LỜI MỞ ĐẦU Ngày nay, các quốc gia dân chủ trên thế giới đều có những bản hiến pháp riêng. Mỗi bản hiến pháp chứa đựng trong đó khuôn khổ tổ chức của một xã hội, sự định hướng phát triển của xã hội đó cũng như nhiều những giá trị nhân văn, nhân bản khác. Một bản hiến pháp hay sẽ làm cho xã hội ổn định, phát triển và đến lượt nó, sự phát triển ổn định của xã hội sẽ củng cố các quy định của hiến pháp, giữ cho nó một sức sống bền bỉ và luôn theo kịp với thời đại. Ngược lại, một bản hiến pháp dở sẽ kìm chế sự vận động phát triển của xã hội nhưng rút cuộc những quy luật nội tại của nền kinh tế-xã hội sẽ vẫn giữ vai trò chủ đạo thúc đẩy sự phát triển và dần dần chúng sẽ đào thải đi những điều bất hợp lý trong hiến pháp.
Với nhận định những điều bất hợp lý sớm muộn cũng bị loại bỏ và những điều hợp lý ngày càng có sức sống mạnh mẽ, khoa học luật hiến pháp đã dành một bộ phận tập trung nghiên cứu những quy định, chế định hoặc toàn bộ bản hiến pháp của các quốc gia trên thế giới đã tồn tại lâu dài trong lịch sử. Hoạt động nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu những quy luật tồn tại trong kỹ thuật lập hiến qua đó đưa ra được phương pháp xây dựng những điều khoản, những chế định của hiến pháp vượt qua những điều kiện đặc thù của mỗi xã hội, bắt nhịp được những vận động biến đổi của xã hội theo thời gian,. và cuối cùng là nhằm xây dựng được những bản hiến pháp có sức sống trường tồn, luôn ngự trị và thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Trong xu hướng nghiên cứu đó, tôi đã tìm đến với bản hiến pháp Mỹ, một bản hiến pháp được hình thành từ hơn 200 năm trước nhưng hiện tại vẫn thể hiện một sức sống mạnh mẽ, thực sự chi phối đời sống chính trị nước Mỹ.
Bản hiến pháp đã LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những nguyên tắc cơ bản xây dựng hiến pháp Hoa Kỳ 4 được xây dựng như thế nào? Có tồn tại những nguyên tắc xây dựng bản hiến pháp hay không ? và những nguyên tắc đó đi vào đời sống chính trị, xã hội Mỹ ra sao ? Tại sao bản hiến pháp lại có sức sống trường tồn đến như vậy ?. Đó là hàng loạt những vấn đề mà tôi muốn tìm hiểu và điều đó đã dẫn tôi viết bản luận văn này với tựa đề: "Những nguyên tắc cơ bản xây dựng Hiến pháp Hoa kỳ". Bản luận văn được chia thành 3 chương. Chương đầu giới thiệu về bối cảnh lịch sử của nước Mỹ giai đoạn hình thành bản hiến pháp, trong đó nêu lên những mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Mỹ đương thời có ý nghĩa quyết định đối với những nội dung quy định của bản hiến pháp.
Chương 2 giới thiệu những nguyên tắc cơ bản xây dựng nên bản hiến pháp. Các nguyên tắc này được chia thành hai loại: một là nhóm những nguyên tắc thể hiện bản chất chính trị và hai là nhóm những nguyên tắc mang tính tổ chức kỹ thuật. Chương ba nói về quá trình đi vào thực tiễn cuộc sống của các nguyên tắc cơ bản trong hiến pháp Mỹ và cuối cùng là lời kết luận. Điều đáng chú ý khi đọc bản luận văn này là phương pháp tiếp cận.
