro có thể được hiểu đó là khả năng xảy ra c ác biến cố không lường trước và khi các biến cố xảy ra sẽ làm cho kết quả thực tế khác với kết quả được kỳ vọng theo kế hoạch đã có trước đó. Rủi ro luôn xuất hiện một cách bất ngờ và đe dọa sự tồn tại của doanh nghiệp, tuy nhiên muốn có lợi nhuận thì nhiều khi phải biết chấp nhận nó và không được né tránh nó. Nên doanh nghiệp muốn tồn tại và đứng vững trong môi trường cạnh tranh, có vị trí và có thể dẫn dắt thị trường thì doanh nghiệp phải tìm cách đương đầu với rủi ro có thể xảy ra, tìm cách tiên liệu các rủi ro có thể xảy ra để tìm biện pháp phòng ngừa, hạn chế nhằm giảm thiểu thiệt hại do rủi ro gây ra.

Theo quan điểm này thì rủi ro là những thiệt hại, là mất mát, là nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm và khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người. Theo quan điểm hiện đại: “Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được” (Frank Knight), với tác giả Allan Willett thì “Rủi ro là bất trắc có thể liên quan đến 6 những biến cố không mong đợi” hay “Rủi ro là sự biến động tiềm ẩn ở những kết quả. Rủi ro có thể xuất hiện trong hầu hết các hoạt động của con người và không thể dự đoán được chính xác kết quả khi có rủi ro xẩy ra. Sự hiện diện của rủi ro sẽ gây nên sự không ổn định.

Nguy cơ rủi ro phát sinh bất cứ khi nào một hành động dẫn đến khả năng được hoặc mất không thể đoán trước” (C.Arthur William, Jr. Theo ISO 31000 thì rủi ro là sự tác động của sự kiện không chắc chắn lên mục tiêu mà doanh nghiệp ở mọi loại hình, dù lớn hay nhỏ, đều phải đối mặt với các tác động cả bên trong và bên ngoài làm cho doanh nghiệp không chắc chắn liệu có đạt được mục tiêu hay không và khi nào sẽ đạt được mục tiêu. Vậy nên, tác động của sự không chắc chắn này lên các mục tiêu của doanh nghiệp được gọi là rủi ro. Rủi ro (risk) là sự bất trắc có thể đo lường được, rủi ro vừa mang tính tích cực lại vừa mang tính tiêu cực.

Rủi ro có thể mang đến những tổn thất mất mát cho con người nhưng cũng có thể mang lại những lợi ích, hoặc là những cơ hội.