Vì hiến pháp Mỹ là hiến pháp của nhà nước tư bản do đó trong quá trình nghiên cứu để có thể tìm thấy những giá trị chung, mang tính quy luật tôi đã cố gắng sử dụng những phương pháp như tiếp cận lịch sử, so sánh, logic, thống kê. thay vì tiếp cận theo hướng phân tích, làm rõ tính giai cấp trong các vấn đề vì nhận thấy rằng cách tiếp cận này đã được nhiều người thực hiện và đã có những kết luận cụ thể có giá trị. Cuối cùng tôi muốn nói rằng, mặc dù đã hết sức cố gắng tìm hiểu, nghiên cứu nhưng tôi tin rằng những kết luận nghiên cứu của mình còn nhiều tính chủ quan và thiếu chính xác. Bởi vậy tôi rất mong muốn và hết sức cảm ơn những ý kiến đánh giá hay góp ý của mọi người đọc có quan tâm tới vấn đề này.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những nguyên tắc cơ bản xây dựng hiến pháp Hoa Kỳ 5 CHƢƠNG 1: BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH BẢN HIẾN PHÁP HOA KỲ 1. Bối cảnh lịch sử nƣớc Mỹ giai đoạn xây dựng bản Hiến pháp Bản hiến pháp Mỹ được hình thành từ hơn 200 năm trước nhưng đến tận ngày nay nó vẫn tồn tại và chi phối mạnh mẽ đời sống chính trị nước Mỹ. Đạt được điều này là nhờ bản hiến pháp hội tụ được rất nhiều yếu tố. Trước hết, nó được xây dựng bởi những con người xuất chúng, có kiến thức và hiểu biết sâu rộng về đời sống chính trị cũng như văn hoá, xã hội.
Không những vậy, những con người này đều có điểm chung ở tinh thân yêu nước nồng nàn, cùng mong muốn góp phần tạo nên sự thịnh vượng và phát triển của châu Mỹ. Điều đó đã giúp họ gạt bỏ được những mâu thuẫn cục bộ, nhường nhịn san xẻ những khó khăn cũng như thuận lợi ở mỗi địa phương (tiểu bang) để cùng thực hiện những lợi ích chung của toàn châu lục. Tuy nhiên, bản hiến pháp không chỉ là sản phẩm chủ quan của những con người thông minh và giàu lòng yêu nước mà còn là kết quả của cả một quá trình đấu tranh găy gắt để giải quyết hàng loạt những mâu thuẫn chồng chéo, kéo dài trong xã hội Mỹ. Những mâu thuẫn này rất đa dạng từ vấn đề chính trị, kinh tế đến những vấn đề thuộc về phong tục, thói quen, tôn giáo.
Chúng diễn ra trên phạm vi rộng hẹp hết sức khác nhau: giữa tiểu bang nọ với tiểu bang kia, giữa nhóm tiểu bang này với nhóm tiểu bang khác hoặc giữa tất cả các tiểu bang với những thế lực bên ngoài như Anh, Pháp, Tây ban nha hay các thuộc địa của họ. Mỗi loại trong số những mâu thuẫn này hoặc được nhen nhóm, hình thành qua một quá trình lâu dài gắn liền với lịch sử phát triển của các tiểu bang trên lục địa hoặc cũng có thể chỉ mới được hình thành từ hệ quả của cuộc Cách mạng giải phóng dân tộc của các tiểu bang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những nguyên tắc cơ bản xây dựng hiến pháp Hoa Kỳ 6 chống lại sự điều khiển của Anh quốc. Các mâu thuẫn thời kỳ này tồn tại đan xen lẫn nhau, cùng chi phối mạnh mẽ sự vận động của xã hội Mỹ và trở thành những yếu tố quan trọng tác động, điều chỉnh những quan điểm, tư tưởng của các nhập lập hiến vào thời kỳ triệu tập Hội nghị lập hiến tại Philadelphia năm 1787. - Về chính trị Vấn đề chính trị quan trọng và có ý nghĩa hơn cả là những mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình hình thành và thực hiện bản Điều lệ Hợp bang (Confederation) diễn ra trong quá trình cuộc Cách mạng Mỹ (1776 – 1783).
Bản Điều lệ được thông qua năm 1777, phê chuẩn năm 1782 là sự cố gắng đầu tiên của các tiểu bang trên con đường đi đến một chính quyền trung ương. Tuy nhiên, những mâu thuẫn và tranh chấp dẫn đến những sửa đổi trên bản dự thảo đầu tiên đã chứng tỏ sự nghi kỵ của Quốc hội lục địa đối với mọi thứ quyền hành tập trung, một điều mà lục địa đã từng lo sợ đối với chính quyền Anh quốc trước đây. Kết quả của những sửa đổi này là cho ra đời một bản Điều lệ khai sinh ra một chính quyền trung ương nhưng chẳng có một thứ quyền lực nào và đầy tính hình thức. Chính quyền hợp bang được giao nhiệm vụ thực hiện chính sách đối ngoại và tổ chức quân đội nhưng hai thuộc tính thiết yếu để thực hiện quyền lực này lại không có đó là quyền đánh thuế và quyền điều hoà nền thương mại giữa các bang.
Sự thiếu sót này đã làm cho quyền hành pháp và quyền tư pháp của Quốc hội lục địa trở nên bấp bênh thậm chí vô hiệu. Mỗi thành viên trong số 13 bang thành viên chỉ có một phiếu. Mọi quyết định quan trọng đều phải có từ 9 phiếu thuận trở lên. Các điều khoản của bản Điều lệ hợp bang chỉ có thể được sửa chữa khi có sự đồng ý của tất cả các thành viên.
Những yêu cầu khắt khe đó đã biến Hợp bang trở thành một thứ Liên minh hình thành trong thời chiến và được lưu lại trong thời bình. Trong khi đó, tất cả các bang đều LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những nguyên tắc cơ bản xây dựng hiến pháp Hoa Kỳ 7 muốn tìm cách đặt quyền lợi trực tiếp của tiểu bang mình lên trên cái thứ quyền lợi chung còn rất mù mờ, bấp bênh của một cộng đồng còn rất lỏng lẻo. Điển hình cho các mối mâu thuẫn giữa các tiểu bang trước hết là việc tranh chấp đất đai. Các bang Maryland, Virginia, Pennsylvania, Delaware.
và một số bang thành viên khác không có ranh giới về phía Tây do vậy bang nào cũng đòi sát nhập những dải đất trải dài đến Mississippi. Bang New york, New Hámphire và Connecticut mâu thuẫn với nhau vùng đất nay là bang Vermont. Bang Virginia và Maryland tranh giành nhau quyền sử dụng và khai thác con sông Pototmac. Bên cạnh xung đột về đất đai, các bang còn mâu thuẫn xung quanh việc đánh thuế các hoạt động thương mại giữa các bang mà nổi bật nhất là xung đột giữa các bang New york, New Jersey và Connecticut.
- Về kinh tế Phức tạp nhất trong các vấn đề kinh tế sau cuộc chiến tranh Cách mạng là vấn đề tiền tệ và các món nợ mà chính quyền Hợp bang phải trả. Những vấn đề này đáng lý sẽ được giải quyết một cách nhẹ nhàng bởi một nhà nước trung ương có thực quyền nhưng Quốc hội đại lục thì đã hoàn toàn bất lực. Trong chiến tranh, Hợp bang đã vay những món tiền lớn, và phải gánh những món nợ khổng lồ. Số nợ đầu tiên phải thanh toán một cách mau lẹ là khoản tiền lương còn thiếu của quân đội.
Tài vụ hết tiền, các cựu chiến binh trở về gia đình với mảnh giấy ghi số tiền nhà nước còn mắc nợ. Đa số các giấy tờ chứng nhận này được thu gom vào các tay đầu cơ. Những người này mua lại với giá tiền thấp hơn nhiều so với số tiền được ghi trên giấy. Điều này đã làm cho các cựu chiến binh không thể không bất mãn và các chủ nợ thì nóng lòng chờ đợi số nợ của họ sớm được thanh toán.